I. PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Toán học là một bộ môn khoa học tự nhiên mang tính trừu tượng cao,
tính logíc đồng thời môn toán còn là bộ môn công cụ hỗ trợ cho các môn học
khác, có tính thực tiễn phổ dụng. Những tri thức và kỹ năng toán học cùng với
những phương pháp làm việc trong toán học trở thành công cụ để học tập những
môn khoa học khác và nó là cầu nối các ngành khoa học với nhau đồng thời nó
có tính thực tiễn rất cao trong cuộc sống xã hội và với mỗi cá nhân. Môn toán có
khả năng tư duy lôgic, phát huy tính linh hoạt, sáng tạo trong học tập và môn
toán là một trong những môn học khó nhất.
Hiện nay mục tiêu giáo dục cấp THCS đã được mở rộng, các kiến thức và
kỹ năng được hình thành và củng cố để tạo ra 4 năng lực chủ yếu:
+Năng lực hành động.
+Năng lực thích ứng.
+Năng lực cùng chung sống và làm việc.
+Năng lực tự khẳng định mình.
Trong đề tài này tôi quan tâm để đi khai thác đến 2 nhóm năng lực chính
là "năng lực cùng chung sống và làm việc" và "năng lực tự khẳng định mình" vì
kiến thức và kỹ năng là một trong những thành tố của năng lực HS.
Qua quá trình giảng dạy thực tế tôi nhận thấy rằng việc tổ chức các hoạt
động trò chơi thông qua các bài toán trong giờ học toán luôn gây được hứng thú
cho các em và các em làm việc, học tập rất sôi nổi. Vì vậy tôi lựa chọn đề tài
“Phương pháp dạy học tích cực thông qua tổ chức các trò chơi trong dạy học
môn Toán lớp 6 tại trường THCS Đông Tiến”
Qua sáng kiến này tôi muốn đưa ra một số cách thức tổ chức các trò chơi
trong tiết dạy và các trò chơi trong môn Toán 6 từ đó hình thành cho học sinh các
kỹ năng như hoạt động nhóm, kỹ năng trình bày, năng lực chung sống, làm việc
và qua các hoạt động trò chơi đó học sinh có cơ hội tự khẳng định mình trước bạn
bè và thầy cô.
Qua sáng kiến này tôi cũng tự đúc rút cho bản thân mình những kinh

- Toán học có vai trò rất quan trọng đối với đời sống và các nghành khoa
học khác. Đặc điểm về môn toán nội dung nhiều, công thức tính nhiều, bài tập
thì đa dạng (có khó, có dễ, có phức tạp). Vì thế nếu không tìm cách tổ chức một
giờ dạy sao cho hợp lý, sinh động hấp dẫn thì rất khó có thể lôi cuốn được học
sinh, giờ học sẽ tẻ nhạt, mang tính chất công thức khô khan.
- Trong những năm gần đây, định hướng đổi mới PPDH đã được thống
nhất theo tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập của HS dưới sự tổ chức hướng
dẫn của GV: Học sinh tự giác chủ động tìm tòi, phát hiện, giải quyết nhiệm vụ
nhận thức và có ý thức vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức kỹ năng đã
thu nhận được.
Luật Giáo dục 2005 (Điều 5) quy định:"Phương pháp giáo dục phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng
cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý
chí vươn lên".
Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy. Cách dạy quyết định cách
học, tuy nhiên, thói quen học tập thụ động của HS cũng ảnh hưởng đến cách dạy
của thầy. Mặt khác, cũng có trường hợp HS mong muốn được học theo phương
pháp dạy học tích cực nhưng GV chưa đáp ứng được. Do vậy, GV cần phải được
bồi dưỡng, phải kiên trì cách dạy theo phương pháp dạy học tích cực, tổ chức các
hoạt động nhận thức từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, hình thành thói
quen cho học sinh. Trong đổi mới phương pháp phải có sự hợp tác của thầy và trò,
sự phối hợp hoạt động dạy với hoạt động học thì mới có kết quả. Phương pháp dạy
học tích cực hàm chứa cả phương pháp dạy và phương pháp học.
- Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
a. Dạy học tăng cường phát huy tính tự tin, tính tích cực, chủ động, sáng
tạo thông qua tổ chức thực hiện các hoạt động học tập của học sinh.
b. Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp và phát huy năng lực tự học
của HS.
c. Dạy học phân hóa kết hợp với học tập hợp tác.
d. Kết hợp đánh giá của thầy với đánh giá của bạn, với tự đánh giá.

trước ở nhà qua internet, sách, báo và người thân trong gia đình (bố, mẹ, anh
chị ...) từ đó đem lại thành công cho tiết dạy Toán.
b. Đối với học sinh
Học sinh lớp 6 luôn ham hiểu biết, thích tìm tòi cái mới, muốn thể hiện
mình và khẳng định mình, muốn tham gia vào các hoạt động một cách độc lập,
muốn thử sức mình, thích học mà chơi, chơi mà học từ đó việc tổ chức các hoạt
động trò chơi trong dạy học Toán chắc chắn sẽ gây hứng thú học tập của học
sinh, hình thành và phát triển kỹ năng quan sát, nhận xét, phân tích, tổng hợp,
khái quát hóa kiến thức, khả năng suy luận, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn và
kỹ năng hoạt động nhóm cho học sinh.


c. Kết quả khảo sát chất lượng học sinh
Năm học 2018 – 2019, tôi được nhà trường phân công dạy lớp 6A.Tôi
nhận thấy kĩ năng ghi chép chắt lọc của học sinh còn hạn chế, cứ đến tiết thứ 4
của buổi học, không khí của lớp học trầm hẳn xuống, dáng vẻ mệt mỏi bộc lộ rõ
trên khuôn mặt của mỗi học sinh. Vậy làm thế nào để tiết học nhẹ nhàng mà vẫn
hiệu quả, gây hứng thú học tập cho học sinh? Tôi đã trăn trở tìm ra giải pháp
khắc phục.
Trước hết tôi phân loại đối tượng học sinh qua khảo sát chất lượng đầu
năm. Cụ thể như sau:
Tổng số
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
SL
TL (%)
SL
TL (%) SL

- Trò chơi là một hoạt động của con người với mục đích trước tiên là vui
chơi giải trí, thư giãn sau những giờ học, giờ làm việc căng thẳng. Thông qua trò
chơi trong giờ học toán, người học được rèn luyện thể lực (thông qua việc đi
lại), trí lực, rèn luyện các giác quan tạo cơ hội giao lưu và hợp tác với bạn bè,
đồng đội trong cùng nhóm, tổ.
Đối với hoạt động trò chơi, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn. Đối
với mỗi tiết học hoặc chương bài, nhóm chương bài, giáo viên phải tìm trò chơi


có tác dụng phát huy trí sáng tạo, tích cực của học sinh, nhằm tạo ra những thế
hệ năng động, sáng tạo, nhanh nhẹn trong mọi lĩnh vực.
Các trò chơi cần khắc sâu được kiến thức vừa học của học sinh. Giáo dục
được đạo đức, thái độ của học sinh. Các câu hỏi của trò chơi phải đảm bảo tính
vừa sức đối với học sinh, không dễ quá, cũng không khó quá. Nội dung đưa ra
phù hợp với nhận thức của học sinh.
Hoạt động trò chơi có thể tổ chức ở đầu giờ học hoặc cuối giờ học, thời
gian của trò chơi phải phù hợp, không làm ảnh hưởng đến chất lượng giờ dạy,
lấn át thời gian chính của giờ học.
Giáo viên không nên chỉ tập trung vào một số đối tượng học sinh khá giỏi,
mà cần tập trung cả vào các đối tượng học sinh yếu. Thông thường trên lớp, tôi
sẽ tự chọn 1 em học sinh bất kỳ và yêu cầu em học sinh đó thành lập đội và có
quy ước với “người quản trò” phải chọn cả các bạn có nhận thức yếu để tạo điều
kiện cho các bạn rèn luyện tác phong và hòa đồng với tập thể.
b. Phương pháp tổ chức trò chơi
- Giai đoạn chuẩn bị
Đây là giai đoạn quan trọng trong hoạt động trò chơi trong giờ dạy Toán,
giáo viên phải thiết kế trò chơi sao cho đảm bảo được các mục tiêu của bài học.
Giáo viên cần xác định số nhóm chơi, số người chơi trong nhóm, các đồ
dùng, dụng cụ cần thiết như mô hình, tranh ảnh, phấn viết (phấn màu), bìa hoặc
bảng phụ, hệ thống câu hỏi

hoặc khen thường bằng điểm (mang tính chất khích lệ học sinh).
3.2.Các trò chơi trong dạy học môn Toán 6
a. Trò chơi “Tiếp sức”
Dùng để dạy một phần kiến thức mới hoặc củng cố cuối bài
- Mục đích: Củng cố, khắc sâu kiến thức của bài học, biết vận dụng linh
hoạt, sáng tạo kiến thức đã học vào trò chơi.
Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên
trong nhóm.
Giáo dục ý thức tích cực, tinh thần hợp tác trong các hoạt động của tập thể.
Rèn tính chính xác, cẩn thận trong giải toán. (vì nếu làm sai sẽ ảnh hưởng
tới thành tích của đội)
- Yêu cầu: Giáo viên chuẩn bị hệ thống câu hỏi
Học sinh được phân công làm trưởng nhóm có trách nhiệm tìm tổ
viên của đội chơi.
Học sinh được chọn vào đội chơi thì nhanh chóng vào vị trí của ðội, vui
vẻ và nhiệt tình thực hiện nhiệm vụ
- Chuẩn bị: Giáo viên chia lớp thành 2 đội chơi, mỗi đội khoảng 4-5
thành viên
Chia phần bảng, phấn viết cho các nhóm trưởng.
Quy định thời gian chơi: 3 phút (hoặc 4 phút). Trò chơi kết thúc khi có 1
đội chơi hoàn thành phần thi của mình hoặc hết giờ.
Học sinh xếp thành 2 hàng dọc
- Luật chơi: Khi trọng tài hô “Bắt đầu” lần lượt học sinh số 1 của mỗi đội
lên bảng làm bài, sau đó về giao phấn cho học sinh số 2 và về vị trí cuối hàng
đứng, cứ vậy làm tiếp cho đến khi hết thời gian quy định hoặc hoàn thành hết
các bài tập.


Khi học sinh làm sai, học sinh tiếp theo được phép sửa bài, tuy nhiên lần
sửa bài được tính là 1 lần chơi, sau khi sửa bài xong không được làm tiếp mà

- Trò chơi này cũng có thể thay thế các nội dung 1 cách linh hoạt, nội
dung kiến thức cần củng số, ôn luyện cũng như để phù hợp với từng đối tượng
học sinh, lưu ý các bài toán của 2 đội chơi phải tương đương về độ khó, độ dài,
tránh sự chênh lệch.
- Trò chơi trên ngoài việc củng cố kiến thức cho học sinh còn có tác dụng
rèn luyện về thể chất (HS được vận động) và rèn luyện các phẩm chất đạo đức
như: Tôn trọng kỷ luật hăng say chơi hết mình gắn bó giúp đỡ với đồng đội.
b.Trò chơi hái hoa dân chủ (kiến thức chương 2- số nguyên)
- Trò chơi thường được dùng trong các kiến thức ôn tập chương
- Đồ dùng: GV chuẩn bị các câu hỏi để củng cố kiến thức trong chương
- Giới thiệu trò chơi:
+ GV nêu tên trò chơi hái hoa dân chủ “kiến thức chương 2 – số nguyên”


+ GV hướng dẫn trò chơi
+ Đồ dùng: GV chuẩn bị các câu hỏi để củng cố các kiến thức trong chương
+ GV giới thiệu trò chơi và hướng dẫn cách chơi
- Mỗi dãy cử ra một đội chơi, học sinh 2 đội lần lượt lên bốc thăm và trả
lời. GV đánh giá điểm sau mỗi câu và ghi điểm trên bảng.
- Tổng điểm của đội nào sau khi hoàn thành cao hơn thì đội đó thắng.
- GV nhận xét kết quả trò chơi, thái độ người tham dự.
Nhận xét:
- Trò chơi này nhằm củng số các kiến thức trong chương trình, thông qua trò
chơi các em có thể ôn tập 1 cách tính cực các kiến thức trong chương.
- Cũng như trò chơi 2, trò chơi này cũng giúp các em rèn luyện thêm các
phẩm chất đạo đức như: Ý thức trách nhiệm cao, gắn bó với đồng đội, tích cực
hoạt động vì danh dự đội nhóm.
c. Trò chơi: “Giải ô chữ”; “Trò chơi ô chữ”
-Trò chơi này tổ chức vào cuối tiết học, tiết ôn tập để củng cố hoặc tái
hiện kiến thức. Trong các tiết học ôn tập chương có thể dùng trò chơi này cũng

sinh cùng chơi trò trơi ô chữ để củng cố kiến thức của học sinh, cũng là nhắc
nhở lại một số tên kiến thức đã được học trong chương trình toán 6
Từ hàng dọc:
Có 9 chữ cái, là tên gọi cũ của thủ đô Hà Nội
Đáp án: THĂNG LONG
Hàng ngang:
Số 1: Có 6 chữ cái: Gồm 6 chữ cái. là một tính chất mà cả phép toán nhân
và phép toán cộng phân số đều có.
Đáp án: Kết hợp
Số 2: Có 7 chữ cái: Là phép toán ngược của phép toán cộng
Đáp án: Phép trừ
Số 3: Có 6 chữ cái. Là cụm từ còn thiếu trong quy tắc sau: “Muốn chia
một phân số hay một số nguyên cho một phân số, ta nhân số bị chia với số
nghịch đảo của …”
Đáp án: Số chia
Số 4: Có 11 chữ cái. Là quan hệ của hai số có tích bằng 1.
Đáp án: Số nghịch đảo
Số 5: Có 6 chữ cái. Kết quả của phép chia hết được gọi là gì?
Đáp án: Thương
Số 6: Có 4 chữ cái: Là một cụm từ được viết tắt bởi 4 chữ cái này. Khi
chia cả tử và mẫu của một phân số cho cùng một số ta được phân số tối giản.
Vậy số đó có quan hệ như thế nào với tử số và mẫu số của phân số đã cho.
Số 7: Có 8 chữ cái: Công thức sau thể hiện tính chất nào của phép nhân
phân số:

a c c a
. = .
b d d b

(với a; b; c; d ∈ Z; b; c; d khác 0)

Năm 1805, sau khi thống nhất đất nước, nhà Nguyễn đặt
kinh đô tại Phú Xuân (Huế) và cho phá thành Thăng Long để
xây thành theo phương pháp của phương Tây do kỹ sư Pháp
giúp đỡ. Đồng thời vua Gia Long đổi tên chữ Hán của Thăng
Long 昇昇, với nghĩa là "rồng bay lên" thành ra từ đồng âm Thăng
Long 昇 昇 , nhưng mang nghĩa là "thịnh vượng" [3]khác nghĩa với
thời các triều đại trước, vì cho rằng Thăng Long lúc đó không


còn là kinh đô nơi vua ở cho nên không dùng biểu tượng rồng,
linh vật tượng trưng cho vương quyền. Gia Long đổi phủ Phụng
Thiên thành phủ Hoài Đức, còn tại kinh đô Huế cho lập phủ
Thừa Thiên, trực lệ kinh kỳ. Thăng Long 昇昇 tồn tại cho đến thời
vua Minh Mạng khi bãi bỏ Bắc Thành tổng trấn và thành lập tỉnh
Hà Nội, năm 1831 niên hiệu Minh Mạng thứ 12.[4]
Từ tháng 12 năm 2002 đến nay, trên khu vực thuộc Hoàng
thành Thăng Long xưa (khu vực giữa các phố Hoàng
Diệu, Hoàng Văn Thụ, Độc Lập, Bắc Sơn ở Hà Nội), các nhà khảo
cổ học đã tiến hành khai quật trên một diện tích khoảng hơn 19
nghìn m², phát lộ một phức hệ di tích-di vật rất phong phú, đa
dạng từ La Thành-Đại La (thế kỉ 7-9) đến thành Thăng Long (thế
kỉ 11-18) và thành Hà Nội (thế kỉ 19).”
Ví dụ 2: Trò chơi “khám phá ô chữ”.
+ Mục đích: củng cố tính chất cơ bản của phân số
+ Đồ dùng: 2 bảng phụ có nội dung như sau:
Đại dương nào lớn nhất trên hành tinh của chúng ta ?
B. 4
…..
A.
5

5
55
I. 6
…..
O.
5
15
13
26
25
…..
84

11
25
-12 16
-12 -15 11
80
85
75
-15 85
+ Luật chơi: đội tìm ra trước là đội chiến thắng
+ Số người chơi: 10 học sinh
+ cách chơi: Chia thành 2 đội , mỗi đội xếp thành 1 hàng dọc .
- Người thứ nhất tìm ra kết quả đầu tiên sẽ điền chữ tương ứng vào ô có
kết quả ấy sau đó quay trở lại chuyển phần cho đồng đội của mình, cứ tiếp tục
như vậy cho đến khi hình thành ô chữ .
- Lưu ý: Người sau có thể sửa lại cho người trước nếu người trước sai.
- Trò chơi kết thúc khi 2 đội cùng hoàn thành ô chữ , đội nào hoàn thành
sớm hơn sẽ là đội thắng cuộc.

Thời gian: 3 phút.
Ví dụ: Khi học sinh bắt đầu vào học chương III: Phân số - Toán 6. “Mở
rộng khái niệm phân số” tôi có thể sử dụng trò chơi “đuổi hình bắt chữ” tạo
hứng thú cho các em học sinh trước khi bước vào tiết học.
Hình
Đáp số

Mẫu số

Tử số

Phân số

Phần thưởng của học sinh tìm ra đáp án là những tràng pháo tay.
g. Trò chơi xếp hình
Sử dụng khi dạy một nội dung mới hoặc củng cố bài học
Mục đích: Học sinh xác định được kết quả ứng với mỗi hình, từ đó có
cách sắp xếp đúng.
Rèn kỹ năng quan sát tranh, mô hình, tác phong nhanh nhẹn của học sinh.
Chuẩn bị: Tranh, đề toán,
Các mảnh bìa nhỏ ghi chú thích, đáp án có dán băng dính ở mặt sau


Hai đội chơi, mỗi đội 3-5 học sinh (tùy nội dung ít hay nhiều). Mỗi đội
xếp thành 1 hàng đứng phía trước lớp. Giáo viên chiếu hình lên máy chiếu, học
sinh quan sát, ghi nhớ và khi có hiệu lệnh bắt đầu thì HS lên gắn vào tranh.
Thời gian: 2-3 phút.
h. Trò chơi “Ai nhanh hơn ?”
- Đồ dùng: 2 bảng phụ
Bảng1

Tiến hành dạy học thực nghiệm ở các lớp tại trường THCS Đông Tiến đối
với học sinh lớp 6A môn Toán tôi thu được như sau:
- Học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, thoải mái
-Nâng cao năng lực tuy duy, nhanh nhạy, tác phong nhanh nhẹn, có kỹ
năng hợp tác.
-Học sinh tỏ ra hào hứng, chờ đợi tới tiết học và yêu thích bộ môn Toán
-Tạo thái độ hợp tác nhóm, chuẩn bị cho sự phân công lao động hợp tác
trong công việc
-Bồi dưỡng, giáo dục tinh thần đoàn kết hợp tác giữa các em học sinh
trong học tập
-Kết quả đạt được:
Tổng số
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
SL
TL(%)
SL
TL(%)
SL
TL(%)
SL
TL(%)
học sinh
42
10
23,8
15
35,7

tích cực này các em dễ dàng tiếp cận với cách học của bậc THCS.
Cần phải tăng cường cơ sở vật chất và tạo điều kiện để nhiều tiết học được
áp dụng phương pháp này.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG
HIỆU TRƯỞNG

Đông Tiến, ngày 10 tháng 3 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
NGƯỜI VIẾT

Nguyễn Thị Hợi



MỤC LỤC
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.........................................................................................1
1. Cơ sở lý luận sáng kiến kinh nghiệm.............................................................3
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm....................4
3. Các sáng kiến kinh nghiệm................................................................................5
3.1. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.......................................5
a. Mục tiêu của trò chơi......................................................................................5
b. Phương pháp tổ chức trò chơi........................................................................6
3.2.Các trò chơi trong dạy học môn Toán 6..........................................................7
a. Trò chơi “Tiếp sức”.........................................................................................7
c. Trò chơi: “Giải ô chữ”; “Trò chơi ô chữ”......................................................9
d. Trò chơi “Lật mảnh ghép” “Lật tranh”, “Đi tìm kho báu”......................13
e. Trò chơi “ Đuổi hình bắt chữ”......................................................................13