ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
KHOA ĐỊA LÝ

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng công tác
thanh tra và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
đất đai của Bộ Tài nguyên và Môi trường
HDKH : TS. Nguyễn Xuân Thành
Học viên : Nguyễn Toàn Hóa
Lớp
: Cao học QLĐĐ 2015 -2017
Hà Nội, năm 2018


TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Đất nước ta đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiêp hoá, hiện đại hoá cùng
với sự tăng nhanh của dân số và sự phát triển nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã
hội kèm theo sự gia tăng nhu cầu sử dụng đất, trong điều kiện quỹ đất có hạn, đất đai
ngày càng khan hiếm và có giá trị, đòi hỏi Nhà nước phải tăng cường quản lý chặt chẽ
để sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả cao.
Tình trạng vi phạm pháp luật đất đai còn nhiều, dưới nhiều hình thức, chậm được
xử lý, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về đất đai của một bộ phận cán bộ và
nhân dân còn hạn chế; công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật đất đai ở
các cấp hiện nay thực hiện còn ít so với thực tế vi phạm.
Công tác thanh tra, kiểm tra đất đai có vai trò rất quan trọng để xử lý các trường
hợp vi phạm luật đất đai, đảm bảo công bằng và ổn định kinh tế xã hội.
Xuất phát từ lý do thực tiễn đó, học viên đã chọn đề tài luận văn thạc sĩ “Thực
trạng và giải pháp nâng cao chất lượng công tác thanh tra và xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực đất đai của Bộ Tài nguyên và Môi trường”


1. Khái niệm cơ bản về thanh tra
Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là việc xem
xét, đánh giá, xử lý của cơ quan nhà nước đối với việc thực hiện chính sách,
pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
2. Mục đích của thanh tra
Theo Điều 2 của Luật Thanh tra năm 2010 quy định về mục đích
thanh tra như sau: “Mục đích hoạt động thanh tra nhằm phát hiện sơ hở
trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà
nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý
hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng
quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu
lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước,
quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”


3. Nguyên tắc hoạt động thanh tra
Hoạt động thanh tra thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:
-Tuân thủ trình tự thanh tra
-Tuân thủ pháp luật
-Bảo đảm chính xác, khách quan, công khai dân chủ kịp thời
4. Các loại hình thanh tra


6. Khái niệm thanh tra đất đai
Thanh tra chuyên ngành đất đai là hoạt động thanh tra của cơ quan nhà
nước có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành
pháp luật về đất đai, quy định về chuyên môn, kỹ thuật, quản lý thuộc lĩnh
vực đất đai (theo Khoản 2, Điều 201 Luật Đất đai năm 2013)
7. Mục đích của thanh tra đất đai
- Bảo đảm cho đất đai được sử dụng một cách hợp lý, đúng qui hoạch,



12. Quy trình thực hiện thanh tra đất đai
Khi tổ chức thực hiện việc thanh tra đất đai cũng phải được thực hiện
theo đúng trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra đã được quy định
trong Chương III, Thông tư số 05/2014/TT-TTCP ngày 16 tháng 10 năm
2014 của Thanh tra Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động, quan hệ công
tác của Đoàn thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra, gồm
3 bước: chuẩn bị thanh tra, tiến hành thanh tra, kết thúc thanh tra.
13. VPHC trong lĩnh vực đất đai là hành vi cố ý hoặc vô ý của người
sử dụng đất, tổ chức, cá nhân có liên quan, tổ chức hoạt động dịch vụ về đất
đai vi phạm các quy định của pháp luật về đất đai mà chưa đến mức bị truy
cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
14. Xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai là hoạt động của các chủ thể có
thẩm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt
VPHC quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính và các biện
pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết theo quy định
của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhân có VPHC trong lĩnh vực đất đai


Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10 tháng 11 năm 2014 của Chính phủ về
xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai đã quy định 25 hành vi VPHC trong
lĩnh vực đất đai như: Lấn, chiếm đất, Không đăng ký đất đai, Chuyển mục
đích sử dụng đất …
15. Đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai
là đối tượng có hành vi VPHC trong sử dụng đất đai hoặc trong việc thực
hiện các hoạt động dịch vụ về đất đai, bao gồm: hộ gia đình; cá nhân trong
nước, cộng đồng dân cư; cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở
nước ngoài; tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài, doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài; cơ sở tôn giáo

trưởng TCQLĐĐ, Giám đốc Sở, Chánh Thanh tra Sở TN&MT ra quyết
định thanh tra và thành lập Đoàn thanh tra.
- Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành cấp Bộ.
- Chánh Thanh tra Bộ TN&MT, Tổng cục trưởng TCQLĐĐ.


CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA
VÀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG
LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI CỦA BỘ TÀI NGUYÊN
VÀ MÔI TRƯỜNG
1. Về tổ chức bộ máy
1.1. Hệ thống tổ chức thanh tra chuyên ngành về đất đai trước ngày Luật
Thanh tra năm 2010 có hiệu lực (01/7/2011)
- Thanh tra Bộ TN&MT gồm có 07 phòng chức năng (có Phòng Thanh tra
đất đai, môi trường, khoáng sản).
- Thanh tra trực thuộc TCQLĐĐ, gồm có 03 phòng chuyên môn
1.2. Hệ thống tổ chức thanh tra chuyên ngành về đất đai sau ngày Luật
Thanh tra năm 2010 có hiệu lực (01/7/2011)
- Thanh tra Bộ TN&MT gồm có 07 phòng chức năng (có Phòng Thanh tra
TN&MT Miền Bắc; Miền Trung và Miền Nam)
- Thanh tra TCQLĐĐ thuộc Bộ TN&MT được giao cho Cục Kiểm soát
quản lý và sử dụng đất đai (Phòng Thanh tra đất đai)


1. Thanh tra Bộ TN&MT

2. Thanh tra chuyên ngành (Tổng
cục Quản lý đất đai)

2. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho công tác thanh tra,

-2016

1

Số cuộc thanh tra, kiểm tra

Cuộc

1.050

160

70

820

2

Số đoàn thanh tra, kiểm tra

Đoàn

1.173

170

83

920


90

16

14

60

Đơn vị

124

39

15

70

Tỷ đồng

225

35

16

174

5



Năm

Năm

Năm

Năm

Năm

tính

2012

2013

2014

2015

2016

Cuộc

13

13

4


-

-

108,8

-

1.657,9

-

2,1

-

-

Đối
tượng

Ha

Qua tổng hợp kết quả công tác thanh tra và xử phạt VPHC giai đoạn
2012 - 2016 cho thấy giai đoạn này số cuộc thanh tra của Bộ TN&MT
không có sự biến động lớn do hạn chế về nhân lực, cán bộ làm công tác
thanh tra không được tăng cường; mặt khác nhờ đẩy mạnh công tác
tuyên truyền giáo dục pháp luật nên nhận thức của người dân về pháp
luật đất đai ngày càng được nâng cao.

mưu và giao công chức của Cục thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành.
Đến nay, chưa có văn bản của Chính phủ, Thanh tra Chính phủ, Bộ Nội vụ
hướng dẫn, giải quyết về con người, chính sách, chế độ, quyền lợi như: Phụ
cấp thanh tra viên, phụ cấp thâm niên, trang phục đối với cán bộ, thanh tra
viên đã làm công tác thanh tra chuyên ngành đất đai. Đội ngũ cán bộ, công
chức làm công tác thanh tra chuyên ngành đất đai còn thiếu về số lượng
(hiện nay chỉ mới có 12 cán bộ, công chức)


- Cơ chế, chính sách về đất đai còn tình trạng chồng chéo hoặc quy định
chưa rõ ràng, minh bạch trong các văn bản quy phạm pháp luật dẫn đến
khó khăn trong việc kết luận các sai phạm về đất đai.
- Sự phụ thuộc của cơ quan thanh tra đối với Thủ trưởng cơ quan quản lý
cùng cấp cả về tổ chức, nhân sự, kinh phí, trong việc xây dựng chương
trình, kế hoạch thanh tra, trong quá trình tiến hành thanh tra cũng như giai
đoạn kết thúc, kết luận và kiến nghị xử lý. Đặc biệt, quyền hạn và hiệu lực
thanh tra còn hạn chế, cơ quan thanh tra chỉ dừng lại ở quyền kiến nghị cho
nên tính hiệu quả thường không cao, phụ thuộc vào thái độ tiếp thu và biện
pháp thực hiện các kiến nghị của các cơ quan, đơn vị được cơ quan thanh
tra kiến nghị, đề xuất xử lý. Điều này phần nào ảnh hưởng đến tính chủ
động và độc lập trong hoạt động của cơ quan thanh tra.


CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC THANH TRA VÀ XỬ
PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC
ĐẤT ĐAI CỦA BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
3.1. Tăng cường năng lực cho cơ quan thanh tra chuyên ngành
- Kiện toàn bộ máy, tổ chức
- Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ thanh tra và xử lý vi phạm

đạo Tổng cục Quản lý đất đai quan tâm, các đơn vị luôn bám sát kế hoạch
thanh tra, kiểm tra được phê duyệt và sự chỉ đạo thanh tra kiểm tra đột xuất
của Thủ tướng Chính phủ, của Bộ trưởng để triển khai công tác thanh tra,
kiểm tra đạt nhiều kết quả tích cực. Các cuộc thanh tra cơ bản đảm bảo
đúng nội dung, yêu cầu và định hướng. Qua thanh tra đã phát hiện xử lý
nhiều vi phạm pháp luật, đồng thời kiến nghị chấn chỉnh khắc phục các bất
cập, sơ hở trong công tác quản lý Nhà nước. Kết quả thanh tra đã đáp ứng
ngày càng tốt hơn chủ trương của Đảng và Chính phủ về yêu cầu phòng
ngừa vi phạm pháp luật, tham nhũng, lãng phí của tổ chức, cá nhân.


Tuy nhiên, qua nghiên cứu cho thấy hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý
VPHC của Bộ TN&MT còn những tồn tại, hạn chế cũng như nguyên nhân
trong thực hiện thanh tra chuyên ngành về đất đai như: hệ thống pháp luật
về thanh tra, pháp luật đất đai chưa hoàn chỉnh, chưa đồng bộ; nguồn lực
(nguồn nhân lực và cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật) chưa đảm bảo,
chưa tương xứng và chưa đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ được giao.

2. Kiến nghị
Từ thực trạng, nguyên nhân tồn tại của công tác thanh tra và xử phạt
VPHC trong lĩnh vực đất đai của Bộ TN&MT, Luận văn đã đề xuất một
số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra và xử phạt VPHC
trong lĩnh vực đất đai của Bộ TN&MT. Kết quả nghiên cứu của Luận văn
có thể làm tư liệu khoa học tham khảo cho các cơ quan quản lý phục vụ
hoàn thiện cơ chế chính sách pháp luật về thanh tra, pháp luật đất đai và
xử phạt VPHC trong lĩnh vực đất đai, góp phần nâng cao hiệu quả công
tác quản lý nhà nước về đất đai, đảm bảo kỷ cương pháp luật để phục vụ
thiết thực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.