Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
PHẦN 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Xã hội trí thức ngày nay đòi hỏi rất nhiều ở người thầy về năng lực trí tuệ
và đạo đức nghề nghiệp. Không chỉ giỏi về lĩnh vực chuyên môn mà còn hiểu
biết rộng trên tất cả các lĩnh vực khác.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐNGLL) là một môn học mới
được đưa vào giảng dạy ở trường THCS. Tạo hứng thú để học sinh say mê học
môn HDNGLL là kết quả của sự tổng hợp việc giảng dạy và xử lý tình huống sư
phạm của giáo viên. Nhưng để có được kết quả đó thì mỗi chúng ta – Những
người giáo viên phải có một thời gian dài nghiên cứu, tìm hiểu, thử nghiệm, đặc
biệt là phải yêu nghề, mến trẻ, luôn coi trọng phương châm “Giáo dục là quốc
sách hàng đầu”.
1.1 Lý do chọn đề tài:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là môn học mới ở bậc THCS, nó đòi
hỏi người thầy lẫn người trò phải am hiểu và nắm kỹ các kiến thức liên quan đến
văn hóa – xã hội – lịch sử. Ở đó người thầy giỏi không chỉ truyền thụ những
kiến thức hiện đại, chuẩn mực mà còn phải biết hun đúc những khát vọng chính
đáng, đồng thời khơi dậy được tiềm năng sẵn có của học sinh, làm cho học sinh
biết cách học, có năng lực tư duy, năng động và tự tin, có ý thức phấn đấu vươn
lên trong cuộc sống, biết quan tâm đến cộng đồng, sẵn sàng cống hiến cho Tổ Quốc.
Tuy nhiên, với đối tượng học sinh ở vùng khó khăn thì việc thực hiện một
tiết HĐNGLL hiệu quả rất khó khăn. Đa số các em còn chậm trong tư duy và
sáng tạo, chưa thật sự tự ti khi đứng trước một tập thể.
Vậy làm thế nào để gây hứng thú cho học sinh thực hiện tốt tiết
HĐNGLL? Có lẽ đây là câu hỏi được đặt ra cho tất cả giáo viên – đặc biệt là các
giáo viên đang đứng lớp tại các vùng khó khăn. Chính vì lý do này tôi chọn đề
tài “Nâng cao chất lượng HĐNGLL 8” tuy còn nhiều hạn chế nhưng cũng giúp
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 1
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
giáo viên có thêm tài liệu tham khảo để tìm ra biện pháp tốt nhất trong việc
động để Chiếm lĩnh tri thức đó một cách hệu quả.
Trong tình hình hiện nay, việc say mê tìm tòi và tích cực trong tiết
HĐNGLL rất hi hữu. Đa số các em chưa thật sự say mê, còn thụ động khi giáo
viên chủ nhiệm và Ban cán sự lớp giao việc. Nếu không có biện pháp khắc phục,
tôi e rằng môn HĐNGLL sẽ nhàm chán đối với các em. Bởi vậy, đòi hỏi giáo
viên, nhất là giáo viên giảng dạy môn HĐNGLL phải tìm ra biện pháp tốt nhất
để giảng dạy cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng tiết HĐNGLL.
Phần 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1. Thực trạng ban đầu.
Trường THCS Nguyễn Thái Bình là một trong những trường thuộc vùng
khó khăn của quận, cơ sở vật chất tương đối đảm bảo nhưng vẫn còn thiếu thốn
so với các trường khác trong quận. Chất lượng học sinh chưa thật sự cao, ý thức
học tập và rèn luyện của một số em chưa thật sự tốt. Mặt khác, dân cư phân bố
không đều, phụ huynh lại ít quan tâm đến việc học hành của con cái mình, có
người còn cho rằng họ cho con đi học là được rồi, còn việc học hành tế nào là
trường lo. Do đó đã gây nhiều khó khăn trong việc giáo dục và giảng dạy học sinh.
Năm học 2011 – 2012 tôi được giao chủ nhiệm lớp 8/2. Dưới đây là bảng
thống kê thực trạng tình hình lớp 8/2 đầu năm:
TSHS Chất lượng học tập Chất lượng hạnh kiểm
36
G K TB Yếu Kém T K TB Yếu
6 10 15 4 1 20 15 1
Và kết quả thực hiện chủ điểm của tiết HĐNGLL:
TSHS Tốt Khá Trung bình Yếu
36
SL TL SL TL SL TL SL TL
20 55.5% 13 36.2% 3 8.3%
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 3
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
em. Từ nguyên nhân và tình trạng trên, tôi nhận thấy rằng vai trò của giáo viên
chủ nhiệm rất quan trọng trong việc giảng dạy bộ môn HĐNGLL, tôi có các giải
pháp khắc phục cụ thể như sau:
* Giáo viên chủ nhiệm phải nhiệt tình, năng động và đóng vai trò trung
tâm thiết kế các hoạt động, đồng thời cũng là người thật sự năng nổ, có lòng
nhiệt huyết yêu nghề, mến trẻ.
Đúng thế, loại hình hoạt động của bộ môn HĐNGLL rất cần đến sự tươi
trẻ trong tâm hồn và lòng nhiệt tình, tính năng động của các thầy cô giáo. Bởi
vậy, giáo viên chủ nhiệm khi được phân công phụ trách bộ môn này phải được
chọn lọc, phải nắm kĩ và tìm hiểu về kĩ năng cơ bản trong tổ chức các hoạt
động. Giáo viên chủ nhiệm phải vạch kế hoạch thời gian, dự kiến công việc,
phân công cụ thể cho từng cá nhân học sinh. Bên cạnh đó còn hướng dẫn học
sinh tự chuẩn bị và độn đốc học sinh thực hiện. Đồng thời, có thể huy động sự
giúp đỡ của các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường.
Chính những điều này sẽ giúp học sinh bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực
tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội, có tình cảm chân thành,
niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước, có thái độ đúng đắn
với các điều kiện tự nhiên và xã hội.
Ví dụ: Chủ điểm tháng 11 “Tôn sư trọng đạo”
Với hoạt động chủ điểm này, giáo viên chủ nhiệm cần phải chuẩn bị về
phương tiện hoạt động như sau:
* Bản tóm tắt ý nghĩa ngày nhà giáo Việt Nam.
- Lịch sử ngày nhà giáo Việt Nam 20 – 11.
- Vị trí, vai trò của nhà giáo đối với sự phát triển của xã hội.
- Công lao của thầy, cô giáo đối với học sinh.
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 5
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
- Giới thiệu một số nhà giáo Việt Nam tiêu biểu (như Chu Văn An,
Nguyễn Tất Thành, Võ Nguyên Giáp)
- Bạn hãy đọc một bài thơ nói về thầy, cô giáo?
- Bạn hãy hát một bài hát nói về thầy, cô giáo?
* Phân công công việc cho học sinh.
- Hoa tăng thầy, cô giáo.
- Mỗi tổ ba tiết mục văn nghệ về công ơn, tình cảm thầy trò, phụ trách văn nghệ.
- Sưu tầm bài báo, thơ, bài hát. Mẫu chuyện về thầy cô giáo, về tình cảm
thầy trò.
- Mời thầy, cô giáo đến dự và phát biểu.
- Trang trí lớp.
- Điều khiển chương trình.
Sau khi đã chuẩn bị xong về phương tiện hoạt động, giáo viên chủ nhiệm
triển khai cho học sinh nắm để thực hiện đồng thời giáo viên chủ nhiệm phối
hợp với ban phụ huynh, giáo viên tổ phụ trách và cán bộ lớp bàn về chương
trình buổi lễ.
Như vây, với sự chuẩn bị kỹ, giáo viên chủ nhiệm đã thiết kế thành công
hoạt động, trò chỉ cồn công việc là thi công. Qua hoạt động này, tôi nhận thấy
các em rất sôi nổi, hào hứng, tích cực và được người dự đánh giá cao.
* Thành lập tổ, nhóm chọn trong chi đội, liên đội để tập huấn, từ đó tạo
sự lôi cuốn, hấp dẫn trong học sinh.
Phần lớn các em ở vùng khó khăn nên nói chung là e dè, ít mạnh dạn
trong sinh hoạt tập thể. Vì vậy để khắc phục tình trạng này thì giáo viên chủ
nhiệm cần thành lập tổ, nhóm trong chi đội, liên đội để tập huấn. Khi các em
tham gia hoạt động của chi đội, liên đội sẽ giúp các em mạnh dạn hơn, mặc cảm
sự thua kém hay tự ti mất đi, dần dần các em bị các hoạt động tập thể lôi cuốn.
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 7
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
Ví dụ: Em Cẩm Tiên, Minh Hùng, Lê ly, Minh Thúy lớp 8/2 đều là học
sinh có lực học từ trung bình khá trở lên nhưng các hoạt động mang tính tập thể
các em lại e dè, không bạo dạn. Biết được nguyên nhân này, tôi đã đưa các em
1. Yêu cầu giáo dục.
Giúp học sinh:
- Nhận thức được ngày thành lập Đảng, các mốc lớn và sự kiện lịch sử
truyền thống vẻ vang của Đảng.
- Biết ơn và tự hào về Đảng, về truyền thống cách mạng của dân tộc do
Đảng lãnh đạo.
- Học tập tốt, rèn luyện tốt để đền đáp công ơn của Đảng.
- Củng cố và khắc sâu công ơn của Đảng đối với quê hơn đất nước.
- Rèn luyện óc tư duy, sáng tạo, trí tưởng tượng phong phú, rèn luyện kỹ
năng viết, vẽ.
- Phát huy tiềm năng văn nghệ của lớp biết được nhiều bài hát ca ngợi
Đảng, ca ngợi quê hương đết nước.
- Càng thêm tin yêu Đảng, yêu quê hương.
- Phát huy phong cách biểu diễn văn nghệ, tự tin, lạc quan yêu cuộc sống.
2. Nội dung và hình thức hoạt động.
2.1. Nội dung.
- Lịch sử ngày thành lập Đảng 03/02/1930.
- Các sự kiện lịch sử của Đảng.
- Các bài thơ, bài hát về Đảng.
- Các bài hát, bài thơ, điệu múa, kịch … ca ngợi Dảng, ca ngợi quê
hương, đất nước và mùa xuân.
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 9
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
2.2. Hình thức hoạt động.
Thi tìm hiểu.
Thi viết, vẽ theo đúng chủ đề, giới thiệu những sáng tác của cá nhân của tổ.
Cá nhân, tổ biểu diễn văn nghệ.
3. Chuẩn bị hoạt động.
3.1. Về phương tiện hoạt động.
Câu 1: Bạn hãy cho biết Đảng ta thành lập vào ngày tháng năm nào?
(03/02/1930)
Câu 2: Hãy kể tên một đảng viên ở địa phương bạn hoặc ở trường chúng ta?
Câu 3: Hãy đọc một bài thơ có nội dung về Đảng.
Câu 4: Hãy hát một bài hát có nội dung về Đảng.
Câu 5: Hãy hát một bài hát có câu “Đảng cộng sản Việt Nam quang
vinh”
Câu 6: Hãy kể tên 2 bài hát ca ngợi về Đảng?
Câu 7: Bạn có suy nghĩ gì về những đảng viên?
Câu 8: Bạn học tập ở đảng viên những đức tính gì?
Nếu các đội dự thi không trả lời được thì dẫn chương trình mời cổ động
viên trả lời. BGK ghi điểm cho mỗi đội, mỗi câu trả lời đúng 20 điểm.
Dẫn chương trình: Mời BGK công bố điểm.
Hoạt động 2: Thi viết, vẽ ca ngợi công ơn của Đảng và vẽ đẹp của quê
hương em.
Hát tập thể bài “Em là mầm non của Đảng”
Dẫn chương trình: Kính thưa các thầy, cô giáo, thưa các bạn! Để khắc sâu
công ơn của Đảng và ca ngợi Đảng. Tiếp tục chương trình hôm nay là cuộc thi
viết vẽ ca ngợi công ơn của Đảng và vẻ đẹp quê hương.
Dẫn chương trình: Cuộc thi của chúng ta hôm nay là thi trưng bày sản
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 11
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
phẩm sưu tầm, viết, vẽ của các tổ, mỗi sản phẩm phải kèm theo lời bình và mỗi
tổ cử một bàn bình cho tác phẩm của mình.
Dẫn chương trình: Sau đây tôi xin gới thiệu thành phần BGK gồm các bạn: Huy,
Lâm, Khoa, Đức, Uyên, Trinh xin các bạn cho một tràng vổ tay.
Dẫn chương trình: Tôi xin thông qua thang điểm như sau: Hình thức 20
điểm, lời bình 10 điểm; phong cách của người trình bày lời bình 10 điểm.
Dẫn chương trình: Xin mời phần dự thi của các tổ, lần lượt từng tổ lên
Dẫn chương trình: Mời cô Lê Thị Mỹ Tho trao quà cho các đội thi.
Dẫn chương trình: Buổi sinh hoạt đến đây kết thúc, kính mời cô Hoàng
Thị Vân nhận xét.
5. Tổng kết.
Giáo viên chủ nhiệm: Nhận xét, dặn dò chuẩn bị cho hoạt động sau:
Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ mừng ngày thành lập Đoàn.
Với sự chuẩn bị chu đáo của GVCN về việc phân công công việc cho học
sinh như chuẩn bị câu hỏi có đáp án kèm theo, các tư liệu, các bài hát, bài thơ …
Tất cả các em đều say mê tìm tòi và hăng hái tham gia. Tiết HĐNG vì thế mà rất
sôi nổi và được đánh giá rất cao.
* Cần có tài liệu môn HĐNG cho học sinh.
Tài liệu học tập đóng vai trò rất lớn trong công việc nâng cao chất lượng
giờ dạy. Bộ Giáo dục và Đào tạo mới chỉ ban hành một cuốn sách duy nhất cho
giáo viên, còn học sinh không có tài liệu nên hoàn toàn bị động khi tiếp thu. Vì
thế, người dạy mất nhiều thời gian để triển khai hướng dẫn. Vai trò trung tâm
của người học khó được phát huy. Vì vậy để tạo niềm say mê cho học sinh trong
tiết học HĐNGLL thì cần phải có thêm tài liệu để tăng thêm tính chủ động cho
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 13
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
các em và tạo điều kiện cho giáo viên phụ trách môn này.
* Nhà trường cần phải có kế hoạch phối hơp giữa các thầy, cô giáo phụ
trách bộ môn trong trường với lực lượng tập thể của địa phương.
Vì chủ điểm của ba tháng hè cũng là nội dung sinh hoạt dành cho các em
học sinh khi về địa phương. Do vậy, nhà trường nên có kế hoạch phối hợp giữa
các giáo viên phục trách bộ môn này với lực lượng các đoàn thể của địa phương
để khép kín chu trình giáo dục, tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn và nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện cho học sinh.
* Giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức rút kinh nghiệm và đánh giá kết quả
sau mỗi hoạt động chủ điểm.
giúp giải quyết các tình huống. Nhiều hoạt động chỉ cần GVCN hướng dẫn qua
là học sinh tự thiết kế và thi công.
Học sinh thể hiện được tính chủ động tích cực, có khả năng hoạt động độc
lập, tự đề xuất và giải quyết vấn đề, đồng thời có khả năng có thể kiểm tra đánh
giá kết quả hoạt động của mình.
Dưới đây là kết quả thực hiện chủ điểm của tiết HĐNGLL trong học kỳ 1
của lớp 8/2.
TSHS
Tốt Khá TB Yếu TB trở lên
SL TL SL TL SL TL SL TL SL TL
36 26 72.2% 10 27.8% 36 100%
* KẾT LUẬN:
Qua công tác thực nghiệm của mình với các biện pháp nêu trên, tôi đã gặt
hái được một số thành công nhất định. Hầu hết các tiết HĐNGLL được tất cả
các học sinh trong lớp nhiệt tình tham gia với lòng say mê và học hỏi.
Người thực hiện: Hoàng Thị Vân Trang 15
Sáng kiến kinh nghiệm Trường THCS Nguyễn Thái Bình
* KIẾN NGHỊ:
Vến đề “Nâng cao chất lượng HĐNGLL 8” ở trường THCS Nguyễn Thái
Bình có thể tiến hành nhiều phương pháp, bằng nhiều hình thức đa dạng và
phong phú. Trên đây chỉ là một số biện pháp nhỏ mà bản thân tôi đã thử nghiệm
trong quá trình phụ trách bộ môn HĐNGLL ba năm vừa qua ở trường THCS
Nguyễn Thái Bình. Muốn thực hiện thành công các biện pháp này thì yêu cầu
GVCN cần phải lưu ý những vấn đề sau:
1. Nắm kỹ tình hình của lớp, tâm lí từng học sinh ngay từ đầu năm học
thông qua GVCN hay GVBM cũ từ đó có biện pháp giáo dục từng em.
2. Phân loại học sinh theo từng mức độ, bố trí sơ đồ chỗ ngồi hợp lý,
thành lập các tổ, nhóm học sinh để các em có thể giúp nhau cùng tiến.
3. Tạo không khí vui vẻ trong giờ học, đưa ra nhiều vấn đề gợi mở để