1


PHẦN I: MỞ ĐẦU
I - Lí do chọn đề tài :
Ở bậc tiểu học, các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức
sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi , những kinh nghiệm đạo đức, để từ đó giúp
học sinh hình thành kĩ năng sống, biết phân biệt đúng sai làm theo cái đúng, ủng
hộ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, nhắc nhở các em
hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức. Vì vậy rèn kĩ năng
sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng mà người người làm công tác
giáo dục cần quan tâm.
Từ nhiều năm nay Bộ Giáo dục - Đào tạo có chủ trương dạy kĩ năng sống
là một trong những tiêu chí đánh giá "Trường học thân thiện - học sinh tích
cực". với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đến địa phương, Phòng giáo
dục - Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học với những biện pháp cụ thể để
rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc học, đây chính
là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng xử
hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh
hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kĩ năng phòng,
chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; rèn luyện
kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn
xã hội.
Trong thực tế hiện nay việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường tiểu học
còn thấp và nhiều hạn chế. Việc rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa có nét
chuyển biến tích cực,nguyên do chính là trong tư tưởng giáo viên, phụ huynh chỉ
chú trọng đến việc dạy kiến thức, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn chiếu
lệ, giáo viên luôn chú trọng đến việc dạy đọc tốt, làm tính tốt ...
Qua nhiều năm giảng dạy và chủ nhiệm học sinh khối lớp 2.tôi thấy nhận
thức và hoạt động của các em còn rất thấp và chưa có nhiều kĩ năng bảo vệ bản
thân.Chính vì vậy tôi đã rút ra một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh

thành các kĩ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường, làm tốt
công tác xã hội hóa trong việc giáo dục kĩ năng sống ).
PHẦN II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
I- Cơ sở lí luận:
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân
tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc
sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại... Kĩ năng sống
đơn giản là tất cả điều cần thiết mà chúng ta phải biết để có được khả năng thích
ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống. Là nhịp cầu giúp con
người biến kiến thức thành thái độ hành vi, thói quen tích cực lành mạnh.
Nghiên cứu khoa học gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng
khả năng giao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm
giác của mình, biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn
đề cơ bản một cách tự lập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả
học tập của trẻ tại trường
Giáo dục kĩ năng sống phải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở
lứa tuổi Tiểu học. Bởi vì lửa tuổi này đã hình thành những hành vi các nhân, tính
cách và nhân cách. Việc làm quen với các môn học để hình thành và xây dựng
cho các em các kĩ năng sống như: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm,…
sẽ giúp các em tự tin, chủ động biết cách xử lí mọi tình huống trong cuộc sống
và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế
mạnh của các em. Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập
3


dượt cho các em những hành vi, thói quen, kĩ năng xử lý các tình huống diễn ra
trong cuộc sống. Học sinh Tiểu học là những học sinh đang ở độ tuổi 6 - 11 tuổi,
độ tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lý rất nhạy cảm dễ bị ảnh hưởng bởi môi
trường sống bên ngoài tác động
Ngày nay,rèn luyện kĩ năng sống cho thế hệ trẻ mà tiêu biểu là các em học

luyện kĩ năng sống. Các em có nhận xét,đánh giá về sự việc , nhưng chưa có
cách ứng xử cách xưng hô chuẩn mực.
- Ngoài ra ở lớp có một số học sinh điều kiện kinh tế gia đình gặp khó
khăn. Học sinh phải ở nhà với người thân,ông bà (vì bố mẹ bận đi làm ăn xa),
4


thiếu sự quan tâm dạy dỗ của bố mẹ. Đây chính là điệu kiện tốt để các tệ nạn xã
hội xâm nhập vào các em nếu không có sự quản lí tốt của nhà trường – gia đìnhxã hội.
Vậy làm thế nào để hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho các em học
sinh,tôi có một số ý kiến về các biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho các em như
sau .
III- Một số biện pháp thực hiện:
* Giáo dục kĩ năng sống không hình thành trong “ngày một – ngày hai”
mà phải có cả quá trình nhận thức – hình thành thái độ – thay đổi hành vi. Vì
vậy người giáo dục cần kiên trì chờ đợi và tổ chức các hoạt động liên tục để học
sinh duy trì hành vi mới và có thói quen mới, tạo động lực cho học sinh điều
chỉnh hoặc thay đổi giá trị, thái độ và những hành vi trước kia.
Dù là giáo dục kĩ năng sống nào thì cũng được thực hiện qua 4 bước:
1/ Khám phá: Kích thích học sinh tự tìm hiểu xem các em đã biết gì về
những khái niệm, kĩ năng, kiến thức, ... sẽ được học. Giúp giáo viên đánh giá,
xác định thực trạng (kiến thức, kĩ năng, ... ) của học sinh trước khi giới thiệu vấn
đề mới.
Ở bước này giáo viên đóng vai trò người lập kế hoạch, khởi động, đặt câu hỏi,
nêu vấn đề ; học sinh cần chia sẻ, trao đổi, phản hồi, xử lí thông tin, ghi chép.
Một số kĩ thuật dạy học chính được vận dụng như: động não, phân loại, thảo
luận, trò chơi, đặt câu hỏi, ...
2/ Kết nối: Giáo viên giới thiệu mục tiêu bài học và kết nối chúng với các
vấn đề đã chia sẻ ở bước 1. Giáo viên giới thiệu kiến thức và kĩ năng sống mới,
kiểm tra xem kiến thức và kĩ năng mới đã được cung cấp toàn diện và chính xác

* Giáo viên phải nghiên cứu mục tiêu cần đạt của giờ học , chú trọng cung
cấp kĩ năng sống phù hợp với nội dung bài dạy, cụ thể là việc chuẩn bị giáo án
có lồng ghép cẩn thận . Trong quá trình dạy lồng ghép KNS cho học sinh thông
qua các môn học cần phải khơi gợi và phát huy sự tham gia của các em bên cạnh
sự hướng dẫn của giáo viên. Tuyệt đối không được phê bình hay đánh giá các
em khi các em làm gì đó chưa tốt. Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và
hòa nhập cùng bạn bè vì ở lứa tuổi này các em rất muốn thể hiện mình.
Ví dụ: như khi dạy đạo đức ở lớp 2, cụ thể nhất là ở tiết thứ 2 của mỗi
bài , giáo dục cho các em kĩ năng sống như tính thật thà ; biết giúp đỡ người tàn
tật người già; biết bảo vệ trường lớp sạch đẹp; đi học đều đúng giờ …
* Trong quá trình dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông
qua các môn học cần phải khơi gợi và phát huy sự tham gia của các em bên cạnh
sự hướng dẫn của giáo viên. Tuyệt đối không nên áp dụng ý kiến hay suy nghĩ
chủ quan của giáo viên. Tuyệt đối không được phê bình hay đánh giá khi các em
làm gì đó chưa tốt. Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và hoà nhập cùng
bạn bè vì ở lứa tuổi này các em rất muốn thể hiện mình.
Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên, tôi tìm nhiều biện pháp rèn luyện kĩ
năng sống cho học sinh thông qua các tiết dạy, các môn học, những giờ sinh hoạt
nhằm đem lại hiệu quả cao. Để thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ năng sống,
đem lại kết quả cao tôi nhận thấy cần phải áp dụng một số biện pháp sau:
Biện pháp 1 : Gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh
Đầu tiên, sau khi tôi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh
và giáo viên chủ nhiệm, tôi sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu
về bản thân, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích,
ước mơ tương lai cũng như mong muốn của tôi với các em. Đây là hoạt động
giúp cô trò chúng tôi hiểu nhau, đồng thời tôi muốn tạo một môi trường học tập
thân thiện - Nơi " Trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các em,
cô giáo là người mẹ thứ 2 của các em". Đây cũng là một điều kiện theo tôi là
6


và KN đã học trước đó theo nguyên tắc đồng tâm. Khả năng giáo dục KNS của
môn Tiếng Việt không chỉ thể hiện ở nội dung môn học mà còn được thể hiện
qua PPDH của giáo viên, người giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp
dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: Thực hành giao
tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm,
…HS có cơ hội rèn luyện nhiều KNS cần thiết.
* Việc giáo dục KNS cho HS có thể thực hiện bất cứ giờ học nào.
Ví dụ : Bài tập đọc “ Có công mài sắt có ngày nên kim” Tuần 1
- Các KNS cơ bản được giáo dục:

7


+Tự nhận thức về bản thân (hiểu về mình, biết tự đánh giá ưu khuyết
điểm của mình để tự điều chỉnh)
+ Lắng nghe tích cực
+ kiên định
+ Đặt mục tiêu ( biết đề ra mục tiêu và lập kế hoạch thực hiện)
- Các PP- KT dạy học tích cực có thể sử dụng:
+ Động não
+ Trình bày 1 phút
+ Trải nghiệm, thảo luận nhóm, chia sẻ thông tin, trình bày ý kiến cá
nhân, phản hồi tích cực.
Các kĩ năng được phát triển từ dễ đến khó. Sau bài học giới thiệu bản thân
là những bài học như khám phá bản thân, tư duy hiệu quả và đặc biệt kĩ năng
làm việc đồng đội. Tôi luôn tạo không khí thân thiện, áp dụng việc đổi mới
phương pháp tạo điều kiện cho các em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát
huy mình hơn qua việc học nhóm.
Hay khi dạy bài: "Cảm ơn, xin lỗi " phân môn Tập làm văn tôi cho
học sinh chuẩn bị những hộp thư: Cảm ơn, xin lỗi và tổng kết lại vào cuối tiết.

+ KN hợp tác: Khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết cam kết,
biết chung sức làm việc có hiệu quả.
+ KN tư duy phê phán: Biết phê phán đánh giá các ý kiến, hành động, lời
nói, việc làm, các hiện tượng trong cuộc sống hàng ngày.
+ KN tìm kiếm và ứng sử thông tin: Biết tìm kiếm và xử lí thông tin để
giải quyết vấn đề trên cơ sở vận dụng tư duy phê phán và sáng tạo.
Tóm lại: Dạy KNS trong môn TN- XH các em làm việc tích cực, vui vẻ,
tự mỗi em nói được tiếng nói, suy nghĩ của mình với bạn bè, với thầy cô một
cách tự tin mạnh dạn. Việc rèn luyện các kĩ năng này đã tạo ra được thói quen
tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia một cách chủ động, tích cực vào quá
trình học tập, tạo điều kiện cho các em chia sẻ những kinh nghiệm, ý kiến hay để
giải quyết một vấn đề nào đó.
Hiệu quả đào tạo kĩ năng sống không đong, đo, đếm được bằng những con
số chính xác nhưng được thể hiện bằng những biểu hiện cụ thể: các em có ý
thức, thái độ khác với mọi người trong gia đình; luôn hoà đồng với bạn bè; tự tin
khi nói năng ... đó chính là hiệu quả từ giáo dục kĩ năng sống. Việc học sinh:
sinh hoạt theo nhóm tạo môi trường làm việc thân thiện, giúp các em cải thiện
hành vi giao tiếp thông qua các hoạt động trao đổi diễn ra thường xuyên. Các em
trở nên thân thiện, từ đó giúp bầu không khí học tập, lao động trở nên sôi động
hơn. Tham gia sinh hoạt theo nhóm giúp các em học sinh hưng phấn hơn trong
học tập và tạo nên cách ứng xử hợp lý trong mọi tình huống. Khi sinh hoạt
nhóm, tôi luôn đưa ra nhiều tình huống tạo sự phát triển tư duy cho các em. Đó
cũng là cách tạo sự gần gũi giữa các em với nhau.
Ngoài ra tôi chú ý rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ sức khoẻ, kĩ năng
phòng chống tai nạn giao thông và các thương tích khác qua các môn học: Ai
cũng biết rằng sức khỏe là tài sản vô cùng quý báu của mỗi con người. Học tập
tốt, đạo đức tốt là những điều học sinh phải đạt được thì rèn luyện sức khỏe tốt
cho học sinh là điều phải được đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, có được một sức
khỏe tốt và bảo vệ được nó thì thật không dễ. Dù vậy không có nghĩa là không
làm được, nhiều khi sức khỏe của các em phụ thuộc vào những điều rất giản dị.

trái).
+ KN hợp tác ( biết hợp tác với các bạn xung quanh để giải quyết một vấn
đề gì đó mà một mình không thể giải quyết được ).
+ KN đặt mục tiêu.
+ KN tìm kiếm và xử lí thông tin về các vấn đề, hiện tượng trong đời sống
thực tiễn có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức, pháp luật đã học.
Các KNS trên được chuyển tải trong quá trình dạy học các bài đạo đức cụ
thể như bài 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14.
Ví dụ: Bài 1: Học tập, sinh hoạt đúng giờ. Các KNS cần giáo dục là:
KN quản lí thời gian để học tập sinh hoạt đúng giờ, KN lập kế hoạch để học tập
và sinh hoạt đúng giờ, KN tư duy phê phán, đánh giá hành vi sinh hoạt ….
* Ngoài ra để các em có kĩ năng phòng chống tai nạn giao thông, đuối
nước và các thương tích khác tôi đã giáo dục các em thông qua các tiết: An toàn
10


giao thông, dạy KNS trong môn Tự nhiên và xã hội giáo viên hướng dẫn các em
biết phòng chống tai nạn giao thông và các thương tích khác bằng cách đưa ra
những tình huống cho các em xử lí. Chẳng hạn :
- Khi đi qua ngã tư có đèn tín hiệu gặp đèn đỏ người và xe phải như thế
nào? Khi nào thì người và xe mới được phép đi?
- Trẻ em dưới 8 tuổi phải đi cùng với ai khi đi trên đường phố và khi qua
đường? Đi bộ qua đường em phải đi ở đâu? Khi đi bộ em đi ở đâu? Nếu đường
không có vỉa hè thì thế nào? Em có nên chơi đùa trên đưòng phố không?
- Có leo trèo qua dãi phân cách và chơi gần dãi phân cách không? Vì sao?
Việc chơi gần đường ray xe lửa có nguy hiểm không? Nguy hiểm như thế nào?
- Khi ngồi trên xe máy em phải như thế nào? Em hãy nêu cách đội mũ bảo
hiểm? Nêu sự cần thiết phải đội mũ bảo hiểm?
- Các em đã nhìn thấy tai nạn trên đường chưa? Theo các em vì sao tai
nạn xảy ra?

trong đêm văn nghệ cho học sinh tham gia; tuyên truyền bằng hình thức trực
quan sinh động qua tranh ảnh, sách báo và tổ chức triển lãm ngay tại phòng
truyền thống trường. Xây dựng nhiều mô hình thiết thực và hữu ích như mô
hình câu lạc bộ: Vì bạn bè quanh ta, mô hình phòng chống tệ nạn xã hội, bạn
giúp bạn nghèo vượt khó,... Tất cả đều gắn với nội dung phòng chống tệ nạn xã
hội trong học sinh. Các mô hình này được tuyên truyền đến từng học sinh giúp
các em hiểu rõ về những tác hại và cách phòng chống. Phải phòng ngừa, ngăn
chặn những tệ nạn xã hội trong học sinh là điều ai cũng nhận thấy được, nhưng
vấn đề là ở sự quyết tâm cao, là các biện pháp thiết thực, cụ thể và hiệu quả từ
trong mỗi gia đình, mỗi nhà trường và rộng ra hơn nữa là ý thức trách nhiệm của
toàn xã hội. Gia đình, nhà trường, xã hội hãy cùng nhau góp sức để các em vững
tin hơn trong cuộc sống.
Như vậy bằng nhiều hình thức khác nhau, tôi luôn rèn cho học sinh
những kĩ năng cơ bản có hiệu quả, thể hiện rõ nét ở sự tiến bộ của học sinh trong
nhận thức, trong cư xử, đối xử tốt với bạn bè, người lớn và linh hoạt xử lí trong
mọi trường hợp. Một điều không thể thiếu để tạo sự hưng phấn, vui vẻ, phấn
khởi, giúp các em có ý thức cao trong việc rèn luyện các kĩ năng tôi luôn chú ý
biện pháp tiếp theo:
Biện pháp 4: Động viên khen thưởng
Để động viên, khuyến khích học sinh thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ
năng, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm học tôi đưa ra kế hoạch rèn luyện
cho các em lớp tôi phụ trách. Trao đổi với hội phụ huynh cùng phối hợp và dành
một khoảng riêng để khen thưởng kịp thời động viên các em, để tạo cho các em
có một động cơ tốt trong việc duy trì thực hiện. Tôi theo dõi hằng ngày các em
có biểu hiện tốt tôi ghi vào sổ, trong tiết sinh hoạt cuối tuần cho các em bình
chọn những bạn thực hiện tốt sẽ được một bông hoa điểm mười.
Mỗi học kỳ tôi tổng kết 2 lần (năm 4 kì) để khen thưởng những em đã đạt
nhiều hoa điểm mười bằng những phần quà nhỏ như là nhãn vở, ngòi bút, bọc
bóng... Các em rất vui và hãnh diện khi được tặng những bông hoa điểm tốt và
những món quà của cô giáo tặng. Vì thế, các em không ngừng thi đua cố gắng

chủ động lĩnh hội các kiến thức và kĩ năng cần đạt cụ thể là trong lớp có 30 em
= 100% các em thực hiện tốt .
Giáo dục KNS ở môn Đạo đức qua các tiết học học sinh hoạt động học
tập rất tích cực, các em biết giao tiếp với những người xung quanh, biết đi thì
chào về thì hỏi, biết cách từ chối khi bị rủ rê: cụ thể là 30 em = 100% HS thực
hiện tốt các chuẩn mực đạo đức tốt.
Ngoài ra giáo dục KNS còn được dạy lồng ghép vào tiết sinh hoạt chủ
điểm, trong các tiết học các em hoạt động sôi nổi, ham hoạt động học tâp, vui
chơi, học mà chơi - chơi mà học.
PHẦN III: KẾT KUẬN, KIẾN NGHỊ
1- Kết luận:
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết của
xã hội, các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện
những kĩ năng sống qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh, an toàn,
tích cực, vui vẻ .Việc giáo dục kĩ năng sống ngay từ lớp nhỏ sẽ rút ngắn thời
gian để trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để làm hành
trang bước vào đời. Chính vì vậy, các thầy cô giáo Tiểu học luôn giữ vai trò vô
cùng quan trọng. Vì thế theo tôi để làm tốt việc rèn kĩ năng sống cho học sinh,
mỗi thầy cô giáo cần phải:
- Xác định rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng sống cho học
sinh.
13


- Nắm vững những đặc trưng về phương pháp và hình thức tổ chức dạy
các kĩ năng giao tiếp, ứng xử vào các môn học và các hoạt động khác.
- Tập trung vào việc đầu tư sọan giảng, lồng ghép kĩ năng sống vào các
môn học. Luôn tạo mọi điều kiện để các em có thể bày tỏ, thể hiện mình, tham
gia tốt các buổi hoạt động ngoại khóa của trường, lớp.
- Điều quan trọng là mỗi thầy cô giáo phải rèn cho mình tác phong sinh

xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội.
Giáo dục KNS trong trường Tiểu học là việc làm không thể thiếu được mà mỗi
GV phải thường xuyên làm nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy.
2. Kiến nghị:
14


- Đối với Nhà trường, nên tạo điều kiện cho các em học sinh được học
ngoại khóa nhiều hơn, để các em có nhiều cơ hội thể hiện kĩ năng sống.
- Đề nghị Phòng GD và Sở GD – ĐT hằng năm phải tổ chức các chuyên
đề bồi dưỡng, hướng dẫn GV chúng tôi được tiếp thu các Chuyên đề rèn kĩ năng
sống cho HS./.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 12 tháng 4 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác
Người viết

Phạm Thị Nghĩa

15