I: PHẦN MỞ ĐẦU
Ở trường Tiểu học, ngoài hoạt động giảng dạy và học tập, hoạt động
ngoài giờ lên lớp cũng giữ một vị trí hết sức quan trọng. Nó góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện, rèn luyện thể chất, nâng cao hiểu biết...
và đặc biệt nó là một mặt hoạt động không thể thiếu trong hình thành nhân
cách cho học sinh.
1. Lý do chọn đề tài
Đối với học sinh tiểu học người ta vẫn nói đến mối quan hệ giữa học
và chơi, chơi và học. Vì vậy ngoài học tập nhu cầu chơi là vô cùng cần thiết
với các em: học để mà vui chơi, vui chơi để tiếp thu kiến thức để học tập,
học - chơi được đan xen một cách hài hoà. Sau những giờ học căng thẳng
các hoạt động ngoài giờ lên lớp được các em tiếp nhận một cách say sưa.
Các em thích được hát thích được múa, thích được tập thể dục, thích được
tham gia các hoạt động vui chơi bổ ích. Chúng ta thử tưởng tượng xem nếu
học sinh tiểu học đến trường chỉ làm mỗi nhiệm vụ học tập, một điều tất yếu
xảy ra là khi vào giờ học các em sẽ không thể tập trung học tập được, khả
năng tiếp thu bài giảm sút và đương nhiên chất lượng giáo dục sẽ thấp kém.
Sau đó các em sẽ chán đi học, không muốn đi học.
Làm thế nào để giúp trẻ cân bằng giữa việc học tập và vui chơi, giúp
trẻ giảm bớt sự mệt mỏi, căng thẳng sau những giờ học trên lớp, tạo hứng
thú trong học tập, trong tư duy, trong nghiên cứu sáng tạo, rèn luyện và
phát triển thể chất, tinh thần cho trẻ,.… Việc tổ chức tốt hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp trong nhà trường sẽ giải quyết được vấn đề nêu trên. Bởi
chính hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một sân chơi bổ ích và lí thú
nhất trong nhà trường giúp các em vừa được học tập ôn luyện củng cố, mở
mang kiến thức đã học trên lớp vừa được vui chơi, giải trí lành mạnh và thể
hiện được chính mình. Đây là động lực thúc đẩy giúp các em học tốt hơn
các môn học văn hóa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học
sinh trong nhà trường.
Chính vì những mục tiêu nêu trên, tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài:
“Biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng hoạt động ngoài giờ lên lớp ở
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận:
“Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn
diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành
với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng
nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.” ( Luật giáo dục Việt Nam năm 2005,
điều 2 chương 3)
Khoản 1 Điều 29 Điều lệ trường tiểu học 2010 đã ghi: “ Hoạt động
giáo dục bao gồm hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp và hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi
dưỡng năng khiếu, giúp đỡ học sinh yếu kém phát triển phù hợp đặc điểm
tâm lí, sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học”. Như vậy, hoạt động giáo dục trong
trường Tiểu học được chia thành hai bộ phận: Hoạt động giáo dục trong giờ
lên lớp; Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp được tiến hành thông qua việc
dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn trong chương trình giáo dục phổ
thông cấp Tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục ban hành. ( Khoản 2- Điều
29 Điều lệ trường tiểu học 2010).
4
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khóa,
hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa,
văn nghệ, hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động
xã hội khác. được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc
và tự chọn. ( Khoản 3- Điều 29 Điều lệ trường tiểu học 2010). Hoạt động
ngoài giờ lên lớp là một hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách
có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm thực thi quá trình đào tạo nhân
cách học sinh, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của đời sống xã hội.
5
tâm là việc nâng cao chất lượng giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh mà
từ trước đến nay chúng ta còn xem nhẹ.
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm.
a. Tình hình địa phương :
Trường tiểu học Lê Tất Đắc, nằm dọc theo Quốc lộ 10 thuộc thị trấn
Bút Sơn, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Dân số 5532 người/1521 hộ.
Phụ huynh học sinh chủ yếu là cán bộ công chức nhà nước và công nhân.
Phần lớn cha mẹ học sinh quan tâm đến việc học tập của con em. Số hộ
nghèo vẫn còn.
b. Đặc điểm trường tiểu học Lê Tất Đắc:
Trường tiểu học Lê Tất Đắc thành lập từ tháng 9/1990 được tách từ
trường Thị trấn. Đội ngũ giáo viên ổn định, đảm bảo đủ chỉ tiêu (21 GV/17
lớp, tỉ lệ 1,23%). Số giáo viên đạt chuẩn 100%, giáo viên trên chuẩn 19/21 tỉ
lệ 90.5%; trường có giáo viên chuyên các môn Thể dục, Âm nhạc, Mỹ thuật,
tiếng Anh trong biên chế; toàn trường học 2 buổi/ngày lại học chỉ một điểm
trường nên thuận lợi cho việc quản lý, chỉ đạo và sinh hoạt của học sinh.
Cơ sở vật chất tương đối ổn định, có đủ phòng học, cây xanh bóng
mát đảm bảo môi trường xanh, sạch, đẹp; có sân chơi bằng xi măng sạch sẽ,
có bãi tập cho học sinh 2400m2. Trường được công nhận trường đạt chuẩn
mức độ II, năm học 2011-2012. Trường được chủ tịch nước tặng Huân
chương Lao động Hạng Nhất năm 2014.
c. Thực trạng công tác quản lý hoạt động GDNGLL trong thời gian
qua:
* Thực trạng về xây dựng kế hoạch:
Hàng năm, nhà trường đều xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động
NGLL với các nội dung theo chủ điểm hàng tháng.Tổ trưởng các tổ chuyên
gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của trường, lớp. Thậm chí
nhiều phụ huynh không muốn cho con em mình tham gia vào hoạt động này
vì sợ mất nhiều quỹ thời gian học tập của trẻ và ảnh hưởng trực tiếp tới kết
quả, thành tích học tập của các em. Chính những suy nghĩ, nhìn nhận sai
lầm ấy đã chi phối đến cách nhận thức của trẻ đối với hoạt động ngoài giờ
lên lớp. Do vậy nhiều trẻ không có ý thức tự nguyện, tự giác, tích cực khi
tham gia hoạt động. Nhiều em tham gia lấy lệ, chưa phát huy hết năng lực
sở trường của bản thân, chưa thể hiện được bản lĩnh của mình trước tập thể.
Vì thế chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa cao
Trong những năm gần đây, từ khi nhà trường thực hiện phong trào
“Xây dưng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp đã được nhà trường quan tâm hơn trước. Chất lượng và
hiệu quả của hoạt động này đã có những bước chuyển biến đáng kể. Nội
dung giáo dục phong phú, hình thức đa dạng, phạm vi tiến hành rộng rãi,
thời gian thực hiện thuận lợi, thu hút được nhiều học sinh tham gia. Hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã trở thành hoạt động thường xuyên liên
tục, nối tiếp với hoạt động dạy học trên lớp và là một bộ phận không thể
thiếu trong hoạt động giáo dục chung của nhà trường. Nó đã góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh và thực hiện tốt mục tiêu giáo
dục chung của nhà trường. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được
quan tâm cải tiến về nội dung và hình thức, thu hút được học sinh tham gia.
Ngoài thời gian sinh hoạt Đội, Sao, hoạt động ngoại khóa, mỗi lớp còn có
riêng 1 tiết/tuần, thời gian đầu tư thỏa đáng.Việc nhận thức của giáo viên và
phụ huynh học sinh đối với hoạt động này có nhiều chuyển biến. Giáo viên
chủ nhiệm đã quan tâm nhiều hơn đến hoạt động này, song xét về chất lượng
và hiệu quả vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng tốt cho việc thực hiện các
7
mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới theo tinh thần của Thông tư số
trường còn tổ chức cho liên đội tham gia một số phong trào do cấp trên tổ
chức như:
- Phong trào kế hoạch nhỏ.
- Xây dựng quỹ bạn nghèo, quỹ tình thương trong liên đội để giúp đỡ
các bạn có hoàn cảnh khó khăn vươn lên học tốt.
- Tổ chức thi trò chơi dân gian và hội diễn văn nghệ nhân dịp 26/3;
thi múa hát sân trường nhân dịp 20/11...
8
Đăc biệt năm học 2015-2016, nhà trường đưa nội dung giáo dục Kỹ
năng sống, giáo dục An toàn giao thông vào lịch báo giảng hàng tuần của
giáo viên chủ nhiệm, xem đây là một trong những môn học cụ thể của các
khối lớp.
b. Những giải pháp cụ thể nâng cao chất lượng hoạt động ngoài giờ lên
lớp.
Một là: Đảm bảo sự lãnh đạo, chỉ đạo:
Thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở và Phòng Giáo
dục- Đào tạo về tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
trong nhà trường.
Đảm bảo sự chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương.
Phối kết hợp thật tốt với các lực lượng trong và ngoài nhà trường để tổ chức
tốt các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Hai là: Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị cho hoạt động
ngoài giờ lên lớp
Muốn tổ chức được hoạt động nhất thiết phải có đầu tư ở một mức độ
nhất địmh, đôi khi chỉ cần tốn không nhiều tiền vẫn thu được những kết quả
khá tốt.
* Về không gian, quang cảnh trường lớp:
trường đều mua sắm thêm các loại sách báo để học sinh tham khảo: Báo
Thiếu niên, truyện tranh Nhi đồng,.......
Ba là: Lập kế hoạch, phân công người phụ trách.
Để hoạt động ngoài giờ lên lớp trở thành nề nếp, Ban giám hiệu có kế
hoạch cụ thể. Ngoài kế hoạch chỉ đạo của hiệu trưởng, kế hoạch năm học,
phân công cụ thể mảng hoạt động này cho hiệu phó phụ trách từ đó có kế
hoạch hoạt động cụ thể. Kế hoạch này thông qua hội đồng sư phạm, ban
giám hiệu và được lên lịch hàng ngày theo lịch công tác tuần của nhà
trường, từ đó quản lý chỉ đạo theo kế hoạch. Tổng phụ trách Đội là người
phụ trách chính có trách nhiệm triển khai theo dõi đánh giá, duy trì tới các
giáo viên chủ nhiệm. Ban giám hiệu họp giao nhiệm vụ trách nhiệm cho
tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm. Tổng phụ trách phải là giáo viên có
khả năng hát múa, kỹ năng nói tốt, có điều kện về mặt thời gian, yêu nghề
mến trẻ, năng động.
Kế hoạch cụ thể của nhà trường năm học 2015-2016 như sau:
Tháng
8
Chủ
Nội dung Giáo dục (GD)
điểm
GD
Mùa
- Chủ đề: GD kĩ năng tham gia sinh
tựu
hoạt tập thể
trường * Hoạt động trước khai giảng: - Hát
đúng, thuộc 2 bài hát: Quốc ca- Đội ca;
- Tổ chức lao động vệ sinh, tu sửa
- Tổ chức các nền nếp theo buổi,
ngày, theo tuần như kế hoạch.
-Tập múa hát sân trường bài “Rửa
tay với xà phòng”
Mái
- ĐH kiện toàn tổ chức Đội.
trường
-Tham gia các hoạt động “Hội khỏe
thân
Phù Đổng”
yêu
- Sơ kết thi đua và phát động đợt thi
đua mới.
- GD ATGT: Chủ để 1
+ An toàn và nguy hiểm (Lớp 1)
+ An toàn và nguy hiểm trên đường
phố (Lớp2)
+ Em tìm hiểu ATGT đường bộ,
đường sắt( L3)
+ Biển báo giao thông và vạch kẻ
đường ( L 4)
+ Biển báo GT thường gặp ( Lớp 5)
11
10
11
- Chủ đề: Vòng tay bạn bè
- Tập múa hát sân trường bài “Điều
em muốn”
- Tổ chức trò chơi “Trồng nụ trồng
hoa”, “Rồng rắn lên mây”
- Sơ kết thi đua, phát động thi đua
mới.
- GD Kĩ năng sống: Chủ đề 2
+ Kỹ năng quản lý thời gian ( Lớp 1)
+ Kỹ năng lắng nghe tích cực ( Lớp 2)
+ KN giao tiếp với bạn bè và mọi
người(L3, 4)
+KN ứng phó căng thẳng ( L 5)
- GD an toàn giao thông: Chủ đề 2
+ KN Em tìm hiểu đường phố ( Lớp
1)
+ Đường phố nơi em sống và đi
12
12
Uống
nước
nhớ
nguồn
học( Lớp 2)
+ Tìm hiểu biển báo giao thông ( Lớp
3)
+ Chiếc xe đạp an toàn ( Lớp 4)
+ Hiệu lệnh của cảnh sát GT. Biển báo
GT( L2)
+ Đi bộ an toàn ( Lớp 3)
+Thực hành đi xe đạp ( Lớp 4)
+ Những hành vi không được phép
13
- Tổ chức giao lưu
MHTTST cấp cụm,
huyện.
- HĐ MHTTST
khi đi xe đạp ân toàn ( Lớp 5)
1
2
- Chủ đề: GD truyền thống dân tộc
- GD Kĩ năng sống: Chủ đề 4
+ KN tìm kiếm sự hỗ trợ khi khó khăn
( Lớp 1)
+ KN tự tin ( Lớp 2)
+ KN phòng tránh tai nạn thương tích
( Lớp 3)
+ KN tự bảo vệ mình ( Lớp 4)
Ngày
+ KN giải quyết mâu thuẫn ( Lớp 5)
Tết
- Tập múa hát sân trường bài “Phép
lạ hằng ngày , Khăn quàng thắp
sáng bình minh”
- Tổ chức trò chơi “Rồng rắn lên
mây”
- Tổ chức văn nghệ hát về Đảng và
Bác Hồ.
- GD Kĩ năng sống: Chủ đề 5
+ KN ra quyết định và giải quyết vấn
đề ( Lớp 1)
+ KN cảm thông, chia sẻ ( Lớp 2)
+ KN đảm nhận trách nhiệm ( Lớp 3)
+ KN tìm kiếm sự hỗ trợ khi khó
khăn( Lớp 4 )
+ Kiên định và từ chối ( Lớp 5)
- GD an toàn giao thông: Chủ đề 5
14
+ Đi bộ sang đường an toàn ( Lớp 1)
+ Các phương tiện giao thông đường
bộ ( Lớp 2)
+ Đường đi bộ an toàn đến trường
( Lớp 3)
+ Giao thông đường thủy và AT
đường thủy( L4)
+ Nguyên nhân gây ra tai nạn giao
thông( Lớp 5)
3
huyện
Hòa Chủ đề: GD tình đoàn kết hữu nghị
bình và giữa các dân tộc, các quốc gia trên thế
hữu
giới
nghị - Tổ chức các hoạt động tìm hiểu về
truyền thống đấu tranh dựng nước
15
- Giao lưu Tìm hiểu kĩ
năng tham gia giao
thông an toàn cấp
trường, cấp huyện.
- HĐ MHTTST
- Giao lưu hoạt
động CLB cấp
cụm, trường.
- HĐ MHTTST
của dân tộc ta
- Tập múa hát sân trường bài “Đi
cấy”
- Giao lưu hoạt động CLB cấp cụm,
trường.
- GD Kĩ năng sống (Chủ đề 7)
+ KN ứng xử ( Lớp 1)
+ KN hợp tác ( Lớp 3)
+ Mục tiêu của tôi ( Lớp 4)
trạng này rất vất vả cho tổng phụ trách Đội mà hiệu quả không cao. Khi học
sinh tập thể dục đồng diễn, hát múa tập thể giáo viên chủ nhiệm trực tiếp
theo dõi đôn đốc lớp mình. Khi học sinh tham gia hoạt động vui chơi, thể
thao giáo viên chủ nhiệm có thể cùng tham gia với học sinh các em sẽ rất
thích thú, khi ấy các thầy cô giáo thực sự là những người bạn lớn và chắc
chắn chất lượng sẽ tăng lên rõ rệt. Trong tất cả các hoạt động giáo viên chủ
nhiệm phải là người luôn sâu đi sát, theo dõi quản lý giúp đỡ các em một
cách thường xuyên liên tục. Cuối tuần, tổng phụ trách đội tổng kết, đánh giá
16
kết quả thi đua của các chi đội, chi sao từ kết quả theo dõi của trực sao, sự
theo dõi của giáo viên trực tuần.
b. Ngoài nhà trường
Học sinh tiểu học là những Đội viên thiếu niên, nhi đồng ngoài hoạt
động ở trường các em còn được tham gia những hoạt động ở nhà. Đoàn
thanh niên các khu phố quản lý chỉ đạo các em vì vậy cần có mối liên hệ
chặt chẽ giữa nhà trường với các chi đoàn các khu phố. Nhà trường cần có
danh sách học sinh của từng phố theo từng lớp đưa về các chi đoàn các phố
theo dõi hoạt động của học sinh. Phối kết hợp với ban chấp hành Đoàn xã ,
tổ chức ngoại khoá vui chơi cắm trại hội diễn văn nghệ hoặc lao động công
ích quét dọn đường làng ngõ xóm, khu di tích lịch sử văn hoá ở địa phương.
Phối hợp với hội cựu chiến binh xã, mời các cựu chiến binh về kể chuyện về
anh bộ đội cụ Hồ, những tấm gương thiếu nhi dũng cảm, những tấm gương
anh hùng của các chiến sĩ cách mạng.
Năm là: Duy trì tổ chức thực hiện có nề nếp .
Với mọi hoạt động nếu không duy trì tổ chức thực hiện thường xuyên
liên tục thì sẽ không có kết quả, đồng thời việc triển khai thường xuyên gặp
khó khăn vất vả. Cần có những qui định hết sức cụ thể từng ngày từng buổi
và từng khâu công việc.Ví dụ: Toàn trường thực hiện thời gian biểu hoạt
Về giáo dục đạo đức không chỉ thực hiện trong các giờ đạo đức chính
khoá mà cần thực hiện ở mọi lúc mọi nơi. Muốn vậy mỗi giáo viên cần là
tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Tấm gương trong cư xử quan hệ với
mọi người. Mỗi giáo viên chủ nhiệm cần có thái độ kiên quyết với những
học sinh nói tục chửi bậy đánh nhau, vi phạm nội quy trường lớp. Các đối
tượng này, giáo viên chủ nhiệm phải liên lạc với phụ huynh học sinh để trao
đổi, phối hợp giáo dục.
Sáu là: Về hoạt động Đội thiếu niên, nhi đồng:
Đội thiếu niên, nhi đồng cần tổ chức thực hiện theo kế hoạch công tác
Đội theo chủ đề chủ điểm của hoạt động Đội. Duy trì hoạt động từ các chi
đội liên đội ngay từ đầu năm. Mỗi lớp đều có đội cờ đỏ theo dõi các mặt
hoạt động của các lớp đánh giá theo tuần vào thứ hai hàng tuần. Cần gắn thi
đua của các lớp với thi đua của giáo viên. Tổng phụ trách trực tiếp phụ trách
chỉ đạo các hoạt động của Đội, ngoài ra cần tổ chức sinh hoạt sao nhi đồng
ở các lớp 1,2,3.
Bảy là: Kiểm tra đánh giá
Bất kể hoạt động nào cũng cần kiểm tra đánh giá, đây là chức năng cơ
bản cần thiết trong công tác quản lý. Sau khi triển khai các hoạt động cần có
kế hoạch kiểm tra đánh giá một cách nghiêm túc. Ngoài kiểm tra định kỳ,
cần có kiểm tra đột xuất từng lớp, từng cá nhân trong lớp. Đưa các chỉ số
của hoạt động này là một trong những tiêu chí thi đua với giáo viên với các
lớp. Đối với cá nhân tập thể chưa đạt yêu cầu cần yêu cầu chấn chỉnh ngay
những tuần tiếp theo.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
a. Khi chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
18
Em Nguyễn Hương Mai-- đạt giải Nhất Giao lưu tiếng hát học sinh Tiểu
học cấp huyện.
20
HS trường Tiểu học Lê Tất Đắc tham gia Liên hoan kể chuyện và tiếng
hát giáo viên, học sinh Tiểu học cấp tỉnh
Năm học 2015-2016, học sinh tham gia thi môn Thể dục,Hội khỏe
phù đổng đạt giải cao: 1 huy chương vàng ( giải cờ vua khu vực Bắc miền
Trung),11 giải cấp tỉnh( Huy chương vàng : 4, huy chương Bạc: 5; Khuyến
khích: 2); 26 giải cấp huyện ( Nhất: 3; Nhì: 2; Ba: 17; Khuyến khích: 4).
Toàn đoàn xếp thứ nhất môn Thể dục thể thao.
- Phong trào hoạt động Đội cũng thể hiện rõ sắc thái: 1 học sinh tham
gia thi phụ trách sao giỏi cấp huyện đạt giải Nhì.
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2015:Học sinh thi múa hát sân trường
21
Em Đỗ Thu Phương (HS lớp 5) đạt giải Nhì Hội thi Chỉ huy Đội- Phụ
trách sao giỏi năm học 2015-2016
- Năm học 2015-2015, toàn trường có: 424 em = 100% hoàn thành chương
trình lớp học. 75 em = 100 % hoàn thành chương trình Tiểu học.
* Phong trào thi đua nổi bật: Bồi dưỡng HS năng khiếu, học sinh giỏi
đồng đội luôn xếp thứ Nhất toàn huyện, là trường trong tốp đầu toàn Tỉnh.
PHẦN III: K ẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Bài học kinh nghiệm:
Từ một số biện pháp trên có thể rút ra một số bài học thiết thực để nâng
Bút Sơn, ngày 9 tháng 5 năm 2016
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Nguyễn Thị Thanh
23