1. Mở đầu.
1.1. Lý do chọn đề tài.
Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình tác động sư phạm có mục đích, có
kế hoạch nhằm hình thành năng lực hành động tích cực, có liên quan tới kiến
thức và thái độ, giúp cá nhân có ý thức về bản thân, giao tiếp, quan hệ xã hội,
thực hiện công việc, ứng phó hiệu quả với các yêu cầu thách thức của cuộc sống
hàng ngày…
Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ phát triển nhân cách, thể chất, tình
cảm, giao tiếp, ngôn ngữ, tư duy một cách toàn diện, là nền tảng rất quan trọng
và cần thiết để trẻ tự tin bước trường tiểu học.
Kỹ năng sống được hình thành theo nhiều cách khác nhau, tùy vào môi
trường sống và giáo dục…Đó là những hoạt động tích cực, hướng vào những
hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích giúp trẻ có thể ứng phó hiệu
quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Định hướng của
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với
cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả, nâng cao sức khỏe tinh thần
và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huống của cuộc sống.
Kỹ năng sống luôn gắn bó với các giá trị, các giá trị sống đúng đắn là kết
tinh được truyền lại như sự tôn trọng, sống trách nhiệm, yêu thương, sự tự tin,
sự sáng tạo, lòng ham hiểu biết… các giá trị này được truyền lại nhằm giáo dục
giúp cho con người sống có chuẩn mực và góp phần vào sự tiến bộ của xã hội.
Thúc đẩy sự phát triển cá nhân, cộng đồng, nâng cao chất lượng cuộc sống và
giúp cho con người xây dựng một xã hội có văn hóa. Các kỹ năng sống có được
thông qua rèn luyện và chỉ được hình thành thông qua giáo dục, đào tạo và rèn
luyện. Các kỹ năng sống có liên quan và hỗ trợ cho nhau.
Ví dụ: Kỹ năng tư duy sáng tạo giúp cho con người tăng khả năng giải
quyết vấn đề và đưa ra các quyết định.
Về thể chất: Giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ tăng cường thể chất, sự
kiên trì, bền bỉ, tháo vát… thông qua các bài học và các hoạt động vận động
trong quá trình dạy kỹ năng sống. Trẻ sẽ được rèn luyện sự dẻo dai, khéo léo,
kiên trì, giúp cho trẻ nhanh thích ứng với các điều kiện sống thay đổi.

những kỹ năng cơ bản cần thiết như tự chăm sóc bản thân; phòng tránh và ứng
xử với các nguy hiểm thường gặp, biết hòa đồng,… Giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ cần phải được nhìn một cách toàn diện. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phải
là giáo dục sớm, phù hợp với thời điểm trẻ có khả năng tiếp thu các kiến thức,
kỹ năng tốt nhất. Giai đoạn vàng hay còn gọi là cửa sổ cơ hội của trẻ là từ 0 - 6
tuổi. Các nghiên cứu khoa học về bộ não của trẻ đã chỉ ra: khi lọt lòng mẹ, trọng
lượng não của trẻ sơ sinh đã bằng 25% não người trưởng thành; 1 tuổi đạt 50%,
2 tuổi đạt 75%; 3 tuổi đạt 90% não người trưởng thành và 6 tuổi hầu như hoàn
thiện về cấu trúc. Đây là giai đoạn cung cấp những kích thích để tạo thành nhiều
kết nối thần kinh trên não bộ giúp trẻ đạt được tiềm năng tối đa, giúp trẻ phát
triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phải bắt đầu từ bố mẹ và phải có sự kết
hợp hài hòa, đồng bộ trong phương pháp với nhà trường, thầy cô giáo. Trẻ được
giáo dục kỹ năng sống đúng cách không chỉ được trang bị những kỹ năng sống
cơ bản mà còn phát triển được những kỹ năng cực kỳ quan trọng giúp tạo ra sự
khác biệt, giúp tạo ra thành công cho trẻ trong cuộc đời. Mục tiêu của giáo dục
mầm non là chuẩn bị cho trẻ có được một hành trang kiến thức và kỹ năng tốt
nhất để trẻ tự tin bước vào cuộc sống.
Việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thích nghi với sự
thay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh. Giúp trẻ có bước đệm
chuẩn bị sẵn sàng cho giai đoạn tiểu học. Qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu,
nhận thức được sâu sắc, ý nghĩa vai trò quan trọng của kỹ năng sống đối với sự
phát triển của trẻ đã thôi thúc tôi lựa chọn thực hiện đề tài: “Một số biện pháp
2


giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đông
Vệ Thành phố Thanh Hóa” để nghiên cứu.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Khảo sát thực trạng kỹ năng sống của trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đào tạo ra những con người
“Phááát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về tinh thần, trong
sáng về đạo đức”. Trong đó giáo dục kỹ năng sống là bộ phận hữu cơ của quá
trình giáo dục, là một bộ phận có tính cốt lõi, nền tảng của công tác giáo dục trẻ.
3


Xã hội hiện đại nảy sinh những vấn đề phức tạp và bất định đối với con người.
Nếu con người không có năng lực ứng phó vượt qua những thách thức đó thì rất
dễ gặp rủi ro. Giáo dục kĩ năng sống cho người học đang trở thành một nhiệm
vụ quan trọng đối với giáo dục các nước. Kỹ năng sống giúp con người làm chủ
cuộc sống, sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội hiện đại
với văn hoá đa dạng và nền kinh tế phát triển.
Kỹ năng sống như những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành
thái độ, giá trị, hành vi và thói quen lành mạnh. Vì vậy cần giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ ngay từ khi còn thơ bé, sẽ giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản
thân tránh khỏi những nguy hiểm. Trẻ có thể hoà nhập nhanh với cuộc sống
xung quanh, biết cách phát triển các mối quan hệ với mọi người, với thiên nhiên
từ đó học hỏi và làm giàu có thêm vốn kiến thức, kinh nghiệm cũng như các kĩ
năng của bản thân. Nếu thiếu các kĩ năng sống cần thiết, trẻ sẽ khó tránh khỏi
những lúng túng, sai phạm thậm chí gặp nguy hiểm khi phải giải quyết các tình
huống xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Việc trang bị những kỹ năng sống phù
hợp giúp trẻ có cơ hội phát triển nhân cách đầy đủ và đúng hướng. Có rất nhiều
định nghĩa về kỹ năng sống, tùy theo góc độ tiếp cận, lý thuyết ứng dụng, đối
tượng được giáo dục kỹ năng sống. Dựa vào những quan điểm của các nhà
nghiên cứu, có thể hiểu kỹ năng sống là những năng lực tâm lý – xã hội, là hành
động tích cực, có liên quan đến kiến thức và thái độ, trực tiếp hướng vào hoạt
động của cá nhân, hoặc tác động vào người khác, hoặc hướng vào những hoạt
động làm thay đổi môi trường xung quanh, giúp mỗi cá nhân ứng phó có hiệu
quả với các yêu cầu, thách thức của cuộc sống hằng ngày.

quản lý bản thân từ đó giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường học
thân thiện- học sinh tích cực”, với yêu cầu tăng cường sự tham gia một cách
hứng thú của trẻ trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng
với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo. Trong năm nội dung thực hiện
có nội dung rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
Về phía các bậc cha mẹ trẻ em luôn quan tâm đến việc làm sao để kích
thích tính tích cực học tập của trẻ, ai cũng muốn con mình được học đọc và học
viết ngay trong những năm tháng học ở mẫu giáo, đặc biệt là các bậc cha mẹ có
con chuẩn bị vào lớp một.
Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng
giao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của
mình, biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề một
cách cơ bản, một cách tự lập có những ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành
nhân cách và kết quả học tập của trẻ. Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách
sống tích cực, xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi,
thói quen tiêu cực giúp trẻ có được những nhận thức, kiến thức, hành vi, thái độ
và kỹ năng thích hợp.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Năm học 2018 - 2019 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo
lớn 5 – 6 tuổi với tổng số cháu là 45 cháu. Qua tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tôi đã chọn lọc một số biện pháp giáo dục phù
hợp. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi gặp những thuận lợi và khó khăn
sau:
* Thuận lợi
Với tinh thần nhiệt tình trách nhiệm cao, yêu nghề mến trẻ. Được sự quan
tâm của các cấp lãnh đạo về cơ sở vật chất. Ban giám hiệu luôn quan tâm tới
chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo
dục mầm non, tạo mọi điều kiện giúp tôi thực hiện tốt chương trình giáo dục
mầm non. Giáo viên trong lớp đoàn kết cùng đưa ra các biện pháp giáo dục kỹ


2

Tổng
số trẻ

Đạt

Chưa đạt

Số
trẻ

Tỉ
%

lệ Số
trẻ

Tỉ
%

lệ

45

23

51,1% 22


21

46,7% 24

53,3%

5

Sự tò mò và khả năng sáng tạo.

45

22

48,9% 23

51,9%

6

Kỹ năng giữ an toàn cá nhân.

45

24

53,3% 21

46,7%


viên chưa được đồng đều. Nhiều giáo viên đã có tuổi tuy nắm vững phương
pháp nhưng việc vận dụng còn hạn chế còn các cô giáo trẻ thì lại chưa có nhiều
kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Qua kiểm tra, đánh giá đầu năm có rất nhiều trẻ còn chưa biết chào cô,
chào khách, chưa có kỹ năng giao tiếp, chưa có kỹ năng tự phục vụ…Hoạt động
dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường tôi nói chung và ở lớp tôi nói riêng chưa thực
hiện tốt
Tôi nhận thấy đây là một vấn đề quan trọng vì nó quyết định đến nhân
cách của trẻ sau này. Chính vì vậy qua việc tự bồi dưỡng bản thân, học hỏi qua
truyền thông, báo đài, tài liệu cũng như xem các phương tiện thông tin hiện đại,
tôi đã nắm vững được các phương pháp để dạy trẻ một số kỹ năng cơ bản nhất.
Qua các buổi họp sinh hoạt chuyên môn của khối tôi chia sẻ với đồng nghiệp về
các biện pháp “Dạy kỹ năng sống cho trẻ”. Để dạy trẻ được những kỹ năng
sống thì việc đầu tiên cô giáo phải là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn,
tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyết vấn đề…để trẻ soi vào, để trẻ học làm
người. Không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “Dùng nhân cách
để giáo dục nhân cách”. Đây là yêu cầu rất cao đòi hỏi các cô giáo cũng luôn
phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn đó là:
- Không nói dài và nói nhiều.
- Không luôn đưa ra lời đáp có sẵn mà để trẻ tự tìm tòi
- Không vội vàng phê phán đúng, sai mà phải kiên trì giúp trẻ tranh luận
và kết luận.
Ví dụ: Khi cô nhìn thấy bé này đẩy bé khác cô hãy nói với bé bị đẩy, nói
một cách cương quyết, nhưng phải ôn tồn với bạn mình như: “Mình không thích
bạn xô đẩy mình như vậy, bàn tay là để chơi đàn, để viết chữ đẹp, để sáng tạo ra
nhiều tranh đẹp, không phải là để đẩy nhau”.
7


- Không mớm ý cho trẻ phát biểu ý kiến mà người lớn trông đợi.

Qua câu chuyện: “Người bạn tốt” cô đàm thoại cùng trẻ:
- Mai và Minh là đôi bạn như thế nào?
- Khi Mai gặp nạn thì Minh sẽ làm gì?
- Con học tập được đức tính gì ở hai bạn?
8


Cô giáo dục trẻ tình đoàn kết, yêu thương giúp đỡ bạn bè, biết nói những
lời cảm ơn chân tình khi được người khác giúp đỡ mình.
Hoạt động làm quen chữ cái: Tôi dạy trẻ phát âm đúng, nói rõ ràng, biết
sắp xếp đồ dùng học tập gọn gàng, ngăn nắp.
* Thông qua lĩnh vực phát triển thẩm mỹ.
- Hoạt động âm nhạc: Như nhảy múa, ca hát, vẽ tranh…Tôi sẽ kích thích
trẻ bộc lộ những suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, khả năng tưởng tượng và sáng tạo
của mình.
Ví dụ: Vận động múa minh họa bài “Cô giáo miền xuôi ”
+ Trẻ nói: Cô ơi con không biết múa.
+ Cô: Thế con có yêu quý các cô giáo của mình không nào? À con yêu
quý cô giáo của mình, vậy cô và con mình cùng múa nhé. Từ những lời động
viên khích lệ đó trẻ sẽ có hứng thú và tự tin hơn, mạnh dạn hơn trong hoạt động
để từ đó trẻ sẽ mạnh dạn, chủ động, tự tin trong những giờ hoạt động khác…
+ Bài hát: “Rửa mặt như mèo” giáo dục trẻ thói quen tự vệ sinh thân thể
sạch sẽ. Ngoài ra lớp tôi còn tổ chức giờ học biểu diễn văn nghệ tại lớp để giúp
trẻ tự tin hơn khi đứng trước đám đông.
Thông qua giáo dục trực quan trên thiết bị hiện đại, những bài học về tinh
thần đồng đội, giao tiếp, thuyết trình, tư duy được khái quát bằng hình ảnh, từ có
vần điệu, những bài đồng dao, ca dao phù hợp với chủ đề được đưa vào để trẻ dễ
dàng tiếp thu trong quá trình học tập. Bên cạnh đó giáo viên đóng vai trò là
người hỗ trợ giúp trẻ phát huy khả năng, thế mạnh của mình từ đó phát triển
những ứng xử tích cực và tự tin trong cuộc sống.

cho trẻ kể về những thành viên trong gia đình mình, những việc mà trẻ thường
làm ở nhà, qua đó giáo dục trẻ kỹ năng giao tiếp, lắng nghe người khác nói, nói
rõ ràng để bạn hiểu.
* Thông qua lĩnh vực phát triển thể chất
Tôi cùng các giáo viên khác tổ chức cho trẻ các vận động như: Bò qua
chướng ngại vật, đi trên ghế thể dục, chuyền bóng, bật qua vật cản, Nhảy từ độ
cao 45cm, ném trúng đích thẳng đứng, Bò zíc zắc qua 7 điểm, Đi nối gót, …qua
đó dạy trẻ biết các kỹ năng nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, khéo léo khi tham gia
vận động, siêng năng rèn luyện để cơ thể khoẻ mạnh, trẻ biết trong khi tập phải
xếp hàng theo thứ tự không chen lấn xô đẩu nhau. Trẻ biết tự lấy đồ dùng, dụng
cụ thể dục của mình. Biết hợp tác với bạn để chơi trò chơi.
*Thông qua hoạt động góc.
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, trẻ được chơi với đồ vật,
được trải nghiệm thực tế, là cơ sở vững chắc để hình thành và phát triển, rèn
luyện và giáo dục kỹ năng sống. Trẻ nhập vai vào nhiều nhân vật để có thể giải
quyết nhiều tình huống có thể xảy ra, giáo viên cần bao quát kịp thời và can
thiệp để điều chỉnh hành vi, giúp trẻ có thói quen tốt, biết được cái nào nên làm,
cái nào không. Lâu dần những thói quen tốt, những hành vi đẹp sẽ được tích lũy
và trở thành kỹ năng sống đối với trẻ.
Độ tuổi 5-6 tuổi trẻ bắt đầu quan tâm đến bạn trong nhóm. Tình bạn ổn
định bắt đầu nảy sinh. Chúng sẵn sàng chia sẻ với bạn và tình bạn trở nên quan
trọng với trẻ. Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách
cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này.
Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn. Ở kỹ
năng này tôi sử dụng trò chơi để dạy trẻ:
Ví dụ: Góc phân vai: Trò chơi “Gia đình”, khi tôi đóng giả một người lạ
đến gõ cửa khi trẻ ở nhà một mình, thì trẻ biết nhắc nhau “Đừng mở cửa, phải
đợi bố mẹ về đã”. Hoặc tôi cho trẻ ở nhóm gia đình cùng đi siêu thị và đưa ra
10


cả trẻ trong nhóm phải cùng nhau thảo luận, phân công công việc cho nhau và
cùng làm công việc được giao cuối cùng trẻ hoàn thành công trình đã xây dựng.
Đó là một cách hợp tác cùng làm việc…
*Thông qua góc tạo hình: Tôi thường xuyên sưu tầm những đồ dùng,
những phế liệu, những lá cây khô, dây trang kim, nhũ màu, màu nước… Để trẻ
tự tạo nên những bức tranh, những con vật. Từ đó trẻ có những kỹ năng cầm kéo
và cắt khóe léo, kỹ năng tô màu, kỹ năng vẽ, kỹ năng phân công công việc cho
bạn trong nhóm mình…
* Thông qua góc chơi học tập: Mỗi trẻ sẽ được phân công theo nhóm để
nhận nhiệm vụ: bạn nào đồ chữ, bạn nào xếp chữ bằng hột hạt, bạn nào học thẻ
số, thẻ chữ… Từ đó trẻ sẽ học và làm việc cùng nhau theo nhóm và biết tuân thủ
theo mệnh lệnh của nhóm trưởng.
11


* Thông qua trò chơi vận động: Biện pháp này giúp tôi tập hợp các trò
chơi vận động, tạo nguồn tư liệu phong phú để sử dụng giáo dục kỹ năng sống
cho trẻ.Tôi đã sưu tầm các trò chơi vận động, phân loại các trò chơi theo tác
dụng của chúng đối với việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Sau đó tôi lưu lại để
sau này sử dụng.
- Kỹ năng tự tin, tự lập. tự phục vụ: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà
giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin trong trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận
được mình là ai, cả về trong cá nhân và trong mối quan hệ với người khác.
Không ai sinh ra đã có ngay sự tự tin. Đó là một đức tính chỉ có thể có được nhờ
vào việc rèn luyện và học hỏi. Sự tự tin lớn dần lên nhờ vào cảm giác được yêu
thương, tôn trọng và thấy mình có giá trị. Một trẻ tự tin sẽ duy trì được khả năng
học hỏi, khám phá trong học tập và luôn sẵn sàng đón nhận những thách thức
mới, mong muốn được yêu quý và đón nhận chính là khởi đầu tuyệt vời để trẻ
gần gũi hơn với mọi người.
Qua các trò chơi vận động tôi thấy trẻ học được rất nhiều kỹ năng như sự

- Trong giờ vệ sinh: Tôi dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ như: Rửa mặt, rửa
tay bằng xà phòng, cách trải tóc, cách gấp quần áo và đi vệ sinh đúng nơi quy
định…
- Trong giờ ăn cũng vậy tôi cùng các giáo viên khác dạy trẻ những nghi
thức văn hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ những kỹ năng tự lao động phục vụ,
rèn tính tự lập như biết tự đi lấy bát thìa theo số lượng của tổ mình và biết được
lần lượt ngày trực nhật của mình theo tổ, khi ăn, biết ăn uống lịch sự, không nói
chuyện trong khi ăn, và chỉ ăn uống tại bàn ăn của mình, biết cách sử dụng
những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, biết ăn hết xuất,
không làm rơi vãi khi ăn, khi ăn nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng
khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, biết tự dọn, cất bát thìa đúng nơi quy
định, biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn không làm ảnh hưởng đến
người khác…
Biện pháp 4: Tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm, sử dụng tình huống giải
quyết vấn đề.
Hoạt động trải nghiệm giúp hình thành kiến thức mới tạo cho trẻ có niềm
say mê tìm hiểu, thích khám phá và biết cách lĩnh hội những kiến thức mới, cách
hình thành kỹ năng mới. Ngoài ra, nó còn giúp trê thấu hiểu ý nghĩa của sự lao
động, sáng tạo khi làm ra một sản phẩm nào đó. Giáo dục trải nghiệm đòi hỏi trẻ
phải có nhu cầu, hứng thú, sự tò mò với đối tượng trải nghiệm. Sự hứng thú, tò
mò sẽ trở thành động lực thúc đẩy trẻ tham gia vào quá trình trải nghiệm và tự
trải nghiệm để tìm hiểu thế giới xung quanh. Cùng với trẻ, giáo viên là người
dẫn dắt, hướng trẻ vào môi trường trải nghiệm, đồng thời là người quan sát, giúp
đỡ và kiểm tra, hướng dẫn, hệ thống lại những kiến thức mà trẻ thu được quá trải
nghiệm. Môi trường trải nghiệm phải khai thác được hết kinh nghiệm của trẻ;
đảm bảo an toàn, đầy đủ đối tượng trải nghiệm để trẻ có thể chủ động, tích cực
tương tác với môi trường.
Trong năm học này tôi đã tổ chức cho trẻ đi tham quan một số khu vực ở
gần trường phù hợp với thời điểm và với chủ đề đang học.
Ví dụ: Chủ đề “Tết và mùa xuân” tôi cho trẻ đi tham quan khu vực quầy

+ Nhớ mang mũ với đi dép quai hậu nữa.
+ Mọi lần đi tham quan cô đều dặn nhu thế.
+ Đi ô tô cậu không được thò đầu, thò tay ra ngoài đâu, như thế nguy
hiểm lắm đấy.
Nghe câu chuyện trẻ kể với nhau tôi cảm thấy niềm vui và tự hào về
những gì tôi đã làm được cho trẻ. Trẻ biết trao đổi với nhau về một vấn đề, biết
chia sẻ kinh nghiệm và hiểu biết với nhau, biết phải làm những gì để chuẩn bị
cho chuyến đi và biết những quy tắc mà mình cần thực hiện cho phù hợp với
chuyến đi đó.
Để tránh lạc trẻ trong chuyến tham quan, tôi đánh máy cho mỗi trẻ một
chiếc đồng hoa đeo tay do cô và trẻ tự làm. Tôi hướng dẫn trẻ từng thông tin
được đánh trên đó và cách sử dụng biển tên trong trường hợp cần thiết. Nhờ đó
tôi đã cung cấp thêm cho trẻ kỹ năng bảo vệ an toàn cá nhân thông qua chuyến
tham quan này.
Trong cuộc sống có vô vàn các tình huống xảy ra đòi hỏi con người phải
giải quyết, ứng phó. Con đường cho trẻ đi tham quan là một “con đường màu
mỡ” về các tình huống thực tế xảy ra trong cuộc sống cần con người giải quyết.
14


Đó là nơi trẻ được cọ xát với rất nhiều tình huống thực tế giúp trẻ bồi dưỡng kỹ
năng xử lý tình huống rất hiệu quả.
Với những nội dung dạy trẻ nhận biết một số nguy cơ không an toàn và
cách phòng tránh thì giáo viên thường giáo dục trẻ với những lời dặn dò nhắc
nhở đơn giản thông qua nội dung các bài thơ, câu chuyện, bài hát có nội dung
giáo dục dạy trẻ.
Song trên thực tế, trong chương trình có rất ít bài hát, bài thơ, câu chuyện
có nội dung đó. Vì vậy, trong năm học này, tôi nghiên cứu lựa chọn những tình
huống bất trắc thường xảy ra đưa ra những tình huống cụ thể để dạy trẻ có kỹ
năng ứng biến khi gặp tình huống khó khăn, biết cách suy nghĩ và giải quyết với

cháy nổ là hiểm hoạ luôn rình rập với tất cả mọi nhà. Chính vì vậy, với trẻ mẫu
giáo tuy trẻ còn nhỏ tuổi song tôi nghĩ rằng cũng cần dạy cho trẻ một số kỹ năng
15


ứng biến nếu chẳng may có điều đó xảy ra. Tôi đã đưa tình huống: “Nếu bé thấy
có khói, hoặc cháy ở đâu đó bé sẽ phải làm thế nào?”. Qua tình huống này tôi
dạy trẻ: “Khi thấy có khói hoặc cháy ở đâu, trước hết bé phải chạy xa chỗ cháy,
hét to để báo với người nhà và những người xung quang có thể nghe thấy. Nếu
không có người ở nhà thì chạy báo cho hàng xóm”
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới động vật”: Khi cho trẻ quan sát con kiến xong tôi
tạo tình huống cô Nhung bị ong đốt. Tôi cuống quýt hỏi trẻ cần xử lý tình huống
này như thế nào? Tôi cho các trẻ nêu ý kiến và cùng thảo luận để đưa ra giải
pháp tốt nhất. Cuối cùng trẻ cũng đi đến một quyết định đó là gọi cô y tế để giúp
cô Nhung. Điều đó chứng tỏ trẻ đã biết cách mạnh dạn đưa ra ý kiến, cùng hợp
tác với nhau để lựa chọn ra hướng giải quyết tốt nhất, biết tìm đúng người cho
đúng đối tượng cần giúp đỡ.
Ví dụ: Trên đường đi tham quan tôi sắp xếp 1 tình huống cho trẻ giải
quyết. Các bạn đang đứng cùng nhau có 1 người lạ đến hỏi chuyện trẻ rồi rủ trẻ
đi chơi. Khi xảy ra tình huống đó tôi thấy trẻ lớp tôi nhất quyết không đi cùng
người lạ và các bạn biết gọi cô để cô giúp. Qua hoạt động này, tôi thấy trẻ lớp tôi
đã “trưởng thành” hơn hẳn. Trẻ độc lập, chủ động giải quyết các tình huống có
vấn đề và hơn hết là biết giải quyết cùng nhau, biết bàn luận, mạnh dạn đưa ra ý
kiến của mình, lắng nghe ý kiến của bạn và lựa chọn giải pháp phù hợp. Biết bảo
về an toàn cho bản thân mình.
Tóm lại, giáo dục trải nghiệm, sử dụng tình huống giải quyết vấn đề là
việc giáo viên tổ chức cho trẻ tương tác với đối tượng, trong đó đặc biệt nhấn
mạnh đến vai trò của "trí óc" và "đôi tay". Quá trình tổ chức trải nghiệm sử dụng
tình huống giải quyết vấn đề đó cần được thiết kế dựa trên vốn kinh nghiệm của
trẻ và khơi gợi sự hứng thú, trí tò mò thúc đẩy trẻ tham gia vào hoạt động góp

ngày mà trẻ gặp. Dần hình thành cho trẻ những kinh nghiệm, những kỹ năng
biết bảo vệ mình trong cuộc sống sau này. Để có thể yên tâm hơn về con khi ra
ngoài. Trong khi dạy kỹ năng sống cho bé 5 - 6 tuổi bố mẹ hãy cho con biết về
tên, số điện thoại, địa chỉ nhà cho trẻ. Bên cạnh đó, yêu cầu phụ huynh phối hợp
cùng cô giáo trong việc thống nhất phương pháp giáo dục trẻ:
- Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ.
- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình.
- Không nói dài và nói nhiều
- Không đưa lời giải đáp có sẵn mà hãy đưa câu hỏi để trẻ tự tìm tòi.
- Không vội vàng phê phán đúng - sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận
và có thể đưa ra kết luận của mình.
Ví dụ: Một số kỹ năng phối hợp cùng cô giáo dạy trẻ kỹ năng cất dép, kỹ
năng cất quần áo. Vậy muốn trẻ làm tốt được những kỹ năng này tôi phối hợp
với phụ huynh hướng dẫn và quan sát trẻ khi con ở nhà. Cha mẹ cần có niềm tin
với sự hướng dẫn của giáo viên và năng khiếu bẩm sinh của trẻ bên cạnh đó cha
mẹ cần dạy trẻ từ từ để trẻ hiểu và cha mẹ chính là tấm gương sáng để trẻ noi
theo.
Ví dụ: Cha hãy mẹ cho phép trẻ vui chơi bày biện đồ chơi theo theo ý
thích của trẻ, đừng bao giờ cấm đoán hay la mắng. Điều quan trọng là hãy để trẻ
tự thu dọn đồ chơi sau khi chơi xong. Cha mẹ có thể cùng con thu dọn nhưng
tuyệt đối không bao giờ được làm thay trẻ.
Việc dạy trẻ những kỹ năng đó phải là một quá trình. Tôi cũng tuyên
truyền với phụ huynh quan sát những biểu hiện của trẻ trong điều kiện và tình
huống tự nhiên hàng ngày như: Quan sát xem trẻ có tự tin và tự nhiên khi giao
tiếp với mọi người hay không? Trẻ có thích tham gia dã ngoại hay tham gia các
nhóm sinh hoạt không? Trẻ có tự nhiên sáng tạo khi chơi với đồ chơi không? Trẻ
có lễ phép trong cách nói năng với người lớn hay không?… để từ đó có biện
pháp rèn luyện và giáo dục trẻ thêm. Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo
17


0

0

2

Kỹ năng hợp tác

45

45

100%

0

0

3

Kỹ năng giao tiếp

45

42

93,3% 3

6,7%


45

100%

0

Số
trẻ

Tỉ lệ
%

Số
trẻ

0

Tỉ lệ
%

* Đối với bản thân
Có thể khẳng định rằng qua việc áp dụng một số biện pháp giáo dục kỹ
năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại nhà trường đã giúp trẻ tích lũy được
nhiều kinh nghiệm sống cho bản thân. Việc lựa chọn, sử dung các trò chơi thiết
kế và sưu tầm phải phù hợp với mục đích, nội dung giáo dục đặt ra trong mỗi bài
học, trong mỗi hoạt động hoặc giai đoạn thực hiện chủ đề, phù hợp với vốn hiểu
biết và khả năng nhận thức của trẻ để đảm bảo tính phát triển. Đó chính là
những lợi ích về lâu dài để các bậc phụ huynh ngày nay quan tâm nhiều hơn đến
việc trang bị kỹ năng sống cho con ngay từ tuổi mầm non.
Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tạo uy tín tiềm năng đối với phụ huynh

công trong cuộc sống sẽ dễ dàng hơn. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc
làm hết sức quan trọng và cần thiết. Điều đó giúp cho trẻ tự tin, chủ động xử lý
linh hoạt các tình huống trong cuộc sống. Chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ
lứa tuổi mầm non chính là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình
cảm, trí tuệ, thẩm mỹ là nền tảng cho quá trình học tập suốt đời của trẻ. Bên
cạnh những lời nói khích lệ, nêu gương, khuyến khích những hành vi, lời nói tốt
của trẻ. Các bậc làm cha mẹ, cô giáo, những người lớn cần nhẹ nhàng, khéo léo
khi giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, không nên hạ thấp khả năng của trẻ, không
doạ nạt hay bắt trẻ phải làm những việc quá sức của trẻ. Người lớn không nên
nuông chiều, bao bọc trẻ thái quá, không nên nhồi nhét lượng kiến thức quá mức
so với khả năng tiếp nhận từng lứa tuổi của trẻ. Người lớn cần sử dụng lời nói rõ
ràng, câu hỏi gợi mở phối hợp cùng các cử chỉ, điệu bộ phù hợp nhằm khuyến
khích trẻ tiếp xúc với môi trường xung quanh, bộc lộ, chia sẻ những cảm xúc với
người khác bằng lời nói và hành động cụ thể. Cũng cần nói thêm rằng trẻ nhỏ
chỉ có thể tích luỹ kỹ năng sống thông qua những trải nghiệm thực tế. Trong mỗi
đứa trẻ đều có những tài năng tiềm ẩn. Sự chuẩn bị kỹ càng từ lúc đầu đời chính
là chìa khoá thành công cho tương lai mỗi trẻ.
*Bài học kinh nghiệm.
Thông qua việc nghiên cứu đề tài cho thấy để giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi giáo viên phải xác định được mục đích, ý nghĩa và tầm
quan trọng của việc hình thành các kỹ năng sống cho trẻ trong mọi hoạt động.
Ngoài lòng yêu nghề mến trẻ, người giáo viên phải có năng lực sư phạm, trình
độ chuyên môn, biết vận dụng những lý luận vào thực tế và có lòng kiên trì, kiên
nhẫn trong công việc, có sự quan tâm đến đặc điểm của từng cá nhân trẻ. Giáo
viên cần phải là người có kỹ năng sống tốt và luôn là tấm gương sáng cho trẻ.
19


Giáo viên cần tích cực trau dồi, học hỏi, tự bồi dưỡng kiến thức qua sách
báo, phương tiện thông tin đại chúng, internet, qua bạn bè, đồng nghiệp để nâng

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết sáng kiến

Nguyễn Thị Hiền
Nguyễn Thị Hằng
20


21


22


23