1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân.
Giáo dục Tiểu học có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí
tuệ, thẩm mĩ và thể chất, trí tuệ cho trẻ em nhằm hình thành cơ bản ban đầu cho
sự phát triển nhân cách con người. Trong nhà trường Tiểu học, Tiếng Việt là một
môn học quan trọng và chiếm lượng thời gian nhiều nhất. Môn Tiếng Việt bước
đầu dạy cho học sinh nhận biết những kiến thức cơ bản cần thiết bao gồm: Ngữ
âm, chữ viết, từ vựng, chính tả.. Trên cơ sở đó rèn luyện cho học sinh 4 kĩ
năng ngôn ngữ cơ bản: nghe, nói, đọc, viết và giúp học sinh sử dụng hiệu quả
Tiếng Việt trong học tập và giao tiếp. Ngoài ra nó còn góp phần bồi dưỡng cho
các em những tình cảm chân chính lành mạnh, hình thành và phát triển ở các em
những phẩm chất tốt đẹp. Trong môn Tiếng Việt có nhiều phân môn như: Tập
đọc, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập làm văn. Mỗi phân môn có một vai trò và
nhiệm vụ khác nhau nhưng chúng lại liên quan với nhau.
Tập làm văn là một phân môn có vị trí hết sức quan trọng đối với học sinh
Tiểu học. Nó chính là kết quả của việc tiếp thu, vận dụng các kiến thức của các
phân môn kia. Mục tiêu của phân môn Tập làm văn lớp 4 không chỉ trang bị
kiến thức và rèn luyện các kĩ năng làm văn cho học sinh mà còn góp phần cùng
các môn học khác mở rộng vốn sống, rèn luyện tư duy lô-gíc, tư duy hình tượng,
bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc thẩm mĩ, hình thành nhân cách cho các em. Phân
môn Tập làm văn giúp học sinh vừa tổng hợp, vừa vận dụng các hiểu biết về
Tiếng Việt từ các phân môn khác vừa phát huy và hoàn thiện các kết quả đó.
Chiếm một phần lớn trong phân môn Tập làm văn ở Tiểu học là văn miêu
tả. Văn miêu tả chia làm nhiều dạng bài. Ở lớp 4, các em đã được học tả đồ vật,
tả cây cối, tả con vật ... Trong đó, số tiết tập làm văn miêu tả cây cối chiếm thời
lượng tương đối lớn so với tổng số tiết tập làm văn miêu tả ở lớp 4. Như chúng
ta đã biết, văn miêu tả cây cối là học sinh căn cứ vào những điều quan sát, ghi
chép, cảm nhận được về đối tượng là cây cối trong thiên nhiên. Sau đó dùng
ngôn ngữ để vẽ ra hình ảnh chân thực của đối tượng đó. Trình bày theo bố cục
hợp lí và diễn đạt bằng lời văn sinh động, khiến cho người đọc người nghe cùng

Đối tượng nghiên cứu là phương pháp dạy văn miêu tả cây cối cho học
sinh lớp 4.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Tôi đã sử dụng các phương pháp chủ yếu sau :
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế : Khảo sát phương pháp dạy văn
miêu tả của một số giáo viên. Khảo sát các bài tập làm văn miêu tả cây cối của
học sinh lớp 4.
- Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại, phỏng vấn học sinh để nắm được
mức độ hứng thú của học sinh với bài học miêu tả cây cối.
- Phương pháp thống kê : Thống kê mức độ làm bài của học sinh trước và
sau khi áp dụng các phương pháp dạy học.
2. NỘI DUNG CỦA SKKN
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2. 1.1. Cấu trúc chương trình.
- Trong nội dung học của chương trình Tiếng Việt lớp 4, mỗi tuần có 2 tiết
Tập làm văn. Cả năm học có tổng số 70 tiết Tập làm văn.
2.1.2. Sách giáo khoa.
- Thông tin của phân môn Tập làm văn được thể hiện phần lớn bằng kênh
chữ, kênh hình minh hoạ còn hạn chế.
- Phân môn Tập làm văn mang tính đặc thù của môn học cần giàu trí
tưởng tượng và biểu cảm. Tập làm văn là phân môn tổng hợp kiến thức của
nhiều phân môn như : Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, kể chuyện .
- Nội dung các bài Tập làm văn được gắn liền với các chủ điểm, có sự kết
hợp rõ nét với các phân môn khác trong chương trình Tiếng Việt. Để có một bài
văn hay, xúc tích đòi hỏi học sinh phải có khả năng tư duy độc lập, có vốn sống
và kinh nghiệm về xã hội người viết cần có sự am hiểu tường tận về vấn đề mình
sẽ viết.
- Theo phân phối chương trình sách giáo khoa lớp 4 ở bậc Tiểu học, cấu
trúc của các bài học văn miêu tả cây cối được sắp xếp như sau:
+ Tìm hiểu cấu tạo bài văn miêu tả

Tuy nhiên vẫn còn một số giáo viên còn rất ngại, đôi khi “sợ” dạy tiết Tập làm
văn với tâm lý có dạy học sinh cũng không viết được. Còn có giáo viên chưa
thực sự coi trọng cũng như chưa thực sự đồng tình với việc “tạo năng lực viết
văn” cho học sinh khi các em đang học bậc Tiểu học. Cụ thể là:
- Giáo viên chưa tạo được hứng thú cho học sinh học phân môn Tập làm
văn.
- Giáo viên chưa thực sự chú ý đến việc hình thành cho các em thói quen
tích luỹ những hiểu biết về thế giới tự nhiên trong cuộc sống và trong văn học.
- Việc giúp học sinh vận dụng kiến thức Tiếng Việt vào dạy Tập làm văn
còn hạn chế. Thực tế: Khi viết văn thì việc sử dụng từ, viết câu rất quan trọng.
Nhưng khi dạy tập đọc, giáo viên ít quan tâm đến việc rèn cho học sinh cảm
nhận hoặc chỉ ra những từ ngữ hay, những hình ảnh đẹp, những câu văn sinh
động, hấp dẫn, giàu cảm xúc của tác giả bài viết.
- Một số giáo viên chưa thật sự chú ý đến việc dạy học sinh cách lập dàn
ý cho một bài văn.
- Việc rèn kĩ năng viết bài cho học sinh chưa thường xuyên, hiệu quả.
2.2.2. Thực trạng của học sinh.
3


Qua nhiều năm dạy học, tôi đã tìm hiểu và nhận thấy thực trạng của học
sinh là:
- Học sinh ngại học văn đặc biệt là làm bài tập về đặt câu, viết đoạn văn
và học phân môn Tập làm văn, ít có hứng thú với môn Tập làm văn.
- Vốn sống, thói quen và khả năng tích luỹ những hiểu biết về thế giới tự
nhiên trong cuộc sống và trong văn học còn hạn chế, ngại quan sát, ít đọc các
bài tham khảo.
- Việc viết câu văn, đoạn văn còn rất hạn chế. Cụ thể của sự hạn chế đó
là:
- Vốn từ còn nghèo nàn dẫn đến việc sử dụng từ còn lặp, vụng, chưa


SL

%

SL

%

SL

%

0

0%

7

25 %

17

60,7 %

4

14,3 %

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực trạng trên và qua tìm hiểu về việc dạy

về sự vật, hiện tượng trong cuộc sống.
2.3.2.1. Cách nhìn( cách quan sát).
- Để làm được một bài văn hay, đạt chất lượng, giáo viên phải hướng dẫn
cho học sinh biết cách nhìn nhận về sự vật, sự việc ở xung quanh. Cái nhìn của
học sinh phụ thuộc vào cách nhìn của giáo viên. Để nhìn được sự vật thông qua
đôi mắt của mình học sinh cần có sự hướng dẫn từ người thầy. Người thầy sẽ là
người trực tiếp hướng dẫn các em có cái nhìn bao quát ban đầu.
Ví dụ : Muốn miêu tả một cây nào đó giáo viên phải hướng dẫn học sinh
quan sát bao quát cây bao quát từ xa đến gần.Tiếp đến quan sát từng bộ phận của
cây và rút ra những nhận xét khái quát ban đầu về cây đó.
- Hướng dẫn học sinh cách nhìn là hướng dẫn các em cách quan sát để
quá trình quan sát đạt hiệu quả như mong muốn, giáo viên phải phân học sinh
quan sát theo từng nhóm, học sinh cùng quan sát, thảo luận trả lời hệ thống
những câu hỏi ban đầu giáo viên đặt ra. Qua đó rút ra nhận xét chung về đặc
điểm, tính chất, cấu tạo ….
2.3.2.2. Cách cảm nhận
- Cảm thụ văn học là một yếu tố không thể thiếu trong quá trình viết văn .
Muốn có được sự cảm thụ tốt, giáo viên phải khuyến khích học sinh đọc nhiều
sách báo, các tác phẩm văn học cùng những bài văn hay. Qua đó chắt lọc cho
học sinh những ngôn từ, hình ảnh, ý tứ trong bài văn. Giúp học sinh tích luỹ
những kinh nghiệm, vốn từ, vốn sống… Sử dụng điều đó vào quá trình làm bài
của mình.
- Bên cạnh sự cảm thụ về văn học, học sinh cần có sự cảm nhận từ các
giác quan ( cảm giác, vị giác, khứu giác, thị giác, thính giác) Để làm một bài văn
miêu tả, học sinh không chỉ đơn thuần quan sát bằng thị giác, mà cần phải tập
trung, phối hợp tất cả các giác quan cùng quan sát, cảm nhận. Thông qua các
giác quan, học sinh sẽ hình dung, phân tích, xâu chuỗi những điều quan sát
được. Qua đó hình thành những nét cơ bản ban đầu về sự vật, hiện tượng được
5


mùi hương của hoa lá. Tất cả những điều quan sát và ghi nhận được cần phải
nhớ hoặc chép lại vào một cuốn sổ tay.
Khi tiến hành quan sát để viết một bài văn cụ thể, học sinh phải nắm
được yêu cầu và giới hạn của đề bài để tránh miêu tả đôi khi rất hay nhưng
không đúng trọng tâm của đề. Tôi gợi ý cho các em biết có rất nhiều loài cây,
loài hoa đẹp. Mỗi loài lại có một vẻ đẹp đặc sắc, riêng biệt. Từng loài cây cối lại
đẹp nhất vào một thời gian, thời điểm nào đó trong ngày nên các em có thể chọn
tả vào thời điểm đó để làm nổi bật vẻ đẹp riêng vốn có của từng loài và bài văn
thêm hay, thêm hấp dẫn lòng người.
2.3.4. Sử dụng các từ ngữ biện pháp tu từ khi viết.
2.3.4.1. Sử dụng từ ngữ.
- Muốn viết được bài văn hay thì học sinh phải có vốn từ phong phú. Cần
tích luỹ vốn từ thường xuyên và dưới nhiều hình thức như: thông qua giao tiếp
hàng ngày, thông qua quá trình đọc sách, đọc tài liệu tham khảo có liên quan tới
văn miêu tả. Nhưng chủ yếu thông qua các phân môn của Tiếng Việt.
6


- Ngoài yêu cầu về vốn từ phong phú còn đòi hỏi học sinh phải hiểu
nghĩa từ, tác dụng của từ, cách sử dụng từ. Trước khi viết đoạn văn, học sinh
phải xác định được từ ngữ dùng để gọi tên sự vật cần tả cho phù hợp, từ ngữ nào
gợi tả được màu sắc, âm thanh, hình dáng của những sự vật được chọn tả.Vận
dụng những từ ngữ gợi tả, gợi cảm vào viết văn.
- Các từ ngữ có thể giúp học sinh vận dụng dể viết bài hay hơn đó là: từ
laý, từ ghép, từ tượng thanh, từ tượng hình, ....
Ví dụ: +Khi tả cây ăn quả, tôi đã gợi ý để học sinh tìm ra những từ chỉ
màu sắc thích hợp để tả quả khi chín như: vàng tươi, vàng mọng, vàng ươm, đỏ
mọng, đỏ rực,...
+ Còn khi tả cây đang lên xanh tốt học sinh phải chọn nhóm từ chỉ sắc
xanh của lá: xanh non, xanh mượt mà, xanh thẫm, xanh mơn mởn,...

Mai-a-cốp-xki thì lại thấy ngôi sao kia như những giọt nước mắt của người
da đen.
7


Còn đối với Ga-ga-rin thì những vì sao là những hạt giống mới mà loài
người gieo vào vũ trụ.
- Trước khi viết, học sinh phải lựa chọn được những chi tiết, sự vật nào có
thể miêu tả theo cách so sánh hay nhân hoá. Chọn được sự vật rồi ta mới lựa
chọn xem so sánh với cái gì và nhân hóa như thế nào ?
Ví dụ: Tả về cây dừa, nhà thơ Trần Đăng Khoa đã sử dụng biện pháp nhân hóa
đẻ miêu tả rất hay:
Cây dừa xanh tỏa nhiều tàu
Dang tay đón gió, gật đầu gọi trăng.
Hay khi tả bộ phận hoa, quả, tàu của cây dừa, Trần Đăng Khoa đã so sánh
với các sự vật hết sức gần gũi.
Quả dừa- đàn lợn con nắm trên cao.
Đêm hè hoa nở cùng sao
Tàu dừa - chiếc lược chải vào mây xanh.
- Khi sử dụng biện pháp so sánh và nhân hoá, giáo viên cần chỉ cho học
sinh học sinh dựa trên dấu hiệu tương đồng để nhận biết và để viết. Câu có sử
dụng biện pháp tu từ không chỉ phù hợp ở dấu hiệu bên ngoài mà cần có nội
dung phù hợp thực tế.
- Khi sử dụng các nghệ thuật trên trong bài văn miêu tả, chúng ta cần lưu
ý rằng những nghệ thuật ấy chỉ thực sự có tác dụng nếu được dùng đúng lúc,
đúng chỗ, hợp văn cảnh. Ngược lại nếu dùng nghệ thuật ấy một cách máy móc,
sáo mòn thì nó làm giảm giá trị của bài văn miêu tả rất nhiều. Mặt khác, nếu
dùng quá lạm dụng cách nói so sánh, nhân hoá mà ít tả thực thì chắc chắn cảm
giác thích thú ban đầu của người đọc sẽ giảm dần, thậm chí dẫn tới sự khó chịu.
2.3.4.3. Vận dụng cách dùng từ, đặt câu

phải xác định đâu là nét chính, nét chủ yếu để tập trung miêu tả nhằm làm nổi
bật đối tượng đó, để người đọc, người nghe không thể nhầm lẫn với đối tượng
khác... Có thể tả người và vật trong mối liên quan đến đối tượng miêu tả nhưng
việc tả đó phải góp phần bộc lộ một điều gì đó, làm cho cây cối được miêu tả
trong bài nổi bật hơn, đẹp hơn, gần gũi thân thiết hơn với con người hơn.
Để giúp HS lập dàn ý, giáo viên cần nêu những câu hỏi gợi mở khi sắp
xếp các ý đã quan sát chung cho các bài tả cây cối như sau:
- Tả cây gì?
- Tả cây theo trình tự nào?
- Cây đó có những bộ phận nào, đặc điểm nổi bật của từng bộ phận?
- Mỗi đặc điểm (bộ phận lớn) gồm mấy chi tiết cần được tả?
- Mỗi chi tiết liên quan đến sự vật nào?
Trả lời được câu hỏi đó là học sinh nắm được đầy đủ nội dung của dàn ý.
Ví dụ: Tả cây bàng ở sân trường em.
Mở bài : Giới thiệu cây bàng ở sân trường em.
Thân bài: Tả theo trình tự thời gian
- Tả cây vào các mùa trong năm (gồm 4 phần lớn):
+ Mùa xuân
+ Mùa hạ
+ Mùa thu
+ Mùa đông
- Mỗi mùa tập trung vào miêu tả các bộ phận nổi bật khác nhau.
+ Mùa xuân: cành, lá, chim chóc,...
+ Mùa hạ: lá và hoa,...
+ Mùa thu: lá , quả, ...
+ Mùa đông: lá, cành cây, ...
- Các chi tiết liên quan đến sự vật: mưa xuân, nắng mùa hạ, gió mùa thu,
chim chóc, ong bướm, âm thanh của tiếng chim,... Đặc biệt là con người cùng
những tình cảm gắn bó với cây, sự chăm sóc bảo vệ cây, ...
Kết bài: Cây bàng đã đem lại cho em và các bạn cảm giác gì? Nó làm đẹp

thường mở
bài gián tiếp vẫn hay hơn.
- Cách mở bài trực tiếp: Cách này là cách đơn giản nhất. Có thể áp dụng
cho mọi đối tượng học sinh mà em nào cũng viết được.
Ví dụ: Với đề bài “ Em hãy tả một cây hoa thường nở vào dịp Tết.”
Học sinh thường sẽ viết mở bài như sau: “ Có rất nhiều loài hoa nở vào
dịp Tết nhưng em thích nhất là hoa hồng.Cây hoa này bố em mới mua về.”
Nhưng giáo viên có thể hướng dẫn, gợi ý cho các em viết cách theo mở
bài gián tiếp hay hơn. Bằng cách miêu tả các sự vật khác của mùa xuân rồi mới
giới thiệu cây hoa sẽ tả. Sau đây là một số cách mở bài gián tiếp:
Cách 1: Khi ánh bình minh lên, chiếu những tia nắng mùa xuân ấm áp
xuống cho cây cối và vạn vật thì cũng là lúc cây hoa hồng nhà em thức giấc,
ngơ ngác nhìn xung quanh.
Cách 2: Mùa xuân đã về. Vạn vật bừng lên một sức sống mới. Cây cối
đâm chồi nảy lộc. Cây nào cũng khoác chiếc áo lộng lẫy nhất của mình. Cây
hoa hồng nhà em đã nở những bông hoa đỏ thắm để đón chào mùa xuân.
Cách 3: Mùa xuân đã về. Tết cũng đến gần. Phố phường nhộn nhịp người
và xe. Em cùng bố đi mua hoa. Giữa những chậu hoa rực rỡ sắc màu bày trên
vỉa hè, bố em đã chọn một chậu hoa hồng đã nở hoa đỏ rực.
Cách 4: Khi những cánh én từ phương Nam bay về chao liệng trên bầu
trời cũng là lúc mùa xuân về. Muôn hoa khoe sắc toả hương. Cây hoa hồng nhà
em cũng khoe với đất trời những bông hoa đỏ rực của mình.
10


Cách 5: Em yêu khu vườn nhà em.Khu vườn bé nhỏ có tiếng chim hót líu
lo,có cây hoa hồng đã nở những bông hoa đỏ rực để dón chào mùa xuân.
b. Cách kết bài: Có thể kết bài mở rộng hay không mở rộng.
- Trong kết bài không mở rộng, học sinh thường nêu tình cảm của mình
với cây và cách chăm sóc cây.

+ Chia đoạn theo trình tự không gian : Học sinh quan sát đối tượng từ
nhiều góc độ, nhiều hướng khác nhau: Từ xa nhìn lại, từ ngoài nhìn vào, từ trong
nhìn ra, từ trên nhìn xuống, từ dưới nhìn lên, nhìn bên trái, nhìn bên phải, nhìn
phía trước, nhìn phía sau, nhìn toàn bộ hay nhìn chi tiết,...
+ Chia đoạn theo đối tượng được miêu tả: Ví như tả gốc, thân, cành lá,
hoa quả, cảnh vật xung quanh,...
- Chia đoạn rồi thì phải suy nghĩ cách triển khai ý trong từng đoạn.. Như
vậy, đòi hỏi người viết phải có khả năng mở rộng ý, phát triển hình ảnh miêu tả
11


một cách phong phú và hợp lí. Có như vậy bài văn tả cây cối của các em mới
giàu hình ảnh và có hồn.
- Ngoài việc dùng từ, đặt câu, cách dựng đoạn và liên kết giữa các đoạn
trong một bài văn miêu tả cũng rất cần được quan tâm. Bài văn thường gồm
nhiều đoạn, mỗi đoạn tả một đặc điểm hay một phần của cảnh. Viết tốt các đoạn
thì bài văn sẽ hay nhưng học sinh lại rất lúng túng khi mở rộng các ý của đoạn.
Vì vậy giáo viên cần hướng dẫn các em cách mở rộng ý theo những hướng sau:
+ Mở rộng ý bằng cách liên tưởng, so sánh đối tượng đang miêu tả với
những đối tượng khác hoặc đặt đối tượng đang miêu tả trong các mối quan hệ
với đối tượng xung quanh.
+ Mở rộng ý bằng cách đi vào miêu tả thật tỉ mỉ, thật chi tiết từng đặc điểm
về đường nét, hình dáng, màu sắc của đối tượng.
+ Mở rộng ý bằng cách đan xen vào những câu văn tả là những câu văn
nêu cảm xúc, suy nghĩ, nhận xét hay sự liên tưởng tới một kỷ niệm nào đó.
+ Mở rộng ý bằng cách miêu tả đặc điểm với lời giới thiệu về giá trị, về
công dụng, ích lợi của cây được tả.
2.3.6.3. Dạy các bước khi viết một bài văn tả cây cối
Tuy đã cung cấp cho học sinh hàng loạt những kiến thức về cách quan sát,
cách lập dàn ý, cách chuyển một phần của dàn ý thành đoạn văn,... nhưng đối

- Mùa đông, cây trơ trụi lá. Những cành cây khẳng khiu như như những
cánh tay gầy guộc run rẩy giữa cái giá lạnh của mùa đông.
- Mùa hè, hoa phượng nở đỏ rực, trông như những chùm pháo hoa rực rỡ.
- Cây như người bạn hiền lành, trầm tư, ít nói của các bạn học sinh.
Bước 3: Giáo viên yêu cầu học sinh lập dàn ý (giáo viên theo dõi giúp đỡ
học sinh). Học sinh sắp xếp các ý đã quan sát thành dàn ý.
Bước 4 : Học sinh chuyển dàn ý thành bài văn (Có thể chỉ là một đoạn
văn).
Bước 5: Đánh giá
Trên cở sở dàn ý, HS viết thành bài văn hoàn chỉnh. Sau đây là bài văn tả
cây bàng.
Bài làm
Trường của em đẹp lắm! Nhìn từ xa, ngôi trường đep như một khu vườn
cổ tích, bốn mùa cây cối tốt tươi. Khi mùa xuân đến, cây nào cũng khoác chiếc
áo màu xanh tràn đầy nhựa sống để khoe với đất trời. Nhưng em thấy đẹp nhất
vẫn là cây bàng đứng giữa sân trường.
Cây như một chiếc ô khổng lồ che mát cho chúng em. Cây đã nhiều tuổi
lắm rồi. Thời gian ghi dấu ấn lên lên thân cây màu xám xịt. Thân cây to bằng
hai người ôm. Vỏ cây xù xì nhưng bên trong lớp vỏ ấy là dòng nhựa mát lành
ngày đêm cuồn cuộn chảy đi nuôi cây. Những chiếc rễ uốn lượn trên mặt đất
như những con trăn nằm lim dim ngủ.
Bàng là loài cây nhạy cảm với thời tiết. Vào thu, lá bàng chuyển từ màu
xanh sang màu vàng. Chớm sang đông, những chiếc lá chuyển sang màu đỏ tía.
Khi có làn gió thổi qua, chúng lưu luyến lìa cành, chao liệng như bàn tay chào
vĩnh biệt nơi mình đã sinh ra. Bấy giờ cây bàng chỉ còn lại những cành trơ trụi
lá như những cánh tay gầy guộc run rẩy trước gió đông. Nhìn cây bàng lúc đó
em thấy thương vô cùng. Nhưng em biết cây đang ấp ủ những mầm xanh cho
cây đợi lúc xuân về.
Khi những giọt mưa xuân nhè nhẹ rơi xuống, các chồi non đã tí tách nứt
mầm. Thoáng chốc, các lộc non đã mơn mởn ở đầu cành. Nhìn xa, chúng như

nghiêng nghiêng tạo dáng với đất trời và ngắm nhìn các cô cậu học trò vui chơi
trên sân trường. Buổi trưa hè nắng nóng, phượng xòe tán ra bốn phía để che
mát cho chúng em. Dưới gốc cây phượng, chúng em hồn nhiên chơi những trò
chơi thú vị của tuổi thơ. Em còn nghịch ngợm ngồi lên những chiếc rễ cây
ngoằn ngèo như những chú trăn trên mặt đất. Cây phượng như người bạn thân
thiện và gần gũi. Khi có làn gió thổi qua, cây khẽ thả xuống những cánh hoa
mỏng manh thật đẹp. Ngắm nhìn cành phượng đung đưa em như được dẫn vào
một thế giới lung linh của sắc đỏ. Hòa lẫn với màu đỏ chói lọi đó là tiếng ve
sầu ngân vang. Tiếng ve râm ran như những bản nhạc không lời chào đón muà
hè. Những chiếc lá trông ngon lành như lá me non đung đưa trong gió. Chúng
như những bàn tay vẫy chào các bạn học sinh tới trường.
Sau này phải tạm biệt mái trường thân yêu, ngoài nỗi nhớ thầy cô và bè
bạn thì em cũng rất nhớ cây phượng. Cây như người bạn gắn bó với em những
năm tháng học Tiểu học. Cây đã giữ gìn bao kỉ niệm hồn nhiên của tuổi học trò
và che mát suốt tuổi thơ em.
Sau khi học sinh làm bài, đọc bài, GV sửa sai và bổ sung, sửa các câu văn
cho hay hơn, sinh động hơn. Yêu cầu học sinh đọc nhiều lần để nhớ được trình
tự tả và có thể nhớ và học tập một số câu văn hay của bạn.
2.3.7. Sử dụng đồ dùng dạy học
Giáo viên có thể cho học sinh quan sát cây cối theo các cách sau:
- Ra sân trường quan sát cây cụ thể.
- Sử dụng tranh ảnh cây cối.
- Sử dụng hình ảnh cây cối trên máy chiếu ( thông qua bài giảng điện tử)
Qua việc quan sát hình ảnh cây cối, học sinh mới thấy được các bộ phận
của cây cối. Từ đó học sinh mới biết cách tả phù hợp, sát với thực tế.
* Những vấn đề cần chú ý khi yêu cầu học sinh viết văn tả cây cối
14


- Đối với học sinh bài văn tả cây cối có thể coi là một bức tranh bằng

đồng thời ghi lại những ý có sáng tạo, cách sử dụng từ, hình ảnh có giá trị của
học sinh để các em phát huy. Khi nhận xét bài, GV nên chỉ rõ cái được, cái chưa
được của bài về từng khía cạnh như:
+ Bài viết đúng nội dung, bố cục đủ ba phần đúng theo yêu cầu chưa.
+ Cách dùng từ, viết câu ra sao (từ nào, câu nào viết hay, hay ở chỗ nào;
từ nào sử dụng chưa hợp lý, câu nào viết chưa đúng thì yêu cầu học sinh sửa lại.
Có thể cho học sinh ghi lại những câu văn hay để học tập).
+ Việc liên kết các câu, liên kết đoạn đã phù hợp chưa?
Đối với những bài viết chưa tốt tôi yêu cầu các em về nhà viết lại bài.
Giáo viên vẫn tiếp tục kiểm tra. Đối với những bài học sinh viết hay, tôi tuyên
dương các em. Cho học sinh đọc trước lớp. Viết những câu văn hay, những đoạn
văn hay lên bảng cho học sinh đọc nhiều lần để các em học tập.
15


2.4. Hiệu quả của việc thực hiện các giải pháp
2.4.1.Đối với nhà trường, đồng nghiệp
Sau khi thực hiện các giải pháp trên trong năm học, tôi nhận thấy tôi tự
tin hơn trong giờ dạy tập làm văn, không còn thấy ngại trong giờ dạy Tập làm
văn cho học sinh, nhất là văn tả cây cối.
2.1.2.Đối với học sinh
Sau khi thực hiện các giải pháp trên trong năm học, tôi nhận thấy
tôi tự tin hơn trong giờ dạy tập làm văn, không còn thấy ngại trong
giờ dạy Tập làm văn cho học sinh, nhất là văn tả cây cối. Tôi càng
vui hơn khi thấy học sinh của mình có nhiều tiến bộ, những kiến
thức đã học phần lớn các em vận dụng tốt trong việc viết văn tả cây
cối, các em đã bắt đầu yêu thích giờ học văn. Chính vì thế chất
lượng các bài văn của học sinh đã được nâng lên một cách rõ rệt.
Cụ thể : Qua khảo sát kết quả giữa học kì II với đề bài “Hãy tả một cây
bóng mát ở sân trường em.” Kết quả thu được như sau:


21,4 %

13

46,5 %

9

32,1%

0

0%

So sánh kết quả ở hai thời điểm, tôi thấy hầu hết các em trình bày bài văn
rõ ràng hơn, viết câu đúng và hay hơn. Đặc biệt đã có học sinh viết bài văn rất
có “hồn”. Có đoạn mở bài để dẫn dắt người đọc, một đoạn kết bài ngắn gọn để
“gói” lại phần đã viết với những câu văn rất sinh động, với cảm xúc chân thật
nhưng lại thực sự rất có “văn”. Điều đó chứng tỏ những biện pháp mà tôi áp
dụng đã thực sự góp phần nâng cao chất lượng viết văn tả cây cối cho học sinh lớp
4.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Trong quá trình giảng dạy văn miêu tả nói chung và dạy cho học sinh viết
bài văn tả cây cối ở lớp 4 nói riêng, mỗi giáo viên cần phải luôn luôn nghiên
cứu, sáng tạo ra những giải pháp hữu hiệu nhất để giảng dạy cho học sinh. Luôn
luôn chú trọng đến quan điểm tích hợp của chương trình trong quá trình giảng
dạy. Bằng những kinh nghiệm của bản thân trong quá trình giảng dạy, sau khi áp
dụng các biện pháp trên, tôi đã rút ra bài học sau:

về dạy văn ở Tiểu học.
-Tạo điều kiện để giáo viên tham gia hội thảo, dự giờ hội thi Giáo viên
giỏi cấp huyện, cấp tỉnh.
3.2.2. Đề xuất với Phòng giáo dục
- Đối với những sáng kiến của các đồng chí giáo viên trong ngành có giá
trị áp dụng trong giảng dạy Phòng giáo dục cần in thành tập san để các trường
học tập những kinh nghiệm quý báu.
- Có sự khuyến khích động viên đối với những giáo viên có những sáng
kiến kinh nghiệm hay.
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân tôi trong việc nâng cao chất
lượng viết văn miêu tả cây cối cho học sinh lớp 4. Có thể sáng kiến này còn có
những hạn chế.Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng
nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
Thanh Hóa, ngày 18 tháng 4 năm 2018
HIỆU TRƯỞNG NHÀ TRƯỜNG Tôi xin cam đoan đây là SKKN của bản
thân tôi viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Người viết

Vũ Thị Nguyệt
17


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN BÁ NGỌC

MỤC

2
2.2. Thực trạng
3
2.3. Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy văn miêu tả cây cối cho học
4
sinh lớp 4.
2.4. Hiệu quả
3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị

16
16
16
17

19