Sáng kiến kinh nghiệm

Tên đề tài:
Phối hợp các lực lượng giáo dục để giáo dục đạo đức cho các em.

Người thực hiện : Đỗ Quang Hợp.
Trường: Hiệu trưởng trường tiểu học Cát Linh - Đống Đa - Hà Nội

Hà Nội 2003 - 2004

I- Đặt vấn đề:
Bác Hồ đã dạy:
" Vì lợi ích 10 năm trồng cây,
Vì lợi ích trăm năm trồng người "
Lời dạy của Bác đã nói lên vai trò quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho học
sinh trong nhà trường . Lời dạy của Bác cũng nhắc nhở các thế hệ quản lí giáo dục luôn
tìm tòi những biện pháp giáo dục tốt nhất để giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ phù hợp
với xu thế phát triển của thời đại.
1- Vài nét về trường tiểu học Cát Linh
- Trường tiểu học Cát Linh nằm trên địa bàn phường Cát Linh. Một phường có
nhiều thành tích về Văn hoá - Giáo dục và Trật tự - An toàn xã hội .
- Trường được tách khỏi Phổ thông Cơ sở năm học 1993-1994.
- Năm học 2001-2002 , nhà trường có 32 lớp ; 1642 học sinh .
Học sinh của trường phần lớn là học sinh thuộc hai phường Cát Linh và Quốc Tử
Giám . Nhìn chung các em chăm ngoan , chịu khó học tập , rèn luyện và tham gia các
hoạt động tập thể .
- Phụ huynh : Khoảng 60% là cán bộ , viên chức nhà nước . Nhà trường được sự
quan tâm , ủng hộ của Hội cha mẹ học sinh và Phụ huynh học sinh các lớp .
- Trường có 72 cán bộ , giáo viên , nhân viên . Có đủ giáo viên chuyên biệt để
dạy các môn tự chọn : Tiếng Anh , Tin học và các môn Hát - Nhạc , Thể dục , Mĩ thuật .
- Giáo viên của trường phần lớn đã tốt nghiệp ĐHSP - CĐSP hoặc đang theo học

phải làm gì ? làm thế nào ? thực hiện được những mục tiêu của Đảng của thời đại đặt
ra : Đào tạo con người VN xã hội chủ nghĩa có đầy đủ năng lực phẩm chất, lối sống vừa
hiện đại, vừa đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam, với nhận thức : Tương lai thuộc về thế
hệ trẻ, người làm chủ và xây dựng đất nước . Vì vậy, nâng cao chất lượng giáo dục đào
tạo, đào tạo thế hệ trẻ trong giao đoạn hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng, mang
tính chất chiến lược, cấp bách và lâu dài, được toàn xã hội và cả loài người quan tâm.
Khi đó toàn bộ cuộc sống con người là một quá trình phát triển về thể chất, và về tâm
lý. Quá trình đó diễn ra mạnh nhất trong tuổi thơ ấu . Theo quan điểm duy vật biện
chứng thì đó là một quá trình phức tạp, tinh tế, sâu sắc, phong phú cả về chất và về
lượng. Nhân cách của con người được hình thành, phát triển trong quá trình đó. Nó chịu
ảnh hưởng lớn nhất của yếu tố môi trường và giáo dục, yếu tố bẩm sinh chỉ là những
trường hợp đặc biệt .
Theo quan điểm giáo dục Mác-xít thì sự ảnh hưởng môi trường ( xã hội và gia
đình ) là tổng hợp những hiện tượng muôn hình, muôn vẻ bên ngoài tác động một cách
tự nhiên không định hướng đến con người .
Mỗi một môi trường có một tác động riêng, không có môi trường xã hội, không có
sự tiếp xúc con người với nhau thì không thể hình thành con người được và cũng không
có quá rtình truyền đạt kinh nghiệm, kiến thức chuẩn bị cho cuộc sống và lao động - Vì
con người là sản phẩm của những quan hệ xã hội .
Giáo dục trong nhà trường- 1 yếu tố quan trọng đến sự hình thành và phát triển
nhân cách học sinh . Khác với các môi trường khác, giáo dục luôn là sự tác động có tính
định hướng với những phương tiện, phương pháp, và hình thức tổ chức được chọn lọ,
nhằm thực hiện có hiệu quả nhất những mục đích đề ra .
Quá trình giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh là tổng hoà các tác động môi
trường và giáo dục các hoạt động có mục đích, kế hoạch, có tổ chức nhằm giáo dưỡng
cho học sinh những cơ sở của thế giới khách quan duy vật biện chứng. Những phẩm
chất, năng lực, ý chí và đạo đức những tình cảm thẩm mỹ thành những nét tính cách
trọn vẹn của con người thực chất là 1 quá trình tổ chức cuộc sống. Tổ chức hoạt động 1
cách hợp lý cho học sinh. Đó là sự kết hợp của nhà trường, gia đình và xã hội, trong đó
có nhà trường là trọng tâm, là trung tâm giáo dục của 1 địa phương, cần chủ động giúp

- Hình thành con người có năng lực, có phẩm chất, đạo đức XHCN, có nhu cầu thị
hiếu lành mạnh, có năng lực phù hợp với sự phát triển của gia đình và xã hội.
Giáo dục trong tập thể và bằng tập thể lớp, trường, địa phương.
- Cần phải giáo dục học sinh 1 cách đúng mức : Dân chủ song không xuề soà,
nghiêm khắc mà không khắt khe, với nghệ thuật sư phạm phù hợp đối tượng, hoàn cảnh
môi trường.
- Phát huy những mặt tốt, khắc phục những nhược điểm thiếu sót, những tồn tại
của cá nhân, tập thể.
- Giáo dục phải căn cứ vào đặc điểm của từng đối tượng, hoàn cảnh cụ thể.
+ Biện pháp :
- Thuyết phục bằng lời lẽ có lý, có tình, bằng tình cảm và phép tắc tác động lên
nhận thức và tình cảm của học sinh như : trò chuyện, nêu gương tốt, thưởng việc tốt.
- Đưa các em vào hoạt động tập thể thực tiễn như hoạt động tập thể trong và
ngoài nhà trường, vui chơi, tham quan du lịch … qua đó hiểu thêm học sinh, gắn bó học
sinh với tập thể, xoá đi những thiếu sót.
- Khuyến khích khen chê đúng mục đích, đúng việc, đúng lúc, tế nhị mà hiệu quả.
- Xây dựng nếp sống văn minh, văn hoá thanh lịch, xây dựng tình thương yêu đoàn
kết.
- Bên cạnh phương pháp trên, nhà trường còn thực hiện việc đổi mới môi trường sư
phạm tạo ra khung cảnh sư phạm đẹp, đủ tiện nghi dạy và học để thu hút các em tới
trường, chăm lo cái đẹp đang có ở trường mình.
- Thực hiện xã hội hoá giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đúng
yêu cầu mục đích công tác tổ chức nhà trường đề ra cho công tác giáo dục.
- Xuất phát từ chính nhiệm vụ của ngành giáo dục, của Đảng, của nhà nước, từ
thực trạng xã hội, tình hình đạo đức của học sinh trong thời mở cửa nhà trường xây
dựng tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh trong và ngoài nhà trường.
- Nhà trường, các đoàn thể, các ngành các gia đình cùng tổ chức giáo dục đạo đức
cho học sinh .
- Lãnh đạo nhà trường thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đào tạo học sinh do Bộ quy
định. Nhiệm vụ trọng tâm của công tác lãnh đạo là : Nâng cao chất lượng đạo đức và

thu hút các em gắn bó và say mê học tập, vươn lên dành kết quả cao.
- Giáo viên giỏi các cấp tăng ở mỗi năm, mỗi bộ môn khác nhau.
- Học sinh giỏi của trường năm nào cũng có ( cấp Quận )
- Tỉ lệ học sinh giỏi, khá ở mỗi năm đều tăng rõ rệt.
* Môi trường sư phạm mỗi năm cần được đổi mới :
Cải tạo lại lớp học tạo khung cảnh sư phạm mỗi năm một khang trang, đẹp hơn để
hấp dẫn tâm hồn trẻ thơ. Từ cơ sở vật chất chung đến tách riêng nhà cao tầng sạch sẽ ,
có bồn hoa, cây cảnh, sân chơi mát mẻ, tạo một khuôn viên xanh sạch đẹp, phòng học
có đèn, quạt có trang thiết bị phục vụ bán trú .
Những cơ sở đó góp phần cuốn hút các em, tạo hứng thú say mê rèn luyện các em
yêu trường, tự hào về mái trường của mình.
* Hoạt động nhân đạo :
- Giáo dục lòng nhân ái thông qua hoạt động chữ thập đỏ. Truyền thống tốt đẹp
quý báu đó là lòng nhân ái, đó là đức tính " Thương người như thể thương thân " . Ngày
nay, những vốn quý đó của dân tộc, của cha ông ta càng được phát huy sâu sắc, đậm đà
bản sắc dân tộc Việt Nam .
- Thành lập các nhóm Hội đồng chữ thập đỏ trong học sinh và giáo viên. Vận động
các bạn cùng lớp, trường giữ vệ sinh môi trường và khung cảnh sư phạm sạch đẹp .
Hướng dẫn các em giữ gìn vệ sinh thân thể. Liên kết các tổ chức làm công tác từ thiện
để lá lành đùm lá rách, giúp nhau vượt khó để học và tu dưỡng bản thân. Nhờ đó mà
động viên được cả về vật chất lẫn tinh thần, giáo dục đạo lý, tạo nên tình người sâu
nặng, đằm thắm, khối đoàn kết gắn bó trong trường học tốt hơn. Đẩy lùi những thói hư
tật xấu, đánh nhau, vẽ bậy, nói bậy, lười học, lêu lổng, cờ bạc, ăn cắp …
* Truyền thống đó còn được giáo dục thông qua hoạt động Văn-Thể-Mĩ,
Đoàn Đội với hình thức phong phú, đa dạng, hấp dẫn, giáo dục theo chủ điểm . Lứa tuổi
này rất nhạy cảm với cái đẹp. Vị trí của tiểu học mà đặc biệt là lớp 1 & lớp 5 đó là 2 thời
điểm quan trọng đánh dấu những chuyển biến có tính quyết định đối với mỗi học sinh.
Do vậy, để hướng cho các em sớm có được nhận thức thẩm mỹ, hình thành nhân cách
theo chúng tôi phải bằng nhiều loại hình, nhiều biện pháp hoạt động đồng bộ, đưa các
em tiếp súc, chịu ảnh hưởng theo cách mưa dầm thấm lâu về cái đẹp . Đồng thời cũng

năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm, tập hợp đội ngũ, vận
động các lực lượng tham gia.
- Cụm dân cư chăm sóc và bồi dưỡng thế hệ trẻ hiện nay là trách nhiệm không thể
thiếu ở mỗi cụm dân cư .
- Các bậc phụ huynh phải theo dõi thường xuyên về đời sống sinh hoạt tinh thần
của các em . Qua đó, uốn nắn kịp thời những sai lệch trong sinh hoạt, xây dựng nếp
sống lành mạnh, có văn hoá trong tâm hồn trong trắng của các em, không để vẩn đục.
Giáo dục, bồi dưỡng phẩm chất cho thế hệ trẻ, động viên khuyến khích con cái chăm
học, quản lý chặt chẽ thời gian học tập ở gia đình, không để các cháu chơi lêu lổng, túm
năm tụm ba để tiêm nhiễm thói hư tật xấu. Thời gian các cháu nghỉ hè các cụm dân cư
cùng với các đoàn thể cần kết hợp chặt chẽ với nhà trường, tổ chức quản lý hoạt động
hè cho các cháu, kết hợp ôn tập văn hoá và có nhiều hình thức vui chơi lành mạnh bổ
ích như thể dục buổi sáng, thể dục nhịp điệu, cầu lông, kéo co, bóng bàn, bóng đá, múa
hát v.v… giúp gia đình thương binh liệt sĩ . Cuối hè có tổng kết, biểu dương khen thưởng
các cháu tham gia thường xuyên liên tục, giữ nghiêm kỷ luật, biểu dương khen thưởng
các cháu có thành tích.
Bài học rút ra :
- Chi bộ Đảng có chủ trương đúng đắn, giao trách nhiệm giáo dục đạo đức học sinh
cho chính quyền địa phương, đoàn thể, nhân dân, phụ huynh. Xây dựng được quy ước :
Mỗi người, mỗi ngành có nhiệm vụ cụ thể .
- Những hình thức phong phú, nội dung phù hợp từng thời kỳ, làm từng bước.
Đồng thời tạo sự phối hợp chặt chẽ, thương xuyên giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội .
- Làm thành một vòng giáo dục khép kín, giáo dục học sinh 1 ngày, 1 tháng, 1
năm, các năm để hình thành bằng được phẩm chất tốt, trau dồi bằng được tài năng trẻ
theo yêu cầu của đất nước .

Những kinh nghiệm rút ra :
- Phải nắm được tầm quan trọng của việc hình thành nhân cách học sinh. Từ bé
đến trưởng thành phải đặt trong 3 môi trường giáo dục : Nhà trường ; Xã hội & Gia
đình . Ba môi trường đó gắn bó và hỗ trợ cho nhau để tham gia giáo dục thế hệ trẻ,