Chủ đề tự chọn toán 9 - Hàm số bậc nhất Trường THCS Nhơn Mỹ
Tiết 01 Ngày soạn: 16 / 11 / 2008
§ ĐỊNH NGHĨA - TÍNH CHẤT CỦA HÀM SỐ BẬC NHẤT
A- Mục tiêu:
* Kiến thức: Củng cố học sinh về đònh nghóa hàm số bậc nhất; tính đồng biến , nghòch biến trên R của
hàm số bậc nhất .
* Kỷ năng: Học sinh nắm vững đònh nghóa hàm số bậc nhất; có kỷ năng nhận biết hàm số là hàm bậc
nhất; nhận biết các hệ số , tính đồng biến hay nghòch biến của hàm số bậc nhất; tìm điều kiện của
tham số để một hàm số là hàm bậc nhất thõa đồng biến hay nghòch biến trên R .
* Thái độ: Rèn tính cẩn thận , chính xác, tinh thần làm việc tập thể .
B-Chuẩn bò:
* Giáo viên: Bảng phụ cho HS điền khuyết để tóm tắt đònh nghóa, tính đồng biến , nghòch biến của
hàm số bậc nhất- Bài tập SBT-Tr 57- Bài tập bổ sung vừa sức .
* Học sinh: Nắm đònh nghóa; tính đồng biến, nghòch biến của hàm số bậc nhất- Tham khảo các bài
tập SBT/ 57 - Bảng nhóm
C- Hoạt động dạy học:
a) n đònh tổ chức: (1') GV Kiểm tra só số học sinh, vệ sinh, ánh sáng lớp học , sơ đồ chỗ ngồi; SBT;
bảng nhóm học sinh .
b) Kiểm tra bài cũ: (6') Điền vào chỗ trống ( . . .) nội dung thích hợp (bảng phụ)
+ Hàm số bậc nhất là hàm số được cho bỡi công thức dạng . . . . . . . .; trong đó . . . . . . . . .
+ Hàm số bậc nhất . .. . . . . . . . ., xác đònh với . . . . . . . . .; đồng biến trên R nếu . . . . .và nghòch biến
trên R nếu . . . . . . .
c) Giảng bài mới: (Luyện tập)
TL HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH NỘI DUNG
12'
HĐ 1: Củng cố đònh nghóa
1.1 Xác đònh hàm số bậc nhất
trong các hàm số sau:
2
) 3 0,5
) 1,5

HS: Yếu hiểu cách giải thích!
• Xác đònh hàm số bậc nhất
trong các hàm số sau:
2
) 3 0,5
) 1,5
) 5 2
) ( 2 1) 1
) 3( 2)
) 2 3
a y x
b y x
c y x
d y x
e y x
f y x
= −
= −
= −
= − +
= −
+ = −
Hãy xác đònh các hệ số a,b?
HD: Các trường hợp là hàm số
bậc nhất là a, b, d. e, f
e) a =
3 ; 6b = −
f) a = 1 ; b = 3 2− −
12'
HĐ 2: Nhận biết hàm số bậc

2.4 GV Hướng dẫn câu e:"
Đưa về dạng bình phương của
một hiệu cộng hoặc trừ một số
dương?
HS: Tiếp cận bài tập:"…"
HS: Tham gia nhận biết hàm
số đồng biến hay nghòch biến
trên R (kèm giải thích) có sử
dụng chú ý:
0 a b a b≤ < ⇔ <
HS: Tham gia biến đổi câu e
theo gợi ý của GV:
2
2
1
1 3 3
( ) 0
2 4 4
m m
m
− + =
= − + ≥ >
đồng biến hay nghòch biến trên
R:
2
) 2
) 3 0,5
) ( 2 1) 3
) ( 5 7) 4
) ( 1) 2

hàm số đã cho đồng biến
( nghòch biến) trên R?
3.2 GV Yêu cầu học sinh trao
đổi nhóm giải bài toán trên?
3.3 GV Cho lớp nhận xét bài
làm của hai nhóm TB; chữa
kỹ trên bảng nhóm cho HS
yếu !
HS: Trao đổi nhóm - Trình
bày trên bảng nhóm - Nhận
xét bài làm của hai nhóm-
Nắm lời giải và có kỷ năng
giải được bài tương tự ; chủ
yếu quy về giải BPT bậc nhất
• Cho hàm số:
y = (2m + 1)x +5 ; tìm m để
hàm số đã cho đồng biến
( nghòch biến) trên R?
HD: Hàm số đã cho có dạng: y
= ax + b với a = 2m + 1 .
Do đó hàm số đã cho là hàm
số bậc nhất đồng biến trên R
khi chỉ khi a > 0
 2m + 1 > 0  m > -0,5
d) Hướng dẫn học ở nhà: (2')
+ Xem lại các bài đã chữa; giải các bài 8 đến 13 SBT/ 57 ; 58.
+ Nắm cách vẽ đồ thò của hàm số bậc nhất; chuẩn bò bảng nhóm có lưới ô vuông ; thước thẳng ; tham
khảo trước các bài 14 đến 17 SBT/ 58.
D- Rút kinh nghiệm-Bổ sung:
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

-2
-4
-5 5
y
x
-2
4
3
-1
2
-1
1
1
0
y = 2x - 1
y = -0,5x + 2
6
4
2
-2
-4
-5 5
2
3
y
x
-2
3
-1
2

cho x hai giá trò phân biệt rồi
tìm các giá trò của y tương ứng
sau đó cho HS tìm hai điểm
khác thuộc mỗi đường thẳng
trên theo cách đó?
HĐ 2: Vẽ đồ thò hàm bậc
nhất khi a là số vô ty.û
2.1 Vẽ đồ thò hàm số
2. 1y x= +
2.2 GV Cho HS xác đònh hai
điểm phân biệt thuộc đường
thẳng đã cho để vẽ đồ thò?
2.3 Gợi ý: Cho x = 0 thì y
bằng bao nhiêu? Cho x =
2

thì y bằng bao nhiêu?
2.4 Nêu cách dựng điểm
2

trên trục hoành như đã biết
(bằng thước và com-pa)?
2.5 GV Hướng dẫn chậm cách
dựng điểm
2
trên trục
hoành cho HS yếu !
HS: Khi a > 0 thì đường thẳng
là đồ thò hàm số y = ax + b có
dạng " / " (dấu sắc );. . . .


trên trục hoành như đã biết:
Dựng hình vuông đơn vò (cạnh
bằng 1 đvđ d) để có đường
chéo của nó bằng
2
; dựng
cung tròn tâm O bán kính
bằng
2
cắt tia Ox tại một
điểm đó chính là điểm
2

trên trục hoành !
HS: Làm theo hướng dẫn lại
của GV; hiểu cơ sở cách dựng
và có thể giải bài tương tự !
• Vẽ trên cùng hệ tọa độ đồ thò
các hàm số :
y = 2x - 1 và y = -0,5x + 2 ?
Giải: * Từ công thức:
y = 2x - 1 :
Cho x = 0 => y = -1
Cho y = 0 => x = 0,5
Vậy đồ thò hàm số y = 2x - 1
là đường thẳng đi qua hai
điểm phân biệt (0 ; -1)
và(0,5 ; 0)
* Tương tự đồ thò hàm số y =

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Tiết 03 Ngày soạn: 18 / 11 / 2008
§ ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG- ĐƯỜNG THẲNG CẮT NHAU
A- Mục tiêu:
* Kiến thức: Củng cố học sinh về vò trí tương đối của hai đường thẳng trong mpOxy và hệ thức t/ứng.
* Kỷ năng: Học sinh nắm vững vò trí tương đối của hai đường thẳng trong mpOxy và hệ thức tương
ứng; có kỷ năng vận dụng linh hoạt vào từng bài tập cụ thể .
* Thái độ: Rèn tính cẩn thận , chính xác, tinh thần làm việc tập thể .
B-Chuẩn bò:
* Giáo viên: Bảng phụ cho HS điền khuyết để tóm tắt vò trí tương đối và hệ thức tương ứng .
* Học sinh: Nắm vò trí tương đối và hệ thức t/ứng- Tham khảo các bài tập SBT/ 59;60 - Bảng nhóm .
C- Hoạt động dạy học:
a) n đònh tổ chức: (1') GV Kiểm tra só số học sinh, vệ sinh, ánh sáng lớp học , sơ đồ chỗ ngồi; SBT;
bảng nhóm học sinh .
b) Kiểm tra bài cũ: (6') Điền vào chỗ trống ( . . .) nội dung thích hợp (bảng phụ)
Cho hai đường thẳng y = ax + b (d) và y = a
/
x + b
/
(d
/
) thì:
/ /
/ /
. . . . . .
(d) // (d ) . . . ; (d) (d ) . . .
. . . . . .
. . . . .
(d) cắt (d ) . . . ; (d) cắt (d ) trên trục tung . .
. . . . .

HS trình bày bảng lời giải chi
tiết?
1.3 GV Cho lớp nhận xét; bổ
sung hoàn thiện lời giải.
1.4 GV Nhắc lại cho HS yếu !
1.5 GV Nêu bài tương tự:" Xác
đònh hàm số bậc nhất biết đồ
thò song song với đường thẳng
y = -x + 2 và cắt trục hoành
tại điểm có hoành độ bằng
-3 ?"
HS: Tiếp cận yêu cầu bài
toán- Trao đổi ngắn nêu
hướng giải:"…"
HS: Một HS trình bày bảng-
Lớp nhận xét; bổ sung- Hoàn
thiện lời giải.
HS: HS yếu nắm vững các lập
luận và có kỷ năng giải bài
tương tự !
HS: Giải bài tương tự: …. Đi
qua điểm B(-3 ; 0) .
• Xác đònh hàm số bậc nhất
biết đồ thò của nó đi qua điểm
A( -3 ; 2 ) và song song với
đường thẳng y = 2x ?
HD: Hàm số bậc nhất cần tìm
có dạng y = ax + b .
Vì đường thẳng y = ax + b
song song với đường thẳng y =

).
b) Tìm m và k để (d)
≡
(d
/
) .
c) Tìm m để (d) cắt (d
/
).
2.2 Gợi ý: Điều kiện của các
hệ số tương ứng để (d) // (d
/
)?
2.3 GV Gợi ý HS giải các
điều kiện:"…" ?
2.4 GV Nhắc lại cho HS yếu !
2.5 GV cho HS trao đổi nhóm
giải các câu b,c ?
2.6 GV Cho HS nhận xét bài
giải của hai nhóm; chữa kỹ
trên bảng nhóm sau đó cho
HS yếu tái hiện lại các lập
luận !
2.7 GV Có thể lợi dụng các
biến đổi ở câu a:" Thay dấu =
bỡi dấu
≠
hoặc ngược lại".
HS: Tiếp cận bài tập:"…"
HS: Trao đổi ngắn theo gợi ý

+ 2)x + k
2
(d
/
)
a) Tìm m và k để (d) // (d
/
).
b) Tìm m và k để (d)
≡
(d
/
) .
c) Tìm m để (d) cắt (d
/
).
HD: a)
/
/
/
/
2
2
2
2
a 0
a 0
(d) // (d )
a = a
b b


≠

≠


≠

⇔



≠


⇔

≠

6