A- PHẦN MỞ ĐẦU
I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chúng ta đang sống trong một xã hội văn minh, tiên tiến với nền văn hóa
đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thu những tinh hoa của thế giới.Trong đó sự phát
triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, ở
đó con người chiếm vị trí vô cùng quan trọng. Bởi con người là nguồn lực, là yếu
tố quyết định sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Muốn nguồn lực của con
người được phát huy mạnh mẽ thì giáo dục thực sự là quốc sách hàng đầu để tạo
nhân lực bồi dưỡng nhân tài và đào tạo những con người mới có trí tuệ giầu tính
sáng tạo, những con người phát triển toàn diện.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là khâu đầu tiên, là
mắt xích vô cùng quan trọng với mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ nhằm tạo thế hệ
tương lai những con người có đức, có tài, thích ứng, chủ động hội nhập, nó giữ
vai trò quan trong là là cơ sở ban đầu cho việc hình thành nhân cách con người
mới Xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, trường Mầm non là môi trường thuận lợi nhất để
tạo ra những tiền đề đầu tiên cho sự hình thành nhân cách và nó cũng là sự khởi
đầu để chuẩn bị tâm thế cho trẻ bước vào lớp một. Ngày nay việc giảng dạy ứng
dụng công nghệ thông tin không còn là điều mới mẻ đối với chúng ta. Năm học
2008-2009, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã triển khai cuộc vận động “ Năm học
ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy” ở tất cả các cấp học từ Đại học,
Cao đẳng, cho đến THPT, THCS, Tiểu học và cả bậc học Mầm non
Hiện nay các trường Mầm non có điều kiện đầu tư trang thiết bị như: Tivi,
đầu đĩa, máy vi tính, máy chiếu, nối mạng Internet, một số trường còn đầu
tư cả máy quay phim, máy chụp ảnh…tạo điều kiện rất thuận lợi cho giáo
viên có thể ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Qua đó, người
giáo viên Mầm non không chỉ phát được tối đa khả năng làm việc của mình mà
còn trở thành một nhà giáo năng động, sáng tạo và hiện đại, phù hợp với yêu cầu
của người giáo viên trong thời đại hiện nay.
Công nghệ thông tin phát triển đã mở ra những hướng đi mới cho ngành
giáo dục trong việc đổi mới phương pháp và hình thức dạy học. Ứng dụng công
dụng bài giảng điện tử trong việc dạy trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non” để các
bạn đồng nghiệp cùng trao đổi nhằm đưa ra các phương pháp dạy học cần thiết
trong thực tế giáo dục trẻ đạt kết quả cao, nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ, kế
hạch giáo dục.
II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu đề tài này giúp tôi có những biện pháp tốt nhất trong việc thiết
kế giáo án điện tử và ứng dụng những giáo án điện tử đó trong việc giảng dạy
hàng ngày.
- Từ những ứng dụng đó giúp tôi đạt hiệu quả cao trong công tác chăm sóc
và giáo dục trẻ tại lớp mà tôi phụ trách, giúp trẻ bước đầu làm quen với công
nghệ thông tin, phát triển tư duy, trí tuệ, tích cực sáng tạo và tiếp thu những kiến
thức, kỹ năng cơ bản, tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển của trẻ.
- Đề tài này giúp tôi có thêm nhiều kiến thức, kỹ năng về ứng dụng công
nghệ thông tin, từ đó, khai thác tốt hơn nguồn tài nguyên giáo dục để phục vụ
công tác giảng dạy.
III-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu các biện pháp thiết kế giáo án điện tử
- Điều tra, đánh giá thực trạng việc ứng dụng các giáo án điện tử trong các
môn học tại trường Mầm non Bản Ngoại.
- Nghiên cứu về hiệu quả chất lượng của các tiết dạy, ứng dụng giáo án điện
tử đã có tác động gì đến sự phát triển của trẻ. Từ đó tìm ra nhưng biện pháp vận
dụng tốt hơn trong việc xây dựng và ứng dụng các giáo án điện tử trong việc
giảng dạy các môn học tại trường, lớp tôi phụ trách.
IV- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu một số biện pháp ứng dụng bài giảng điện tử trong giáo dục
mầm non đối với trẻ mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi trường Mầm non Bản Ngoại, huyện
Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
V, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
cũng được đầu tư tương đối đầy đủ như: Ti vi, đầu đĩa, máy vi tính, máy chiếu…
dần được bổ xung cho các lớp học tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện
ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.
- Nhà trường cũng tạo điều kiện cho giáo viên học tập bồi dưỡng chủ động
trang thiết bị những kiến thức cơ bản về tin học. Đến nay đã có nhiều giáo viên
biết sử dụng máy vi tính, soạn giáo án và làm các loại hồ sơ, sổ sách khác bằng
máy tính, nhiều giáo viên tự thiết kế cho mình bộ giáo án điện tử và các bài
giảng có sử dụng ứng dụng của công nghệ thông tin.
- Nhà trường đã cài đặt phần mềm Kisdmart, happykid, quả táo màu
nhiệm… vào các máy của các nhóm lớp tạo điều kiện giúp trẻ làm quen, bước
đầu hình thành cho trẻ những thói quen, kỹ năng sử dụng máy vi tính đơn giản.
Cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tương tác giữa cô và trẻ trong
giờ học bằng giáo án điện tử.
- Nhà trường khuyến khích những tiết dạy của giáo viên có sử dụng ứng
dụng công nghệ thông tin và được ban giám hiệu nhà trường dự giờ, đánh giá, rút
kinh nghiệm.
- Tại lớp 5 tuổi A do tôi phụ trách đã được nhà trường đầu tư một máy vi
tính, cài đặt phần mềm Kisdmart, happykid, quả táo màu nhiệm… tạo điều kiện
rất tốt để tôi vận dụng những kiến thức kỹ năng của mình trong việc ứng dụng
công nghệ thông tin vào giảng dạy.
- Tôi đã tự xây dựng, thiết kế cho mình những bài giảng điện tử theo chủ đề,
có nội dung phù hợp với trẻ của lớp tôi ở nhiều môn học như: Chữ cái, Văn học,
Khám phá khoa học về môi trường xung quanh, tạo hình, âm nhạc, làm quen với
toán…Thông qua những tiết học đó, tôi thấy trẻ hào hứng, chủ động, sang tạo
trong giờ học, trẻ hoạt động tích cực và tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và
đầy đủ, tác động mạnh đến quá trình phát triển tâm sinh lý của trẻ.
2. Khó khăn
Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi cũng gặp một số khó khăn :
viên phụ trách riêng phòng máy, các thiết bị khác như máy quay phim, máy chụp
ảnh chưa đủ để giáo viên thực hiện…
+ Kiến thức và kỹ năng về công nghệ thông tin của đội ngũ giáo viên còn
nhiều hạn chế, nhiều giáo viên cao tuổi chưa biết sử dụng máy hoặc còn né tránh.
Nhiều giáo viên đã biết sử dụng nhưng vẫn chỉ dừng lại ở soạn thảo văn bản
thông thường còn thiết kế giáo án điện tử và vận dụng nó trong giảng dạy thì còn
ít người làm được.
+ Việc sử dụng máy nhiều khi rơi vào tình thế bị động như mất điện, điện
yếu tắt máy, máy bị vi rút…Mỗi khi có sự cố như vậy thì giáo viên khó có thể
thực hiện bài giảng của mình một cách thuận lợi và chưa đạt được mục tiêu yêu
cầu đề ra.
+ Việc đánh giá các tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin còn nhiều hạn
chế, nhiều giáo viên chưa biết vận dụng bài giảng điện tử sao cho phù hợp và
chưa phát huy được vai trò ưu việt cũng như hiệu, chất lượng của nó.
+ Chưa khai thác được nguồn tư liệu giáo dục phong phú từ mạng Internet
và các phần mềm ứng dụng khác để phục vụ cho quá trình giảng dạy.
Thực trạng nêu trên được thể hiện qua bảng sau:
Tiêu chí đánh giá
1. Giáo viên biết sử dụng máy tính
Tổng số giáo viên 30
Số giáo viên biết
Tỷ lệ
ứng dụng CNTT
15
50%
thông thường
lứa tuổi của trẻ, trước hết người giáo viên phải có kiến thức cơ bản về tin học,
nắm được các bước cần thiết để xây dựng giáo án điện tử, cùng với niềm say mê
không ngừng học hỏi và sáng tạo để phục vụ chính quá trình giảng dạy của mình.
1. Chuẩn bị môi trường học tập cho trẻ
Việc áp dụng giáo án điện tử vào tiết dạy có đạt hiệu quả hay không còn
phụ thuộc rất lớn vào việc chuẩn bị môi trường học tập, các nguyên vật liệu, học
liệu giúp trẻ học tốt hơn. Trước khi thực hiện một tiết dạy, cô giáo phải chuẩn bị
đầy đủ, sắp xếp hợp lý đối với trẻ.
Trước hết việc trang trí, xắp sếp lớp học theo chủ điểm là rất quan trọng,
đặc biệt là các bài tập mở trong các góc hoạt động của trẻ, nó kích thích sự tò mò
khám phá tích cực của trẻ. Các nguyên vật liệu, học liệu cần cho cô và trẻ trong
tiết học đó, ví dụ: Các đồ vật dụng làm thí nghiệm: Chai, lọ nhựa, ca cốc, phễu,
vải vụn, nước, sỏi đá, bột mầu…; các đồ dung cho trẻ hoạt động nhóm: Tranh
ảnh, keo dán, kéo, bìa giấy…; Các đồ dung cho trẻ hoạt động cá nhân: thẻ chữ
cái, thẻ số, con giống…Các phương tiện ứng dụng công nghệ thông tin như: Máy
chiếu, màn hình, máy vi tính , đài, loa, đầu đĩa, tivi…cân chuẩn bị kết nối một
cách kỹ càng và thuận tiện cho cô giáo vừa có thể điều khiển được mà vẫn có thể
thực hiện được các hoạt động cùng với trẻ. Màn hình đặt vừa tầm nhìn của trẻ
không cao quá, không thấp quá, không xa quá, không gần quá, đảm bảo để trẻ
nhìn rõ mà không ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực của trẻ.
2. Thiết kế giáo án điện tử trên phần mềm PowerPoint
Từ một chủ đề cụ thể, xác định nội dung kiến thức cần cung cấp cho trẻ là
gì, xác định những hoạt động của trẻ trong tiết học đó.
Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật”, môn Khám phá khoa học: Tìm hiểu
về một số loại hoa, tôi đã xác định những nội dung kiến thức cần cung cấp cho
trẻ cụ thể như sau:
- Tên gọi, đặc điểm, màu sắc của các loại hoa
- Ích lợi của các loại hoa
- Hoa nở như thế nào?
Custom Animation nhìn sang cửa sổ bên phải thấy biểu tượng hình tam giác
trắng click vào mũi tên trỏ xuống chọn Effec option cửa sổ Play sound hiện ra,
tiếp theo chú ý phần Stop Playing click vào After chọn số slides cần cho nhạc
chạy vào ô trống, tính từ slides vừa chèn nhạc muốn nó chạy bao nhiêu slides sau
thi điền số đó ví dụ muốn chạy 3 slides sau thi điền số 3 sau đó click OK là xong.
Thiết kế xong giáo án điện tử vậy còn trình chiếu chúng như thế nào? Ban
đầu tôi rất băn khoăn và không biết xử lý ra sao vì khi coppy nó sang một máy
tính khác thì các hiệu ứng và các đoạn âm thanh không thể chạy được, vậy phải
làm thế nào? Sau khi tìm hiểu tôi học được cách đóng gói chúng lại để có thể
mang đi coppy sang máy khác trình chiếu hiệu ứng và các đoạn âm thanh vẫn
chạy bình thường, cách lam như sau: vào Menu File chọn Package for CD, chọn
tiếp coppy folder nếu là lưu trong máy tính, chọn tiếp Browse… chọn đường dẫn
đến nơi cần lưu, chọn OK. Nếu để coppy ra đĩa CD thì Menu File chọn Package
fỏ CD, chọn tiếp coppy CD, cho đĩa CD vào ổ đĩa nhấn OK là xong.
Thiết kế một giáo án điện tử có thể nói là rất đơn giản nhưng nó cũng rất
khó bởi lẽ: Nếu cách sắp xếp các bức tranh và hình ảnh không hợp lý thì sẽ
không thể truyền tải hết nội dung của bài, nếu các hiệu ứng của các hình ảnh đơn
điệu quá thì cũng không gây được sự hứng thú đối với trẻ, còn nếu lạm dụng các
hiệu ứng, hoặc mà sắc lòa loẹt thì cũng gây ảnh hưởng tới quá trình truyền tải
kiến thức, nó sẽ khiến trẻ chỉ chú ý tới hình ảnh mà không chú ý gì đến lời nói
của cô giáo.
3. Vận dụng giáo án điện tử trong quá trình giảng dạy
Xây dựng được một giáo án điện tử đã khó nhưng để vận dụng nó có hiệu
quả còn khó hơn, giáo án điện tử không hoàn toàn thay thế được hết các đồ dung
trực quan trong một tiết dạy, nó chỉ góp phần hỗ trợ, tạo điều kiện, gây hứng thú,
giúp trẻ nhận biết kiến thức một cách dễ dàng hơn, vậy vận dụng nó như thế nào
là điều mà tôi rất băn khoăn. Tôi tiến hành thử nghiệm các giáo án do tôi xây
dựng vào quá trình giảng dạy thực tế tại lớp mình, vận dụng ở một số môn học
như: Khám phá khoa hoc về môi trường xung quanh, Văn học, Làm quen với
chữ cái, làm quen với toán.
sống.
4. Tổ chức cho trẻ làm quen với ứng dụng công nghệ thông tin thông
qua các trò chơi.
Các trò chơi trên các phần mềm đã cài đặt sẵn như: Kisdmart, happykid,
quả táo màu nhiệm…đã bước đầu góp phần cho trẻ làm quen dần với việc ứng
dụng công nghệ thông tin. Qua các trò chơi đó những kến thức về môi trường
xung quanh được khắc sâu, trẻ nhận biết và phát âm đúng các chữ cái và các chữ
số.
Ngoài các trò chơi đó, trong mỗi tiết học tôi có thể thiết kế một số trò
chơi nhằm kích thích trẻ hoạt động, củng cố kiến thức cho trẻ. Trẻ cũng cảm thấy
say mê và tích cực tham gia vào các hoạt động.
Ví dụ:
- Trò chơi “Ô cửa bí mật” nhằm củng cố nhận biết của trẻ về các chữ cái
vừa học: Trên màn hình có nhiều ô của được gắn số thứ tự, chia trẻ thành các
nhóm, từng nhóm trẻ sẽ chọn một ô cửa, cô đọc câu đố về hình ảnh phía sau ô
cửa đó cho trẻ đoán, sau đó mở ô cửa để kiểm tra kết quả, trẻ phải đọc chữ cái có
trong từ bên dưới bức tranh.
- Xây dựng một số trò chơi khác để cho trẻ tự tập điều khiển chuột của
máy tính như: “ Tìm các chữ cái đã học trong từ dưới tranh” với trò chơi này, cô
đưa ra một số hình ảnh có từ kèm theo, yêu cầu trẻ tìm đúng chữ cái đã học, trẻ
dung chuột click vào chữ cái trong từ nếu chọn đúng sẽ kèm theo âm thanh như “
đúng rồi” hoặc “ Bé giỏi quá” nếu không đúng sẽ có âm thanh “ Bé thử lại
nào”…ví dụ như tìm chữ h trong “ Hoa hồng”, tìm chữ k trong “Hoa loa kèn”…
- Hoặc với trò chơi “Tìm đúng số lượng tương ứng” trong môn Làm
quen với toán. Với trò chơi này trẻ phải điều khiển chuột đêpr xếp các con vật,
đồ vật đúng số lượng với chữ số tương ứng…
Đó chỉ là một vài ví dụ đơn giản, còn rất nhiều những trò chơi khác nữa
giúp trẻ học say mê mà rất nhẹ nhàng, tiếp thu được kiến thức một cách đầy đủ
Tỷ lệ
ứng dụng CNTT
6
20%
thông thường
2. Giáo viên biết sử dụng thành thạo
21
70%
3
10%
12
40%
máy tính
3. Giáo viên chưa biết sử dụng
4. Giáo viên biết thiết kế và biết ứng
dụng giáo án điện tử
* Đối với trẻ
- Bước đầu được làm quen với máy vi tính, cách điều khiển chuột, bàn phím
thông qua phần mềm Kidsmart, Happy kid: 35 trẻ trong lớp học được tham gia
và 32/35 đã tự điều khiển được, biết cách thực hiện bài tập, trò chơi.
- Hứng thú tích cực vào hoạt động đặc biệt là các giờ có ứng dụng giáo án điện
tử. Do vậy nhận thức của trẻ cũng phát triển tốt hơn thông qua việc tự giác học
nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ.
- Khi thiết kế, xây dựng giáo án điện tử cần xác định rõ nội dung kiến thức định
cung cấp cho trẻ là gì, sau đó lựa chọn các hình ảnh phù hợp, nên xắp sếp các
slides đơn giản có sự lien kết chặt chẽ với nhau thuận lợi trong quá trình vận
dụng thực tế.
- Hạn chế tối đa những trục trặc trong tiến trình bài giảng bởi vì có khi chỉ vì một
trục trặc nhỏ cũng làm bạn lúng túng, mất bình tĩnh khiến cho không thể điều
khiển tiết dạy theo ý muốn và đtj được hiệu quả.
- Thường xuyên tự bồi dưỡng kiến thức về tin học bởi lẽ khoa học công nghệ
luôn phát triển không ngừng, nếu không học hỏi thêm bạn sẽ trở thành lạc hậu,
không cập nhập được tri thức mới.
- Thường xuyên khám phá kho tàn kiến thức, tư liệu giáo dục từ mạng Internet:
Thư viện giáo án điện tử Violet; mammon.edu.vn; trang tìm kiếm google.com…
và các phần mềm hỗ trợ đắc lực cho việc soạn thảo giáo án điện tử như:
PowerPoint, Windows movie make…và các phần mềm giáo dục khác.
- Phương pháp áp dụng tốt nhất là thực hành trên máy tính và thực hành trên tiết
dạy, cùng với sự khám phá, học hỏi thường xuyên, liên tục về công nghệ thông
tin.
- Điều quan trọng giúp tôi cũng như các bạn thành công chính là sự tự tin, năng
động, niềm say mê và không ngừng khám phá, sáng tạo.
- Với các bài giảng điện tử mà tôi đã xây dựng có thể vận dụng trong các tiết học
ở trường tôi và ở tất cả các trường khác đối với lứa tuổi Mầm non. Với các đồng
nghiệp chưa thạo về kỹ năng tin học, cũng có thể sử dụng được các bài giảng này
khi in sao ra đĩa CD.
V. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG CỦA ĐỀ TÀI
Với những biện pháp “Một số biện pháp ứng dụng baig giảng điện tử vào
việc dạy trẻ 5-6 tuổi ở trường Mầm non” mà tôi đã nêu trên áp dụng vào thực tế
trẻ trong lớp và đã thu được kết quả tốt. Theo tôi với các phương pháp này có
- Nhà trường cần tiếp tục cải tạo, nâng cấp về cơ sở vật chất cũng như các trang
thiết bị phục vụ việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, nối mạng
Internet tới các máy tính để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tìm kiếm các
tư liệu phục vụ trong quá trình giảng dạy.
- Nhà trường, Phòng, Sở tổ chức nhiều các lớp tập huấn về công nghệ thông tin
giúp cho giáo viên có nhiều cơ hội được học tập kiến thức cũng như trao đổi
kinh nghiệm về công nghệ thông tin với bạn bè đồng nghiệp.
- Giáo viên cần phối hợp tốt với nhà trường, bạn đồng nghiệp, phụ huynh học
sinh trong quá trình thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin cũng như quá trình
chăm sóc giáo dục trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường có kế hoạch chỉ đạo sát sao, đánh giá đúng chất
lượng của các giờ dạy ứng dụng công nghệ thông tin và rút kinh nghiệm cụ thể,
kịp thời để giáo viên có thể thực hiện một cách tốt nhất.
Trên đây là một số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy
trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non, rất mong được sự đóng góp của các bạn đồng
nghiệp.
Tôi xin chân thành cản ơn!
Bản Ngoại, ngày 25 tháng 4 năm 2011
Người viết
Nguyễn Thị Như Quỳnh
MỤC LỤC
Trang
II- Thực trạng của việc ứng dụng bài giảng điện tử vào giảng
dạy tại trường Mầm non Bản Ngoại và tại lớp 5 tuổi A
7
III- Một số biện pháp ứng dụng bài giảng điện tử vào việc dạy trẻ
5-6 tuổi ở trường Mầm non
1, Chuẩn bị môi trường học tập cho trẻ
9
2, Thiết kế giáo án điện tử trên phần mềm PowerPoint
10
3, Vận dụng giáo án điện tử trong quá trình giảng dạy
12
4, Tổ chức cho trẻ làm quen với ứng dụng công nghệ thông tin qua
các trò chơi
14
IV- Kết quả đạt được
1, Kết quả
15