ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––––

HỒ THANH AN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO HÌNH THỨC TRẢI NGHIỆM Ở TRƯỜNG
THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN, TỈNH LAI CHÂU THEO
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
––––––––––––––––––––

HỒ THANH AN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
THEO HÌNH THỨC TRẢI NGHIỆM Ở TRƯỜNG
THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN, TỈNH LAI CHÂU THEO
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Hà Thị Kim Linh - người
đã trực tiếp hướng dẫn tác giả thực hiện luận văn này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh của
trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu đã nhiệt tình cộng tác và giúp
đỡ để tôi hoàn thành luận văn.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp
đã động viên, quan tâm, chia sẻ và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành tốt luận
văn này.
Thái Nguyên, ngày18 tháng 3 năm 2019
Tác giả luận văn
Hồ Thanh An

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC

Lời cam đoan ........................................................................................................ i
Lời cảm ơn ........................................................................................................... ii
Mục lục ............................................................................................................... iii
Danh mục các từ viết tắt ..................................................................................... iv
Danh mục các bảng.............................................................................................. v
Danh mục biểu đồ ............................................................................................... vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 4
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ................................................................. 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4

1.4. Quản lý tổ chức hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo
hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ
thông mới ........................................................................................................... 29
1.4.1. Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo
hình thức trải nghiệm ......................................................................................... 29
1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo
hình thức trải nghiệm ở trường THPT ............................................................... 30
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học các môn khoa học tự nhiên
theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT theo chương trình giáo dục phổ
thông mới............................................................................................................ 34
1.5.1. Các yếu tố chủ quan................................................................................. 34
1.5.2. Các yếu tố khách quan ............................................................................. 36
Kết luận chương 1.............................................................................................. 37
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC
MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN THEO HÌNH THỨC TRẢI NGHIỆM
Ở TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN, TỈNH LAI CHÂU
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI...................... 39
2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng ................................................................ 39
2.1.1. Vài nét về trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu ................ 39
2.1.2. Khái quát về khảo sát thực trạng ............................................................. 41

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


2.2. Kết quả khảo sát thực trạng ........................................................................ 42
2.2.1. Thực trạng hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn
khoa học tự nhiên ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ............................................................... 42


3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về dạy học theo
hình thức trải nghiệm ......................................................................................... 66
3.2.2. Bồi dưỡng cho giáo viên về năng lực tổ chức hoạt động dạy học các
môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm ........................................... 68
3.2.3. Chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng tổ chức dạy học các
môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm ........................................... 72
3.2.4. Kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học các môn khoa học tự nhiên theo
hình thức trải nghiệm ở trường THPT ............................................................... 73
3.2.5. Hoàn thiện các điều kiện, phương tiện phục vụ hoạt động dạy học
các môn khoa học tự nhiên theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT
chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu................................................................... 75
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .................................................... 77
3.4. Khảo nghiệm nhận thức về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện
pháp đề xuất ....................................................................................................... 78
3.4.1. Đối tượng khảo nghiệm ........................................................................... 78
3.4.2. Cách đánh giá .......................................................................................... 78
3.4.3. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 78
Kết luận chương 3.............................................................................................. 82
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 86

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BGH


HĐTN

Hoạt động trải nghiệm

HĐTNST

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo

HS

Học sinh

KHTN

Khoa học tự nhiên

TB

Trung bình

THPT

Trung học phổ thông

TN

Trải nghiệm

VD

Bảng 2.10. Thực trạng tổ chức hoạt động dạy học các môn KHTN theo hình
thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn Lai Châu .......... 53
Bảng 2.11. Thực trạng chỉ đạo HĐ dạy học các môn KHTN theo hình thức
trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu ...... 54
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


Bảng 2.12. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học các môn
KHTN theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê
Quý Đôn, tỉnh Lai Châu................................................................... 56
Bảng 2.13. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học các môn
KHTN theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê
Quý Đôn, tỉnh Lai Châu................................................................... 59
Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp đề xuất ............................................................................. 79

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐ
dạy học các môn KHTN theo hình thức trải nghiệm ở trường
THPT chuyên Lê Quý Đôn tỉnh Lai Châu....................................... 81

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN


trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


học”.Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo hướng mở giáo
dục không bị bó hẹp trong sách vở , mà gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội,
tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần phát triển phẩm
chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kỹ năng sống, niềm tin đúng đắn ở học
sinh, hình thành những năng lực cần có của con người trong xã hội hiện đại; là
con đường để phát triển toàn diện nhân cách học sinh. Cùng với việc áp dụng
các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học các môn học để
học sinh được học qua hoạt động, "Hoạt động trải nghiệm" là cầu nối để học
sinh "học qua làm" trong thực tiễn, từ đó mới giúp cho kiến thức "biến" thành
năng lực. Thông qua hoạt động trải nghiệm, học sinh phải thực hiện bằng hành
động; phải tìm hiểu, sử dụng các sản phẩm, công cụ và thiết bị trong thực tế;
phải nghe, nói, viết, làm; phải giao tiếp, hợp tác với bạn bè, thầy cô và những
người xung quanh để hoàn thành nhiệm vụ.
HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học có vai trò quan trọng
trong tiến trình đổi mới nội dung và phương pháp dạy tích hợp vào nội dung
những ứng dụng kĩ thuật và đời sống hàng ngày làm cho nội dung học có ý
nghĩa hơn, hấp dẫn hơn. HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học,
nhất là trong các môn khoa học tự nhiên như Vật lý, Hoá học, Sinh học giúp
làm phong phú cho nội dung của các môn học này, gây hứng thú cho HS và
ngoài việc được trang bị những kiến thức của môn học, HS còn được tự khám
phá những kiến thức trong thực tiễn,vận dụng những kiến thức được học trong
cuộc sống hàng ngày. Học các môn học bằng TN cũng giúp HS,GV đánh giá
được bản thân HS theo từng năng lực, có năng lực học ở môn gì cũng như năng
lực xã hội nào là thế mạnh của học sinh.

HĐ dạy học theo hình thức trải nghiệm các môn học đã được triển khai.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu các biện pháp quản lý HĐ dạy học theo
hình thức trải nghiệm các môn học ở các trường THPT là vấn đề có ý nghĩa
khoa học trên phương diện lý luận và thực tiễn hiện nay. Xuất phát từ những
vấn đề nêu trên, tôi lựa chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học theo hình
thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu theo
chương trình giáo dục phổ thông mới” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Quản lý giáo dục.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực trạng quản lý tổ chức hoạt động
dạy học theo hình thức trải nghiệm cho học sinh ở trường THPT, luận văn đề xuất
các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường
THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện học sinh.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT
chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu
3.2 Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hình
thức trải nghiệm ở trường THPT
4.2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở
trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu.

dựng khung lý thuyết của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Điều tra, khảo sát thực tế bằng các phiếu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo
viên và học sinh nhằm khảo sát thực trạng của vấn đề nghiên cứu. Thu thập
thông tin, xử lý số liệu nhằm mô tả thực trạng hoạt động dạy học theo hình
thức trải nghiệm và quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm và
dựa trên cơ sở đó để đánh giá đúng thực trạng, đưa ra những biện pháp mới vào
quản lí hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên
Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu
Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh nhằm thu thập thông tin
phục vụ việc khảo sát thực trạng
Nghiên cứu thực tế, tổng kết kinh nghiệm tổ chức hoạt động dạy học theo
hình thức trải nghiệm ở trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu và
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


một số kinh nghiệm quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm ở
trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Lai Châu.
Phương pháp xin ý kiến chuyên gia nhằm khảo nghiệm tính hiệu quả, tính
khả thi của các biện pháp đề xuất.
7.3. Phương pháp bổ trợ
Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm tin học để xử lý số
liệu và phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu và trình bày kết quả nghiên
cứu dưới dạng bảng biểu, sơ đồ, biểu đồ...
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận
văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học theo hình thức trải

chứ không nên áp đặt học sinh chấp nhận bất kỳ điều gì. Ông đã nêu ra một số
nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn như: nguyên tắc trực quan, nguyên tắc
củng cố kiến thức, nguyên tắc dạy học theo khả năng tiếp thu của học sinh; dạy
học phải thiết thực và dạy học theo nguyên tắc cá biệt [8].
Với hai nhà triết học nổi tiếng Các Mác (1818 - 1883) và F.Anghen
(1820 - 1895). Người sáng lập ra Học thuyết cách mạng xã hội chủ nghĩa đã
xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra "con người phát triển toàn
diện", muốn vậy phải theo "phương thức giáo dục kết hợp với lao động sản
xuất". Đây cũng chính là phương thức giáo dục hiện đại mà V.I. Lênin (1870 1924) coi là một trong những nguyên tắc của giáo dục XHCN. Trong bài phát
biểu "Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên"(1920), Lê Nin chỉ rõ: "Chỉ có thể trở
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


thành người cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân
và nông dân" [9].
Dựa trên cơ sở lý luận của học thuyết Mác-Lênin, các nhà khoa học đã
phân tích vai trò, tầm quan trọng và mối quan hệ của các thành tố trong quá
trình giáo dục như: chủ thể giáo dục, khách thể giáo dục, mục đích, nội dung,
phương pháp, phương tiện và đánh giá kết quả của quá trình giáo dục,... Công
trình nghiên cứu về “Những vấn đề quản lý trường học” của tập thể các tác giả
dưới sự chủ biên của P.V.Zimi, M.I.Konđakốp, N.I.Xaxerđôtốp, các tác giả đã
đưa vào công trình nghiên cứu của mình những nguyên tắc quản lý của Lênin
về sự lãnh đạo nền giáo dục nhân dân để xây dựng cơ sở lý luận khoa học quản
lý giáo dục. Đây là công trình nghiên cứu về các vấn đề quản lý dạy học, được
dịch sang tiếng Việt năm1985 [28].
Giữa thế kỉ XX, nhà khoa học giáo dục nổi tiếng người Mĩ, John Dewey,
với tác phẩm Kinh nghiệm và Giáo dục (Experience and Education) đã chỉ ra
hạn chế của giáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinh

học theo hình thức trải nghiệm” đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và
được tuyên bố rộng rãi [11].
“Dạy học theo hình thức trải nghiệm” bước thêm một bước tiến mạnh mẽ
hơn khi vào năm 2002, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên hiệp quốc về Phát triển
bền vững, chương trình “Dạy và học vì một tương lai bền vững” đã được
UNESCO thông qua, trong đó có học phần quan trọng về “Dạy học theo hình
hình thức trải nghiệm” được giới thiệu, phổ biến và phát triển sâu rộng [10].
Cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động
trải nghiệm được xem xét là hoạt động cơ bản để hình thành phát triển năng lực
thực tiễn, kỹ năng hành động cho người học, với ý nghĩa đó Hội đồng kinh
doanh Úc và phòng thương mại, công nghiệp Úc với sự bảo trợ của Bộ Giáo
dục và Đào tạo khoa học Hội đồng quốc gia Úc đã xuất bản cuốn “Kĩ năng
hành nghề cho tương lai” (2002); Ở Singapore cục phát triển lao động WDA đã
thiết lập hệ thống kĩ năng nghề ESS… [10]. Ở mỗi quốc gia có quan điểm khác
nhau trong việc tổ chức các hoạt động dạy học theo hình thức trải nghiệm để
phát triển năng lực cho học sinh, sinh viên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn


1.1.2. Nghiên cứu về dạy học theo hình thức trải nghiệm ở trong nước
Trong mọi giai đoạn lịch sử, các quốc gia đều mong muốn có một nền
giáo dục phát triển. Vấn đề quản lý dạy học trong các nhà trường không chỉ có
các tác giả nước ngoài nghiên cứu mà trong nước cũng có nhiều nhà khoa học
nghiên cứu ở các góc độ khác nhau.
Trước tiên phải nói đến Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969 từ thời kì
đầu của nền giáo dục nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã chỉ rõ phương pháp giáo dục là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với
lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội!”. Người đã từng nói: "Giáo

THPT Lê Quý Đôn tỉnh Lai Châu theo chương trình giáo dục phổ thông mới.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Hoạt động trải nghiệm
1.2.1.1. Trải nghiệm
Theo Từ điển Tiếng việt của Hoàng Phê, “trải có nghĩa là đã từng qua,
từng biết, từng chịu đựng; còn nghiệm có nghĩa là kinh qua thực tế nhận thấy
điều nào đó là đúng” [26, tr.1020].
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “trải nghiệm” theo nghĩa chung nhất
là bất kỳ một trạng thái có màu sắc xúc cảm nào được chủ thể cảm nhận, trải
qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…) trong đời sống tâm lý
của từng người. Theo nghĩa hẹp hơn, chuyên biệt hơn của tâm lý học, là những
tín hiệu bên trong, nhờ đó nghĩa của các sự kiện đang diễn ra đối với cá nhân
được ý thức, chuyển thành ý riêng của cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các
động cơ cần thiết, điều chỉnh hành vi cá nhân [35].
Theo quan điểm của triết học, sự trải nghiệm được hiểu là kết quả của sự
tương tác giữa con người với thế giới khách quan [9]. Trong các nghiên cứu
của tâm lý học, trải nghiệm được coi là năng lực của cá nhân. Trải nghiệm dưới
góc nhìn sư phạm được hiểu:Trải nghiệm trong đào tạo là một hệ thống kiến thức
và kỹ năng có được trong quá trình giáo dục và đào tạo chính quy; Trải nghiệm là
kiến thức, kỹ năng mà người học nhận được: thông qua sự giao tiếp với nhau, với
người lớn, hay qua những tài liệu; Trải nghiệm (qua thực nghiệm, thử nghiệm) là
một trong những phương pháp đào tạo, trong điều kiện thực tế hay lý thuyết nhất
định, để thiết lập hoặc minh họa cho một quan điểm lý luận cụ thể.
Theo Wikipedia: Trải nghiệm là kiến thức hay sự thành thạo một vấn đề
hoặc một sự kiện bằng cách tham gia hay chiếm lĩnh nó [34].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

http://lrc.tnu.edu.vn



http://lrc.tnu.edu.vn