SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO
TRẺ 4-5 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON NGA TRUNG

Người thực hiện: Trần Thị Lan
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Trung
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA NĂM 2019


MỤC LỤC
NỘI DUNG
1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. C¬ së lý luËn của sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm.
2.3. Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Biện pháp 1: Phát triển các kỹ năng sống cho tre 4 – 5 tuổi
Biện pháp 2: Lồng ghép nội dung giáo dục dạy tre kỹ năng



1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Trong xã hội hiện đại ngày nay việc thay đổi về kinh tế, văn hóa, xã hội và
lối sống làm cho chất lượng cuộc sống của con người ngày càng tốt hơn, nhưng
mặt khác làm nảy sinh những vấn đề mới mà trước đây con người chưa gặp,
chưa trải nghiệm, chưa biết cách đương đầu, đồng thời mức độ phức tạp, khó
khăn của những vấn đề cũ đã gặp trước đây cũng có xu hướng tăng lên đòi hỏi
con người cần có kỹ năng sống để thích nghi tốt hơn và nâng cao chất lượng
cuộc sống.
Đối với tre đặc biệt là tre ở lứa tuổi mầm non vốn sống kinh nghiệm của
tre còn chưa nhiều nếu tre gặp những tình huống khó khăn trong cuộc sống tre
sẽ rất ngỡ ngàng không biết ứng xử như thế nào hoặc những tình huống có thể
nguy hiểm tre sẽ rất sợ hãi lo lắng. Vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống đang dần
trở thành nhu cầu cấp thiết mà các bậc cha mẹ cần trang bị cho con cái của
mình, giúp tre thành công hơn trong cuộc sống. Vậy dạy tre kỹ năng sống là dạy
như thế nào? Đó là một yêu câu quan trọng đối với các bậc cha mẹ cũng như
chúng ta với vai trò là nhà giáo dục.
Tôi đã từng nghe nhà giáo dục người Ý Maria Montessori nói rằng:
“ Hãy để trẻ nhỏ tự do; hãy khuyến khích chúng, hãy để chúng chạy ra ngoài
dưới trời mưa; hãy để chúng tháo giày khi tìm thấy một vũng nước; và khi cỏ
trên cánh đồng ướt sương sớm, hãy để chúng chạy và dẫm lên cỏ bằng đôi bàn
chân trần; hãy để chúng nghỉ ngơi yên bình khi cây cối mời gọi chúng ngủ dưới
tán lá; hãy để chúng la hét và phá lên cười khi mặt trời đánh thức chúng dậy
vào buổi sáng ” [4].
Như vậy dạy kỹ năng sống không chỉ dạy cho tre cách tránh các tình huống
khó khăn mà quan trọng là chúng ta phải dạy tre cách xử lý khi gặp các tình
huống khó khăn trong cuộc sống hàng ngày tre biết đối mặt và xử lý được, hay
cách giao tiếp ứng xử với mọi người xung quanh.

1.3. Đối tượng nghiên cứu
Tre mẫu giáo 4 - 5 tuổi, lớp Hoa Ban, trường mầm non Nga Trung.
1.4.Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài tôi sử dụng các phương pháp sau:
+ Phương pháp nghiên cưú lý luận
+ Phương pháp quan sát
+ Phương pháp nêu gương
+ Phương pháp đàm thoại
+ Phương pháp thực hành
2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Dạy kỹ năng sống cho tre mầm non nhằm giúp tre có kinh nghiệm trong
cuộc sống, biết được những điều hay làm không nên làm. Theo các chuyên gia
giáo dục kỹ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền tảng tốt cho quá trình học
hỏi, phát triển sau này của tre. Các bé được học kỹ năng từ sớm đúng phương
pháp sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trong cuộc sống.

Với đặc điểm tâm lý của tre mẫu giáo nhỡ là hành vi của chúng tương
đối dễ  xác định. Nếu động cơ  vì xã hội chiếm  ưu thế  thì tre  sẽ  thực hiện
những hành vi mang tính đạo đức tốt đẹp. Ngược lại nếu động cơ  nhằm
thoả  mãn quyền lợi riêng chiếm  ưu thế  thì trong nhiều trường hợp tre  sẽ
hành động nhằm tìm kiếm những quyền lợi cá nhân ích kỷ, dẫn đến những
sai phạm nghiêm trọng về quy tắc đạo đức xã hội [1]. 
   Vì vậy chúng ta cần giáo dục kỹ  năng sống cho tre  cần áp dụng
những biện pháp giáo dục thích hợp, có hiệu quả nhằm thay đổi những cơ
sở  của nhân cách đã được hình thành một cách bất lợi này, trước hết phải
cảm hoá tre  bằng tình yêu thương, đồng thời lại đòi hỏi  ở  chúng sự  yêu

2


sáng tạo, linh hoạt, tự giác, dễ hòa nhập, dễ chia se… hình thành nếp sống văn
minh, có hành vi ứng xử, giao tiếp theo quy tắc, chuẩn mực phù hợp. Không
những vậy, việc dạy tre kỹ năng sống còn giúp tre biết xử lý các tình huống
trong từng hoàn cảnh cụ thể: Biết bày tỏ tình cảm phù hợp, đúng lúc, biết tránh
những vật, những nơi không an toàn, gây nguy hiểm đến tính mạng và cách
phòng tránh, tự lập trong các tình huống quen thuộc.
2.2. THỰC TRẠNG
- Năm học 2018- 2019 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu
giáo nhỡ với tổng số học sinh là 26 cháu.
Trong quá trình thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho tre tôi nhận thấy có
một số thuận lợi và khó khăn sau.
* Thuận lợi:
- Về phía nhà trường:

3


+ Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi bồi dưỡng
chuyên môn cho giáo viên.
- Về giáo viên:
+ Bản thân tôi có trình độ trên chuẩn, đã nhiều năm phụ trách lớp mẫu giáo
nhỡ nên có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động dạy tre.
+ Là một giáo viên tre, có tác phong nhanh nhẹn, có tinh thần trách nhiệm
nhiệt tình trong mọi phong trào.
- Về tre:
Tre đi học đều, tích cực tham gia các hoạt động.
- Phụ huynh: Luôn quan tâm đến tre, trao đổi với giáo viên cách để dạy tre
tốt hơn.
- Cơ sở vật chất:
+ Nhà trường trang bị cho các lớp tivi, loa đài…

4


nhau để tạo ra một bức tranh (Khi chơi góc tạo hình…). Nói tóm lại hợp tác là
khi mọi người biết làm việc chung với nhau và cùng hướng về một mục tiêu
chung. Tuy nhiên tre vẫn làm việc theo nhóm với cách hiểu đơn giản là gộp bạn
lại chứ chưa có sự gắn kết. Vì vậy cô giáo phải cần tổ chức thường xuyên và đa
dạng hóa các hoạt động theo nhóm để tre biết tạo ra tinh thần đồng đội, tạo niềm
vui với kết quả đạt được.
Để làm được điều này, tôi thường tổ chức cho tre chơi các trò chơi theo
nhóm, trò chơi dân gian, trò chơi vận động: kéo co, rồng rắn lên mây, chèo
thuyền bắt cua…các trò chơi có luật tiếp sức để tre thể hiện rõ tinh thần đồng
đội giúp đỡ nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ.
Ngoài ra trong giờ hoạt động góc, nhất là góc đóng vai, góc xây dựng và
góc tạo hình tre cũng thể hiện rõ và tinh thần hợp tác với bạn để xây dựng một
công trình, tạo ra một sản phẩm. Biết phân công vai chơi, biết cùng nhau làm
việc để tạo nên một công trình, một sản phẩm.
Ví dụ: Ở chủ đề “Thế giới thực vật”
Khi chơi góc xây dựng “Vườn hoa mùa xuân” , tre biết phân công bạn
nào làm kỹ sư trưởng, bạn nào xây hàng rào, bạn nào xây bồn hoa và ai là người
trồng hoa…Khi bạn An xây dựng xong hàng rào biết ra giúp đỡ các bạn khác để
cùng nhau hoàn thành tốt công trình xây dựng của nhóm mình.
Ví dụ: Góc tạo hình, khi làm bức tranh xé dán hoa tặng bà tặng mẹ, tặng cô
giáo nhân ngày 8/3: Tre biết phân công ai là người xé các bông hoa, ai là người
xé những chiếc lá, ai là người sắp xếp và dán thành bức tranh.
Ví dụ: Góc chơi gia đình: Tre biết phân công bạn nào đóng vai bố, bạn nào
đóng vai mẹ, ai đóng vai các con….
Ngoài ra thông qua các câu chuyện, các bài hát giáo viên giúp tre học cách
cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với tre ở lứa tuổi
này. Khả năng hợp tác sẽ giúp tre biết cảm thông và cùng làm việc với các bạn.

tre thường thể hiện rõ nhất ở giờ hoạt động góc và nhất là góc chơi phân vai, vì
ở góc chơi phân vai tre được chơi đóng vai các nhận vật như: vai bố, mẹ, con
người bán hàng, cô cấp dưỡng…mà những vai đó cần thể hiện bằng lời nói.
Ví dụ: Khi cho tre chơi trò chơi “ Bán hàng”, người bán hàng khi thấy có
khách đến mua thì phải niềm nở, dùng ngôn ngữ của mình để trả lời khách, dùng
ngôn ngữ của mình để mời chào khách, còn tre đóng vai người mua hàng sẽ phải
hỏi về giá cả các mặt hàng như thế nào?
Hình ảnh trẻ chơi bán hàng ( Ở phần phụ lục 3)
Hoặc khi chơi trò chơi “ Phòng khám đa khoa”, tre đóng vai bác sĩ khi
khám cho bệnh nhân biết hỏi xem bệnh nhân bị làm sao? Bị đau ở đâu?, sau đó
biết dùng ngôn ngữ của mình để căn dặn bệnh nhân phải uống thuốc, phải ăn
uống và nghỉ ngơi như thế nào?...Tùy vào từng chủ đề mà tôi lựa chọn các trò
chơi khác nhau để giúp phát triển ngôn ngữ cho tre, giúp tre giao lưu với bạn
được tốt hơn.
Ngoài ra trong giờ hoạt động học, tôi tăng cường cho tre trả lời câu hỏi của
cô, cho tre tập kể truyện, đóng kịch để giúp cho vốn từ của tre ngày càng phòng
phú hơn.
- Kỹ năng giao tiếp với bố mẹ, ông bà
Ở gia đình, tre luôn được ông bà, bố mẹ làm thay những nhu cầu mà bản
thân tre có thể làm được, tre hầu như được bảo vệ và chăm sóc theo nguyên tắc
là phụ thuộc và nuông chiều.Vì thế dẫn đến tình trạng tre không diễn đạt những
nhu cầu của mình bằng lời nói mà bằng những cử chỉ thì người lớn đã đáp ứng
nhu cầu ngay lập tức.
Tất cả những điều đó sẽ là tốt đẹp nếu nó ở một chừng mực nào đó, nếu
vẫn có những lĩnh vực và không gian cho phép tre có cơ hội để bộc lộ những sở
thích cá nhân, những hành vi tự chủ. Nhưng nó sẽ là một bi kịch vì sẽ dẫn đến
những xung đột trong việc giao tiếp, tạo cho tre những nhận thức và hành vi
không phù hợp khi tre bắt đầu tiếp xúc, hình thành các khả năng giao tiếp với xã
hội bên ngoài, nếu như tre phải tiếp nhận những sự bắt buộc. Ngược lại là một
sự nuông chiều, tre được chấp nhận mọi yêu cầu vô điều kiện với suy nghĩ đơn

Chúng ta cũng nên biết rằng một chút thiếu vệ sinh, thiếu sạch sẽ ... cũng
không gây ra tác hại nào, mà lại tạo cho tre có một sức đề kháng tốt hơn, tránh
được tình trạng chỉ cần uống chút nước lã, ăn chút rau sống là đau bụng, đi cầu.
Khi tổ chức bữa ăn cho tre ở trường cần tạo không gian thoáng mát, hợp
vệ sinh, đảm bảo an toàn cho tre để tre ăn ngon miệng. Động viên tre ăn theo
hình thức thi đua để tre cảm thấy hứng thú khi ăn.
Hình ảnh trẻ ngồi ăn cơm ( Ở phần phụ lục 4)
Để khuyến khích tre ăn tốt hơn, tôi đã làm một cái lịch “ăn uống” trong
tuần. Bữa nào tre ăn được thì sẽ gắn một bông hoa và một khuôn mặt tươi cười,
bữa nào tre khó ăn, không tập trung ăn thì sẽ có một khuôn mặt mếu. Đến cuối
tuần làm tổng kết và khen ngợi tre về các khuôn mặt cười và tặng cho tre một
món quà nho nhỏ. Nhưng nếu nhiều khuôn mặt buồn thì cũng không nên trách
mắng, mà nên khuyến khích “: Cô biết là còn sẽ làm tốt hơn.”
Chúng ta cũng nên tìm hiểu kỹ hơn về tình trạng sức khỏe của tre để giúp
tre ăn uống tốt hơn.
Trước bữa ăn để tạo cảm giác ăn ngon miệng và thích thú khi ăn, cô nên
giới thiệu tên các món ăn và tác dụng của những loại thực phẩm mà tre ăn thật
hấp dẫn và thu hút.
7


- Kỹ năng thích nghi với môi trường
Với môi trường sống cũng thế, một môi trường bẩn thỉu và ô nhiễm là
không thể chấp nhận được, nhưng một không gian quá sạch sẽ cũng không phải
là một điều kiện tốt cho sự phát triển của tre.
Điều đầu tiên mà chúng ta nên tập cho tre là kỹ năng thích nghi với sự thay
đổi thời tiết. Ở Miền Bắc với bốn mùa thời tiết thay đổi.Vì thế, việc cho tre nhận
biết được các kiểu thời tiết để tự lựa chọn các trang phục phù hợp với thời tiết là
điều rất cần thiết. Có thể cho tre dãi dầu mưa nắng trong một mức độ nào đó,
cũng như từng bước nâng cao sức chịu đựng của các bé, cũng là một biện pháp

những tre đó vào các buổi chiều trước khi tre trả, tôi thường trò chuyện gần gũi,
động viên khuyến khích tre bằng các hình thức như:

8


Hôm nay cô thấy con học bài rất giỏi, trong lớp con ngồi học rất ngoan
nhưng cô muốn ngày mai con đi học con sẽ không khóc nhè nữa nhé! Như vậy
thì cô và các bạn sẽ yêu con hơn đấy!
Hoặc vào giờ đón tre, tôi dùng hình thức khen ngợi, động viên tre bằng
cách: Hôm nay con có váy đẹp thế? Ai mua váy đẹp cho con đấy? Sau khi vào
lớp, trò chuyện với tre xong tôi dùng hình thức khen ngợi, động viên tre trước
lớp: Hôm nay cô thấy bạn Việt Anh đến lớp rất ngoan, không khóc nhè nữa đâu,
cả lớp mình cùng động viên và khen bạn Việt Anh nào!. Bằng những câu động
viên, gần gũi của cô giáo dần dần sẽ giúp tre tự tin hơn, thích đến lớp hơn. Bên
cạnh đó để giúp tre tự tin thì trong các giờ hoạt động học, với những tre nhút
nhát tôi tăng cường cho tre được trả lời câu hỏi của cô, khi tre trả lời xong nếu
đúng thì cô và các bạn động viên khen ngợi, còn nếu tre chưa trả lời được vì
nhiều lý do (Có thể tre biết nhưng không dám nói ra những điều suy nghĩ của
mình hoặc có thể tre chưa biết trả lời câu hỏi của cô), dù bất cứ lý do nào giáo
viên cũng không nên chê tre và sẽ gợi mở bằng cách dẫn dắt tre tre theo nội
dung câu hỏi giúp tre trả lời, sau mỗi lần như vậy cô và các bạn lại cổ vũ, động
viên sẽ giúp tre thấy tự tin hơn.
Ví dụ : Trong giờ hoạt động âm nhạc, tôi giúp tre tự tin khi lên biểu diễn,
khi biểu diễn tre biết hát kết hợp cử chỉ, điệu bộ minh họa, hoặc khi vận động
múa, hay vận động minh họa tre biết thể hiện bằng nét mặt, động tác và ánh mắt.
Ngoài ra vào các thời điểm trong ngày khi tổ chức cho tre tham gia vào
hoạt động lao động vào chiều thứ 6 hàng tuần, tôi phân công cho từng nhóm,
mỗi nhóm sẽ phụ trách lau dọn một góc. Trước khi vào phân công tôi giao
nhiệm vụ cho tre: Hôm nay cô và các con sẽ cùng lau dọn giá đồ chơi của lớp

thế? Ai mua áo cho con đấy!”, Hoặc “ Hôm qua chủ nhật con được bố mẹ cho
đi chơi ở đâu? Con có thích không?”…với những câu hỏi gợi mở gần gũi như
vậy dần dần tre giúp tre mạnh dạn hơn.
* Phát triển Kỹ năng tự phục vụ
Kỹ năng tự phục vụ là một yếu tố quan trọng có thể giúp tăng cường tính
độc lập và cảm giác về sự thành công. Dạy cho tre biết các kỹ năng tự phục vụ,
tre ý thức được sự cần thiết của việc tự phục vụ bản thân, tăng cường tính độc
lập, tre có trách nhiệm sống hơn đối với chính mình, dạy tre biết quan sát làm
theo hướng dẫn của người lớn trong các công việc nhỏ hàng ngày như: vệ sinh
cá nhân, tự rửa tay, rửa mặt, đánh răng, cất, lấy đồ dùng cá nhân đúng nơi quy
định, mặc áo, cởi cúc áo, tự xúc ăn…. Trong những kỹ năng về chăm sóc bản
thân tôi lựa chọn một số những kỹ năng cơ bản sau để dạy tre: Kỹ năng tự chăm
sóc bản thân, kỹ năng tự mặc quần áo, kỹ năng tự chăm lo vệ sinh cá nhân.
- Kỹ năng tự chăm sóc bản thân
+ Kỹ năng tự xúc ăn: Tre ở độ tuổi này có khả năng tự xúc ăn, tuy nhiên có
nhiều tre khi ăn xúc cơm còn rơi vãi, có những tre không tự xúc mà chỉ đợi cô
xúc cho thì mới ăn. Chính vì vậy trước khi vào giờ ăn tôi thường kể cho tre nghe
một số câu chuyện do tôi sưu tầm có nội dung liên quan đến việc tự xúc cơm ăn,
sau đó gợi hỏi tre: Bạn nhỏ trong câu chuyện có ngoan không? Vì sao lại chưa
ngoan? Sau đó cô giáo dục tre: các con lớn rồi phải tự xúc ăn thì mới ngoan, nếu
bạn nào không tự xúc cơm ăn thì các em lớp bé sẽ cười chúng mình đấy!
+ Kỹ năng tự mặc áo, cởi áo, gấp quần áo:
Hàng ngày, nhất là vào mùa đông, tre thường mặc nhiều áo đi học, trước
khi đi ngủ tre phải cởi bớt áo ra, tre thường để quần áo lộn xộn dẫn đến việc giáo
viên mất rất nhiều thời gian để gấp quần áo cho tre. Chính vì vậy vào giờ hoạt
động góc, hoạt động chiều tôi đã dạy cho tre kỹ năng gấp quần, áo, cách cởi áo,
mặc áo. Để việc dạy tre có hiệu quả, ở góc kỹ năng tôi làm một số bộ sách về kỹ
năng cho tre được tập luyện: Tập cài cúc áo, cởi cúc áo, mặc áo, gấp áo, kéo
khóa…để từ đó tre có thể ứng dụng vào thực tế đạt hiệu quả cao.
+ Kỹ năng chăm lo vệ sinh cá nhân

lồng ghép vào để giáo dục tre qua những câu chuyện, qua hoạt động học, qua
tranh ảnh, video…Để việc giáo dục tre kỹ năng tự bảo vệ được tốt, tôi đã lựa
chọn ra những mối nguy hiểm thường xảy ra trong cuộc sống hàng ngày đối với
tre để lồng ghép vào các thời điểm trong ngày cho thích hợp. Cụ thể:
- Các mối nguy hiểm trong gia đình, trường học : Ổ điện, quạt điện, bếp ga,
phích nước nóng, bàn là…tôi đã lồng vào hoạt động khám phá để dạy tre. Tôi
cho tre kể tên về những đồ dùng trong gia đình nhà mình, sau đó cho tre xem
tranh về những đồ dùng đó, hỏi tre xem những đồ dùng này các con có được sử
dụng không? Vì sao?
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc hỏi tre những câu hỏi như vậy sau đó cô
giáo dục tre không được lại gần, không được sử dụng những đồ dùng đó thì tre
sẽ rất mau quên. Chính vì vậy ngoài việc giáo dục tre biết được mối nguy hiểm
của những đồ dùng đó sau khi tre được khám phá về đồ dùng gia đình tôi tổ
chức cho tre chơi trò chơi trên màn hình các trò chơi: “Loại bỏ những đồ dùng
gây nguy hiểm cho tre”, hay trò chơi “ Hãy gạch chéo vào đồ dùng mà bé không
được sử dụng”…
- Các mối nguy hiểm ngoài xã hội: bắt cóc, lạc đường, những nơi nguy
hiểm gần ao hồ, cột điện, nơi công trường đang thi công…với những mối nguy
hiểm này tôi sẽ truyền đạt cho tre bằng các câu hỏi tình huống, cho tre xem
những đoạn video…cô và tre cùng nhau thảo luận đe tre hiểu được đó là những
mối nguy hiểm mà cần phái tránh xa.
11


Ví dụ: Tôi sẽ đưa ra tình huống như: Nếu có người lạ cho con ăn kẹo thì
con làm như thế nào? Cho tre suy nghĩ, cho tre đưa ra ý kiến của mình, gợi mở
cho tre bằng các câu hỏi.
Ở tình huống này, với lứa tuổi của tre mẫu giáo tre rất thích khi được cho
quà và sẽ không biết tại sao không được nhận.
Khi tre thảo luận, tôi đưa ra những giả thiết, những tình huống xấu “Nếu đó

luôn sẵn sàng đối diện và vượt qua các mối nguy hiểm trong cuộc sống.
Kết quả: Với những hình thức giáo dục cho tre như vậy qua một thời gian
tôi thấy tre lớp tôi đã có sự tiến bộ rõ rệt, hầu hết tre đã mạnh dạn, tự tin, và tích
cực tham gia phát biểu trong giờ học, tích cực tham gia các hoạt động của lớp,
những tre nhút nhát đã tự tin hơn khi đứng trước lớp biểu diễn văn nghệ hoặc
mạnh dạn hơn trong việc đưa ra các ý kiến cá nhân của mình. Thích nghi với
môi trường bên trong và môi trường bên ngoài. Có thể nói việc rèn kỹ năng sống
12


tự tin giúp tre luôn vui ve, linh hoạt, tạo nền tảng cho cuộc sống vững vàng cho
tre sau này.
Biện pháp 2: Lồng ghép nội dung giáo dục dạy trẻ kỹ năng sống vào
các hoạt động học.
Đối với tre mầm non, việc rèn kỹ năng sống cho tre không được thực hiện
trên một giờ học cụ thể nào, mà chỉ lồng ghép vào các hoạt động học để dạy kỹ
năng sống cho tre.
* Hoạt động học làm quen với văn học:
Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của tre mầm non là rất thích nghe kể chuyện,
nội dung các câu chuyện thường để lại ấn tượng cho tre khó phai mờ. Tùy từng
nội dung câu chuyện mà tôi đưa nội dung kỹ năng sống vào để dạy tre sao cho,
phù hợp với tre lớp mình.
Ví dụ: Qua câu chuyện “ Cáo, thỏ và gà trống”, tôi dạy tre học tập bạn gà
Trống tính mạnh dạn, tự tin. Tuy nhỏ bé nhưng Gà Trống đã biết dùng trí thông
minh của mình để đuổi cáo ra khỏi nhà.
Ví dụ: Câu chuyện “ Tích Chu”, tôi dạy tre kỹ năng luôn quan tâm giúp đỡ
mọi người đăc biệt là người thân trong gia đình học tập bạn Tích Chu không
quản ngại khó khăn đi kiếm nước suối tiên về cho bà uống.
* Hoạt động học khám phá:
Với hoạt động học này thông qua các chủ đề mà tôi giáo dục cho tre những

trùng có hại đối với con người.
Chủ đề “Phương tiện và luật lệ giao thông”.
Đề tài “ Bé đi đường an toàn” giáo dục tre khi đi bộ trên đường làng đi sát
lề đường bên tay phải. Khi ngồi sau xe máy phải đội mũ bảo hiểm, ngồi ngay
ngắn không đùa nghịch. Khi ngồi trên ô tô không được thò đầu ra ngoài, không
được chạy nhảy trên xe, khi xe dừng lại mới được xuống, biết nhường chỗ cho
các cụ già…
Chủ đề “Thực vật”
Khám phá “ Cây xanh và môi trường sống”. Giáo dục tre biết ích lợi của các
loại rau, trái cây, cây xanh, cây bóng mát đối với con người, giáo dục tre cách
chăm sóc các loại cây (Tưới cây), biết ăn rau, củ, quả cung cấp nhiều vitamin.
Giáo dục tre biết không leo trèo cây, ăn quả xong để rác đúng nơi quy định.
Chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên”
Cho tre khám phá về nước, tre biết có nhiều loại nước khác nhau như nước
máy, nước lọc, nước suối, nước mưa, nước ao hồ, nước biển. Tre biết tình trạng
hiện nay nguồn nước đang bị ô nhiễm dần và cạn kiệt vì do con người đã sử
dụng lãng phí từ đó giáo dục tre phải biết tiết kiệm nước. Rửa tay trước khi ăn
và sau khi đi vệ sinh các con nhớ vặn vòi nước vừa đủ để rửa, tránh lãng phí.
Giáo dục tre khi đi chơi hay đi đâu không vứt rác xuống nguồn nước, tránh làm
ô nhiễm. Biết mùa hè thường mặc trang phục gì? Mùa đông thì mặc như thế
nào? Khi cho tre khám phá về “nước” tre biết có nhiều loại nước khác nhau như
nước máy, nước mưa, nước sông, suối, hồ, ao, nước biển tre biết tình trạng ô
nhiễm hiện nay. Khi đi tắm biển phải mặc áo phao và biết tự bảo vệ mình.
Chủ đề “Quê hương, đất nước, Bác Hồ”
Đề tài khám phá “Bác Hồ với các cháu thiếu nhi” giáo dục tre biết tự hào
về vị lãnh tụ của đất nước, biết yêu quý đất nước mình…..
* Hoạt động học tạo hình
Qua các hoạt động học tạo hình giáo dục tre biết giữ gìn sách vở sạch đẹp
không làm quăn mép vở không vẽ tẩy xóa vở, không vẽ bậy ra ghế ra bàn, giáo
dục tre biết yêu quý, trân trọng sản phẩm của mình, của bạn, mong muốn tạo ra

tính đoàn kết.
Kết quả: Thông qua các hoạt động học tôi luôn lồng ghép các nội dung
giáo dục kỹ năng sống cho tre một cách phù hợp giúp tre biết xử lý các tình
huống trong từng hoàn cảnh cụ thể: Biết bày tỏ tình cảm phù hợp, đúng lúc, biết
tránh những vật, những nơi không an toàn, gây nguy hiểm đến tính mạng và
cách phòng tránh, tự lập trong các tình huống quen thuộc.
Biện pháp 3: Dạy kỹ năng sống cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
Việc hình thành kỹ năng sống cho tre không phải một sớm một chiều mà nó
phải có quá trình thời gian để rèn luyện. Ở trường mầm non dưới sự hướng dẫn
của giáo viên sẽ góp phần không nhỏ trong việc hình thành kỹ năng sống cho
các cháu. Chính vì vậy tôi luôn tận dụng tất cả các thời điểm, hay bất cứ khi nào
có cơ hội và cảm thấy tre có hứng thú.
* Hoạt động đón trẻ:
Vào buổi sáng, giáo viên đến lớp trước 15 phút, công việc đầu tiên là mở
cửa thông thoáng phòng học, sau đó chuẩn bị đón tre. Khi tre đến lớp tre biết
chào cô, chào bố mẹ, cất dép, cất ba lô đúng nơi quy định.
* Hoạt động ngoài trời.
Qua hoạt động ngoài trời khi cho tre quan sát một số loại cây cảnh, cây
hoa, cây ăn quả tôi cho tre biết ích lợi của cây xanh đối với con người. Quan sát
một số con vật nuôi tôi cho tre tập cho gà ăn, từ đó hình thành cho tre kỹ năng
sống yêu thương chăm sóc.
Ví dụ: Hoạt động tìm hiểu về một số loại rau tôi cho tre đi thăm vườn rau
của lớp .

15


Để gieo được những luống rau xanh như thế này thì các cô phải làm gì?
(Trước tiên phải làm đất tơi xốp, sau đó đến gieo hạt và tưới rau. Nếu không
nhặt cỏ bắt sâu cho cây thì điều gì sẽ xảy ra?)

Tôi đã luyện cho tre kỹ năng tự tin, hợp tác với bạn bạn để tham gia vào
các ngày hội ngày lễ, nhà trường tổ chức hội diễn văn nghệ gồm nhiều thể loại,
đa dạng nội dung, hình thức biểu diễn nhằm rèn cho tre kỹ năng mạnh dạn, hồn
nhiên, biết phối hợp với bạn bè để biểu diễn các tiết mục văn nghệ. Trong năm
học 2018 – 2019 lớp tôi tham gia diễn văn nghệ các ngày hội ngày lễ như
“Ngày hội Bé đến trường”; “Vui hội trung thu”, Ngày hội “Cô giáo như Mẹ
hiên: ......
Hình ảnh tre múa văn nghệ trung thu, và ngày 20/11 (Ở phần phụ lục 6)
Kết quả: Thông qua các việc dạy kỹ năng sống ở mọi lúc mọi nơi, tôi thấy
tre lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin, độc lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác, dễ hòa nhập,
dễ chia se… hình thành nếp sống văn minh, có hành vi ứng sử, giao tiếp theo
quy tắc, chuẩn mực phù hợp.
Biện pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh
Bên cạnh việc dạy tre các kỹ năng ở lớp, tôi thường xuyên chú trọng đến
việc phối kết hợp với phụ huynh cùng dạy kỹ năng sống cho tre. Tuyên truyền
cho phụ huynh hiểu không nên làm hộ con, phải dạy tre tính tự lập từ bé. Tre
càng được hướng dẫn sớm về cách tự vệ, nhận biết những mối nguy hiếm từ
xung quanh và cách xử lý thì sẽ vững vàng vượt qua những thử thách trong mọi
tình huống. Điều đó được chứng minh rõ ràng từ thực tế. Việc giáo viên tích cực
giao lưu với phụ huynh vào giờ đón, trả tre giúp giáo viên dễ dàng nắm bắt tình
hình của tre, hiểu được tính cách, hoàn cảnh sống của tre từ đó đề ra các biện
pháp phù hợp cũng như cách tác động, phối hợp với phụ huynh trong việc rèn
luyện tre đúng phương pháp.
Trong gia đình, việc dạy tre trong ăn uống rất cần thiết. Để tre có được
những kỹ năng, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác, thuần thục và
17


khéo léo, không chỉ đòi hỏi tre chỉ thường xuyên luyện tập, mà còn phải đáp ứng
được những nhu cầu của tre, đó là cung cấp cho tre những mẫu hành vi văn hóa,

pháp rèn luyện và giáo dục tre thêm.
Cha mẹ cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lí bằng việc
tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trường. Cha mẹ nên tham
gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia vào các buổi họp của nhà
trường để nắm bắt được tình hình cùng với nhà trường giáo dục tre một cách
toàn diện hơn.
Kết quả: Phụ huynh đã có thói quen liên kết phối hợp chặt chẽ với cô giáo
trong việc dạy tre các kỹ năng sống, trao đổi với giáo viên bằng nhiều hình thức
thông qua bảng thông tin dành cho cha mẹ, bảng đánh giá tre ở lớp; số lượng
phụ huynh học sinh tham gia đông hơn.

18


Cha mẹ cảm thấy vui vì biết con mình đã có được những kỹ nằng sống nhờ
cô giáo, kết hợp cùng gia đình thì tre mới có được những kỹ năng tốt như vậy.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
Qua thực tế thực hiện các biện pháp trên bản thân tôi nhận kĩ năng sống của
tre có tiến bộ hơn rõ rệt so với đầu năm học.
* Đối với giáo dục
BẢNG KHẢO SÁT TRẺ CUỐI NĂM ( Ở phần phụ lục 2)
Nhìn vào bảng khảo sát 2, so sánh kết quả khảo sát đầu năm ta thấy sự khác
biệt rõ ràng kỹ năng sống của tre cuối năm. Mức độ đạt được cuối năm so với
đầu năm cao hơn rất nhiều. Tỷ lệ tre đạt 96%, tỷ lệ tre chưa đạt còn 4% . Điều
này chứng tỏ các biện pháp đưa ra có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục kỹ
năng sống cho tre 4 – 5 tuổi trường mầm non Nga Trung.
* Đối với bản thân:
Qua quá trình thực nghiệm các biện pháp, bản thân đã tự mình trau dồi lại
các kiến thức giáo dục kỹ năng sống cho tre góp phần nâng cao chất lượng của

Đồng thời, khuyến khích tre khi tham gia vào trò chơi, cần biết cải tiến, sáng tạo
các cách chơi và cố gắng đạt mục đích, đây chính là những kỹ năng cơ bản để
sống và làm việc sau này. Thường xuyên chỉ ra cái mới mà người lớn cũng tìm
tòi một cách hăng hái bằng nhiều cách, hãy trao đổi với tre về những thông tin
mà cô giáo, cha mẹ mới tìm thấy cho tre thấy rằng học lúc nào cũng vừa vui,
vừa thử thách.
Bên cạnh những lời nói khích lệ, nêu gương, khuyến khích những hành vi,
lời nói tốt của tre. Các bậc làm cha mẹ, cô giáo, những người lớn cần nhẹ nhàng,
khéo léo khi giáo dục kỹ năng sống cho tre, không nên hạ thấp khả năng của tre,
không dọa nạt hay bắt tre phải làm những việc quá sức của tre. Người lớn không
nên nuông chiều, bao bọc tre thái quá, không nên nhồi nhét lượng kiến thức quá
mức so với khả năng tiếp nhận từng lứa tuổi của tre. Người lớn cần sử dụng lời
nói rõ ràng, câu hỏi gợi mở phối hợp cùng các cử chỉ, điệu bộ phù hợp nhằm
khuyến khích tre tiếp xúc với môi trường xung quanh, bộc lộ, chia se những cảm
xúc với người khác bằng lời nói và hành động cụ thể.
Đây là một trong những kỹ năng hết sức quan trọng để khi lớn lên tre có đủ
tự tin, bản lĩnh trong cuộc sống. Nhằm giúp tre hình thành tính tự lập và khả
năng biết tự chăm lo cho mình, không bị phụ thuộc vào bố mẹ, ngay từ nhỏ
chúng ta cần để tre làm tất cả mọi thứ mà chúng có thể, đừng vì quá thương con
mà nuông chiều chúng nhé. Vì thế cần có phương pháp dạy con phù hợp với độ
tuổi và nhận thức của tre để tre có thể tiếp thu và học cách sống tự lập tốt hơn.
3.2 Kiến nghị
Đối với nhà trường: Trang bị thêm tài liệu về kỹ năng sống để giáo viên
nghiên cứu.
Đối với Phòng giáo dục và đào tạo: Tăng cường tổ chức thêm các buổi bồi
dưỡng về kỹ năng sống cho giáo viên học tập thêm kinh nghiệm.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân áp dụng vào việc rèn kĩ năng
sống cho tre 4-5 tuổi trường mầm non Nga Trung. Rất mong được sự quan tâm,
góp ý của Hội đồng khoa học Nghành để sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn
trong những năm học tiếp theo.


2

Tâm lí học tre em lứa tuổi mầm non

3

Tạp chí giáo dục mầm non

4

Thuyết giáo dục Montessori

Ánh Tuyết -Nhà xuất bản đại
học sư phạm Hà Nội
Bộ giáo dục và đào tạo
Tác giả: Nhà giáo
dục Ý Maria Montessori


DANH MỤC
SÁNG KIÊN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
KINH NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Trần Thị Lan
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên – Trường mầm non Nga Trung – huyện
Nga Sơn – tỉnh Thanh Hóa

TT
1.