MỘT SỐ PHẦN MỀM CÔNG CỤ HỖ TRỢ DẠY HỌC
MÔN ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG THPT
Một thời gian rất dài, song hành với các phương pháp dạy học truyền thống,
các dụng cụ sử dụng trong dạy học được gọi là "đồ dùng dạy học" hay "dụng cụ trực
quan", "phương tiện trực quan". Chức năng chủ yếu của chúng là để giáo viên sử
dụng như một phương tiện minh họa cho việc trình bày kiến thức bằng lời giảng của
mình. Từ các hình ảnh được trực quan hoá hình thành biểu tượng rõ nét, để tiến tới
xây dựng khái niệm là một con đường phổ biến trong dạy học. Với ý nghĩa như vậy,
rõ ràng không thể phủ nhận vai trò minh họa hay cụ thể hoá của các dụng cụ trực
quan. Nó trở thành phương tiện của giáo viên trong giờ học nên có tên là "phương
tiện dạy học".
Phương tiện dạy học còn là "hình ảnh kép" của phương pháp dạy học. Mỗi
phương pháp dạy học - với đặc trưng là một hệ thống các hoạt động của giáo viên và
học sinh nhằm đạt mục đích - đòi hỏi phải có phương tiện hoạt động phù hợp (Ví dụ:
lời nói, bản đồ, tranh ảnh, thẻ hoạt động, Video...). Như vậy, nói đến phương pháp
dạy học là nói đến phương tiện dạy học và ngược lại.
Ngày nay, với sự phát triển của phương tiện dạy học liên quan đến nhiều yếu
tố trong đó quan trọng nhất có phương pháp dạy học trong nhà trường và sự tiến bộ
của khoa học kỹ thuật. Sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, đặt biệt trong
những năm trở lại đây đã tạo nên những trang thiết bị kỹ thuật hiện đại về phương
pháp nghe nhìn, công nghệ thông tin và kỹ thuật vi tính. Các thiết bị hiện đại đó được
ứng dụng trong nhiều lĩnh vực hoạt động của con người. Và môn Địa Lý trong các
nhà trường phổ thông không nên bỏ qua cơ hội sử dụng chúng trong dạy học. Càng
ngày, nhiều thiết bị kỹ thuật hiện đại càng được nghiên cứu và vận dụng rộng rãi
trong quá trình dạy học Địa Lý theo những phương pháp dạy học thích hợp. Các
phương tiện dạy học này một mặt làm thay đổi phương pháp dạy học truyền thống,
mặt khác góp phần đổi mới phương pháp dạy học và mở rộng thêm khả năng lĩnh hội
tri thức khoa học hiện đại. Nhờ vào việc sử dụng chúng mà có thể thực hiện được
việc cá thể một cách tối ưu hoá của việc dạy học.
Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra hiện nay đối với việc sử dụng các phương tiện
dạy học hiện đại hay còn gọi là "Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở

(kể cả số liệu) sau:
- Các tháp tuổi và số liệu, biểu đồ về dân số, về kinh tế của tất cả các nước
trên thế giới.
- Các tư liệu tóm tắt về địa lý, lịch sử, chính trị của từng nước trên thế giới.
- Bảng danh sách của khoảng gần 10.000 địa danh trên thế giới về núi, sông,
biển, hồ.v.v..
- Sơ đồ chỉ vị trí của khoảng 4.500 thành phố trên thế giới.
- Quốc kỳ và Quốc ca (nghe được qua loa trong máy) của tất cả các nước trên
thế giới.
Nói chung phần mềm này, giáo viên Địa lý có thể khai thác được đầy đủ các
tài liệu cần thiết về các nước trên thế giới để soạn bìa, in bản đồ cung cấp cho học
2
sinh học tập (trong điều kiện thiếu bản đồ) đặc biệt cung cấp bản đồ câm làm cho học
sinh làm bài tập và bài thực hành.
2. Phần mềm Địa lý DB -MAP:
Đây là phần mềm do viện công nghệ thông tin của Trung tâm KHTN&CN
quốc gia xây dựng từ năm 1992. Phần mềm này đã phát huy được những tính năng
ưu việt của nó và đã được vận dụng vào nhiều lĩnh vực, nhiều dự án có liên quan đến
Địa lý ở nước ta và quốc tế.
Năm 1998 phần mềm này được xây dựng thành một phần mềm phục vụ cho
việc giảng dạy Địa lý trong các trường phổ thông. Phần mềm này như vậy là đã trở
thành một phương tiện dạy học mới, có hàm lượng khoa học cao và chắc chắn nó sẽ
giúp ích nhiều cho các giáo viên Địa lý ở các trường phổ thông, Cao đẳng và Đại học.
Dưới đây là một số đặc tính của phần mềm DB-Map.
Phần mềm DB-Map rất gọn nhẹ, dễ sử dụng, cài đặt hết sức dễ dàng và thuận lợi
trong các máy tính, thích hợp với các thiết bị của các trường phổ thông ở nước ta hiện
nay.
3. Phần mềm Mapinfo
Mapinfo là một chương trình phần mềm xây dựng và quản lý các hệ thống
thông tư Địa lý được cài đặt trong môi trường Window. Hiện nay chương trình mới


Các chức năng của Google-Earth:
- Có khả năng thể hiện được đầy đủ tất cả các quốc gia trên thế giới với đường
biên giới rõ ràng.
- Có khả năng thể hiện được dân số, diện tích khoảng cách trên thực tế của
hầu như tất cả các địa phương từ cấp tỉnh, huyện của các nước trên thế giới. Các số
liệu này có thể dễ dàng được cập nhật thường xuyên để sát với thực tế.
- Có khả năng phóng to, thu nhỏ bất kỳ một điểm nào trên Trái đất với độ
phân giải ngày càng cao.
Với những tính năng vượt trội nhờ sử dụng công nghệ 3D như vậy cho nên có
thể nói đây là một phần mềm rất hữu ích với các giáo viên dạy môn Địa lý. Phần
mềm này rất dễ sử dụng, rất dễ cài đặt, do vậy, nó không đòi hỏi người sử dụng phải
có kiến thức tin học ở trình độ cao như các phần mềm khác nên mọi giáo viên có thể
dễ dàng tiếp cận và sử dụng nó trong quá trình giảng dạy môn Địa lý.
Do thời gian có hạn cùng với sự hiểu biết về công nghệ thông tin chưa nhiều
nên trong bản tham luận này tôi chỉ nêu lên (mang tính chất giới thiệu) một số phần
mềm thông dụng rất thiết thực cho việc nghiên cứu và giảng dạy môn Địa Lý để
những ai quan tâm, đặc biệt là các giáo viên Địa Lý có thể tiếp cận, nghiên cứu, tìm
hiểu, học tập để phục vụ cho việc giảng dạy môn Địa Lý ở trường phổ thông được tốt
hơn.
5