BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
**************

NGUYỄN TRỌNG TUẤN

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BIỆN PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO SINH VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI
MIỀN TRUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, NĂM 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
**************

NGUYỄN TRỌNG TUẤN

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BIỆN PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO SINH VIÊN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI
MIỀN TRUNG
Chuyên ngành: Giáo dục Thể chất
Mã số: 60.14.01.03
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học:


NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO
DỤC THỂ CHẤT CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG
VẬN TẢI.......................................................................................................................2
MIỀN TRUNG..............................................................................................................2
HÀ NỘI, NĂM 2015.............................................................................................................2

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. Các chữ viết tắt:
BGDĐT
GDTC
TDTT
GTVT
TW
VĐV
GDQP
XHCN

Bộ giáo dục đào tạo
Giáo dục thể chất
Thể dục thể thao
Giao thông vận tải
Trung ương
Vận động viên
Giáo dục quốc phòng
Xã hội Chủ nghĩa

2. Các đơn vị đo lường:
cm
Centimet
m

Công tác GDTC và hoạt động TDTT trong trường học các cấp là một
mặt giáo dục quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực
hiện mục tiêu: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất
nước, để đáp ứng nhu cầu đổi mới sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất
nước.
Công tác TDTT cần coi trọng nâng cao chất lượng GDTC trong các
trường học, tổ chức hướng dẫn và vận động đông đảo nhân dân tham gia
RLTT hàng ngày. GDTC trong trường học là thực hiện mục tiêu phát triển thể
chất cho học sinh, sinh viên. Góp phần vào việc đào tạo con người phát triển
toàn diện, họ là những người chủ tương lai của đất nước, sứ mệnh lịch sử
tương lai của dân tộc đều trông mong vào thế hệ trẻ.
Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vị trí của công tác TDTT đối với
thế hệ trẻ. Xem đó là động lực quan trọng và khẳng định cần phải có chính
sách chăm sóc giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển hài hoà về các
mặt thể chất, tinh thần, trí tuệ và đạo đức. Sức khỏe được xem như một bộ
phận cấu thành của nền văn hoá. Đó là một mặt quan trọng của chất lượng đời
sống, là nguồn tài sản quý báu của mỗi quốc gia, là sản phẩm phản ánh một
cách khách quan thành tựu của nhiều lĩnh vực khoa học, trong đó có sự đóng
góp quan trọng của ngành TDTT nói chung và ngành khoa học TDTT nói
riêng.
Sinh viên Việt Nam ngày nay đang được sống và học tập dưới một chế
độ ưu việt - chế độ xã hội chủ nghĩa. Được thừa hưởng những thành quả vĩ
đại của ông cha ta để lại trong sự nghiệp chiến đấu xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc, được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, chăm sóc.. Trong di chúc

1


của Hồ Chủ Tịch người đã căn dặn: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau
là một việc làm rất quan trọng và cần thiết". Thấm nhuần lời dạy của Người,

cho sinh viên, Trường Cao đẳng GTVT miền Trung đã thực hiện đầy đủ quy
định của Bộ giáo dục và đào tạo về nội dung chương trình GDTC trong các
trường Cao đẳng. Thực tế trong giảng dạy tại trường chúng tôi nhận thấy, công
tác GDTC vẫn chưa được quan tâm đầy đủ, các điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật
còn thiếu thốn, lực lượng cán bộ còn mỏng…, điều này làm ảnh hưởng đến kết
quả học tập môn GDTC của sinh viên và thành tích trong các hoạt động TDTT
của nhà trường.
Vấn đề nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho sinh viên
trong các trường đã được rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Vũ Đức
Thu, Nguyễn Trọng Hải (2000), Nguyễn Hồng Minh (2002), Nguyễn Duy
Linh (2005), Lê Tiến Dũng (2005), Phạm Văn Đát (2006), Nguyễn Văn Thảo
(2007), Bùi Văn Hiến (2007)… Các nghiên cứu nói trên mới dừng lại ở việc
đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng công tác Giáo
dục thể chất trong một đơn vị cụ thể nên không áp dụng có hiệu quả trong các
trường hợp khác nhau và hiện tại chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu
biện pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho sinh viên Trường Cao đẳng GTVT
miền Trung.
Xuất phát từ những lý do trên, với mong muốn đóng góp vào sự phát
triển chung của nhà trường, nâng cao chất lượng trong giờ giảng dạy
GDTC cho sinh viên Trường Cao đẳng GTVT miền Trung chúng tôi tiến
hành nghiên cứu đề tài:
“Nghiên cứu lựa chọn biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục thể
chất cho sinh viên Trường Cao đẳng giao thông vận tải miền Trung”
2. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích và tổng hợp các nguồn tư liệu liên quan đến công
tác GDTC và các biện pháp nâng cao chất lượng GDTC cho sinh viên. Đề tài

3



7.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu.
Việc sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu nhằm tổng
hợp và phân tích các tài liệu phục vụ chủ yếu cho việc giải quyết mục tiêu 1
và mục tiêu 2 của đề tài. Các tài liệu chuyên môn có liên quan được lấy từ các
nguồn tài liệu: luận văn khoa học, tạp chí khoa học, các loại sách chuyên
môn… Đây là sự tiếp nối bổ sung những luận cứ khoa học và tìm hiểu một
cách triệt để những vấn đề có liên quan đến biện pháp nhằm nâng cao hiệu
quả GDTC.
7.2. Phương pháp phỏng vấn tọa đàm.
Được sử dụng trong quá trình tham khảo các giáo viên, các nhà chuyên
môn nhằm thu thập thông tin phục vụ cho điều tra thực trạng việc sử dụng các
biện pháp nâng cao GDTC. Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn theo 2
cách là trực tiếp phỏng vấn tọa đàm để tìm ra các biện pháp có hiệu quả và
gián tiếp thông qua phiếu hỏi và nhằm nâng cao hiệu quả GDTC cho sinh
viên Trường Cao đẳng GTVT miền Trung.
7.3. Phương pháp quan sát sư phạm.
Phương pháp này được sử dụng trong suốt thời gian nghiên cứu nhằm
quan sát các hoạt động tập luyện của sinh viên trong giờ học GDTC. Từ đó
rút ra được nhận định về trình độ thể lực của sinh viên Trường Cao đẳng
GTVT miền Trung để làm căn cứ cho việc lựa chọn các biện pháp nhằm nâng
cao hiệu quả GDTC cho sinh viên Trường Cao đẳng GTVT miền Trung.
7.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm.
Trong đề tài sử dụng phương pháp kiểm tra sư phạm dưới dạng các bài
test nhằm đánh giá mức độ phát triển thể lực của sinh viên Trường Cao đẳng
GTVT miền Trung. Đề tài sử dụng các loại tiêu chí rèn luyện thân thể của Bộ
Giáo dục - Đào tạo ban hành áp dụng cho học sinh, sinh viên Đại học, Cao
đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp như sau:

5




quả lần cao nhất. Đơn vị tính là cm.
+ Chạy 30m xuất phát cao:
- Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đồng hồ bấm giây; đường chạy thẳng có
chiều dài ít nhất 40m, chiều rộng ít nhất 2m. Kẻ vạch xuất phát và vạch đích,
đặt cọc tiêu bằng nhựa hoặc bằng cờ hiệu ở hai đầu đường chạy. Sau đích có
khoảng trống ít nhất 10m để giảm tốc độ sau khi về đích.
- Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra thực hiện tư thế xuất
phát cao. Thực hiện một lần
- Cách tính thành tích: Thành tích chạy được xác định là giây và số lẻ
từng 1/100giây.
+ Chạy con thoi 4 x 10m:
- Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đường chạy có kích thước 10 x 1,2m bằng
phẳng, không trơn, bốn góc có vật chuẩn để quay đầu, hai đầu đường chạy có
khoảng trống ít nhất là 2m. Dụng cụ gồm đồng hồ bấm giây, thước đo dài,
bốn vật chuẩn đánh dấu bốn góc đường chạy.
- Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra thực hiện tư thế xuất
phát cao. Khi chạy đến vạch 10m, chỉ cần một chân chạm vạch, nhanh chóng
quay 1800 chạy trở về vạch xuất phát và sau khi chân lại chạm vạch xuất phát
thì lại quay trở lại. Thực hiện lặp lại cho đến hết quãng đường, tổng số bốn
lần 10m với ba lần quay. Quay theo chiều trái hay phải là do thói quen của
từng người. Thực hiện một lần.
- Cách tính thành tích: Thành tích chạy được xác định là giây và số lẻ
từng 1/100 giây.
+ Chạy tùy sức 5 phút:
- Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đường chạy dài ít nhất 52m, rộng ít nhất
2m, hai đầu kẻ hai đường giới hạn, phía ngoài hai đầu giới hạn có khoảng
trống ít nhất 1m để chạy quay vòng. Giữa hai đầu đường chạy (tim đường) đặt




1. Giá trị trung bình cộng:
n

x=

∑x
i =1

i

n

2. Phương sai:

δ2 =

∑( x

i

− x)

n

(Với n ≥ 30)

3. Độ lệch chuẩn:


9


quả công tác giáo dục thể chất của Trường Cao đẳng giao thông vận tải miền
Trung
- Chương 3: Nghiên cứu lựa chọn một số biện pháp nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục thể chất cho sinh viên Trường Cao đẳng giao thông vận
tải miền Trung
- Kết luận và kiến nghị
- Tài liệu tham khảo
- Phụ lục

10


CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến giáo dục thể chất
1.1.1. Giáo dục thể chất
Phát triển GDTC và nâng cao thể lực cho học sinh, sinh viên chính là
một trong những mục tiêu quan trọng đã đề ra của Đảng, Nhà nước và Bộ
Giáo dục - Đào tạo. Nó là một tiền đề quan trọng thúc đẩy quá trình đào tạo
ra những con người phát triển đầy đủ về trí lực và thể lực đáp ứng được
những đòi hỏi ngày càng cao của công cuộc Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì GDTC thông qua hoạt động TDTT đã
góp phần quan trọng trong việc rèn luyện, hình thành và phát triển cho học
sinh, sinh viên những phẩm chất ý chí, lòng dũng cảm, kiên trì, nhẫn nại,
linh hoạt mưu trí… đồng thời tạo cho học sinh, sinh viên nếp sống lành
mạnh, tinh thần đoàn kết, tính trung thực, lòng cao thượng, kiên quyết bài
trừ các tệ nạn xã hội.

Biện pháp là cách làm, hành động lựa chọn có cơ sở pháp lý hay dựa
trên một quyền lực để đi tới một mục đích nhất định. Nó là cách thức làm
theo những bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một việc có mục đích.
Giải pháp là toàn bộ những ý nghĩ có hệ thống cùng với những quyết
định và hành động theo sau, dẫn tới việc sẽ khắc phục một khó khăn nào đó.
Yếu tố là một trong những bộ phận có quan hệ phối hợp với nhau thành
một tập thể.
GDTC là một bộ phận quan trọng của hoạt động TDTT, về quan điểm
sư phạm là một trong những hình thức hoạt động cơ bản có định hướng sư
phạm của TDTT trong xã hội, một quá trình tổ chức truyền thụ và tiếp thu
những giá trị của TDTT trong hệ thống giáo dục, giáo dưỡng chung (chủ yếu
trong trường học). Như vậy GDTC là một loại hình giáo dục mà nội dung

12


chuyên biệt là giảng dạy động tác và giáo dục các tố chất thể lực.
1.1.2. Phát triển thể chất
Theo A.G.Novikov,G.P.Matveep “Phát triển thể chất của con người là
quá trình biến đổi các tính chất hình thái và chức năng tự nhiên của cơ thể con
người trong suốt cả cuộc sống cá nhân của nó” [1].
Theo Đồng Văn Triệu, Lê Anh Thơ: Phát triển thể chất là một quá trình
hình thành, biến đổi tuần tự theo quy luật sống từng người (tương đối lâu dài)
về hình thái, chức năng và cả những tố chất thể lực và năng lực thể chất.
Chúng được hình thành “trên” và “trong” cái nền thân thể ấy.[42]
Phát triển thể chất biểu hiện qua các chỉ số hình thái như: chiều cao,
cân nặng, kích thước trong không gian và trọng luợng cơ thể, còn sự phát
triển về chức năng thể hiện ở sự biến đổi các khả năng chức phận của cơ thể
theo các thời kỳ và các giai đoạn phát triển theo lứa tuổi của nó, sự biến đổi
này thể hiện qua các tố chất thể lực như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo

chịu sự tác động của tổng hợp các yếu tố tự nhiên - xã hội. Các yếu tố xã hội
đóng vai trò tác động trực tiếp và quyết định sự phát triển thể chất của cơ thể
con người.
Từ những luận điểm trên cho thấy phát triển thể chất chịu ảnh hưởng
của nhiều yếu tố, và có thể ghép chúng vào các nhóm. Nói cách khác, phát
triển thể chất có thể nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau như: Tự nhiên
(bẩm sinh và di truyền, điều kiện địa lý, khí hậu, thời tiết), xã hội (điều kiện
kinh tế, giáo dục, giáo dục thể chất, lao động, vệ sinh, sinh hoạt...). Các chỉ
tiêu nghiên cứu để đánh giá phát triển thể chất cũng rất đa dạng như: Các chỉ
tiêu về hình thái (chiều cao, cân nặng, Quetelet, BMI), các chỉ tiêu về chức
năng (công năng tim, dung tích sống, Test tepping), các chỉ tiêu về tố chất vận
động (bật xa, chạy 30m XPC, dẻo gập thân, chạy 5 phút...).
Hiện nay có nhiều quan niệm, góc độ nhìn nhận về GDTC, thể lực
chung. Song mục tiêu cuối cùng là đưa ra được các bài tập có khả năng ứng

14


dụng đem lại hiệu quả cao nhằm phát triển thể chất và trình độ thể lực chung.
Theo Dietrich Harre cho rằng: các bài tập thể chất là phương tiện quan
trọng nhằm tăng cường sức khỏe và nâng cao thành tích thể thao. Những bài
tập đó phải phù hợp với mục đích và nhiệm vụ của quá trình GDTC.
Theo Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn thì: trình độ thể lực là mức độ
phát triển về sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo và các tố chất
khác của VĐV dưới tác động của GDTC và Huấn luyện thể thao.
1.1.3. Thể chất
Theo Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn: Thể chất chỉ chất lượng thân thể
con người đó là những đặc trưng tương đối ổn định về hình thái và chức năng
của cơ thể được hình thành và phát triển do bẩm sinh di truyền và điều kiện
sống (bao gồm cả giáo dục, rèn luyện). [41]

khởi đầu từ lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Hồ Chí Minh ngày 27 tháng
03 năm 1946. Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
- nhà tư tưởng lớn, danh nhân văn hóa thế giới, Người đã sớm nhận thấy lợi
ích của TDTT đối với cá nhân con người và xã hội. TDTT là một biện pháp
tích cực trong việc giữ gìn và tăng cường sức khỏe cho con người. Chính vì
vậy, ngay từ khi mới giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu
gọi toàn dân tập thể dục. Trong lời kêu gọi, Người chỉ cho nhân dân ta thấy
rằng “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới việc gì cũng cần
có sức khỏe mới thành công”. Như vậy để làm một cuộc cách mạng về chính
trị, về kinh tế, văn hóa, con người là nhân tố quyết định và sức khỏe luôn
được coi là tài sản quý nhất của con người, của nhân dân, của đất nước. Một
trong những điều kiện cơ bản để con người hoạt động có hiệu quả là sức khỏe.
Bác nhắc nhở mọi người “Tập luyện thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của
mỗi người dân yêu nước”.

16


Thực hiện tâm nguyện của Người, trong những năm qua, Đảng ta với
chủ trương “Để đảm bảo cho sự nghiệp TDTT của nước ta phát triển vững
chắc đem lại hiệu quả thiết thực, từng bước xây dựng nền TDTT XHCN phát
triển cân đối, có tính dân tộc và khoa học, công tác TDTT cần coi trọng, nâng
cao chất lượng GDTC trong trường học, tổ chức hướng dẫn và vận động đông
đảo nhân dân rèn luyện TDTT hàng ngày”.
Ngày 31 tháng 01 năm 1960 Ban Bí thư đưa ra Chỉ thị 181/CT - TW về
tăng cường công tác thể dục thể thao trong lực lượng vũ trang và nhấn mạnh
cần chú ý phát triển công tác thể dục thể thao trong lực lượng vũ trang và
trong trường học [8]. Tháng 9 năm 1961 Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt
Nam lần III họp tại Hà Nội đã định hướng cho công tác TDTT học đường.
Tháng 4 năm 1963, Hội nghị TW lần thứ VIII của Ban chấp hành TW khóa

vật chất để thực hiện chế độ giáo dục thể chất bắt buộc ở tất cả các trường
học, làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của
hầu hết học sinh, sinh viên, qua đó phát hiện và tuyển chọn tài năng thể thao
cho quốc gia. [12]
Luật giáo dục được Quốc hội Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt
Nam thông qua ngày 02/12/1998 [31] và Pháp lệnh TDTT [34] được Ủy ban
Thường vụ Quốc hội thông qua tháng 9/2000 quy định: Nhà nước coi trọng
thể dục thể thao trường học nhằm phát triển và hoàn thiện thể chất cho tầng
lớp thanh thiếu niên, nhi đồng. Giáo dục thể chất là nội dung bắt buộc đối với
học sinh sinh viên được thực hiện trong hệ thống giáo dục quốc dân từ mầm
non đến đại học. Thể dục thể thao trong trường học bao gồm việc tiến hành
chương trình giáo dục thể chất bắt buộc và tổ chức hoạt động thể dục thể thao
ngoại khóa cho người học. Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho học
sinh được tập luyện thể dục thể thao phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều
kiện từng nơi. Giáo dục thể chất là một bộ phận quan trọng để thực hiện mục
tiêu giáo dục toàn diện, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi

18


dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã
hội Chủ nghĩa.
Thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta
luôn quan tâm, lãnh đạo sự nghiệp xây dựng và phát triển nền TDTT một
cách toàn diện, được thể hiện rõ trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần
VIII: “Phát triển phong trào TDTT sâu rộng trong cả nước, trước hết là trong
thanh niên thiếu niên, tạo bước chuyển biến tích cực về chất lượng và hiệu
quả. GDTC trong trường học, trong các lực lượng dự bị quốc tế về TDTT,
từng bước hình thành thể thao chuyên nghiệp”. [17]
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn lần thứ X năm 2008 đã đề ra “chiến lược