ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGỌC THỊ MỴ

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THUẬN THÀNH,
TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGỌC THỊ MỴ

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG
TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THUẬN THÀNH,
TỈNH BẮC NINH
Ngành: LL&PPDH Bộ môn Lý luận chính trị
Mã số: 8140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

hướng dẫn, góp ý, chia sẻ… giúp em có định hướng đúng trong suốt thời gian thực
hiện luận văn.
- Các nhà khoa học trong Hội đồng đánh giá luận văn đã có nhiều góp ý về
mặt khoa học để em hoàn thiện luận văn được tốt hơn.
- Các thầy, cô giáo giảng dạy lớp cao học Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn
Lý luận chính trị - đã giúp em có nền tảng kiến thức để thực hiện luận văn.
- Trường THPT Thuận Thành số 1, trường THPT Thuận Thành số 2, trường
THPT Thuận Thành số 3 đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá
trình khảo sát và thực nghiệm làm luận văn.
Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến những người thân, gia đình, đồng nghiệp,
bạn bè đã luôn động viên, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi, giúp tôi hoàn
thành luận văn.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2019
Tác giả

Ngọc Thị Mỵ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................... ii
MỤC LỤC ................................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................. iv

DANH MỤC CÁC BẢNG..............................................................................................v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ....................................................................................... vi

1.3.2. Những hạn chế cần khắc phục để dạy tốt - học tốt môn GDCD ...................... 20
1.3.3. Cấu trúc và đặc điểm chương trình môn GDCD lớp 12 ................................... 22
1.3.4. Sự cần thiết phải sử dụng phương pháp tình huống trong dạy học môn
GDCD lớp 12 ở các trường THPT huyện Thuận thành tỉnh Bắc Ninh ...................... 24
Chương 2. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VÀ ĐỀ XUẤT QUY TRÌNH SỬ
DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN THUẬN THÀNH, TỈNH BẮC NINH ...................................... 27
2.1. Khái quát chung về các trường trung học phổ thông huyện thuận thành tỉnh
Bắc Ninh ..................................................................................................................... 27
2.1.1. Đặc điểm tình hình chung về các trường trung học phổ thông huyện
Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ...................................................................................... 27
2.1.2. Đặc điểm học sinh các trường THPT huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh....... 32
2.1.3. Đặc điểm đội ngũ giáo viên dạy học môn GDCD ở các trường THPT
huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ............................................................................ 34
2.2. Thực trạng dạy học và sử dụng phương pháp tình huống trong dạy học môn
Giáo dục Công dân lớp 12 ở các trường thpt huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh ......... 36
2.2.1. Thực trạng của việc day học môn GDCD lớp 12 ở các trường THPT
huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ............................................................................ 36
2.2.2. Thực trạng việc sử dụng phương pháp tình huống trong môn Giáo dục
công dân chương trình lớp 12 ở các trường trung học phổ thông huyện Thuận
Thành tỉnh Bắc Ninh ................................................................................................... 39
2.3. Đề xuất qui trình sử dụng phương pháp tình huống trong dạy học môn giáo
dục công dân lớp 12 ở các trường Trung học phổ thông huyện Thuận Thành
tỉnh Bắc Ninh .............................................................................................................. 45
2.3.1. Một số nguyên tắc cần đảm bảo trong việc sử dụng phương pháp tình
huống trong dạy học môn Giáo dục công dân chương trình lớp 12 các trường
trung học phổ thông huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh ........................................... 45
2.3.2. Xây dựng quy trình sử dụng phương pháp tình huống trong dạy học môn
Giáo dục công dân chương trình lớp 12 ở các trường trung học phổ thông huyện

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Từ, ngữ đầy đủ

1

ĐC

Đối chứng

2

GDCD

Giáo dục công dân

3

GV

Giáo viên

4


TN

Thực nghiệm

10

THPT

Trung học phổ thông

11

KĐT

Khu đô thị

12

CNTT

Công nghệ thông tin

13

PPCT

Phân phối chương trình

STT


Bảng 3.9: Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp TN và ĐC ở trường THPT Thuận
Thành số 3 ................................................................................................ 95
Bảng 3.10: Điểm thi hết học kỳ I của lớp ĐC và TN ở trường THPT Thuận
Thành số 3 ................................................................................................ 96
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Điểm khảo sát đầu năm môn GDCD giữa lớp ĐC và TN ở trường
THPT Thuận Thành số 1 ..................................................................... 62
Biểu đồ 3.2. Điểm khảo sát đầu năm môn GDCD giữa lớp TN và ĐC ở trường
THPT Thuận Thành số 2 ..................................................................... 63
Biểu đồ 3.3. Điểm khảo sát đầu năm môn GDCD giữa lớp TN và ĐC ở các
trường THPT Thuận Thành số 3.......................................................... 64
Biểu đồ 3.4. Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp TN và ĐC trường THPT Thuận
Thành số 1 ........................................................................................... 92
Biểu đồ 3.5. Điểm thi học kỳ I của lớp TN và lớp ĐC trường THPT Thuận
Thành số 1............................................................................................ 93
Biểu đồ 3.6. Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp TN và ĐC trường THPT Thuận
Thành số 2............................................................................................ 94
Biểu đồ 3.7. Điểm thi học kỳ 1 của lớp TN và ĐC trường THPT Thuận
Thành số 2 .................................................................................. 95
Biểu đồ 3.8. Điểm kiểm tra 1 tiết của lớp TN và ĐC ở trường THPT Thuận
Thành số 3............................................................................................ 96
Biểu đồ 3.9. Điểm thi hết học kỳ I của lớp TN và ĐC ở trường THPT Thuận
Thành số 3............................................................................................ 97

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN

nguồn lực con người.
Để nâng cao chất lượng dạy học pháp luật ở trường THPT thì nhiệm vụ của
các nhà giáo dục là phải thực hiện đổi mới nội dung dạy học pháp luật, phương pháp
dạy học và các điều kiện, phương tiện hỗ trợ dạy học pháp luật phù hợp nhằm phát
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




huy mọi tiềm năng của người học, đào tạo ra những con người có tư duy tích cực, độc
lập, sáng tạo. Tuy nhiên, đây là một việc làm khó khăn, nhiều học sinh có quan niệm
coi đây là môn học phụ nên ít em đầu tư cho việc học tập môn học này một cách
nghiêm túc kể cả những em tham gia thi ban khoa học xã hội .Cách dạy và học pháp
luật hiện nay của giáo viên, học sinh chưa thay đổi nhiều, nhiều thầy cô quen dạy
theo lối truyền thụ kiến thức đơn thuần là thầy nói trò nghe, thầy đọc trò chép. Học
sinh thì đã quen nghe, quen ghi chép, nhớ và tái hiện những gì giáo viên đã nói, khả
năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tế thấp, các em thường ngại phát biểu, sợ
nói sai. Thực tế này là nguồn gốc gây nên sự lười biếng trí tuệ, hạn chế tính tích cực
học tập của học sinh.
Bởi vậy, đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học pháp luật lớp 12 ở các
trường THPT hiện nay đang là một yêu cầu cấp thiết.
Đó cũng chính là những lí do chủ yếu để chúng tôi nghiên cứu đề tài: “Sử
dụng phương pháp tình huống trong dạy học môn giáo dục công dân lớp 12 ở các
trường trường trung học phổ thông huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh” để viết
luận văn thạc sỹ của mình.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Qua khảo sát và thực nghiệm phương pháp tình huống trong dạy học môn
GDCD lớp 12, đề tài rút ra những yêu cầu sư phạm, những biện pháp chủ yếu để
nâng cao hiệu quả dạy học cho học sinh THPT huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh

dạy của GV.
Nội dung chương trình môn học Giáo dục công dân lớp 12.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biện chứng.
Các phương pháp nghiên cứu lí luận: Phương pháp phân tích, tổng hợp,
phương pháp logic - lịch sử…
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, phương pháp điều
tra xã hội học, phương pháp thực nghiệm sư phạm…
5. Giả thuyết khoa học
Nếu sử dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy môn GDCD lớp 12 sẽ
làm tăng thêm sự hứng thú của học sinh, phát huy tính chủ động, tích cực của người
học, góp phần nâng cao đáng kể chất lượng dạy và học.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




6. Đóng góp của đề tài
Qua nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng, tiến hành thực nghiệm sư phạm,
đề tài đề xuất một số yêu cầu và biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
phương pháp tình huống trong dạy học môn GDCD lớp 12 ở các trường THPT huyện
Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
Sau khi hoàn thiện, đề tài còn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy
và học tập môn Giáo dục công dân lớp 12 ở các trường THPT.
7. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3
chương, 10 tiết.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN


liên quan tới các vấn đề đã xác định; Yêu cầu thông tin bổ sung hoặc kết quả đầu vào;
Thực hiện nghiên cứu tình huống; Đưa ra kết luận;... [84].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Quy trình trên rất chi tiết, hình dung dễ được công việc cần làm. Tuy nhiên quy
trình này lại quá nhiều bước và đòi hỏi nhiều thời gian cho việc giải quyết một tình huống.
Tác giả Selma Wassermann lại chia việc giải quyết tình huống thành 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Học sinh tiếp cận với tình huống.
Giai đoạn 2: Giải quyết tình huống theo nhóm. Sau đó cả lớp thảo luận về tình
huống và đánh giá, giáo viên kết thúc quá trình này bằng yêu cầu học sinh thảo luận
nâng cao [80, tr 74 - 116].
Selma Wassermann đưa ra cách sử dụng tình huống này có nhiều ưu điểm:
Thảo luận mang tính gợi mở và tự do. Tuy nhiên cách tiến hành giải quyết tình huống
của ông chưa chi tiết ở cả hai góc độ: Cách sử dụng tình huống của giáo viên và cách
tiến hành của học sinh.
Quá trình sử dụng tình huống theo Jay Wwisecarver, gồm: Giới thiệu buổi học
có sử dụng tình huống, cho học sinh đọc tình huống, tổ chức cho học sinh thảo luận
tình huống, tóm tắt buổi học [66, tr 43].
Selma Wassermann và Jay Wwisecarver đã đưa ra quy trình sử dụng tình huống là
các bước hướng dẫn học sinh của giáo viên ở trên lớp. Song cách sử dụng tình huống này
dành cho giải quyết tình huống trong cả tiết học nên không phù hợp với thời lượng dạy học
môn gdcd 1 tiết/tuần với nhiều nội dung như dạy ở trường THPT tại Việt Nam.
1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
Lí thuyết các tình huống của các nhà toán học pháp đã được Anne Bessot và
Fransoie Richarel phổ biến ở Việt Nam tại Hội nghị chuyên đề Didactic Toán tại
trường Đại học Sư phạm Huế tháng 4 năm 1990 [1, tr 33].
Khoảng 20 năm trở lại đây, dạy học theo tình huống đã được khá nhiều nhà

trường đại học và khó phù hợp với nhà trường THPT hiện nay. Vì sử dụng các bước
phải theo thứ tự thời gian mà ở trường THPT một tiết học chỉ có 45 phút lại phải thực
hiện nhiều chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ khác nên một tình huống chỉ chiếm một
thời lượng khiêm tốn nào đó trong tiết học. Hoặc một tiết học có thể dạy học 2 -3 tình
huống để thực hiện các chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ khác nhau.
Tác giả Lưu Thu Thuỷ đã làm rõ các khâu giải quyết 1 tình huống trong môn
GDCD trên lớp tuy nhiên tác giả lại chưa đề cập giai đoạn chuẩn bị trước khi học tình
huống và sau khi học xong tình huống [4, tr 65]. Thực tế đây mới là các khâu giải quyết
tình huống ở trên lớp, còn ở giai đoạn trước và sau tiết học có sử dụng tình huống giáo
viên và học sinh cần làm gì thì tác giả vẫn chưa đề cập tới.
Liên quan đến nội dung này, đã có nghiều công trình nghiên cứu, tác phẩm, bài
báo của các tác giả trong nước góp phần làm sáng tỏ nhiều khía cạnh khác nhau của
vấn đề nghiên cứu như:
Nguyễn Thị Doan (1994), đã nghiên cứu về “Vận dụng phương pháp tình
huống trong giảng dạy đại học” [12].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Đặng Thị Oanh (1995), Dùng bài toán tình huống mô phỏng rèn luyện kỹ năng
thiết kế công nghệ bài nghiên cứu tài liệu mới cho SV khoa Hoá ĐHSP, Luận án PTS,
Trường ĐHSP, Hà Nội.
Nguyễn Đình Chỉnh (1996), đã viết Bài tập tình huống Tâm lý học quản trị
kinh doanh [11].
Nguyễn Châu Giang (1998), đã viết “Điều tra phân loại các tình huống sư
phạm góp phần nâng cao nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên”, Hội thảo khoa học quốc
gia các trường ĐHSP lần thứ hai, Tập (1), Tr. 86.
Phan Đức Duy (1999), “Sử dụng bài tập tình huống sư phạm để rèn luyện cho
sinh viên kỹ năng dạy học sinh học”, Luận án tiến sĩ, Trường ĐHSP, Đại học Quốc




Về mặt thuật ngữ, Từ “phương pháp”được bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp là
“methodos”. Nó có nghĩa là công cụ, con đường để con người nhận thức thế giới.
Hiểu theo nghĩa thông thường, phương pháp là cách thức, được chủ thể sử
dụng thực hiện mục đích đề ra.
Hiểu theo nghĩa khoa học, phương pháp, được hiểu là hệ thống nguyên tắc
được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan nhằm điều chỉnh mọi hoạt động
nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người.
Thuật ngữ phương pháp trong từ điển Tiếng Việt được hiểu “là con đường để
làm một việc gì sau khi nghiên cứu kỹ: làm việc có phương pháp” [30; tr 24]. Còn
trong Từ điển Triết học, phương pháp được nhắc đến là cách thức đạt tới mục tiêu, là
trình tự hoạt động nhất định được sắp xếp
Khái niệm về phương pháp dạy học
Trong bất cứ một lĩnh vực nào, muốn thành công, con người cũng phải xây dựng
lên một hệ thống các phương pháp. Trong hoạt động dạy học cũng vậy, để đạt được mục
tiêu của quá trình dạy học, đòi hỏi mỗi giáo viên phải xác định được cho mình phương
pháp dạy đúng, phù hợp với từng đơn vị kiến thức. Phương pháp dạy học là một trong
những yếu tố quan trọng của quá trình dạy học. Cùng một nội dung nhưng học sinh có
hứng thú hay không, kết quả bài giảng đạt hiệu quả như thế nào, phần lớn phụ thuộc nhiều
vào phương pháp dạy học của giáo viên.
Xung quanh khái niệm phương pháp dạy học, hiện nay còn tồn tại nhiều ý kiến
khác nhau. Đại đa số các ý kiến đều hiểu phương pháp dạy học là cách thức tương tác
hay giao tiếp giữa thầy và trò để giải quyết các nhiệm vụ dạy học, giúp học sinh lĩnh hội
tri thức. Có thể điểm qua một số quan niệm dưới đây: “Phương pháp dạy học là cách
thức tương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và
phát triển trong quá trình dạy học” [16, tr 46].
“Phương pháp dạy học là cách thức làm việc giữa học sinh và giáo viên và
nhằm giúp cho học sinh tiếp thu tri thức, kỹ năng và kỹ xảo” [21, tr 22].

Phương pháp dạy học luôn phản ánh cách thức điều khiển của quá trình nhận
thức, tạo hứng thú, kích thích và xây dựng động cơ, tổ chức hoạt động nhận thức,
kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động.
Với cách tiếp cận trên,chúng ta có thể đưa ra định nghĩa về phương pháp dạy
học như sau: Phương pháp dạy học là một tổ hợp cách thức hoạt động của cả giáo
viên và học sinh trong quá trình dạy học dưới sự chỉ đạo của người thầy nhằm mục
đích thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học đã đề ra.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Phương pháp dạy học không chỉ là hoạt động dạy và cũng không chỉ có hoạt
động học, phương pháp dạy học phải bao gồm cả hai. Nói theo cách khác tức là nó
phải bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học. Ở hai phương pháp này có mối
liên hệ với nhau, trong đó phương pháp dạy giữ vai trò chủ đạo, còn phương pháp học
giữ vai trò chủ động, nó có tính độc lập tương đối, chịu sự chi phối và tác động trở lại
của phương pháp dạy.
1.2.1.2. Khái niệm tình huống và sử dụng tình huống trong dạy học
* Khái niệm tình huống
Ở mỗi góc độ tiếp cận mà có những quan niệm về tình huống khác nhau, điều đó
cho thấy tính chất phong phú, linh hoạt, và đa dạng khi sử dụng tình huống trong dạy học.
Theo một nghĩa chung nhất, “Tình huống là một sự kiện có thực trong đời
sống xã hội với những đặc trưng sinh lý vật lý, tâm lý xã hội. Mặt khác, tình huống có
vấn đề là trung điểm của phương pháp dạy học nêu vấn đề, dạy học tình huống, nó có
vai trò hết sức quan trọng trong quá trình lĩnh hội tri thức và điểu khiển quá trình tư
duy của người học” [20, tr.16].
Năm 1992 Viện Khoa học xã hội xuất bản cuốn Từ điển Tiếng Việt đã định
nghĩa: “Tình huống là sự diễn biến tình hình về mặt cần đối phó” [28, tr.1082].
Đôi khi tình huống cũng có thể được hiểu là sự mô tả hay trình bày một trường hợp

thái tâm lý khi học sinh gặp phải mâu thuẫn giữa điều đã biết và điều chưa biết nhưng
muốn biết” [12, tr.102].
Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về tình huống nhưng nhìn chung các
định nghĩa đều thống nhất quan điểm khi cho rằng, tình huống là một sự kiện, một
vấn đề chứa đựng mâu thuẫn cần phải giải quyết. Từ phương diện này, chúng tôi cho
rằng, tình huống là một hoàn cảnh thực tế, trong đó chứa đựng những mâu thuẫn,
xung đột. Người ta phải đưa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các phương án
khác nhau. Tình huống cũng có thể là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện có cốt
truyện, nhân vật, có chứa đựng xung đột, có tính phức hợp được viết ra để minh
chứng một vấn đề hay một số vấn đề của cuộc sống thực tế.
Phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học
Tình huống trong dạy học là những sự kiện có thực, chứa đựng mâu thuẫn cần
được giải quyết hoặc được mô phỏng theo tình huống có thực, được cấu trúc hoá
nhằm mục đích dạy học.
Ở góc độ tư duy, “Tình huống trong dạy học phải phản ánh được mâu thuẫn biện
chứng giữa kiến thức mới và kiến thức cũ, đó là mâu thuẫn bản chất bên trong, không
phải là mâu thuẫn hình thức bên ngoài” [27,tr.12].Giáo sư Nguyên Ngọc Quang cũng
khẳng định: “Tình huống có vấn đề trong dạy học là tình huống mà khi đó mâu thuẫn
khách quan của bài toán nhận thức được học sinh chấp nhận như một vấn đề học tập mà
họ cần có và có thể giải quyết” [Dẫn theo 27, tr.12].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Tình huống trong dạy học đòi hỏi phải được cấu trúc hóa hướng đến mục đích
dạy học: Dạy tri thức, dạy kỹ năng để phát triển năng lực người học. Nếu không đảm
bảo được yêu cầu này thì tình huống chỉ đơn thuần là sự kiện, là vấn đề chứa đựng
những mâu thuẫn cần được giải quyết mà không có tính hướng đích về giáo dục.
Khi nghiên cứu tình huống hay còn được gọi là nghiên cứu trường hợp điển


lĩnh và vận dụng tri thức vào việc giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Theo
đó, những tri thức, kỹ năng, tình cảm, thái độ mà sinh viên thu nhận được trở thành của
chính họ, do họ tự nhận thức, không bị áp đặt bởi giáo viên. Tính khoa học, tính hiệu quả
của dạy học theo tình huống còn được đánh giá bằng sự phát triển ở người học năng lực
phân tích, đánh giá, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống.
1.2.2. Đặc điểm; ưu điểm và hạn chế của phương pháp dạy học bằng tình huống
* Đặc điểm của phương pháp dạy bằng học tình huống
Phương pháp sử dụng tình huống trong dạy học là cách dạy, mà trong đó
người giáo viên luôn đặt học sinh vào một trạng thái tâm lý đặc biệt khi họ gặp mâu
thuẫn khách quan của bài toán nhận thức giữa cái đã biết và cái cần phải tìm, Tự học
biết chấp nhận cùng với nhu cầu và khả năng giải quyết mâu thuẫn đó bằng cách tìm
tòi, tích cực, sáng tạo, kết quả là người học sẽ giành được kiến thức và cả phương
pháp giành kiến thức đó (26.tr269)
Bên cạnh đó, sử dụng tình huống trong dạy học còn giúp người học có thể bổ
sung tri thức, kinh nghiệp cho nhau để làm phong phú thêm vốn tri thức của họ- Dạy
học bằng tình huống là một trong những yêu cầu quan trọng của đổi mới nội dung,
phương pháp, dạy học bằng tình huống là một trong những phương pháp dạy học hiện
đại, hay phương pháp dạy học tích cực.
Giảng dạy theo phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức rộng cả
về lý luận và thực tiễn. Nếu chỉ có kiến thức lý luận, lý thuyết thì giáo viên không
đưa ra được những tình huống, hoặc có đưa ra thì cũng không đúng với nội dung hoặc
không sát thực tết. Từ đó làm cho người học không định hướng được cách giải quyết
được các tình huống, hoặc giải quyết sai.
Phương pháp dạy học tình huống có thể vận dụng ở tất cả các khâu của quá
trình dạy học, từ khâu lĩnh hội kiến thức mới đến củng cố, kiểm tra đánh giá việc
lĩnh hội kiến thức của sinh viên, phương pháp này giúp cho dạy học gắn liền với
thực tiễn cuộc sống, kích thích hứng thú và tính tích cực học tập, có ý nghĩa đặc
biệt trong phát triển tư duy và trí tưởng tượng sáng tạo của người học.
* Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp dạy học bằng tình huống