MỤC LỤC
Đề
mục
A.
1.
2.
3.

Nội dung

Trang

Mở
đầu………………………………………........................
Lí
do
chọn
đề
tài
………………………….............................

Mục
đích
nghiên
cứu
của
tài………............................
Đối
tượng
nghiên


2.
3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4
4.
C.
1.

…………………………………...........................

lí

luận.

Trạng

của

vấn

đề:

………………...............................

Thuận
lợi…………………………………….............................
Khó
khăn

nghiệm..............................
Kết
luận
và
kiến
nghị…………..........................................
Kết
luận…………………………………..................................
.

2.

sở

………………………………............................

kiến

………….……..1
………….……..1
………………..1
………….……..1
……….………..2
………………..2
……….………..3
………….……..3
………….……..3
……….………..3
………….……..3
………………..5

học theo hướng tích hợp ở môn Vật lí chưa thực sự được quan tâm, đa số giáo
viên ngại liên kết, tích hợp với những nội dung liên quan từ bài học trước hoặc
các bài học của môn học khác.
Là một giáo viên dạy môn Vật lí ở trường THCS, một môn học mà rất
nhiều học sinh ngại học và có nhiều học sinh cho rằng môn học này khô khan,
tôi luôn trăn trở làm thế nào để việc dạy học tích hợp đạt chất lượng và hiệu quả
cao nhất. Để một giờ học Vật lí đạt hiệu quả cao, phát huy tối đa khả năng lĩnh
hội của học sinh, người thầy phải tìm ra phương pháp dạy học phù hợp với từng
giờ dạy, thu hút học sinh vào giờ dạy…. Để đạt được mục tiêu này không gì hơn
là phải đổi mới phương pháp dạy học, bản thân tôi nhận thấy cần phải đổi mới
1


thường xuyên phương pháp tổ chức các hoạt động dạy học. Từ thực nghiệm tôi
rút ra rằng cũng là dạy học tích hợp nhưng tích hợp như thế nào để học sinh có
hứng thú học tập, tiếp thu nhẹ nhàng hiệu quả. Do đó việc dạy học tích hợp
thông qua tổ chức trò chơi trong môn Vật lí mới gây hứng thú học tập cho học
sinh trong giờ học Vật lí. Chính những lí do trên thôi thúc tôi chọn đề tài "Dạy
học tích hợp thông qua tổ chức trò chơi trong môn Vật lí gây hứng thú học
tập cho học sinh lớp 8 ở trường THCS” làm sáng kiến kinh nghiệm cho mình.
2. Mục đích nghiên cứu:
- Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho việc
góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh.
- Áp dụng việc “dạy học tích hợp thông qua tổ chức trò chơi trong môn
Vật lí” có tác dụng giải trí, loại trừ mệt mỏi, căng thẳng, tạo hứng thú học tập
cho học sinh, nâng cao chất lượng học tập bộ môn Vật lí, để từ đó các em có thể
nắm vững kiến thức một cách nhẹ nhàng hiệu quả, có ý thức tìm hiểu tất cả kiến
thức tự nhiên, xã hội ở nhiều môn học thông qua dạy học tích hợp.
- Tăng cường được khả năng chú ý của học sinh, thu hút được sự tích cực

vấn đề thực tiễn.

B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận:
Thực hiện nghị quyết 40/ 2000/ QH 10- Định hướng “ Đổi mới giáo dục
phổ thông là đổi mới một cách đồng bộ, đổi mới nội dung chương trình gắn liền
với đổi mới phương pháp dạy học ”.
Căn cứ vào công văn Số: 3790/BGDĐT-GDTrH V/v tổ chức cuộc thi Vận
dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn và cuộc thi Dạy
học theo chủ đề tích hợp.
Với những căn cứ trên tôi thấy rằng dạy học tích hợp thông qua tổ chức các
trò chơi có thể được xem là các kỹ thuật hay các hoạt động dạy học mới rất phù
hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh, không chỉ gây hứng thú cho người học mà còn
cho cả lẫn người dạy khi mà đã sử dụng thành thạo các trò chơi. Ngoài ra chúng
còn có khả năng nâng cao được chất lượng dạy học. Trong các trò chơi này,
không ít khi bất ngờ xuất hiện năng khiếu nào đó ở học sinh. Ở đó tất cả đều
bình đẳng, vừa sức và phù hợp với cả lớp, thậm chí cả học sinh yếu kém. Hơn
thế nữa, nhiều khi một học sinh ít chuẩn bị vẫn có thể dẫn điểm trong trò chơi.
Ở đây sự nhanh trí, thông minh quan trọng hơn nhiều so với sự hiểu biết về sự
vật, đối tượng. Cảm giác bình đẳng, bầu không khí hồ hởi, hấp dẫn, cảm giác
vừa sức của trò chơi - tất cả các yếu tố đó tạo cho các em khả năng vượt qua tâm
lý ngại ngùng thường cản trở việc sử dụng linh hoạt thí nghiệm, diễn đạt, điều
này có ảnh hưởng rất tốt đến kết quả dạy học. Vì vậy, muốn đạt được mục đích
3


dạy học tích hợp thì cần làm cho môn Vật lí trở thành môn yêu thích của học
sinh bằng cách tổ chức trò chơi khi tích hợp các môn học.
II. Thực trạng của vấn đề:
1) Thuận lợi:

huynh kém mặn mà (coi nhẹ) với các môn không thi, ít thi (môn phụ).
- Vật lí là môn học có phần khó hiểu, trừu tượng, “ngại” học nên trong việc
tiếp thu kiến thức của học sinh còn hạn chế. Đối tượng học sinh yếu còn nhiều,
các em chưa nắm chắc kiến thức, học tập một cách thụ động, chờ đợi kết quả
của bạn mình đưa ra, nhiều em rất ngại thực hành, sợ sai, một số em chưa vận
dụng được kiến thức, thậm chí không ghi chép bài ở trên lớp cũng như không

4


làm bài tập ở nhà, các em chưa có phương pháp học tập phù hợp. Thực tế này
cho thấy đối tượng học sinh này chưa yêu thích môn học.
- Thêm vào đó, phần lớn học sinh trường THCS Nga Liên theo đạo thiên
chúa nên việc học tập của các em bị ảnh hưởng do việc chi phối các hoạt động ở
nhà thờ. Gia đình các em còn chưa thật sự quan tâm đến việc học của con em
mình.
Kết quả khảo sát học sinh lớp 8 năm học 2017-2018 về việc học sinh tiếp
thu kiến thức mới, vận dụng làm bài tập, giải thích các hiện tượng trên thực tế và
vận dụng kiến thức liên môn các môn học như sau:
Câu hỏi kiểm tra: (Kiểm tra qua bài học “ Sự nổi”)
Câu 1: Hàng năm có rất nhiều du khách tới thăm Biển Chết (nằm giữa Ixra-ren và Gioóc-đa-ni). Biển mang tên này, vì nước ở đây rất mặn, khiến các
sinh vật biển không thể sinh sống được.Người ta đến thăm Biển Chết không phải
chỉ vì phong cảnh mà còn vì một điều kì lạ là mọi người đều có thể nổi trên mặt
biển dù không biết bơi. Em hãy giải thích tại sao.
Câu 2: Tại sao quả bóng cao su nếu ta thổi thì quả bóng không bay, nhưng
khi bơm khí hê li hoặc khí Hidro vào thì quả bóng bay?
Câu 3: Tại sao khi nấu canh, ta đổ dầu vào nước thì dầu nổi trên nước?
Câu 4: Lấy ví dụ về một hiện tượng trong thực tế liên quan đến sự nổi? Từ
đó nêu một vài biện pháp góp phấn bảo vệ môi trường?
Lớp

16.
2
14.
3

TB

Yếu

SL

%

SL

11

29.7

12

13

37.1

11

%
32.
5



- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học.
- Nguyên tắc đảm bảo tính nội dung: Không làm tăng tải nội dung chương
trình, không tích hợp ngược. Nội dung trong bài học, yêu cầu học sinh khai thác,
vận dụng kiến thức để tích hợp phải liên quan chặt chẽ với nhau.
- Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi: Nội dung tích hợp trong bài học phải
gắn với thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú, say mê
học tập cho học sinh...Đồng thời phù hợp với năng lực của học sinh, với điều
kiện khách quan của từng trường, địa phương.
Với việc tìm hiểu nguyên tắc xây dựng nội dung tích hợp đã giúp tôi nắm
vững và tìm ra phương pháp tích hợp ngắn gọn, chính xác, khoa học đem lại
hiệu quả dạy học cao.
3.1.2. Tìm hiểu các bước xây dựng nội dung tích hợp:
Để xây dựng được nội dung tích hợp, đảm bảo đúng nguyên tắc, thì điều
quan trọng và cần thiết đầu tiên là tìm hiểu kĩ các bước xây dựng nội dung tích
hợp:
Bước 1: Xác định nội dung tích hợp: Nghiên cứu nội dung bài học, tìm địa
chỉ trong bài để tích hợp. Đồng thời phân tích nội dung của vấn đề cần tích hợp.
Bước 2: Xác định mục đích tích hợp: Đảm bảo đúng mục tiêu trong chuẩn
kiến thức và kĩ năng của môn học. Nội dung tích hợp phù hợp, mang tính cấp
thiết của vấn đề cần nghiên cứu, phù hợp với điều kiện địa phương, nhà trường
và liên quan đến môn học.
Bước 3: Tìm các nội dung tích hợp: Lựa chọn nội dung gắn với thực tiễn
đời sống và phù hợp với năng lực của học sinh, đồng thời đảm bảo chuẩn kiến
thức và kĩ năng của môn học.
Bước 4: Xác định mức độ tích hợp: Nội dung đạt được? thời lượng bao
nhiêu? Có phù hợp với hoàn cảnh nhà trường, địa phương, năng lực của học
sinh...
Bước 5: Tổ chức dạy học theo nội dung tích hợp đã xác định. Dự giờ, rút

3.3.1: Một số trò chơi được sử dụng trong nội dung tích hợp như sau:
STT

Môn

1

Toán

2

Sinh học

3

Giáo dục
công dân

5
6

7
8

Nội dung tích hợp
Các công thức Vât lí
Sự sống của các loài sinh
vật trước sự ô nhiễm môi
trường…
Tinh thần đoàn kết, lòng

bảo vệ chủ quyền.
Đi tìm bí mật bức
tranh, Dập bóng
Thể dục
tiếp sức, thảy vòng
cổ chai, kéo co…
Mỹ thuật Một số danh họa nổi tiếng Em là họa sĩ nhí.
Vẽ theo trí
của Việt Nam.
tưởng tượng
của các em
7


Từ vựng tiếng anh
9

Tiếng
anh

Từ điển sống.

về
truyên
truyền bảo
vệ
môi
trường…
Tìm các từ
liên

giải quyết các vấn đề thực tiễn, đặc biệt là vấn đề bảo vệ môi trường.
Ví dụ trò chơi được tổ chức trong phần tích hợp bài “ Sự nổi” như sau:
GV: chuẩn bị tranh và các câu hỏi: Bí mật của các bức tranh sau đây là
gì: Học sinh của mỗi đội bấm chọn 1 ô số để biết gợi ý về bức tranh. Sau mỗi
một gợi ý thì một mảnh ghép của bức tranh hiện ra. Mỗi câu trả lời đúng
được 2 điểm. Nếu đội nào tìm được bí mật bức tranh trước khi các mảnh

8


ghép mở ra thì được 10 điểm, tìm được bí mật bức tranh sau khi kết thúc mỗi
gợi thì điểm lần lượt là 8,6,4,2
 Tích hợp môn Địa lí: Câu hỏi tương ứng của 4 ô số:
1

2

3

4

Gợi ý 1: Bức tranh nói về vùng biển nằm trên biên giới giữa bờ Tây Israel
và thung lũng Jordan.
Gợi ý 2: Biển dài 76 km, chỗ rộng nhất tới 18 km và chỗ sâu nhất là 400 m.
Bề mặt biển Chết nằm ở 417,5 m (1.369 ft) dưới mực nước biển.
Gợi ý 3: Nồng độ muối ở Biển là 38% mặn hơn gấp 9,6 lần so cao hơn
nhiều so với biển bình thường.
Gợi ý 4: Trọng lượng riêng của nước biển ở đây cao hơn so với trọng
lượng riêng của người nên ta có thể nằm trên biển đọc báo mà không lo bị chìm
xuống.


Đáp án: “Dầu loang” ( Tràn dầu)
Ô nhiễm biển do tràn dầu trong thời gian dài sẽ làm suy giảm lượng cá thể
sinh vật, gây thiệt hại cho ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản. Dầu gây ô
nhiễm môi trường nước làm cá chết hàng loạt do thiếu oxy hòa tan. Dầu bám
vào đất, kè đá, các bờ đảo làm mất mỹ quan, gây mùi khó chịu dẫn đến doanh
thu của ngành du lịch cũng bị thiệt hại nặng nề.
Trọng lượng riêng của dầu nhỏ hơn so với trọng lượng riêng của nước và
nước biền nên dầu nổi lên trên.
 Tích hợp môn Hóa học: Giải nghĩa bức tranh: Tại sao khinh khí cầu
có thể bay lên được? Tại sao quả bóng cao su nếu ta thổi thì quả bóng không
bay, nhưng khi bơm khí hê li hoặc khí Hidro vào thì quả bóng bay?

Đáp án: Khinh khí cầu bay lên được là do khí bên trong được đốt nóng nhẹ
hơn và có thêm lực đẩy Acsimet của không khí bên ngoài nên bay lên được. Còn
11


quả bóng bay khi bơm khí Heeli hoặc khí Hidro thì bay lên được là do hai khí đó
nhẹ hơn không khí bình thường.
 Tích hợp môn Thể dục: Câu hỏi tương ứng của 4 ô số:

1

2

3

4


máy tính.
+ Mỗi đội cử một bạn trả lời câu hỏi bằng hình thức viết bài Hùng biện
hoặc vẽ tranh.
+ Đội nào có bài hùng biện hay, có ý nghĩa, phù hợp với nội dung bài học
và truyền tải được tính giáo dục BVMT là đội thắng cuộc .
Thời gian chơi: làm ở nhà.
Tác dụng của trò chơi: Qua trò chơi giúp các em khắc sâu được kiến thức
về sự nổi, tuyên truyền đến mọi người có ý thức về bảo vệ môi trường.
Ví dụ trò chơi được tổ chức trong phần tích hợp bài “ Sự nổi” như sau:
GV: chuẩn bị câu hỏi: Bằng những hiểu biết của mình, em hãy viết một
bài (hoặc vẽ tranh) tuyên truyền về tình trạng đuối nước do tắm ao, hồ, sông,
suối và tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay?
13


4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường:
Từ việc đổi mới phương pháp dạy học tích hợp thông thường bằng tổ chức
trò chơi như trên tôi đã thu được nhiều kết quả : Chất lượng dạy và học tăng
lên, đặc biệt niềm vui lớn nhất của thầy cô giáo đó là từ việc “ ngại ” học, Vật lí
“khô khan”, học sinh đã yêu thích môn học hơn và luôn chờ đợi đến tiết học Vật
lí. Các em đã có thể biết vận dụng liên môn các môn học để giải quết các vấn đề
thực tiễn một cách có hiệu quả. Đặc biệt các em có ý thức tốt hơn trong vấn đề
bảo vệ môi trường.
Kết quả sau một năm tôi áp dụng kinh nghiệm này và khi kiểm tra kiến
thức của các em lớp 8 năm học 2018-2019 tôi đã thu được kết quả như sau:
Câu hỏi kiểm tra: (Kiểm tra qua bài học “ Sự nổi”)
Câu 1: Hàng năm có rất nhiều du khách tới thăm Biển Chết (nằm giữa Ixra-ren và Gioóc-đa-ni). Biển mang tên này, vì nước ở đây rất mặn, khiến các
sinh vật biển không thể sinh sống được.Người ta đến thăm Biển Chết không phải
chỉ vì phong cảnh mà còn vì một điều kì lạ là mọi người đều có thể nổi trên mặt


7

18.9

12

32.4

17

8C

35

8

22.9

8

22.9

18

Yếu
%
45.
9
51.

trò chơi trong môn Vật lí gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 8 trường
THCS” trong tiết dạy Vật lí là rất quan trọng, nó mang lại rất nhiều lợi ích cho
giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học. Phương pháp tổ chức trò chơi
trong dạy học tích hợp không chỉ có thể vận dụng đối với chương trình Vật lí
lớp 8 mà còn có thể vận dụng các môn, khối khác. Những kinh nghiệm này đã
được kiểm nghiệm ở trường THCS Nga Liên. Bản thân tôi thấy rất hiệu quả qua
thời gian tôi công tác.

14


Tranh của em Nguyễn Văn Phú- HS lớp 8A- Trường THCS Nga Liên
Tuyên truyền đến các bạn học sinh hãy cẩn thận khi chơi gần ao hồ.

C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Đối với giáo viên “Dạy học tích hợp thông qua tổ chức trò chơi trong
môn Vật lí gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 8 trường THCS” trong tiết
dạy Vật lí là rất quan trọng, nó mang lại rất nhiều lợi ích cho giáo viên và học
sinh trong quá trình dạy học.
Từ kết quả nghiên cứu trên tôi đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:
- Giúp giáo viên không ngừng tìm tòi, sáng tạo những phương pháp đổi
mới dạy học phù hợp với đối tượng học sinh, từ đó nhằm nâng cao trình độ
chuyên môn và nghiệp vụ của người giáo viên.
15


- Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho việc
góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giải quyết
vấn đề cho học sinh.

5. Tài liệu SKKN của bản thân viết năm 2009- 2010 “ Tổ chức trò chơi trong
các tiết học vật lí lớp 6”

16


CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CÁC CẤP
CÔNG NHẬN TRONG CÁC NĂM VỪA QUA:
STT
1
2

Tên đề tài
Tổ chức trò chơi trong tiết học Vật
lí lớp 6 trường THCS Nga Liên
Giáo dục bảo vệ môi trường cho
học sinh thông qua buổi ngoại khóa
về ô nhiễm tiếng ồn

Năm công
nhận

Xếp loại
cấp huyện
cấp tỉnh

2009-2010

A



B

18