PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Học sinh lớp 4 thuộc nhóm lứa tuổi từ 9 - 11 tuổi. ở lứa tuổi này các em
có những biến đổi quan trọng trong cuộc sống như nhận thức, tình cảm, cảm
xúc… Học sinh lớp 4 bước đầu đã biết tìm các dấu hiệu đặc trưng cho sự
vật, biết phân biệt các đặc điểm của các chi tiết, các phần kỹ thuật động tác.
Khả năng phân tích các hiện tượng trong tập luyện, lao động, sinh hoạt còn hạn
chế nên dễ bị động khi được nhắc nhở, dẫn đến biểu hiện kém tự tin, kém khả
năng kiềm chế hành vi, thái độ. Chính vì vậy mà khi gặp các tình huống trong
quá trình tập luyện việc xử lý tình huống của các em có độ linh hoạt chưa cao. Ở
các nội dung trong chương trình thể dục thì phần đội hình đội ngũ luôn sử dụng
rộng rãi trong cuộc sống hằng ngày và các hoạt động khác. Chính vì vậy mà đòi
hỏi các em phải nhớ và biết áp dụng phần nội dung đã học. Song trong thực tế
khi giáo viên kiểm tra việc thực hiện các kỹ thuật động tác của đội hình đội ngũ
nhiều em vẫn còn sai, tập chưa chính xác, bên cạnh đó khi đi dự giờ và trong
quá trình giảng dạy những năm trước tôi nhận thấy rằng một số nội dung giáo
viên truyền tải tới học sinh chưa được cụ thể khiến cho học sinh khó nắm bắt
được kỹ thuật. Trước tình hình thực tế của nhà trường, khi nói đến giờ học thể
dục thì đa số học sinh ham thích, ham học, thích luyện tập. Song bên cạnh đó có
một số bộ phận do điều kiện sống của các em hay sự phát triển tâm sinh lý của
các em còn chậm chưa phù hợp với kiến thức nội dung bài học hay tác phong
chậm, chưa nhạy bén, chưa linh hoạt, ý thức trong học tập còn hạn chế. Đặc biệt
là học sinh tiểu học các em con nhỏ, do vậy việc quan sát, tập luyện còn lúng
túng, không nắm bắt được yếu lĩnh kỹ thuật khi thực hiện động tác, các em chưa
chú ý, chưa nghiêm túc khi thực hiện bài tập, trong giờ học còn nô nghịch nhiều
không chú ý khi giáo viên làm mẫu thị phạm động tác, học sinh còn chưa xác
định được phương hướng của động tác, học sinh còn nhỏ các em mải
chơi, không chú ý đến giờ học. Bên cạnh đó có giáo viên trong khi giảng dạy
chưa bao quát được hết học sinh của lớp, chưa để ý tới chất lượng thực hiện bài
tập của các em. Do vậy các em chưa thực hiện đúng bài tập của mình. Vậy để
1

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: (nghiên cứu sản phẩm học tập
của học sinh thông qua việc tập luyện).
2


- Phương pháp điềutra:
+ Điều tra thực trạng.
+ Dự giờ, lấy ý kiến của chuyên môn và giáo viên trong trường.
+ Khảo sát chất lượng đầu năm và kiểm tra thường xuyên..
- Phương pháp tập luyện: (là các phương tiện để đạt mục đích hình thành kỹ
năng kỹ xảo vận động và phát triển tố chất vận động).
- Phương pháp trực quan: (giáo viên làm mẫu, tranh ảnh, mô hình ...)
- Phương pháp rèn luyện sức nhanh :( chủ yếu là phương pháp lặp lại ).
- Phương pháp khảo nghiệm: Tổ chức so sánh, đổi chiếu kết quả trước và sau
khi thực hiện giải pháp, biện pháp
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
Qua thực tế mấy năm giảng dạy chuyên thể dục từ lớp 1 đến lớp 5 tôi
nhận thấy học sinh còn nhiều lỗi mắc phải. Hầu hết các em chưa nắm vững kiến
thức, kĩ năng cần đạt được như thế nào. Đặc biệt là kiến thức, kĩ năng về chương
Đội hình đội ngũ, dẫn đến khó khăn khi giảng dạy các chương khác. Khi bước
vào năm học mới các em thường bỡ ngỡ quên khẩu lệnh hô hoặc các em quên
cách xếp đội hình do thời gian các em nghỉ hè nhiều và việc tập luyện cũng
không được thường xuyên ở nhà. Qua thời gian học 4 tuần tôi tôi tiến hành khảo
sát chất lượng nội dung chương trình thể dục đã được học ở lớp dưới, đi sâu và
kiểm tra chương đội hình đội ngũ kết quả như sau: Ban thể dục sử dụng sai về
thuật ngữ chuyên môn (sai khẩu lệnh) 60%, đến 70 %, Các em lẫn lộn giữa
khẩu lệnh môn TD với khẩu lệnh của Đội TNTP Hồ Chí Minh. Sai về tư thế
đứng nghiêm, đứng nghỉ, các động tác quay phải, quay trái, quay sau không xác
đinh được chiều xoay cho đúng (phần này đã học từ lớp 1 đếnlớp 3), động tác

tập thể dục giữa giờ hay tập nghi thức đội.
- Phần đội hình đội ngũ không chỉ những học sinh lớp 1, lớp 2 còn bỡ
ngỡ mà cả đối với học sinh lớp 4 các em đã học qua từ các lớp dưới vậy mà các
em vẫn thực hiện các động tác chưa đúng, còn lúng túng khi tập luyện. Do vậy
qua thời gian giảng dạy tôi có nhiều trăn trở và nhận thấy có nhiều nguyên nhân
đẫn đến phần kỹ năng thực hiện động tác của các em như sau:
* Nguyên nhân chủ quan:

4


- Ý thức tập luyện của học sinh đã hình thành từ những năm trước thông
qua sự giáo dục, nhắc nhở của các giáo viên trong nhà trường.
- Tranh ảnh phục vụ cho dụng cụ trực quan trong từng tiết học còn thiếu
- Một số giáo viên chuẩn bị bài chưa chu đáo, vẫn xem nhẹ nội dung
đội hình đội ngũ, dẫn đến chất lượng bài tập chưa cao, hơn nữa giáo viên cho
học sinh tập luyện quá nhiều dẫn đến học sinh mệt mỏi không muốn học.
- Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên quản lý học sinh trong giờ học
chưa nghiên túc, vẫn để các em chạy nhảy, nô giỡn mà không nhắc nhở hay xử
lý.
- Có giáo viên dạy kiêm nhiệm chưa có chuyên môn thể dục nên một
phần ảnh hưởng đến việc vận dụng các phương pháp dạy học .
- Ban chỉ huy thường dùng thuật ngữ của chuyên môn sai (khẩu lệnh).Vị
trí phát lệnh tập hợp, vị trí chỉ huy không đúng .Tác phong chỉ huy chưa nghiêm
túc.
* Nguyên nhân khách quan:
- Một số lớp đông học sinh nên việc bao quát lớp ở trong giờ thực hành
còn khó khăn, tâm lý lứa tuổi còn nhỏ thích tự do, ham chơi nhiều hơn học. Do
vậy việc tiếp thu và sửa sai của học sinh còn nhiều hạn chế.
- Trình độ nhận thức không đồng đều, có nhiều học sinh ý thức tốt,

(30)

CHT
15(50%)

4(13,3%) 16(53,3%) 10(33,3%)

- Tập hợp hàng dọc, dóng
4A

HTT
3(10%)

Đạt loại
HT
12(40%)

hàng, điểm số
- Đi đều, đổi chân khi sai nhịp

- Khẩu lệnh
- Tập hợp hàng ngang, dóng
4B

hàng, điểm số

(31)

- Tập hợp hàng dọc, dóng
hàng, điểm số

đó đưa ra các biện pháp giúp học sinh làm sao có có kĩ năng hơn phần “đội hình
đội ngũ” một cách thành thạo theo đúng yêu cầu của môn học và theo đúng yêu
cầu của giáo viên. Từ đó giúp các em yêu thích và hứng thú hơn với việc học tập
và các hoạt động khác tại trường.
- Từ những băn khoăn trăn trở làm thế nào nâng cao chất lượng trong
mỗi tiết dạy nên trong quá trình giảng dạy tôi luôn chú trọng đến kĩ năng thực
hành và kịp thời sửa sai, hướng dẫn việc chủ động tự học của học sinh giúp các
em có ý thức hơn về môn học
- Mục đích của sáng kiến này là nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp
giúp học sinh có kĩ năng hơn khi học phần “đội hình đội ngũ”. Từ đó đưa ra
những kiến nghị và những phương pháp giúp cho việc giảng dạy bộ môn thể dục
trong trường tiểu học đạt hiệu quả cao hơn.
b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp.
Biện pháp thứ nhất.
* Đối với giáo viên
- Đối với chương trình dạy học thể dục tiểu học thì đều có phần lý thuyết
chính vì vậy ma đầu năm học tôi đã dành thời gian vài tiết học để giới thiệu cho
các em học nội quy riêng về giờ thể dục, cụ thể từng phần đối với từng khối
lớp để học sinh nắm được những yêu cầu riêng của bộ môn.
- Đầu năm học giáo viên thể dục nên hướng cho giáo viên chủ nhiệm
chọn ra Ban thể dục có năng khiếu và có ý thức trách nhiệm cao.
- Vào đầu năm học giáo viên bộ môn kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để
vận động phụ huynh học sinh nên mua trang phục thể dục cho các em nhằm
giúp các em học tốt môn thể dục khi vận động ngoài sân.
- Khi soạn bài lên lớp giáo viên cần quan tâm đến tranh ảnh, thiết bị
phục vụ cho tiết học, giúp học sinh dễ tiếp thu bài và thực hiện động tác chuẩn
hơn.
- Giáo viên cần nghiên cứu kỹ các chương, nội dung tiết dạy, có sự bố trí
hợp lý về thời lượng vận động theo từng nhóm, từng nội dung cụ thể cái gì tập
trước và cái gì tập sau theo hệ thống bài.

- Biết vận dụng có hiệu quả các động tác đã học vào thực tế luyện tập
cũng như các hoạt động tập thể khác trong và ngoài nhà trường.
Biện pháp thứ hai.
8


- Giáo viên phải nghiên cứu kĩ chương I đội hình đội ngũ vì chương này
học sinh có nhiều lỗi măc phải và có liên quan tới tất cả các chương.
- Cần phải nghiên cứu kĩ các khẩu lệnh động tác sau:
- Động tác tập hợp: Khẩu lệnh “Thành 1, 2, 3.. hàng ngang (dọc) tập
hợp”.
- Hàng dọc: Khẩu lệnh dóng hàng “Nhìn trước thẳng”
- Hàng ngang: Khẩu lệnh dóng hàng : “Nhìn bên phải - Thẳng!”
- Điểm số theo đội hình hàng ngang(dọc): Khẩu lệnh: “Từ một đến hết –
điểm số!”
- Động tác đứng nghiêm: Khẩu lệnh “ Nghiêm” ( không có dự lệnh).
- Động tác nghỉ: Khẩu lệnh “ Nghỉ” (không có dự lệnh)
- Dàn hàng: Cự ly rộng(cự ly cực rộng) nhìn chuẩn thẳng.
- Dồn hàng: Cự ly hẹp(cự ly cực hẹp) nhìn chuẩn thẳng.
- Đi đều: Khẩu lệnh “Đi đều...bước” (có động lệnh, dự lệnh)
- Đứng lại: Khẩu lệnh “ Đứng lại...đứng” (có động lệnh, dự lệnh)
- Đi đều: Khẩu lệnh “Đi đều...bước” (có động lệnh, dự lệnh)
- Chạy đều: Khẩu lệnh “Chạy đều...chạy” (có động lệnh, dự lệnh)
Biện pháp thứ ba.
- Tập trung bồi dưỡng Ban thể dục, sửa sai các lỗi học sinh thường mắc
phải.
- Phần khẩu lệnh có dự lệnh và động lệnh, GV cần hướng dẫn HS cách hô
kéo dài dự lệnh còn động lệnh hô dứt khoát và nhấn giọng phần động lệnh.
Muốn Ban thể dục sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn là phải cho HS ghi chép
vào sổ tay hoặc vở và yêu cầu các em phải học thuộc lòng. Khi sử dụng thuật

sinh xem tranh hoặc cho các em xem mẫu, làm mẫu để các em làm theo.
Ví dụ như khi: tập hợp hàng dọc, dóng hàng điểm số:
Tập hợp hàng dọc:
10


+ Khẩu lệnh: Toàn lớp (nhóm) chú ý – Thành 1 (2, 3,…) hàng dọc tập
hợp.
+ Động tác: Trước khi phát lệnh,người chỉ huy xác định vị trí thích hợp
rồi dùng hiệu lệnh hô “Toàn lớp chú ý!”, nhằm giúp học sinh trật tự và lắng ghe
khẩu lệnh. Sau đó chỉ huy hô tiếp khẩu lệnh: - “Thành 1(2, 3,…)hàng dọc tập
hợp!”.Nghe khẩu lệnh các em hàng thứ nhất (nhóm 1) nhanh chóng đứng sau
cách người chỉ huy một cánh tay, em đứng đầu hàng thứ nhất đứng cánh người
chỉ huy một cách tay khi người chỉ huy giơ tay phải, các em khác lần lượt đứng
tiếp theo, em nọ cách em kia một cánh tay. Các em nhómcòn lại theo hàng thứ
nhất lần lượt xếp hàng theo về phía tay trái, cách hàng bên phải một khuỷu tay
chống hông. Chú ý điều chỉnh hàng của minh cho thẳng (hàng ngang và hàng
dọc)
Dóng hàng dọc:
+ Khẩu lệnh: “Nhìn trước – thẳng!”
+ Động tác: Nhóm trưởng tổ một đúng ngay ngắn, tay trái áp nhẹ vào đùi,
tay phải giơ lên cao và hô “có” . Các nhóm trưởng nhóm hai, nhóm ba,..lần lượt
chống tay phải vào hông và dịch chuyển sao cho khuỷu tay vừa chạm vào người
đứng bên phải mình, đồng thời chỉnh hàng ngang cho thẳng. Các thành viên
nhóm một đưa tay trái, đầu ngón tay chạm vai người phía trước để dãn cho đúng
cự ly, đồng thời nhìn vào gáy bạn để dóngcho thẳng hàng. Các thành viên nhóm
hai, nhóm ba,…nhìn các thành viên nhóm một để dóng hàng ngang và nhìn
người đứng trước để dóng hàng dọc (không cần giơ tay ra trước dóng hàng như
nhóm một). Nghe khẩu lệnh, các em nhìn về phía trước dóng hàng cho thẳng,
em sau cách em trước một cánh tay, các em hàng bên theo hàng bên phải điều


+ Khi nghe khẩu lệnh: “Đứng lại – đứng!”
Dự lệnh “Đứng lại” rơi vào chân phải, lúc này chân trái tiếp tục bước lên một
bước nữa, rồi chân phải về trước chạm đất đúng vào động lệnh “đứng!”. Sau
động lệnh, tiếp tục bước chân trái một bước về trước, đưa chân phải về với chân
trái và đứng lại, người ở tư thế nghiêm. Muốn cho học sinh đi đều đúng giáo
viên cần tập kỹ phần giậm chân tại chỗ rồi mới cho đi đều. Khi các em thực
hiện phần giậm chân đúng nhịp, nhuần nhuyễn, đúng nhịp 2-4. Trong quá trình
tập giậm chân tại chổ nên cho các em tập đếm thầm theo 1-2, 1-2… Nhịp 1 rơi
vào chân trái, nhịp 2 rơi vào chân phải. Để tạo hứng thú cho các em khi tập
luyện chúng ta có thể vận dụng, sử dụng các bài hát theo nhạc hành khúc nhịp
2/4 như bài: Hành khúc Đội Thiếu niên tiền phong hoặc bài Đội ta lớn lên cùng
đất nuớc… Huớng dẫn cho học sinh giậm chân trái rơi vào nhịp mạnh, chân
phải rơi vào nhịp yếu của bài hát. Khi các em đã giậm chân tại chỗ nhuần
nhuyễn, đúng nhịp lúc đó chúng ta mới chuyển sang cho các em sang đi đều sẽ
rất dễ dàng hơn. Khi đi đều nhịp 1 chân trái bước lên, nhịp 2 chân phải bước lên
và cứ thế lặp đi lặp lại theo nhịp 1-2, 1-2, ... Khi học sinh đã đi đều tốt chúng ta
mới dạy cho các em đi đều vòng phải vòng trái. Phối hợp với Ban thể dục tăng
thực hành, vận dụng PPDH mới: Ban thể dục lớp là lực luợng nòng cốt, quan
trọng của 1 lớp học, lực luợng này không thể thiếu đựơc. Trong 1 tiết thể dục
nguời giáo viên cần có những định hướng thực hiện đổi mới phương pháp dạy
học tích cực:
+ Thầy và trò tham gia vào quá trình đánh giá. Để thực hiện tốt những yêu
cầu trên chúng ta cần xây dựng bồi duỡng lực lượng cán bộ Ban thể dục có năng

13


lực, là lực lượng cốt cán giúp cho giáo viên tổchức thực hiện một tiết dạy hiệu
quả, thành công. Chính vì vậy, nguời giáo viên phải thường xuyên bồi dưỡng


trao đổi kinh nghiệm và đưa ra một số phương pháp dạy học sao cho phù hợp
với lứa tuổi và học sinh tại địa phương, từ đây có những biện pháp làm sao giúp
cho học sinh có kỹ năng phần đội hình đội ngũ và sau một thời gian áp dụng các
biệp pháp trên cho học sinh khối lớp 4 tôi thu được kết quả như sau:
Lớp/sĩ

Kĩ năng

số

- Khẩu lệnh
- Tập hợp hàng ngang, dóng
hàng, điểm số
- Tập hợp hàng dọc, dóng
4A
(30)

HTT
620(%)

Đạt loại
HT
18(60%)

CHT
6(20%)

9(30%)



- Khẩu lệnh
- Tập hợp hàng ngang, dóng
4B

hàng, điểm số

(31)

- Tập hợp hàng dọc, dóng
hàng, điểm số
- Đi đều, đổi chân khi sai nhịp

Nhìn vào kết quả trên tôi thấy kĩ năng của học sinh tiến bộ rõ rệt, học
sinh tích cực học tập và tham gia nhiệt tình vào các hoạt động tập luyện của
nhóm của lớp. Đối với học sinh đã có kĩ năng thì các em học nhiệt tình, động tác
chuẩn xác hơn. Đối với học sinh chưa đạt yêu cầu tham gia học nhiệt tình hơn,
tiến bộ rõ rệt và hòa đồng với các bạn trong lớp, phụ huynh học sinh rất vui, qua
đó phụ huynh đã quan tâm nhiều hơn tới môn học này và quan tâm đến con em
nhiều hơn. Bản thân tôi tự tin và chủ động hơn khi dạy phần đội hình đội ngũ,
tiết dạy trở nên sôi động.
Hàng năm Liên đội nhà trường đều tổ chức thi nghi thức đội, chính vì có
hoạt động phong trào này mà đòi hỏi các em học sinh phải có kỹ năng về đội
hình đội ngũ, qua 2 đợt thi thi nghi thức tại trường và qua khảo sát của các giáo
viên chủ nhiệm và phụ huynh thì nhìn chung các em nắm bắt kỹ thuật động tác
15


tốt hơn, ý thức trong xếp hàng nhanh nhẹn, hình thành kĩ năng động tác nhanh
chóng, các em có thói quen trong tập luyện, các em biết áp dụng kĩ năng động


- Đề nghị nhà trường đầu tư, mua một số thiết bị phục vụ cho công tác
giảng dạy như các loại bóng chuyền, bóng đá, bóng rổ, dây nhẩy, cầu, hố
nhẩy....
- Đề nghị đến tổ chuyên môn làm thêm một số tranh ảnh, đồ dùng dạy
học để phục vụ cho tiết học
- Đề nghị đến đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh thường xuyên tổ
chức các hoạt động thể dục thể thao cấp trường để gây hứng thú trong học tập
của học sinh.
Người viết sáng kiến

Trần Minh Quý

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP TRƯỜNG

17


…………………………………………………………………
……………………………………………………………........
…………………………………………………………………
……………………………………………………………........
…………………………………………………………………
……………………………………………………………........
…………………………………………………………………
Chủ tịch hội đồng sáng kiến
(Ký tên, đóng dấu)

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN
…………………………………………………………………

3. Nội dung và hình thức của giải pháp….………………………………………6
a. Mục tiêu của giải pháp...………………………………………………………6
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp…..………….……………………7
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp(nếu có)…………………………14
d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi và
hiệu quả ứng dụng. …………………………………………………………….14
III. Phần kết luận, kiến nghị. …………………………………………….…….16
1. Kết luận:.…………………………………………………………………….16
2. Kiến nghị:.………………………………………………………………...…16

20