ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

VŨ ĐỨC CHÍNH

PHÁT TRIỂN CÂY DONG RIỀNG
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NA RÌ TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

VŨ ĐỨC CHÍNH

PHÁT TRIỂN CÂY DONG RIỀNG
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NA RÌ TỈNH BẮC KẠN
Ngành: Kinh tế nông nghiệp
Mã số: 8.62.01.15

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đỗ Quang Quý

THÁI NGUYÊN - 2019



Vũ Đức Chính


iii
MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ......................................................... vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU .................................................................... vii
DANH MỤC HÌNH VẼ ......................................................................... viii
MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu.............................................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................... 3
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn ........................................ 3
5. Kết cấu của luận văn ............................................................................. 3
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN
CÂY DONG RIỀNG ............................................................................... 4
1.1. Cơ sở lý luận về phát triển cây dong riềng ........................................ 4
1.1.1. Khái niệm phát triển sản xuất cây dong riềng................................. 4
1.1.2 Nội dung phát triển cây dong riềng.................................................. 8
1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình phát triển cây dong riềng...... 13
1.2. Kinh nghiệm phát triển cây dong riềng tại một số địa phương và bài
học thực tiễn cho Bắc Kạn ...................................................................... 15
1.2.1. Kinh nghiệm phát triển cây dong riềng của một số địa phương ... 16
1.2.2. Bài học kinh nghiệm phát triển cây miến dong cho huyện Na Rì, tỉnh Bắc
Kạn........................................................................................................... 20
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI ...................... 22
2.1. Câu hỏi nghiên cứu .......................................................................... 22

3.3.3. Các nhân tố kỹ thuật canh tác ....................................................... 61
3.3.4 Các yếu tố chính sách..................................................................... 66


v
3.4. Đánh giá chung về thực trạng phát triển cây dong riềng tại địa
phương ..................................................................................................... 66
Chương 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÂY DONG RIỀNG TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN NA RÌ TỈNH BẮC KẠN...................................... 68
4.1. Định hướng, mục tiêu phát triển cây dong riềng trên địa bàn huyện
Na Rì tỉnh Bắc Kạn ................................................................................. 68
4.1.1. Căn cứ pháp lý của định hướng .................................................... 68
4.1.2. Những chỉ tiêu dự kiến phát triển sản xuất dong riềng đến năm 2030
của tỉnh Bắc Kạn ..................................................................................... 68
4.2 Giải pháp phát triển cây dong riềng trên địa bàn huyện Na Rì tỉnh Bắc
Kạn .......................................................................................................... 72
4.2.1. Các giải pháp chung ...................................................................... 72
4.2.2. Các giải pháp cụ thể cho huyện Na Rì .......................................... 74
KÊT LUẬN ............................................................................................ 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................... 79
PHỤ LỤC ............................................................................................... 81


vi
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ĐH

:

Đại học


TMCP

:

Thương mại cổ phần

TNHH

:

Trách nhiệm hữu hạn

UBND

:

Ủy ban nhân dân


vii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1. Diện tích trồng dong riềng của tỉnh Bắc Kạn những năm gần đây . 37
Bảng 3.2. Sản lượng củ dong riềng của tỉnh Bắc Kạn những năm gần đây .... 39
Bảng 3.3. Thông tin hộ sản xuất dong riềng .................................................... 43
Bảng 3.4. Thông tin về hộ sử dụng nguồn lực cho sản xuất dong riềng .......... 46
Bảng 3.5. Diện tích đất canh tác trung bình của hộ phân theo nhóm hộ ......... 47
Bảng 3.6. Năng suất trung bình của các nhóm hộ trồng dong riềng ................ 48
Bảng 3.7. Mật độ số gốc dong trên 1 ha phân theo nhóm đất .......................... 49
Bảng 3.8. Năng suất dong riềng phân theo loại đất trồng ................................ 49

dân ở trên địa bàn nhiều huyện của tỉnh Bắc Kạn. Đối với sản phẩm củ dong riềng
trồng tại Bắc Kạn được phục vụ chủ yếu cho công nghiệp chế biến miến trên địa bàn
tỉnh và các tỉnh lân cận như Thái Nguyên và Hà Nội.
Hiện tại trên toàn tỉnh Bắc Kạn có 907 ha diện tích trồng cây dong riềng và
theo quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh Bắc Kạn, đến năm 2020, tỉnh
sẽ hướng tới phát triển vùng nguyên liệu dong với diện tích là 1500 ha. Do đó, việc
quy hoạch sản xuất và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm củ dong riềng là vấn đề rất quan
trọng đòi hỏi địa phương cần phải quan tâm. Mặc dù nhu cầu về miến rong trên thị
trường đang phát triển mạnh nhưng năng lực sản xuất của các doanh nghiệp sản xuất
miến dong trong khu vực còn hạn chế và chưa có liên kết với nhau. Vì vậy, giá cả củ
dong riềng trên thị trường biến động liên tục và rất khó quản lý được. Kinh nghiệm
thực tế cho thấy, đã nhiều năm các hộ trồng dong riềng phải đối mặt với việc giá củ
dong xuống thấp, điển hình như năm 2017 giá dong có thời điểm chỉ có 1200 đồng
trên 1kg và giá dong được ghi nhận thấp nhất là năm 2014 với 600-700 đồng trên
1kg. Chính vì điều này mà việc quy hoạch và phát triển sản xuất cây dong riềng cần
được quan tâm và tính toán một cách có hệ thống.


2
Trong các địa phương phát triển cây dong riềng thì Na Rì là huyện điển hình
nhất khi có nghề làm miến gia truyền từ rất lâu đời và cũng là địa phương có diện tích
trồng cây dong riềng thường xuyên lớn nhất của tỉnh. Theo báo cáo “Kết quả trồng,
kế hoạch chế biến, tiêu thụ dong riềng năm 2017 và xây dựng kế hoạch trồng dong
riềng, thuốc lá năm 2018” của huyện Na Rì, đến hết năm 2017 huyện đã trồng được
454 ha dong riềng, đạt 90,8% kế hoạch. Trên toàn huyện có 2 hợp tác xã và 18 cơ sở
chế biến tinh bột, miến, trong đó tập trung tại xã Côn Minh, Quang Phong, Hảo Nghĩa
và Kim Lư. Thực tế kế hoạch phát vùng nguyên liệu cây dong riềng của huyện là 600
ha nhưng không dựa trên tính toán về nhu cầu của thị trường. Sản phẩm làm ra không
tăng theo quy mô của thị trường tiêu thụ, có những thời điểm thu hoạch chính, khả
năng chế biến của các cơ sở chế biến trên địa bàn không đủ để xử lý hết sản lượng củ

3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung là quá trình phát triển của cây dong riềng. Trong đó
luận văn sẽ tập trung vào nghiên cứu đến những vấn đề liên quan trực tiếp đến việc
sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của cây dong riềng.
- Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện ở huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn
- Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển cây dong riềng thời kỳ
2015-2017; đề xuất giải pháp đến năm 2030 .
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn
Ý nghĩa khoa học của Luận văn là góp phần tổng hợp lại lý thuyết về phát triển
đối với các sản phẩm nông nghiệp nói chung và cây dong riềng nói riêng. Đối với ý
nghĩa thực tiễn của luận văn, kết quả nghiên cứu của Luận văn này cũng là cơ sở để
xây dựng, điều chỉnh quy hoạch và phát triển sản xuất cây dong riềng cho tỉnh Bắc
Kạn, từ đó giúp cho sự phát triển của sản xuất dong riềng tại địa phương được bền
vững hơn.
5. Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cây dong riềng.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu đề tài.
Chương 3: Thực trạng phát triển cây dong riềng trên địa bàn huyện Na Rì tỉnh
Bắc Kạn.
Chương 4: Giải pháp phát triển cây dong riềng trên địa bàn huyện Na Rì tỉnh
Bắc Kạn.


4
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÂY DONG RIỀNG
1.1. Cơ sở lý luận về phát triển cây dong riềng
1.1.1. Khái niệm phát triển sản xuất cây dong riềng
1.1.1.1. Khái niệm chung về phát triển
Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về sự phát triển. Theo tác giả Nguyễn

phong phú hơn về chủng loại và chất lượng, phù hợp hơn về cơ cấu và phân bố của
cải. Phát triển bên cạnh tăng thu nhập bình quân đầu người, còn bao gồm các khía
cạnh khác như nâng cao phúc lợi nhân dân, nâng cao tiêu chuẩn sống, bao gồm tiêu
dùng vật chất, giáo dục, sức khoẻ và bảo vệ môi trường.
Phát triển là những thuộc tính quan trọng và liên quan khác, đặc biệt là sự bình
đẳng về cơ hội, sự tự do về chính trị và quyền tự do công dân của con người. Phát
triển kinh tế gắn với phát triển ngành là một khía cạnh của phát triển sản xuất vật
chất.
Như vậy, có thể khái quát những quan điểm chủ yếu về phát triển như sau:
- Phát triển đó là sự gia tăng về số lượng và thay đổi về chất lượng;
- Phát triển được hiểu theo nghĩa phát triển theo chiều rộng và phát triển theo
chiều sâu;
- Phát triển chính là tăng trưởng về quy mô và hoàn thiện về cơ cấu.
1.1.1.2. Khái niệm về sản xuất
Sản xuất là quá trình phối hợp và điều hòa các yếu tố đầu vào (tài nguyên hoặc
các yếu tố sản xuất) để tạo ra sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ (đầu ra) Có 2 phương
thức sản xuất phổ biến như sau:
Sản xuất mang tính tự cung tự cấp, quá trình này thể hiện trình độ còn thấp
của các chủ thể sản xuất, sản phẩm sản xuất ra chỉ nhằm mục đích đảm bảo chủ yếu
cho các nhu cầu của chính họ, không có sản phẩm dư thừa cung cấp cho thị trường.
Sản xuất cho thị trường tức là phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, sản
phẩm sản xuất ra chủ yếu trao đổi trên thị trường, thường được sản xuất trên quy mô
lớn, khối lượng sản phẩm nhiều. Sản xuất này mang tính tập trung chuyên canh và tỷ
lệ sản phẩm hàng hóa cao. Phát triển kinh tế thị trường phải hướng theo phương thức
thứ hai. Nhưng cho dù sản xuất theo mục đích nào thì người sản xuất cũng phải trả
lời được ba câu hỏi cơ bản là: Sản xuất cái gì? Sản xuất cho ai? Sản xuất như thế nào?
Tóm lại sản xuất là quá trình tác động của con người vào các đối tượng sản xuất,


6

dong riềng thì chủ yếu liên quan đến việc áp dụng các kĩ thuật canh tác tiên tiến hoặc


7
việc áp dụng các giống dong riềng khác nhau nhằm tăng lượng tinh bột trong củ dong.
Tóm lại hoạt động phát triển sản xuất cây dong riềng chính là việc làm tăng
quy mô sản xuất, chất lượng củ dong và đảm bảo hiệu quả kinh tế của cây dong riềng
được nâng cao hơn.
Đặc điểm cây dong riềng
Dong riêng là loại cây thân thảo đứng, cao từ 1,2 - 1,5m, màu tía. Thân ngầm
phình to thành củ, chứa nhiều tinh bột. Củ nằm ngay dưới mặt đất. Lá hình thuôn, dài
50- 60cm, rộng 25-30cm có gân to chính giữa lá.Thời gian sinh trưởng 10 - 12 tháng:
1 tháng đầu (từ khi cây mọc) là thời kỳ cây con; 5 tháng tiếp theo là thời kỳ cây đẻ
nhánh phát triển hoàn chỉnh về thân lá; 4 - 5 tháng cuối là thời kỳ củ phình to, tích
luỹ tinh bột. Thời kỳ này được nhận biết từ khi dong riềng đẻ nhánh đông đặc kín đất
và cây bắt đầu ra hoa. Sau 12 tháng cây sinh trưởng trở lại khi đó củ non nảy mầm,
hàm lượng tinh bột trong củ chính sẽ giảm dần.
Cây dong riềng thích hợp từ 25-30oC, điều kiện ấm áp dong riềng sinh trưởng
phát triển khỏe hơn, tốc độ đồng hóa cao và đẩy nhanh quá trình hình thành thân củ, thời
tiết hanh và hơi lạnh đẩy nhanh quá trình vận chuyển tinh bột từ thân lá xuống củ. Tuy
nhiên cây dong riềng chịu được nhiệt độ cao tới 37-380 C, gió khô và nóng và dong riềng
chịu lạnh khá nên có khả năng trồng ở vùng núi cao có độ cao trên 2.500m so với mặt
nước biển và nhiệt độ mùa đông có nơi xuống dưới 100C.
Dong riềng không cần nhiều ánh sáng, nên có thể trồng dưới tán cây ăn quả, cây
sinh trưởng bình thường nơi cớm nắng. Vì vậy rất thuận lợi cho việc trồng xen với các
loại cây khác trong hệ thống canh tác đất dốc bền vững. Ngày dài có ảnh hưởng lớn đến
việc hình thành củ. Điều kiện ngày ngắn, cường độ ánh sáng mạnh thúc đẩy sự hình
thành phát triển củ, trong khi ngày dài lại thúc đẩy sự phát triển thân lá.
Giá trị kinh tế cây dong riềng
Năng suất cây dong riềng rất cao, nếu trồng ở nơi đất tốt, một khóm dong riềng

sinh trưởng khỏe hơn so với các giống khác.
Dong riềng được trồng bằng củ mầm, lượng giống cho 1 ha khoảng 1,5-2 tấn.
Để sản xuất dong riềng đạt hiệu quả kinh tế cao cần chọn chủ nhánh, tròn chưa mọc
thành cây, không nên chọn củ quá non hoặc quá giá khiến cây mọc yếu, năng suất
thấp.
Kỹ thuật làm đất phát triển sản xuất dong riềng


9
Trồng dong riềng trên đất bằng phẳng: vườn, soi bãi, ruộng, dong riềng phát
triển củ theo chiều ngang, rễ cây ăn sâu do vậy làm đất phải chú ý cày sâu 15-20 cm,
bừa kỹ, nhặt sạch cỏ, lên luống, rãnh thoát nước.
Trồng dong riềng trên đất dốc, đất đá, không cần phải cày bừa: Làm sạch cỏ
dại, dọn sạch những củ còn sót lại từ vụ trước để quản lý tốt mật độ trồng. Bổ hốc
khoảng 20x20x20 cm.
Khi lựa chọn vị trí đất trồng dong riềng phải thuận tiện cho vận chuyển củ đến
nơi tiêu thụ bằng xe cơ giới. Vì năng suất dong riềng thường rất cao nên quãng đường
từ vị trí sản xuất đến nơi tiêu thụ càng xa, công lao động càng lớn, từ đó làm giảm
hiệu quả, giá trị kinh tế của dong riềng.
Kỹ thuật trồng dong riềng
Sau khi xẻ rãnh hoặc bổ hốc xong, bón phân lót: bón phân lân, phân đạm, trộn
phân với đất, bón phân hữu cơ đã hoai mục (nếu có), lấp đất phủ phân.
Đặt củ giống sâu 10 cm so với mặt hố, phủ đất mỏng che củ giống, khi đặt củ
mầm hướng lên trên, ấn nhẹ để củ giống tiếp xúc với đất đất.
Trên đất tốt, đất ruộng có điều kiện thâm canh mật độ trồng cần thưa hơn điều
kiện đất xấu, đất dốc.
Kỹ thuật chăm sóc, bón phân
Làm cỏ, xới xáo và vun luống, bón phân thúc cần kết hợp với nhau và tiến
hành làm cùng đợt chăm sóc, thu những mầm mọc ngoài hốc ngoài hàng do sót lại từ
vụ trước nhằm quản lý mật độ trồng, tránh lãnh phí phân bón.

phóng được đất canh tác cho vụ sau.
Sau khi thu hoạch, chờ chế biến đến đâu mới thực hiện tách củ đến đó để đảm
bảo chất lượng củ cao nhất.
1.1.2.2 Phát triển tiêu thụ cây dong riềng
Hoạt động tiêu thụ cây dong riềng đóng góp rất lớn vào việc phát triển cây
dong riềng, đây là yếu tố đảm bảo việc phát triển theo chiều sâu, mang lại hiệu quả
kinh tế cao hơn cho hoạt động sản xuất cây dong riềng tại địa phương.
Xây dựng chính sách giá cả hợp lý
+ Đối với các hộ nông dân, doanh nghiệp sản xuất dong riêng: giá cả sản phẩm
được đưa ra phải đảm bảo các nguyên tắc:
- Bù đắp được chi phí mà họ bỏ ra để tạo ra sản phẩm.
- Theo đuổi các mục tiêu kinh tế của đơn vị và cá nhân.


11
- Được người mua chấp nhận
+ Đặc điểm của giá cả sản phẩm dong riềng trong kinh doanh nông nghiệp
(1) Đối với hộ trồng trọt, đơn vị kinh doanh nông nghiệp cung cấp sản phẩm
dong riềng để tiêu dùng trực tiếp:
Giá cả trong các doanh nghiệp này có tính biến động lớn và chứa đựng nhiều
rủi ro mà nguyên nhân chủ yếu:
- Tính mùa vụ trong sản xuất.
- Nhu cầu tiêu dùng sản phẩm chịu sự chi phối của thời tiết.
- Quan hệ cung cầu đối với sản phẩm rất đa dạng, phong phú, bị chi phối bởi
các yếu tố tâm lý, phong tục tập quán trong tiêu dùng.
- Các doanh nghiệp kinh doanh thường hoạt động trong điều kiện cạnh tranh
hoàn hảo, nhiều người bán, người mua, giá cả là giá thị trường, độ co giãn cầu theo
giá thấp (sự thay đổi của số lượng không ảnh hưởng nhiều đến giá).
- Ngoài ra còn nhiều nguyên nhân khác tác động đến giá cả sản phẩm trong
doanh nghiệp cung ứng sản phẩm nông nghiệp trực tiếp như: tiến bộ kỹ thuật, sự xuất

hàng thuận lợi mà còn phải nhằm mục đích thu hút khách hàng.
+ Tổ chức các hình thức bán hàng: các hình thức bán hàng phổ biến là: bán
hàng theo hợp đồng; Bán hàng tại các cửa hàng & siêu thị; Bán hàng trực tiếp; Bán
hàng qua điện thoại, qua mạng internet...
+ Các dịch vụ trong bán hàng gồm: quảng cáo, tham gia hội trợ triển lãm, tiếp
thị chào hàng, hoạt động chiêu khách và chiêu hàng
Trong việc tổ chức các hoạt động tiêu thụ, các hộ nông dân, cơ sở kinh doanh
cần nắm bắt tâm lý, tập quán tiêu dùng của người tiêu dùng trong quá trình tiêu thụ
sản phẩm. Mỗi nơi người dân có sở thích về một loại sản phẩm dong riềng khác nhau
nên chủng loại sản phẩm sản xuất từ dong riềng có lượng tiêu thụ khác nhau. Cơ sở
kinh doanh phải tìm hiểu xem ở đó người dân ưa tiêu dùng loại sản phẩm nào để từ
đó tổ chức bán loại sản phẩm mà họ ưa thích. Nếu làm tốt việc này thì sản phẩm dong
riềng sản xuất ra sẽ đáp ứng được nhu cầu và yêu cầu của người tiêu dùng. Do đó,
tạo điều kiện để phát triển cây dong riềng.
Việc tổ chức tốt hoạt động tiêu thụ sản phẩm dong riềng có ý nghĩa vô cùng
quan trọng trong hoạt động sản xuất của các hộ nông dân, cơ sở kinh doanh nông
nghiệp. Việc tổ chức tốt tiêu thụ sản phẩm giúp cho các cơ sở kinh doanh tiêu thụ hết
lượng sản phẩm dong riềng hiện có, giúp cho họ có được định hướng về lượng sản


13
phẩm tiêu thụ trong tương lai. Nhờ đó, các cơ sở kinh doanh không chỉ thu được lợi
nhuận tối đa mà còn giảm được chi phí bảo quản sản phẩm và những sản phẩm bị
hỏng do bảo quản kém hay để lâu ngày.
Thiết lập kênh tiêu thụ sản phẩm dong riềng
Kênh tiêu thụ sản phẩm là tập hợp những cá nhân hay những cơ sở sản xuất kinh
doanh độc lập hay phụ thuộc lẫn nhau tham gia vào quá trình tạo dòng vận chuyển hàng
hoá dịch vụ từ người sản xuất dong riềng đến người tiêu dùng.
Tham gia trong kênh tiêu thụ sản phẩm bao gồm các thành viên trung gian
thương mại từ nhà bán buôn, nhà bán lẻ, đại lý và môi giới.

tác, thu hoạch. Đây cũng là nhân tố ảnh hưởng tới năng suất, chất lượng, giá trị thu
hoạch được trên một đơn vị diện tích [7].
Thị trường: Trong nền kinh tế thị trường, cầu- cung là yếu tố quyết định đến
sự ra đời và phát triển một ngành sản xuất, hay một hàng hóa, dịch vụ nào đó. Người
sản xuất chỉ sản xuất những hành hóa, dịch vụ mà thị trường có nhu cầu và xác định
khả năng của mình khi đầu tư vào lĩnh vực, hàng hóa, dịch vụ nào đó mang lại lợi
nhuận cao nhất, thông qua các thông tin và các tín hiệu giá cả phát ra từ thị trường.
Thị trường với các quy luật cầu - cung, cạnh tranh và quy luật giá trị, nó có tác động
rất lớn đến các nhà sản xuất. Thị trường dong riềng ở đây được đề cập đến cả hai yếu
tố cầu - cung, có nghĩa là sức mua và sức sản xuất đều ảnh hưởng rất lớn đến phát
triển sản xuất dong riềng, mất cân bằng một trong hai yếu tố đó thì sản xuất sẽ bất ổn
[7].
Trình độ, năng lực của các chủ thể trong sản xuất kinh doanh, có tác dụng
quyết định trực tiếp việc tổ chức và hiệu quả kinh tế cây dong riềng. Năng lực của
các chủ thế sản xuất được thể hiện qua: trình độ tổ chức quản lý và khả năng áp dụng
các tiến độ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới; Khả năng ứng xử trước các biến
động của thị trường, môi trường sản xuất kinh doanh; khả năng vốn và trình độ trang
bị cơ sở vật chất kỹ thuật,...Nếu trình độ, năng lực của các chủ thể sẽ có ảnh hưởng
tích cực tới sản xuất dong riềng và ngược lại[7].
Quy mô sản xuất: Các hộ nông dân khác nhau có diện tích trồng dong riềng
khác nhau. Có một số hộ gia đình ngoài phần diện tích của gia đình được chi theo số
khẩu còn có diện tích nhận đấu thầu. Diện tích càng lớn thì công tác quản lý giảm đi
và mọi công việc như tổ chức chăm sóc, thu hoạch, chi phí... cũng được tiết kiệm và
ngược lại. Do vậy quy mô sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, tiêu thụ sản
phẩm [7].
1.1.3.3. Nhóm các nhân tố kỹ thuật canh tác


15
Biện pháp kỹ thuật canh tác là sự tác động của con người vào cây trồng tạo