VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN QUỐC CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TẠI HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN QUỐC CƯỜNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
TẠI HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Ngành: Chính sách công
Mã số: 834 04 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. LÊ THÚY HẰNG

HÀ NỘI - 2018




Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi quyết định lựa chọn tên đề tài: “Thực hiện
chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại huyện
Hoài Đức, thành phố Hà Nội”làm luận văn tốt nghiệp cao học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Chủ đề về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân có đất bị thu
hồi trong thực hiện các mục tiêu phát triển hiện đang là tâm điểm gây chú ý của
dư luận xã hội ở nước ta hiện nay. Do đó, đã có nhiều công trình nghiên cứu chủ
đề này dưới các cách tiếp cận và về các địa phương khác nhau. Nổi bật trong số
các nghiên cứu đó, có thể nêu ra một số công trình sau:
Tác giả Trần Đức Phương (2015) với luận án“Tái định cư ở thành phố Hà
Nội: Nghiên cứu sự tác động đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân”. Luận
án đã hệ thống hóa và góp phần làm rõ hơn cơ sở ký luận về tái định cư và tác
động của tái định cư đến đời sống kinh tế, xã hội của người dân. Luận án đã
phân tích, đánh giá thực trạng vai trò quản lý của Nhà nước đối với vấn đề tái
định cư và đảm bảo đời sống của người dân thông qua việc ban hành và thực
hiện hệ thống các văn bản pháp lý về đất đai, về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển. Luận án đã chỉ ra định
hướng phát triển đô thị của thành phố Hà Nội trong tương lai, xác định mục tiêu
phát triển, nhu cầu về tái định cư và đề xuất các quan điểm giải quyết vấn đề tái
định cư và đảm bảo ổn định bền vững đời sống kinh tế, xã hội của người dân tái
định cư. Luận án cũng đề xuất 7 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm ổn định bền vững
đời sống kinh tế, xã hội của người dân trong quá trình tái định cư [24].
Tác giả Lê Thanh Trà (2016), Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người
dân bị thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Luận văn đã phân tích, đánh giá
thực trạng về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi
đất; Đề xuất được một số giải pháp, phương hướng nâng cao hiệu quả của công
tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân bị thu hồi đất trên địa bàn
tỉnh Khánh Hòa [43].
Tác giả Trần Hồng Hạnh (2015), Lợi ích kinh tế của người nông dân khi

phận dân cư khi phải trở thành thị dân một cách “bất đắc dĩ”; tệ nạn xã hội gia
tăng. Ô nhiễm môi trường sống.... Từ đó tác giả đề xuất những đổimmới căn bản
về thể chế quản lý đất đai, nhất là quy trình, cách thức thu hồi, phân chia lợi ích

3


và kèm theo đó là thực hiện đồng bộ các giải pháp về an sinh xã hội, đảm bảo
cuộc sống của người dân [20].
Tác giả Nguyễn Thị Thanh (2011), “Tăng cường quản lý Nhà nước đối
với chuyển đổi mục đích sử dụng về đất đai trong quá trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa tại Thành phố Hà Nội” Luận văn thạc sỹ, trường Đại học Kinh tế
quốc dân. Luận văn nghiên cứu các chính sách về chuyển đổi mục đích sử dụng
đất và vấn đề thu hồi đất [40].
Qua nghiên cứu các công trình khoa học trên, đề tài nhận thấycó công
trình, bài báo nghiên cứu đi sâu phân tích, bình luận một số khía cạnh pháp về
công tác bồi thưỡng, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Bên cạnh đó,
lại có công trình nghiên cứu vấn đề này thông qua việc đánh giá thực trạng áp
dụng pháp luật tại địa bàn cụ thể của một tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương... Tuy nhiên, hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu vấn đề này nhìn
từ góc độ chính sách công vàtrên phạm vi thực tiễn tại địa bàn cấp quận, huyện,
thị xã khi áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đấtthì đến nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu và đặc biệt
tại một địa phương cụ thể về: “Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định
cư khi nhà nước thu hồi đất tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội”. Chính vị
vậy, đề tài không trùng lặp với các công trình đã công bố, có ý nghĩa và tính cấp
thiết trong lỹ luận và thực tiễn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu các lý luận cơ bản và
phân tích thực trạng, đề xuất các giải pháp chính sách nhằm hoàn thiện công tác

* Nguồn thông tin, số liệu thứ cấp
Nghiên cứu này sử dụng chủ yếudữ liệu thứ cấp. Một là các tài liệu, các
văn bản có liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, các nghị định,
thông tư hướng dẫn của Chính phủ, các Quyết định, các văn bản đặc thù, chỉ đạo
giải quyết vướng mắc riêng và giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ở các dự
án, khung giá đất của Nhà nước và giá bồi thường được áp dụng cho huyện Hoài
Đức...Hai là số liệu về tình hình sử dụng đất, diện tích đất bị thu hồi, số hộ bị thu
hồi đất, kinh phí giải phóng mặt bằng … trong các Báo cáo hàng năm, năm năm
của UBND huyện Hoài Đức, Ban bồi thường giải phóng mặt bằng, các phòng,
ban của huyện và UBND các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Hoài Đức.
5


* Nguồn thông tin, số liệu sơ cấp
Ngoài sử dụng dữ liệu thứ cấp, đề tài sử dụng dữ liệu sơ cấp, cụ thể học
viên thiết kế bảng hỏi và phiếu phỏng vấn đểđánh giá thực trạng thực hiện chính
bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên địa bàn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội.
* Phương pháp phân tích tổng hợp
Với những nguồn dữ liệu như trên, luận văn sử dụng phương pháp phân
tích tổng hợp dữ liệu để đưa ra những nhận xét, đánh giá khách quan về thực
trạng thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư tại huyện này.
Học viên phân tích cả về lý luận và thực tiễn, đặc biệt là tập trung phân
tích thực trạng thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước
thu hồi đất tại huyện Hoài Đức, luận văn dùng phương pháp tổng hợp để đưa ra
các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ
tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội trong
thời gian tới
* Phương pháp so sánh
Số liệu và chỉ tiêu sẽ được phân nhóm và so sánh nhằm chỉ ra những
thành tựu đạt được và những hạn chế về kết quả thực hiện. Cụ thể, tác giả so

huyện Hoài Đức áp dụng trong thực tế khi thực hiện chính sách bồi thường,
hỗ trợ tái định cư trên địa bàn.Bên cạnh đó, đây là một nguồn tham khảo cho
những người quan tâm nghiên cứu thực tiễn thực hiện các chính sách công
cụ thể.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách bồi
thường, hỗ trợ tái định cư khi giải phóng mặt bằng
Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định
cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
Chương 3. Định hướng và giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách
bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện
Hoài Đức, thành phố Hà Nội

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI GIẢI PHÓNG
MẶT BẰNG
1.1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư
khi giải phóng mặt bằng
1.1.1. Chính sách giải phóng mặt bằng, bồi thường và hỗ trợ tái định cư
1.1.1.1.Giải phóng mặt bằng
a) Khái niệm
Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến di
dời nhà cửa, các công trình xây dựng khác và dân cư trên phần đất được quy
hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng mới các công trình [42, tr.28].

phụ thuộc nhiều vào việc tổ chức giải phóng mặt bằng.Về mặt lý thuyết, giải
phóng mặt bằng thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được được thời gian
và việc thực hiện dự án sẽ có hiệu quả. Ngược lại, tiến độ giải phóng mặt
bằng chậmcó thể ảnh hưởng đến chất lượng cũng như chi phí cho công trình,
thậm chí có thể gây thiệt hai không nhỏ đến việc đầu tư xây dựng. Chẳng hạn
một dự án dự kiến hoàn thành vào cuối mùa khô nhưng do giải phóng mặt
bằng chậm, kéo dài nên việc xây dựng phải tiến hành vào mùa mưa nên có thể
gặp phải nhiều khó khăn trong thi công cũng như trong việc huy động vốn,
lao động, công nghệ cho dự án và hệ quả là có thể tiếp tục có ảnh hưởng tiêu
cực đến việc thực hiện dự án khác.
Đối với hiệu quả kinh tế của dự án: Giải phóng mặt bằng được thực
hiện tốt sẽ giảm tối đa chi phí phát sinh do việc giải tỏa đền bù, do đó có điều
kiện tập trung vốn đầu tư cho các công trình của dự án. Ngược lại, việc giải
phóng mặt bằng kéo dài dẫn đến chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành
dự án theo tiến độ dẫn đến sự quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà
đầu tư. Điều này đặc biệt đúng đối với các trường hợp nhà đầu tư trong nước
có nguồn vốn hạn hẹp, cần quay vòng vốn kịp thời để đảm bảo tận dụng cơ
hội đấu thầu của các công trình khác.

9


1.1.1.2. Tái định cư
Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành tại Việt Nam, tái định cư
là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chuẩn bị nơi ở mới đáp ứng đầy đủ
các điều kiện do pháp luật quy định cho người bị nhà nước thu hồi đất ở để
giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống [32].
Đối tượng tái định cư khi bị thu hồi đất là các hộ gia đình, cá nhân phải
di chuyển chỗ ở do bị thu hồi đất ở hoặc phần diện tích còn lại sau thu hồi ít
hơn hạn mức giao đất ở mới tại địa phương, trừ trường hợp hộ gia đình, cá

Như vậy, Luật Đất đai năm 2013 đã làm rõ hơn mục đích cơ bản trong
chính sách việc hỗ trợ của Nhà nước cho người dân thu hồi đất nông nghiệp.
Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trợ giúp cho người có
đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển.
Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư
Để thực hiện được dự án theo đúng tiến độ, thì trước hết các chủ đầu tư
cần phải giải phóng được mặt bằng. Đó là công việc trọng tâm và hết sức
quan trọng.Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian,
công sức và tiền của. Ngày nay, công việc này ngày càng trở nên khó khăn
hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm. Bên cạnh đó công tác giải
phóng mặt bằng liên quan đến lợi ích của nhiều cá nhân, tập thể và của toàn
xã hội.Ở các địa phương khác nhau thì nhu cầu giải phóng mặt bằng, đặc
điểm của khu vực cần giải phóng mặt bằng và đối tượng chịu ảnh hưởng của
việc giải phóng mặt bằngcó đặc điểm khác nhau.Vì vậy cần phải có những
phương pháp phù hợp để thực hiện công tác này. Nhìn chung, công tác bồi
thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng mang tính đa dạng và phức tạp, cụ thể:
Tính đa dạng:Đối với khu vực đô thị, mật độ dân cư cao, ngành nghề
đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến quá trình thực hiện công tác
bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng có những đặc trưng nhất định. Đối với
khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức
tạp, hoạt động sản xuất đa dạng, có thể bao gồm cảcông nghiệp, tiểu thủ công

11


nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ... nên quá trình giải phóng mặt bằng và giá
đất tính bồi thường, hỗ trợ cũng có đặc trưng riêng của nó. Đối với khu vực
nông thôn, đối tượng chịu ảnh hưởng chính là người nông dân, hoạt động kinh
tế chủ yếu của họ là sản xuất nông nghiệp, và khu vực đất cần giải phóng để
lấy mặt bằng phần nhiều là đất nông nghiệp. Do đó, việc giải phóng mặt bằng

của nhà nước có những khoảng cách khá xa cho nên việc triển khai thực hiện
cũng không được sự đồng thuận của người dân.
Từ các đặc điểm trên cho thấy mỗi dự án khác nhau đều có những tính
đặc thù riêng biệt do đó công tác tổ chức thực hiện cũng khác nhau.
Từ những khái niệm trên, có thể hiểu chính sách bồi thường, hỗ trợ tái
định cư là hệ thống, quan điểm, chủ trương, biện pháp của nhà nước nhằm thực
hiện các nhiệm vụ, mục tiêu của hoạt động bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả
lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu
hồi đất.Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ, tạo điều
kiện cho người có đất bị thu hồi ổn định đời sống sản xuất, vượt qua khó khăn
khi Nhà nước thu hồi đất [24].
Tái định cư là việc các cơ quan quản lý, tổ chức, cá nhân bố trí chỗ ở
mới, ổn định cho người bị thu hồi đất mà phảidi chuyển chỗ ở.
Có thể hiểu rằng thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất là một khâu hợp thành chu trình chính sách, là toàn
bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể trong chính sách bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư thành hiện thực đối với các đối tượng bị Nhà nước thu hồi đất
nhằm đạt được mục đích theo định hướng.
1.1.2. Thực hiện chính sách và các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính
sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
1.1.2.1. Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu
hồi đất

13


a) Khái niệm thực hiện chính sách
Sau khi chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư được hoạch định,
chính sách đó cần được thực hiện trong cuộc sống. Đây là giai đoạn quan

kiểm tra, đôn đốc, thực thi đưa chính sách vào cuộc sống.
Bước 2: Phổ biến, tuyên truyền chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định
cư khi Nhà nước thu hồi đất
Mục đích của việc phổ biến, tuyên truyền không chỉ giúp người dân,
các doanh nghiệp và toàn xã hội hiểu rõtầm quan trọng của chính sách, mà
còn giúp các cơ quan Nhà nước, các cán bộ công chức, các tổ chức xã hội có
trách nhiệm tổ chức thực thi chính sách được nhận thức đầy đủ tính chất, tầm
quan trọng, vai trò, quy mô của chính sách đối với người dân và đối với toàn
xã hội. Rất cần lựa chọn hình thức, phương pháp phổ biến, tuyên truyền phù
hợp nhằm tạo mối quan tâm và trách nhiệm của cán bộ thực thi chính sách và
thúc đẩy sự thay đổi nhận thức của đối tượngbị Nhà nước thu hồi đất đối với
việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Bước 3: Phân công, phối hợp thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Đây là một trong những nội dung quan trong quyết định đến thành công
của việc thực hiện chính sách.Khi việc phân công, phối hợp một cách chặt
chẽ, hợp lý giữa các cơ quan quản lý ở Trung ương và địa phương thì tổ chức
thực hiện chính sách sẽ có hiệu quả.Cần phải phân công nhiệm vụ và trách
nhiệm cụ thể của cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp.
Bước 4: Duy trì chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất
Để chính sách được duy trì cần phải có sự phối hợp của cả người tổ
chức, người thực hiện và môi trường tồn tại. Tuy nhiên, điều này không dễ
dàng đạt được. Lí do là vì thực tế quá trìnhthực thi thường gặp nhiều khó
khăn, thách thức do nhà hoạch định chính sách không lường hết được những
vấn đề nảy sinh trong thực tiễn cũng như những thay đổi thuộc về môi trường
chính sách trước và sau khi ban hành chính sách. Vì vậy, các cơ quan quản lý

15


16


của Đảng, Nhà nước được thực hiện đúng tiến độ, đúng mục tiêu và đạt được
hiệu quả cao. Do khác biệt về nhận thức, thái độ, đông cơ và năng lực thực thi
nên không phải cơ quan, tổ chức, cá nhân nào cũng làm tốt, làm nhanh như
nhau.Việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thực hiện chính sách là cần thiết giúp
thúc đẩy các cơ quan, tổ chức, cá nhân nâng cao tinh thần trách nhiệmv à nỗ
lực nhiều hơn nữa để hoàn thành nhiệm vụ; đồng thời vừa phòng, chống các
hành vi vi phạm quy định trong thực hiện chính sách.
Bước 7: Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm thực hiện chính sách bồi
thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Đây được coi là bước quan trọng nhằm đánh giá và rút kinh nghiệm
cho một chu trình chính sách và là tiền đề cho một chu trình chính sách mới.
Nội dung đánh giá, tổng kết là chương trình hành động, kế hoạch được xây
dựng để thực hiện chính sách và những văn bản hướng dẫn, văn bản quy
phạm khác để xem xét tình hình phối hợp chỉ đạo, điều hành thực hiện chính
sách.Bên cạnh đó, nội dung này còn phải xem xét, đánh giá việc tham gia
thực hiện chính sách và tinh thần hưởng ứng mục tiêu, ý thức chấp hành
những quy định của chính sách; đánh giá việc thực hiện chính sách của các tổ
chức, cá nhân và toàn xã hội.
1.1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất
Nội dung chính sách
Mỗi chính sách của Nhà nước đều hàm chứa những nội dung và mức
độ tác động đến quá trình thực thi chính sách, các nội dung này tác động trực
tiếp đến cách giải quyết vấn đề bằng chính sách như thế nào và quá trình thực
thi chính sách phụ thuộc rât nhiều vào nội dụng chính sách muốn hướng tới
để giải quyết. Đối với chính sách bồi thường hỗ trợ, tái định cư cũng như thế,
nếu nội dung chính sách bồi thường, hỗ trợ tại định cư đơn giản, liên quan

sở giá trị sản lượng, lợi nhuận cũng gặp nhiều khó khăn phức tạp. Thực tế chủ
yếu là việc chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông, lâm nghiệp
bất hợp pháp sang mục đích sử dụng khác ở khu vực ven đô. Các quan hệ

18


mua bán nhà ở, mua bán quyền sử dụng đất diễn ra phổ biến nhưng nó diễn ra
với một quá trình “ngầm” nằm ngoài sự kiểm soát của Nhà nước. Do đó, việc
hình thành và phát triển thị trường bất động sản, đưa các quan hệ giao dịch về
nhà đất (quan hệ mua bán, cho thuê, thuê, chuyển đổi, chuyển nhượng quyền
sử dụng đất và quyền sở hữu nhà) công khai trên thị trường và có sự kiểm
soát, điều tiết của Nhà nước sẽ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xác
định giá đất để tính bồi thường, trong việc quản lý Nhà nước về đất đai và
chắc chắn việc này sẽ đem lại lợi ích kinh tế to lớn cho Nhà nước cũng như
nhân dân.
1.2. Cơ sở thực tiễn của việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái
định cư khi nhà nước thu hồi đất
1.2.1. Chính sách của Việt Nam về bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà
nước thu hồi đất
1.2.1.1. Mục tiêu chính sách
Mục tiêu: Bảo vệ lợi ích của các bên liên quan (nhà nước, người dân bị
thu hồi đất và nhà đầu tư), đặc biệt là lợi ích của người dân bị thu hồi đất.
Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung năm 2013 ra đời, cùng với các văn bản pháp
lý liên quan đã góp phần tạo ra môi trường và tháo gỡ những khó khăn trong thực
hiện chính sách bồi thường, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Trên cơ sở Hiến
pháp năm 2013, hệ thống pháp luật về đất đai được xây dựng, thống nhất và tinh
gọn, dễ hiểu. Đây là cơ sở quan trọng giúp các chủ thể thực hiện chính sách bồi
thường, hỗ trợ tái định cư, mục tiêu của chính sách là:
- Đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong công tác bồi thường

thực hiện xây dựng các khu tái định cư, các cơ quan quản lý Nhà nước đều
không tham khảo người dân bị thu hồi đất nên mong muốn của người dân
thường không được thực hiện nên việc di chuyển, tái định cư thường bị chậm
do những tranh chấp này.
Thứ ba,góp phần hoàn thiện các quy hoạch về đất đai, thúc đẩy kinh tế
- xã hội phát triển.

20


Trước khi, Nhà nước có định hướngxây dựng hạ tầng cơ sở như mở
một con đường, xây trường học, trạm ý tế, khu đô thị, khu công nghiệp… cần
phải tuân thủ quy hoạch trong việc lựa chọn sử dụng các khu đất mới hoặc lấy
các khu đất đang sử dụng vào một mục đích cụ thể nào đó để sử dụng cho các
mục đích khác trên cơ sở đó xây dựng các định mức, phương thức đối với
việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho thích hợp.
1.2.1.3. Đối tượng chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất
Thu hồi đất là ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân, do đó
ngoài các quy định của pháp luật, tổ chức thực hiện của cơ quan chuyên môn
thì sự đồng thuận và hợp tác của người dân có ảnh hưởng rất lớn đến công tác
bồi thường. Trong thực tiễn, các dự án thu hồi đất phục vụ an ninh quốc
phòng, công cộng thì nhận được sự đồng thuận của người dân. Đối với các dự
án thu hồi đất để xây dựng khu đô thị mới, xây nhà ở để bán do các doanh
nghiệp làm chủ đầu tư thì ít nhận được sự đồng thuận và hợp tác của người
dân, bởi lẽ người dân nhận thấy rõ sự không công bằng là đất bị thu hồi bồi
thường thấp, sau thu hồi cũng chính mảnh đất đó có giá chênh lệch rất cao, lợi
ích này là của nhà đầu tư chứ không phải lợi ích của Nhà nước nên họ chống
đối, khiếu kiện kéo dài ảnh hưởng đến công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Bên cạnh đó, sự am hiểu về pháp luật của người dân còn hạn chế.

nguy cơ đe dọa tính mạng con người, tự nguyện trả lại đất.
a) Cách chính sách của Trung ương
Đây là nhóm chính sách căn bản, chính sách “gốc” của công tác giải
phóng mặt bằng.Bao gồm:Luật đất đai và các Nghị định hướng dẫn thi hành
Luật Đất Đai; Nghị định của Chính phủ về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư khi Nhà nước thu hồi đất. Các thông tư của Bộ Tài nguyên, Bộ tài chính,
thông tư liên hai Bộ... về hướng dẫn chi tiết trình tự bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư; phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất.Các chính
sách chủ yếu về bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng (được thể hiện ở các
văn bản pháp quy nói trên) bao gồm:

22


- Chính sách bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất:
+ Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện
được bồi thường theo quy định của Luật đất đai thì được bồi thường.
+ Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích
sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi
thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh
quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.
+ Nhà nước phải bảo đảm dân chủ, công bằng, khách quan, công khai,
kịp thời và đúng quy định của pháp luật khi thực hiện bồi thường.
+ Các quy định về điều kiện được bồi thường về đất khi nhà nước thu
hồi đất; bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại; bồi thường đất ở, đất nông
nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải là đất ở của hộ gia đình, cá nhân, của
tổ chức kinh tế, tổ chức sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, cộng đồng dân
cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng, người Việt nam định cư ở nước ngoài, tổ chức
nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
và trường hợp không được bồi thường về đất.