Kinh nghiệm sử dụng tranh ảnh trong giảng dạy ngữ văn 6
------------------------------------------------------------------------------------------
I. Lí do chọn đề tài:
Vấn đề sử dụng tranh minh họa trong việc dạy văn học trong nhà trờng phổ
thông đã đợc áp dụng từ nhiều năm,nó không phải là vấn đề mới mẻ. Mặc dù việc
sử dụng tranh ảnh minh họa không thờng xuyên và cha đợc giáo viên chú trọng
đúng mức nhng nó cũng có một chút hiệu quả. Nó giúp cho quá trình nhận thức
của học sinh dễ dàng hơn. Bởi vì quá trình nhận thức của học sinh theo đúng quy
luật nhận thức của con ngời. Từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng. Mà tranh
minh họa là một công cụ, phơng tiện trực quan giúp học sinh t duy nhận thức dễ
dàng.
Tranh ảnh (Phơng tiện dạy học) là một trong những điều kiện thực hiện ph-
ơng pháp đổi mới, phơng pháp dạy học làm tăng tính hấp dẫn, hứng thú trong học
sinh, phát huy tính tích cực, chủ động của hcọ sinh trong giờ học văn. Bên canh
đó, ta thấy sách giáo khao lớp 6 đợc xây dựng theo tinh thần tích hợp. Theo tinh
thần này cả 3 phân môn: Văn Tiếng Việt Tập làm văn có mối quan hệ hết
sức chặt chẽ, phụ thuộc vào nhau, ủng hộ lẫn nhau, làm sáng tỏ cho nhau trong
một cuốn sách. Tuy nhiên, mỗi phân môn cũng có đặc thù riêng, có ranh giới nhất
định và nội dung cụ thể.
ở phân môn văn, các văn bản vừa tiêu biểu cho lịch sử văn học, vừa đáp ứng
việc dạy Tiếng Việt, Tập làm văn. Trọng tâm chính của chơng trình lớp 6 là văn
bản tự sự và miêu tả. Tơng ứng với 2 loại văn bản này, sách giáo khoa Ngữ văn
dựa vào thể loại tác phẩm để tổ chức dạy. Văn bản tự sự của chơng trình lớp 6 với
các tác phẩm thuộc thể loại truyện dân gian (Truyền thuyết, Cổ tích, Truyện cời,
Truyện ngụ ngôn) và truyện trung đại, truyện hiện đại.
Nhìn vào cấu trúc sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6, ta thấy truyện truyền
thuyết, truyện cổ tích đợc dạy trong 18 tiết ở học kỳ I. Đặc điểm nổi bật của các
thể loại truyện này: Truyện đợc sáng tạo bằng trí tởng tợng phong phú của nhân
dân nên có nhiều yếu tố kỳ ảo, hoang đờng. Để nắm bắt đợc nội dung chủ đề t
tởng của tác phẩm, bên canh việc suy ngẫm từ những con chữ có trên văn bản, nó
còn đòi hỏi học sinh phải hình dung tởng tợng. Do đó, sử dụng tranh minh họa

quả cao, nó vừa phát huy đợc tính tích cực, chủ động của học sinh, vừa gây hứng
thú cho các em, vừa giúp các em nắm đợc nội dung t tởng chủ đề của tác phẩm.
---------------------------------------------------------------------------------------
Kinh nghiệm sử dụng tranh ảnh trong giảng dạy ngữ văn 6
------------------------------------------------------------------------------------------
Tôi thiết nghĩ sử dụng tranh minh họa phải hợp lí đúng mức, đúng lúc, đúng
chỗ. Giáo viên phải xác định dợc thời điểm đa tranh ra giới thiệu, phải cho học
sinh làm việc với tranh, kích thích các em t duy. Đồng thời giáo viên phải xác định
đợc mục đích khi sử dụng tranh: tranh giúp học sinh phát hiện, yìm hiểu vấn đề
của bài. Tránh tình trạng cho học sinh xem tranh một cách đơn thuần với lời giới
thiệu ngắn gọn của giáo viên. Để học sinh đợc làm việc khi sử dụng tranh, giáo
viên có thể dặt ra những câu hỏi cụ thể có liên quan đến bức tranh mà học sinh
quan sát. Học sinh kết hợp những chi tiết có trong văn bản, có sự suy ngẫm, hình
dung, tởng tợng của mình sau khi quan sát tranh để tìm ra câu trả lời phù hợp, rút
ra nội dung kiến thức cần ghi nhớ.
Sử dụng tranh minh họa trong giờ học nhằm phát huy tính tích cực của học
sinh không có nghĩa là: Giáo viên cho học sinh quan sát tranh, trả lời câu hỏi. Học
sinh hiểu vấn đề nh thế nào cũng đợc, mà giáo viên phải có sự định hớng, hớng
dẫn. Sau đó giáo viên phải đánh giá đợc sự nhận thức của học sinh và bằng lời văn
của mình, giáo viên có thể miêu tả, thuyết minh về bức tranh để gây ấn tợng cho
học sinh, giúp học sinh nắm bắt kiến thức tốt hơn.
3. Những việc làm cụ thể trong giờ dạy:
*/ Truyện truyền thuyết Thánh Gióng:
Học sinh cần năm đợc:
- Truyện có nhiều yếu tố kỳ ảo hoang đờng.
Hình tợng Thánh Gióng mang mầu sắc thần kỳ, thể hiện quan niệm của nhân
dân về ngời anh hùng đánh giặc. Thánh Gióng là biểu tợng rực rỡ của lòng yêu n-
ớc, sức mạnh phi thờng và tinh thần chống ngoại xâm của dân tộc. Truyện còn thể
hiện lòng biết ơn của nhân dân đối với ngời anh hùng đánh giặc cứu nớc.
Minh họa cho truyện Thánh Gióng có 2 bức tranh to của Bộ GD&ĐT trang

nghĩa. Qua đây nhân dân muốn khẳng định:
- Gióng thắng giặc nhờ có sức mạnh tổng hợp của: lòng yêu nớc, tinh thần
dũng cảm, sức mạnh của tổ tiên (qua việc Gióng ra đời), sức mạnh của cộng đồng,
sức mạnh của vũ khí, sức mạnh của cả cây tre quê hơng. Cây tre vũ khí thô sơ
cũng góp phần đánh giặc. (Giáo viên có thể minh họa, liên hệ với thực tiễn các
cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc).
Chi tiết đó góp phần thể hiện quan niệm sáng suốt, đúng đắn của ông cha
thời xa về sức mạnh để chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc.
---------------------------------------------------------------------------------------
Kinh nghiệm sử dụng tranh ảnh trong giảng dạy ngữ văn 6
------------------------------------------------------------------------------------------
Để sử dụng bức tranh thứ hai, tôi đặt câu hỏi:
Sau khi đánh giặc xong, Gióng đã làm gì?
Học sinh trả lời: Gióng bay về trời.
Tôi giới thiệu bức tranh thứ hai để học sinh quan sát. Tôi thấy đây là bức
tranh đẹp, màu sắc đờng nét rất rõ ràng, minh họa đúng các chi tiết của văn bản
(khác với tranh trong sách giáo khoa) nên học sinh rất thích thú khi thấy bức tranh.
Tôi cho học sinh quan sát và yêu cầu các em :
Em hãy miêu tả cảnh Gióng bay về trời?
Sau khi đánh tan giặc ân, đất nớc thanh bình, Gióng cỡi ngựa lên đỉnh núi
Sóc (Sóc Sơn Hà Nội bây giờ). Chàng cởi giáp sắt, nón sắt, một mình một ngựa
chàng bay về trời trên những đám mây ngũ sắc. Chàng còn quay lại từ biệt
quê hơng, từ biệt những ngời thân, từ biệt bà con xóm làng.
Giáo viên miêu tả lại để gây ấn tợng cho học sinh, sau đó giáo viên đặt tiếp
những câu hỏi liên quan đến bức tranh để học sinh phát hiện, tìm ra kiến thức:
Em có nhận xét gì về chi tiết này?
Học sinh đều khẳng định: Đây là một chi tiết kỳ ảo, hoang đờng tạo ra sự
hấp dẫn, lôi cuốn và gây bất ngờ đối với ngời đọc.
Gióng có công lao to lớn nh vậy, tại sao tác giả dân gian lại không cho
Gióng ở lại để vua ban thởng, phong tặng chức tớc, danh hiệu, mà lại cho