VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN VIẾT BÌNH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIÊN PHƯỚC,
TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN VIẾT BÌNH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIÊN PHƯỚC,
TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Chính sách công
Mã số

: 8 34 04 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỦY LAN

2.2. Thực trạng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Tiên phước,
tỉnh Quảng Nam ...................................................................................................................34
2.3. Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất tại huyện Tiên Phước tỉnh Quảng Nam. .......................................................................38
2.4. Đánh giá chung .............................................................................................................50
2.5. Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế .......................................................................54
CHƯƠNG 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH
SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
Ở HUYỆN TIÊN PHƯỚC, TỈNH QUẢNG NAM ..........................................................57
3.1. Bối cảnh tác động đến chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi
đất tại huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam ........................................................................57
3.2. Một số quan điểm định hướng chung ...........................................................................57
3.3. Một số giải pháp tăng cường thực hiện chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.......................61
3.4. Một số kiến nghị để thực thi giải pháp .........................................................................72
KẾT LUẬN .........................................................................................................................76
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
GPMB

Giải phóng mặt bằng

Hiến pháp 2013

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 2013

KT - XH

cũng như các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương đặc biệt quan tâm.
Cùng với sự phát triển KT-XH và hội nhập quốc tế, các dự án đầu tư tăng lên, Nhà
nước phải thu hồi đất để có mặt bằng dẫn đến cơ cấu đất đai thay đổi nhanh chóng,
diện tích đất lâm nghiệp, nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do quá trình công
nghiệp hóa, đô thị hóa khiến đời sống của người dân cũng thay đổi theo. Đi liền với
quá trình giải phóng mặt bằng (GPMB) là chính sách bồi thường cho các hộ dân bị
thu hồi đất cũng như các chính sách hỗ trợ tái định cư cho người dân để ổn định
cuộc sống hiện vẫn còn bất cập. Vì thế nghiên cứu các vấn đề về chính sách bồi
thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và tổ chức triển khai thực hiện
luôn thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà quản lý.
Tiên Phước là một huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam, đời sống kinh tế xã
hội còn nhiều khó khăn, dân số ít, trình độ dân trí thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao
so với một số địa bàn khác trong toàn tỉnh. Được sự quan tâm của lãnh đạo Tỉnh,
thời gian vừa qua, nhiều dự án đầu tư trên địa bàn của huyện đã được tiến hành
khiến cho diện mạo của huyện có những thay đổi theo chiều hướng tích cực, mức
sống của người dân bước đầu được cải thiện. Đi cùng với triển khai các dự án đầu
tư, công tác GPMB, thu hồi đất đã có nhiều cố gắng, qui trình tổ chức thực hiện cơ
bản bám sát qui định của Nhà nước. Tuy nhiên vẫn còn rất nhiều bất cập như: (i)
Các quy định của Nhà nước trong công tác này mặc dù từng bước được hoàn thiện

1


song luôn không theo kịp thực tiễn nhất là giá đất trên thị trường luôn có xu hướng
cao hơn nhiều so với giá trị mà người dân nhận được từ Nhà nước; (ii) Tiến độ
GPMB thường không đúng so với kế hoạch được duyệt; (iii) Vấn đề qui hoạch,
phân khu đầu tư còn lúng túng (iiii) Một bộ phận cán bộ tham gia thực hiện hoạt
động bồi thường chưa gương mẫu còn có hiện tượng sách nhiễu người dân…Bên
cạnh đó với đặc thù địa lý, Tiên Phước là huyện có địa hình xen kẽ giữa khu vực
đồng bằng và núi, diện tích đất lâm nghiệp, đất rừng có giá trị thấp (phần lớn là cây

Trên cơ sở phân tích về các chính sách chung của Nhà nước về bồi thường
hỗ trợ tái định cư, tác giả Nguyễn Anh Dũng (2015) trong luận văn “Thực hiện
chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn
khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi” [05] đã chỉ ra những khó khăn, bất cập
trong chính sách bồi thường tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để làm các khu
công nghiệp và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện.
Một số tác giả khác như: Doãn Hồng Nhung (2014) Chủ biên: Sách chuyên
khảo: “Pháp luật về định giá đất trong bồi thường, giải phóng mặt bằng ở Việt
Nam” [16]; Trần Quang Huy, Tạp chí Luật học, số 10/2010“Chính sách hỗ trợ khi
Nhà nước thu hồi đất”[12]; Nguyễn Thị Phượng, Tạp chí Quản lý Nhà nước, số
176, tháng 9/2010“Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất”[18]; Đỗ Phú Hải, Tạp chí Cộng sản, số 89, tháng 5/2014“Chính sách bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư trong thu hồi đất: Vấn đề và giải pháp”[07] đã khái quát
hòa những vấn đề chung nhất về lý luận và thực tiễn đối với chính sách bồi thường
trong quá trình giải phóng mặt bằng để thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế xã hội.
Đi sâu nghiên cứu về các quy định của pháp luật hiện nay ở Việt Nam, đề tài
nghiên cứu khoa học “Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu
hồi đất – thực trạng và hướng hoàn thiện” của Nguyễn Thị Nga (2013) [15], đã chỉ
ra những tồn tại bất cập và đề xuất hướng hoàn thiện.
Nghiên cứu chính sách của các nước khác về bồi thường khi giải phóng mặt
bằng khi thu hồi đất, các tác giả Nguyễn Quang Tuyến, Nguyễn Ngọc Minh, Tạp
chí Luật học, số 10/2010 đã rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và kiến
nghị một số giải pháp trong “Pháp luật về bồi thường, tái định cư khi nhà nước thu
hồi đất của Singapore và Trung Quốc - những gợi mở cho Việt Nam trong hoàn
thiện pháp luật về bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất”[28].

3


Như vậy đã có nhiều nghiên cứu về chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư



phục vụ phát triển KT-XH.
- Về không gian: Nghiên cứu trong phạm vi huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng
Nam.
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng trong khoảng thời gian 5 năm từ năm
2014 đến năm 2018 đề xuất các giải pháp cho giai đoạn 2020-2015 và các năm tiếp
theo.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khác nhau, trên cơ
sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Các phương pháp
nghiên cứu cụ thể bao gồm:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nhằm làm rõ cơ sở lý luận của nội dung
và qui trình thực hiện chính sách đền bù GPMB nói chung, thực hiện chính sách bồi
thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng.
- Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp và so sánh đối chứng: Luận văn
sử dụng số liệu thứ cấp của Bộ Tài chính, của Tỉnh Quảng Nam,... kết hợp với phân
tích tỷ lệ và so sánh đối chứng nhằm đánh giá thực trạng, rút ra những mặt đã làm
được, những mặt còn hạn chế, làm rõ các nguyên nhân chủ quan, khách quan.
- Phương pháp phân tích chính sách tổng hợp: Trên cơ sở khung lý thuyết
phân tích thực trạng, luận văn làm rõ bối cảnh trong nước, quốc tế tác động đến
thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấtnói
chung và đến huyện Tiên Phướcnói riêng để đề xuất các giải pháp hoàn thiện.
6. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
- Về ý nghĩa lý luận: Đề tài góp phần làm rõ thêm một số cơ sở lý thuyết về
chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị Nhà nước thu hồi đất;
- Về ý nghĩa thực tiễn: làm rõ thực trạng thực hiện chính sách bồi thường hỗ
trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại địa bàn huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng
Nam, phân tích, đánh giá, rút ra các vấn đề cần quan tâm và đề xuất một số giải
pháp tăng cường thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người

quyền sở hữu toàn dân về đất đai.
Theo từ điển tiếng Việt của Hoàng phê (2013): Thu hồi là thu về lại, lấy lại
cái trước đó đã đưa ra, đã cấp phát hoặc bị mất vào tay người khác [tr 958; 17].
Khoản 11 Điều 3 Luật đất đai 2013 đưa ra khái niệm: “Nhà nước thu hồi đất là việc
Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao
quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất
đai” [Điều 3;23].
Như vậy có thể thấy rằng thu hồi đất là một biện pháp thể hiện quyền lực nhà
nước với tư cách là chủ thể đại diện cho hình thức sở hữu toàn dân đối với đất đai,
là biện pháp pháp lý nhằm làm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai của người sử
dụng đất để phục vụ cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, hoặc nhằm xử lí vi phạm
pháp luật đất đai của người sử dụng đất. Thu hồi đất về bản chất là việc chuyển
quyền sử dụng đất (QSDĐ) theo cơ chế bắt buộc thông qua biện pháp hành chính
mà chủ thể tiến hành là các cơ quan Nhà nước.
Như vậy, thu hồi đất gồm các nội hàm sau:
Thứ nhất, là quyết định hành chính thể hiện quyền lực nhà nước nhằm thực
thi nội dung của quản lý Nhà nước về đất đai.
Thứ hai, quyết định hành chính đó do người có thẩm quyền ban hành nhằm
làm chấm dứt quan hệ sử dụng đất của người sử dụng đất. Quyết định hành chính

7


phải thể hiện rõ các nội dung vị trí, diện tích, loại đất bị thu hồi; tên, địa chỉ của tổ
chức, cá nhân có đất bị thu hồi.
Thứ ba, Việc ban hành, thực hiện quyết định hành chính (thu hồi đất) xuất
phát từ nhu cầu của Nhà nước và xã hội hoặc là một chế tài xử phạt được áp dụng
nhằm xử lý các hành vi vi phạm pháp luật đất đai của người sử dụng đất.
Từ những phân tích trên có thể đưa ra khái niệm về thu hồi đất như sau:
Thu hồi đất là một quyết định hành chính được thể hiện dưới dạng văn bản

lấp mặt bằng, cải tạo đất…
1.1.2.2. Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Theo Luật Đất đai 2013 thì: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà
nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”
[Điều 3;23]. Có thể thấy rằng đây là phần “trợ giúp” hay “giúp đỡ” thêm của Nhà
nước, khoản hỗ trợ này mang tính chính sách, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước
đối với sự mất mát của người bị thu hồi đất cho những mục đích chung của cộng
đồng, xã hội và đất nước.
Như vậy, điểm khác biệt cơ bản để phân biệt hỗ trợ với bồi thường là: bồi
thường là việc trả lại một cách tương ứng những giá trị bị thiệt hại; Còn hỗ trợ là sự
trợ giúp thêm của nhà nước đối với người bị thu hồi đất, phần hỗ trợ này mang tính
chính sách.
Tuy nhiên do việc đền bù trên thực tế nhiều khi chưa được xứng đáng, dẫn
đến việc hỗ trợ đã không còn đúng với bản chất, ý nghĩa của nó đã được quy định,
mà được hiểu như một phần kinh phí để “bù đắp” những khoản thiếu hụt do việc bồi
thường chưa thỏa đáng
1.1.2.3. Tái định cư
Tái định cư là nội dung được đề cập trong các quy định của pháp luật về bồi
thường khi Nhà nước thu hồi đất song hiện nay các qui định của pháp luật không
đưa ra khái niệm cụ thể về tái định cư.
Có thể hiểu vấn đề tái định cư chỉ đặt ra khi người sử dụng đất bị thu hồi đất
ở, khi đó họ được Nhà nước thu xếp chỗ ở mới bằng việc tái định cư, có thể là bằng
một diện tích đất ở mới hoặc nhà ở mới tại khu tái định cư hoặc bằng tiền để tự lo
chỗ ở mới [tr.54-55; 25].
Do hoạt động thu hồi đất ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng đất,

9


nên ngoài đền bù về mặt vật chất, Nhà nước còn phải đảm bảo lợi ích khác của



- Xây dựng kết hoạch triển khai thực hiện chính sách.
- Phổ biến, tuyên truyền chính sách.
- Phân công, phối hợp thực hiện chính sách.
- Duy trì chính sách và điều chỉnh chính sách.
- Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách.
- Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm.
1.2.2. Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất
Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất là một
trong những hình thức thể hiện của chính sách công liên quan đến nhiều lĩnh vực
mà chủ yếu là đất đai, tài sản gắn liền với đất. Đây là một dạng chính sách đặc biệt
của Nhà nước là đại diện cho chủ sở hữu toàn dân đối với đất đai, và với ý nghĩa là
nhằm mục tiêu phát triển xã hội gắn liền với chính sách an sinh xã hội. Hầu hết các
chính sách nói chung và chính sách về đất đai nói riêng được thể hiện dưới dạng
văn bản pháp luật, do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm giải
quyết những vấn đề liên quan đến đất đai.
- Từ các phân tích trên có thể hiểu: Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại các giá trị của quyền
sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người sử dụng đất, nhằm trợ giúp
người có đất thu hồi ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.
Khi thực hiện chính sách phải đảm bảo mỗi người dân được bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư tương ứng với phần mà họ được hưởng theo quy định của pháp luật.
Tính công bằng cũng thể hiện ở chỗ quyền lợi của người dân sẽ được đảm bảo
tương đương như nhau, không có trường hợp ngoại lệ cũng không để xảy ra trường
hợp nào bị thiệt thòi về lợi ích so với các chủ thể khác có cùng điều kiện, hoàn
cảnh. Khi xác định mức tiền, phương thức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải dựa
trên cơ sở ý kiến, nguyện vọng chính đáng của người dân, đảm bảo tính dân chủ,
công bằng. Quá trình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải có sự

cư khi Nhà nước thu hồi đất
Cần phải phân công nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể của cơ quan chủ trì và
cơ quan phối hợp để đảm bảo thành công trong quá trình tổ chức thực hiện các
chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Làm tốt bước

12


này sẽ giúp người dân nhanh chóng, thuận tiện nhận được các kết quả đền bù, giúp
họ sớm ổn định cuộc sống thì quá trình thu hồi đất sẽ thuận lợi hơn và hiệuquả
hơn.
Thứ tư, Duy trì chính sách khi giá cả thị trường ổn định và điều chỉnh chính
sách khi có sự thay đổi để người dân yên tâm đảm đảm bảo cuộc sống
Các cơ quan quản lý Nhà nước cần thiết lập và sử dụng hệ thống công cụ
quản lý để tạo thuận lợi cho người dân khi được đền bù một cách công khai minh
bạch. Trường hợp khi thị trường có sự thay đổi theo hướng bất lợi cho người dân,
cần kịp thời các chính sách bồithường,hỗtrợ táiđịnhcư khiNhà nước thuhồiđất để
người dân yên tâm nhận đền bù và ổn định cuộc sống của họ.
Thứ năm, Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thực hiện chính sách bồi thường, hỗ
trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Để thực hiện tốt chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất thì cần thực hiện công tác kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chủ trương, đánh
giá tiến độ và kết quả thực hiện.
Quá trình kiểm tra để nằm ngăn chặn những hành vi chưa đúng trong quá
trình thực hiện chính sách và phát hiện kịp thời những tiêu cực để có các biện pháp
xử lý nhằm đảm bảo các chủ trương,chính sách về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất. Quá trình đôn đốc, kiểm tra giúp các cơ quan, tổ chức, cá
nhân nâng cao tinh thần trách nhiệm và nỗ lực hơn trong công việc đồng thời có tác
dụng phòng, chống các hành vi vi phạm quy định trong thực hiện chính sách.
Thứ sáu, Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách bồi

Thu hồi đất để phát triển KT-XH vì lợi ích quốc gia, công cộng
Để đáp ứng các điều kiện phát triển KT-XH, quốc phòng, an ninh; thu hồi
đất để phát triển KT-XH hay vì lợi ích quốc gia, công cộng…trường hợp này sẽ
được Nhà nước bồi thường về đất, bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất và được
xem xét, hỗ trợ tái định cư.
Thu hồi đất vì những sự kiện khác:
Trường hợp người xử dụng đất tự nguyện trả lại đất, đất được Nhà nước
giao, cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn tiếp; đất ở trong khu vực bị ô
nhiễm môi trường có nguy cơ đe dọa tính mạng con người…mặc dù không có lỗi

14


của người sử dụng dụng đất và không xuất phát từ nhu cầu của Nhà nước, xã hội
nhưng người sử dụng đất vẫn không được bồi thường về đất mà chỉ được xem xét
hỗ trợ một phần kinh phí bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất.
Theo giới hạn phạm vi nghiên cứu, luận văn tập trung nghiên cứu trường hợp
thu hồi đất để phát triển KT-XH vì lợi ích quốc gia, công cộng.
1.3.2. Nội dung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất
1.3.2.1. Các chính sách của trung ương
Nhóm chính sách cơ bản của hoạt động bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất gồm: Luật đất đai và Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi
hànhLuật Đất Đai; Các Nghị định về việc bồi thường, giải phóng mặt bằng khi
Nhà nước thu hồi đất; Các thông tư của Bộ Tài nguyên, Bộ tài chính, thông tư liên
Bộ...về hướng dẫn chi tiết trình tự bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phương pháp xác
định giá đất và khung giá các loại đất. Có thể kể đến các văn bản như:
Luật Đất Đai được Quốc hội thông qua năm 2013
Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày15/5/2014 của Chính phủ ban hành quy
định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cụ thể hóa chính

- Quá trình bồi thường được ưu tiên thực hiện bằng việc giao đất có cùng
mục đích sử dụng với đất thu hồi. Trường hợp không có đất để bồi thường thì được
bồi thường bằng tiền theo giá đất của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
- Ngoài bồi thường về đất thu hồi, còn được bồi thường các chi phí đã đầu
tư vào đất;
-Nhà nước phải bảo đảm dân chủ, công bằng, khách quan, công khai, kịp
thời và đúng quy định của pháp luật khi thực hiện bồi thường.
Ngoài ra còn có các chính sách quy định về: Điều kiện được bồi thường về
đất khi nhà nước thu hồi đất; Bồi thường đất ở,đất nông nghiệp, đất phi nông
nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân, của tổ chức kinh tế, tổ chức sự
nghiệp công lập tự chủ tài chính, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo,tín ngưỡng,
người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại
giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

16


Thứ hai, Chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất:
-Ngoài chính sách bồi thường, Nhànướccó trách nhiệm xem xét hỗ trợ
người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định.
-Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, công khai đúng quy định
của pháp luật và kịp thời.
- Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất gồm: Hỗ trợ tái định cư (trường
hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở); Hỗ trợ đào tạo,
chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm (trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ
gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp); Hỗ trợ đào tạo, ổn định đời sống,
sản xuất (trường hợp thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình,cá
nhân mà phải di chuyển chỗ ở) và các hỗ trợ khác.
Hỗ trợ khác là ngoài việc hỗ trợ đã được quy định, Chủ tịch UBND cấp tỉnh

với các mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư. Đối với dự
án khu tái định cư tập trung có phân kỳ xây dựng theo các dự án thành phần thì tiến
độ thu hồi đất và hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư
được thực hiện theo tiến độ của từng dự án thành phần nhưng các công trình cơ sở
hạ tầng của từng dự án thành phần trong khu tái định cư phải bảo đảm kết nối theo
đúng quy hoạch chi tiết đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.
Ngoài ra cần lưu tâm, đối với đất thuộc hành lang an toàn khi xây dựng
công trình(cố tình xây dựng, cây trồng,vật nuôi trên đất...) thì không được bồi
thường tài sản gắn liền với đất. Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước
thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đối với Nhà nước theo quy
định của pháp luật thì khi tính bồi thường phải trừ đi khoản tiền chưa thực hiện
nghĩa vụ tài chính để hoàn trả ngân sách nhà nước.
1.4. Một số nhân tố ảnh hưởng đến chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư
1.4.1. Cơ sở pháp lí liên quan
Để chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với nười dân bị thu hồi đất
đạt hiệu quả cao thì thực hiện dựa trên cơ sở pháp lí cụ thể, rõ ràng, đầy đủ, nhất
quán vì đây là chính sách công có liên quan đến nhiều cơ quan và lĩnh vực quản lí
nhà nước khác nhau.
Cơ sở pháp lý quan trọng đầu tiên và quan trọng nhất là Luật Đất đai đây là

18


đạo luật quy định cụ thể cách thức bồi thường, mức bồi thường, giá bồi thường cũng
như các biện pháp hỗ trợ di chuyển, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho
người dân bị thu hồi đất. Đây là căn cứ pháp lý nền tảng để người thực hiện chính
sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dựa vào khi thực hiện công tác thu hồi đất. Bên
cạnh đó là các văn bản hướng dẫn Luật Đất đai. Các văn bản này do các cơ quan có
thẩm quyền ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Đất đai nhằm tạo điều

quỹ đất phải đảm bảo độ chuẩn xác, mức độ khoa học cao, đúng đắn và ổn định, tạo
thuận lợi cho chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
1.4.3. Hoạt động giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Tiến độ của công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư có liên quan trực tiếp đến
hoạt động giao đất, cho thuê đất. Nếu hoạt động thẩm duyệt trong quá trình giao đất,
cho thuê đất được đẩy nhanh hơn thì quá trình bồi thường sẽ gặp nhiều thuận lợi
hơn. Việc tiến hành giao đất, cho thuê đất càng nhanh thì công tác bồi thường cũng
được thực hiện sớm hơn.
Những hoạt động giao đất, cho thuê đất có liên quan đến việc cấp giấy chứng
nhận QSDĐ. Giấy chứng nhận QSDĐ có vai trò thể hiện tính hợp pháp của đất và
tài sản gắn liền với đất từ đó làm căn cứ cho việc bồi thường. Chất lượng của công
tác bồi thường sẽ cao hơn và tốc độ sẽ nhanh hơn nếu trong quá trình cấp giấy
chứng nhận QSDĐ, cụ thể là những hoạt động như đo đạc, điều tra… được thực
hiện một cách chuyên nghiệp, nghiêm túc đúng theo quy định của pháp luật.
1.4.4. Nguồn vốn và chính sách định giá khi thực hiện công tác bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư
Nguồn vốn thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư đến từ ngân
sách nhà nước, vốn của của các dự án và các nguồn vốn khác. Nguồn vốn là nhân tố
quyết định trong nhiều lĩnh vực và việc thực hiện công tác bồi thường, giải phòng
mặt bằng cũng như vậy. Những công trình phải bị đình trệ do bị thiếu vốn ảnh
hưởng nhiều đến tiến độ thực hiện các công việc cần thiết.
Nếu thiếu nguồn vốn, vốn không được cấp kịp thời, đúng chỗ thì mặc dù
phương án bồi thường đã được phê duyệt nhưng khoản tiền bồi thường vẫn chưa
đến được tay các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất. Điều này có thể gây ra làn sóng
bức xúc trong người dân, từ đó khiến cho công tác bồi thường GPMB gặp nhiều

20