GI O Ụ V
TRƢỜNG

OT O

I HỌC C NG NGH TP HCM

HUỲNH PHAN THỊ HỒNG TIẾN

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ẾN TÍNH HỮU
HI U CỦA H THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
THEO HƢỚNG QUẢN TRỊ RỦI RO T I CÁC
ƠN VỊ XÂY LẮP TỈNH BÌNH PHƢỚC
LUẬN VĂN TH C SĨ
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP H

h Minh th ng 04 năm 2018


GI O Ụ V
TRƢỜNG

OT O

I HỌC C NG NGH TP HCM

HUỲNH PHAN THỊ HỒNG TIẾN



TT

Chức danh Hội đồng

1

PGS TS Phạm Văn ược

2

PGS TS Huỳnh ức Lộng

Phản biện 1

3

PGS TS Nguyễn Quyết Thắng

Phản biện 2

4

TS Huỳnh Tấn ũng

Uỷ viên

5

PGS. TS Trần Văn Tùng

Nơi sinh: Quảng Ngãi

huyên ngành: Kế to n

MSHV: 1641850080

I- Tên đề tài:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ẾN TÍNH HỮU HI U CỦA H THỐNG
KIỂM SOÁT NỘI BỘ THEO HƢỚNG QUẢN TRỊ RỦI RO T I CÁC ƠN VỊ
XÂY LẮP TỈNH BÌNH PHƢỚC
II- Nhiệm vụ và nội dung:
1. Thực hiện nghiên cứu c c nhân tố ảnh hưởng đến t nh hữu hiệu của hệ thống kiểm
so t nội bộ theo hướng quản trị rủi ro tại c c đơn vị xây lắp tỉnh ình Phước
2. Nghiên cứu lý luận, đo lường, đưa ra giả thuyết và xây dựng mô hình c c nhân tố
ảnh hưởng đến t nh hữu hiệu của hệ thống kiểm so t nội bộ theo hướng quản trị rủi ro
tại c c đơn vị xây lắp tỉnh ình Phước
3.

ề xuất một số giải ph p và hướng nghiên cứu tiếp theo cho luận văn

III- Ngày giao nhiệm vụ: 24/07/2017
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 30/03/2018
V- Cán bộ hƣớng dẫn: PGS – TS HÀ XUÂN TH CH
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


i


chuyên môn quý b u để t c giả hoàn thành luận văn này
Song song đó t c giả cũng chân thành cảm ơn tới c c anh chị, c c cô chú ở c c
doanh nghiệp khảo s t đã dành thời gian quý b u của mình để cung cấp cho t c giả
tất cả c c thông tin cần thiết để hoàn thành luận văn
uối cùng, t c giả muốn cảm ơn tới gia đình tôi vì những hỗ trợ tuyệt vời và
những lời động viên để tôi có đủ tinh thần, nghị lực để thực hiện luận văn
Mặc dù, luận văn đã được hoàn thành trong khả năng của t c giả Tuy nhiên, do
hạn chế về mặt thời gian và khả năng chuyên môn, do vậy luận văn sẽ có t nhiều
sai sót K nh mong nhận được sự cảm thông và những lời chỉ bảo tận tình của thầy
cô và c c bạn
Học viên thực hiện Luận văn

Huỳnh Phan Thị H ng Tiến


iii

TÓM TẮT
Xuất ph t từ việc thời gian qua đã có rất nhiều thông tin được đưa liên tiếp về
tai nạn, rủi ro xảy ra trong ngành xây dựng và hậu quả của nó vô cùng nghiêm
trọng, không chỉ gây thiệt hại cho ch nh doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến t nh
mạng con người, đến đời sống xã hội và gây tổn thất rất lớn cho cả nền kinh tế
ng thời, trong c c

NX

trên địa bàn tỉnh ình Phước chưa có nghiên cứu nào

về chất lượng quản lý KSRR theo chuẩn



đó

là: Môi trường kiểm so t; Thiết lập c c mục tiêu; Nhận dạng sự kiện tiềm tàng;
nh gi rủi ro; Phản ứng với rủi ro; Hoạt động kiểm so t; Thông tin và truyền
thông; Giám sát.
Nghiên cứu này được thực hiện qua 2 bước: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu
ch nh thức Nghiên cứu sơ bộ (nghiên cứu định t nh) với phương ph p phỏng vấn
trực tiếp g m 5 đối tượng khảo s t và qua điện thoại những người đang làm việc
trong lĩnh vực xây dựng, bảng câu hỏi khảo s t sơ bộ có biến độc lập là 8 yếu tố cấu
thành nên

o c o OSO năm 2004 nói trên (g m 41 biến thành phần) và biến phụ

thuộc là t nh hữu hiệu QTRR tại N theo

o OSO năm 2004 (g m 03 biến thành

phần), theo c ch chọn mẫu phi x c suất Nghiên cứu ch nh thức (nghiên cứu định
lượng) được thực hiện với một mẫu g m 130 quan s t bằng phương ph p phỏng vấn
trực tiếp, mail, hỗ trợ từ bạn bè người thân qua công cụ khảo s t là phiếu khảo s t
Mô hình nghiên cứu có biến độc lập là 8 yếu tố cấu thành nên

o c o OSO năm

2004 nói trên (g m 41 biến thành phần) và biến phụ thuộc là chất lượng quản lý
KSRR tại N theo

o c o OSO năm 2004 (g m 03 biến thành phần)


theo

hất lượng quản lý KSRR tại

N

o c o OSO năm 2004

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không có sự kh c biệt và có sự kh c biệt về chất
lượng quản lý KSRR tại

N theo

oc o

OSO năm 2004 theo biến định t nh:

Vốn đầu tư của N; Số lao động trong N và oanh thu năm 2016
Nghiên cứu cũng đã cho thấy những điểm mạnh, những điểm hạn chế của c c
NX

trên địa bàn tỉnh

ình Phước đối với những từng yếu tố cũng như từng

thành phần bên trong đến t nh hữu hiệu QTRR tại c c N X này


v


vi
Multivariate regression analysis revealed that all eight factors were influenced
and varied in the same way as the quality of KSRR management in enterprises
according to the COSO Report 2004. The most influential factor in the quality of
KSRR management in enterprises These are: Control Environment, Setting Goals,
Risk Assessment, Risk Reaction, Potential Event Identification, Control Activity,
Monitoring. The factors that have the least impact on the quality of KSRR are:
Information and Communication. The model also indicates that these eight factors
account for 71% of the variation in KSRR in enterprises under the 2004 COSO
Report.
The study also showed that there is no difference and there is a difference in the
quality of KSRR management in enterprises according to the COSO report in 2004
according to the calculation: investment capital of enterprises; Number of
employees in the enterprise and turnover in 2016.
The study also showed the strengths and weaknesses of construction companies
in Binh Phuoc province for each factor as well as each component to the quality of
KSRR management in these construction companies.


vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
AAA
AICPA

CIC
COSO

American Accounting Association(Hiệp hội kế to n Hoa Kỳ)
American Institute of ertified Public Accountants (Hiệp hội Kế to n


Hỗ trợ ph t triển ch nh thức

QTRR

Quản trị rủi ro

QTRR

Quản trị rủi ro

RR

Rủi ro

TNHH

Tr ch nhiệm hữu hạn

WTO
XD

Tổ chức thương mại thế giới
Xây dựng


viii

MỤC LỤC
LỜI CAM OAN .......................................................................................................i

CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ H THỐNG QUẢN TRỊ RỦI RO .....20
2.1 Khái quát ủi ro và quản trị rủi ro ....................................................................20
2.1.1. Khái quát về rủi ro ..................................................................................... 20
2.1.1.1. Khái niệm về rủi ro ............................................................................20
2.1.1.2. Phân loại rủi ro ..................................................................................21
2.1.1.3. Đo lường mức độ nghiêm trọng của rủi ro ........................................22
2.1.2. Một số vấn đề chung về quản trị rủi ro..................................................... 23
2.1.2.1. Khái niệm kiểm soát rủi ro.................................................................23
2.1.2.2. Lợi ích của kiểm soát rủi ro ...............................................................25
2.1.2.3. Hạn chế của kiểm soát rủi ro .............................................................25
2.2. Nội dung hệ thống quản trị rủi ro theo báo cáo COSO 2004 .......................26
2.2.1. Môi trường kiểm soát................................................................................. 26
2.2.2. Thiết lập các mục tiêu ................................................................................ 28
2.2.3. Nhận dạng sự tiềm tàng ............................................................................ 28
2.2.4. Đánh giá rủi ro........................................................................................... 29
2.2.5. Phản ứng rủi ro ......................................................................................... 30
2.2.6. Kiểm soát rủi ro .......................................................................................... 31
2.2.7. Thông tin và truyền thông ......................................................................... 31
2.2.8. Giám sát ...................................................................................................... 32
2.3. Mối quan hệ giữa QTRR với các bộ phận trong doanh nghiệp...................32
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ........................................................................................34
CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................35
3.1 Khung nghiên cứu của luận văn ......................................................................35
3.2. Nghiên cứu định tính .......................................................................................35
3.1. 1 Nghiên cứu định tính................................................................................. 35
3.3. Nghiên cứu định lƣợng ....................................................................................37
3.4. Mô hình nghiên cứu dự kiến ...........................................................................37
3.4.1. Mô hình nghiên cứu .................................................................................. 37
3.4.2. Các giả thiết (GT) nghiên cứu cần kiểm định .......................................... 38
3 5 Phƣơng pháp nghiên cứu.................................................................................39

4.4.1.2 Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Thiết lập mục tiêu .................58
4.4.1.3 Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Nhận dạng rủi ro ..................59
4.4.1.4 Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Đánh giá rủi ro .....................60
4.4.1.5. Cronbach Alpha của thang đo nhân tố Phản ứng rủi ro ...................61
4.4.1.6. Cronbach’s alpha cho thang đo nhân tố Hoạt động kiểm soát .........61
4.4.1.7: Cronbach’s alpha cho thang đo nhân tố Thông tin và truyền thông63


xi
4.4.1.8: Cronbach’s alpha cho thang đo nhân tố Giám sát...........................65
4.4.2. Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá EFA ................... 66
4.5. Thống kê mô tả kết quả nghiên cứu ...............................................................70
4.5.1. Môi trường kiểm soát................................................................................. 71
4.5.2. Thiết lập các mục tiêu ................................................................................ 71
4.5.3. Nhận dạng sự kiện tiềm tàng .................................................................... 72
4.5.4. đánh giá rủi ro ........................................................................................... 74
4.5.5. Phản ứng rủi ro ......................................................................................... 75
4.5.6. Hoạt động kiểm soát .................................................................................. 76
4.5.7. Thông tin và truyền thông ......................................................................... 77
4.5.8. Giám sát ...................................................................................................... 78
4.6. Phân tích hồi quy bội .......................................................................................78
4.6.1. Ma trận hệ số tương quan ......................................................................... 79
4.6.2. Phân tích mô hình hồi quy và kiểm định giả thuyết ................................ 80
4.6.2.1. Đánh giá độ phù hợp của mô hình hồi quy ........................................80
4.6.2.2. Kết quả phân tích hồi quy bội ............................................................83
4.7. Thảo luận kết quả.............................................................................................84
4.7.1. Môi trường kiểm soát................................................................................. 85
4.7.2. Thiết lập các mục tiêu ................................................................................ 86
4.7.3. Nhận dạng sự tiềm tàng ............................................................................ 87
4.7.4. Đánh giá rủi ro........................................................................................... 89


TẢ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .......................176

PHỤ LỤC 9: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỒI QUY BỘI ....................................188


xiii

DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 2.1 Các thành phần của hệ thống quản trị rủi ro .......................................26
Hình 3 1: Quy trình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến tính hữu hiệu của
HTKSNB theo hƣớng QTRR tại các đơn vị xây lắp trên địa bàn tỉnh Bình
Phƣớc ........................................................................................................................35
Hình 3 2 Mô hình nghiên cứu................................................................................38
Hình 4 1: Biểu đồ tần số Histogram tính hữu hiệu QTRR tại DN theo Báo cáo
COSO năm 2004 ......................................................................................................82


xiv

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3 1. Dàn ý phỏng vấn chuyên gia .................................................................36
Bảng 3.2. Bảng tổng kết số phiếu khảo sát gửi đi và thu về ………………… 45
Bảng 3 3: Bảng tổng kết số phiếu khảo sát trả lời hợp lệ ....................................46
Bảng 4 1: Vốn đầu tƣ của các DN XD tại Bình Phƣớc tham gia khảo sát .........55
Bảng 4 2 Số lao động của các DN XD tham gia khảo sát tại Bình Phƣớc .........56
Bảng 4 3 Loại hình DN của các DN XD tham gia khảo sát tại Bình Phƣớc .....56
Bảng 4 4: Chức danh của ngƣời tham gia khảo sát trong DN XD ở Bình Phƣớc
...................................................................................................................................57
Bảng 4 5: Cronbach Alpha của thang đo nhân tố môi trƣờng kiểm soát ..........58

1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Các doanh nghiệp hoạt động ở bất kỳ lĩnh vực nào, quốc gia nào cũng có thể
xảy ra rủi ro KSRR là yêu cầu tất yếu kh ch quan đối với c c doanh nghiệp hoạt
động trong nền kinh tế nói chung Vì vậy c c tổ chức nghề nghiệp trên thế giới đã
nghiên cứu, tổng kết và ph t triển hệ thống quản trị theo hướng KSRR

oc o

OSO với tiêu đề: Quản trị rủi ro doanh nghiệp – khuôn khổ t ch hợp được công bố
vào th ng 08 năm 2004, đã x c định những tiêu chuẩn làm cơ sở đ nh gi rủi ro
cũng như đề xuất xây dựng quy trình hệ thống kiểm so t rủi ro hữu hiệu và hiệu quả
cho công t c quản lý, nhằm tạo cơ hội cho doanh nghiệp có thể “đi tắt đón đầu” với
những th ch thức trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay
Ngành xây dựng thường xuyên xảy ra rủi ro, bất kỳ một thiếu sót nào trong
khảo s t, thiết kế, thi công xây dựng, sự thay đổi tỷ gi hoặc lãi suất, sai sót trong
khâu quản lý của công ty đều có thể xảy ra rủi ro Thời gian qua ở nước ta, một số
doanh nghiệp xây dựng đã để xảy ra rủi ro tai nạn trong khi thi công và hậu quả của
nó vô cùng nghiêm trọng, không chỉ gây thiệt hại cho ch nh doanh nghiệp mà còn
ảnh hưởng đến t nh mạng con người, đến đời sống xã hội và gây tổn thất rất lớn cho
cả nền kinh tế

ho nên, c c doanh nghiệp xây dựng của Việt Nam muốn t n tại và

ph t triển bền vững, thì yêu cầu cấp thiết đặt ra cho c c doanh nghiệp này là phải
xây dựng được một hệ thống kiểm so t rủi ro hữu hiệu và hiệu quả nhằm giúp
doanh nghiệp nhận diện được những rủi ro, ứng phó và xử lý kịp thời với rủi ro có
thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong suốt qu trình hoạt động của doanh nghiệp
ình Phước là một tỉnh miền núi thuộc khu vực miền đông nam bộ , là một
tỉnh mới t ch ra từ tỉnh Sông
giai đoạn đầu

thống KSN theo hướng QTRR hữu hiệu để giúp các DN nhận diện được các rủi
ro, có biện pháp phòng ngừa và xử lý chúng

ể làm được điều đó thì cần x c định

được các bộ phận cấu thành hệ thống KSN

có t c động tới tính hữu hiệu QTRR

hay không và mức độ t c động của từng yếu tố như thế nào, từ đó có c c biện pháp
nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng hệ thống KSN theo hướng QTRR trong DN.
Từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến
tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ theo hướng quản trị rủi ro tại các
đơn vị xây lắp trên địa bàn tỉnh Bình Phước” có ý nghĩa chỉ ra những mặt mạnh,
mặt yếu của các yếu tố cấu thành ảnh hưởng đến chất lượng quản lý của hệ thống
KSRR tại các DN XD ở ình Phước, từ đó có cơ sở đề xuất các kiến nghị cần thiết
nhằm khắc phục mặt hạn chế và phát huy tối đa những mặt làm được trong hệ
thống, giúp các DN XD sử dụng được ngu n lực quản lý một cách hiệu quả nhất,
tránh rủi ro, tổn thất trong xây dựng và tăng hiệu suất kinh doanh tối ưu


3
1 2 Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu
a. Mục tiêu tổng quát
Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố t c động đến tính hữu hiệu của hệ
thống KSN theo hướng quản trị rủi ro tại c c đơn vị xây lắp trên địa bàn tỉnh Bình
Phước. Trên cơ sở đó đề xuất các kiến nghị để hoàn thiện hệ thống KSNB nhằm
nâng cao tính hữu hiệu QTRR cho các DN xây lắp tại ình Phước.
b. Mục tiêu cụ thể



4
- Thời gian : Dữ liệu năm 2017
1 4 Phƣơng pháp nghiên cứu
Phương ph p nghiên cứu được sử dụng là phương ph p hỗn hợp bao g m
phương ph p định t nh và phương ph p định lượng, cụ thể:
Phương ph p định tính: Dựa vào lý thuyết Coo 2004, kế thừa những nghiên cứu
trước tác giả xây dựng bản câu hỏi mở - bao g m 8 nhân tố chính của bộ phận
KSN theo hướng quản trị rủi ro và một nhân tố công nghệ thông tin để phỏng vấn
các chuyên gia về nhân tố ảnh hưởng đến HTKSNB và nhờ các chuyên gia góp ý
kiến về c c thang đo của các biến . Kết quả của quá trình nghiên cứu định tính –
phỏng vấn chuyên gia sẽ làm cơ sở xây dựng bản câu hỏi để chuyển sang phương
ph p định lương .
Phương ph p định lượng: Thiết kế thang đo c c nhân tố của hệ thống KSNB
theo hướng QTRR; đánh giá giá trị và độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach
Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích h i quy đa biến nhằm xác
định mức độ t c động của từng yếu tố trong hệ thống KSRR ảnh hưởng đến chất
lượng quản lý KSRR tại

NX

theo

o c o OSO năm 2004

àn luận kết quả

nghiên cứu.
1.5 Ý nghĩa của nghiên cứu



5
1.7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phục lục, đề tài có kết cấu bao gồm 5 chƣơng:
Chƣơng 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết
Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu
Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý


6
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN Ề NGHIÊN CỨU
Các nghiên cứu ở nƣớc ngoài

1.1.

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về KSN

và QTRR

c nghiên cứu

thường tập trung theo hướng nghiên cứu c c bộ phận cấu thành nên hệ thống
KSN , hoặc nghiên cứu về c c nhân tố t c động đến t nh hữu hiệu hệ thống KSN
hoặc c c nghiên cứu về QTRR… ưới đây là một số nghiên cứu tiêu biểu:
1.1.1. Các nghiên cứu về các thành phần hệ thống KSNB
Nghiên cứu của Theofanis Karagiorgos et al (2010) nhấn mạnh tầm quan trọng
của hệ thống KSN để đảm bảo hoạt động an toàn và lành mạnh của hệ thống ngân


òn biến độc lập là

hệ thống KSN và năng lực Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hệ thống KSN và
năng lực có ảnh hưởng đến chất lượng

T

1.1.2. Các nghiên cứu về các thành phần KSNB tác động đến tính hữu hiệu
của hệ thống KSNB
Nghiên cứu của Rokeya Sultana and Muhammad Enamul Haque (2011) được
thực hiện tại 6 ngân hàng tư nhân niêm yết ở angladesh Nghiên cứu xây dựng mô