I. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Mục tiêu của giáo dục việt nam là đào tạo ra con người Việt Nam phát
triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung
thành với lý tưởng độc lập của dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi
dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. (Luật giáo dục năm 2005)
Cùng với những bước tiến tích cực về mọi mặt là những tồn tại đầy
nhức nhối mà bất kì một người có nhân cách, lương tâm nào cũng đều phải trăn
trở. Một trong những tình trạng đáng buồn của ngành giáo dục của chúng ta
hiện nay là tình trạng học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, bỏ học, tham
gia vào các tệ nạn xã hội…xuất hiện ngày một nhiều. Nguyên nhân thì có nhiều
nhưng có lẽ, nguyên nhân cơ bản nhất vẫn là do các em thiếu kỹ năng sống.
Rèn kỹ năng sống cho học sinh giúp cho các em thích ứng được với môi
trường xã hội, tự giải quyết được những vấn đề thiết thực trong cuộc sống cũng
như sức khỏe, tệ nạn xã hội ….để cho các em có thể tự tin chủ động tự bảo vệ
mình, tự đem lại lợi ích chính đáng, tự học tập, tự rèn luyện để vươn lên trở
thành một công dân có ích cho xã hội.
Rèn kỹ năng sống không phải là vấn đề mới mẻ nhưng giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh một cách hiệu quả cũng không phải là vấn đề đơn giản. Đặc
biệt là học sinh khối 12 Trung tâm GDNN-GDTX . Đây là lứa tuổi đang ở
ngưỡng cửa của một công dân trưởng thành, độ tuổi không còn là trẻ con
nhưng cũng chưa thành người lớn, mọi suy nghĩ và hành động còn nông nổi,
cảm tính; giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá nhưng còn thiếu
kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, mua chuộc, kích động… Là năm cuối cùng
của cấp trung học, các em phải đương đầu với nhiều khó khăn, thách thức, phải
chịu nhiều áp lực…Vì vậy, nếu thiếu những kỹ năng sống cơ bản, học sinh lớp
12 dễ mắc những sai lầm nghiêm trọng như thực tế chúng ta đã chứng kiến
không ít trường hợp đau lòng: có học sinh khá - giỏi vì ăn chơi đua đòi nên đã
xa ngã, có học sinh lớp cuối cấp tìm lẽ sống của mình ở trò chơi điện tử…Hơn
nữa, đã là học sinh lớp 12 thì chỉ cần một thời gian ngắn nữa là đa số các em

để trải nghiệm trong đời sống.
Nhằm trang bị cho các em những kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng
phù hợp, hình thành cho các em những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực;
loại bỏ những hành vi thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, trong các tình
huống và hoạt động hàng ngày, đồng thời tạo cơ hội thuận lợi để các em thực
hiện tốt quyền và bổn phận của mình
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 12A, 12B trường TTGDNN - GDTX Cẩm Thủy.
- Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường TTGDNN - GDTX Cẩm
Thủy Thông qua môn Ngữ văn với một số truyện ngắn lớp 12.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Đọc nghiên cứu tài liệu, tổng hợp để hoàn thành đơn vị kiến thức.
+ Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng Ngữ văn 12 tập II.
+ Tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài.
- Phương pháp kiểm tra.
- So sánh đối chiếu kết quả.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- - 2


2.1. Cơ sở lí luận của vấn đề:
1. Định nghĩa chung về kỹ năng sống:
Từ trước đến nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về kỹ năng sống,
nhưng nhìn chung các quan niệm đều thống nhất ở chỗ thấy được bản chất của
kỹ năng sống là kỹ năng tự quản lí bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá
nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả. Nói cách khác,
kĩỹnăng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử
phù hợp với người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình
huống của cuộc sống.
Ở nước ta, kỹ năng sống thường được phân làm 3 nhóm:


Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nền kinh tế thị trường của nước ta hiện
nay, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục phổ thông, hướng tới mục tiêu: đào tạo con người Việt Nam phát triển
toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm
chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
đất nước.Vì vậy
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 12 khối TTGDTX là rất cần
thiết.
3. Đặc trưng của bộ môn ngữ văn lớp 12 và những ưu thế của nó trong
việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
“Văn học là nhân học” (M.Gorki), văn học với tư cách là môn khoa học xã
hội và nhân văn, nó không chỉ giúp học sinh hiểu biết về văn hóa, xã hội, lịch
sử, con người mà còn giúp mỗi người tự hiểu hơn về chính mình; với tính chất
là môn học công cụ, nó giúp học sinh có năng lực ngôn ngữ để tư duy, để học
tập, để giao tiếp, để nhận thức; với đặc trưng là môn học về giáo dục thẩm mĩ,
nó bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ và định hướng thị
hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân cách.
Chương trình ngữ văn lớp 12 là phần văn học hiện đại xen kẽ với các bài
học về tiếng Việt và làm văn, phù hợp với ngôn ngữ cũng như kiểu tư duy, tình
cảm hiện đại, rất thiết thực cho việc giáo dục những kiến thức và các kỹ năng
sống của con người hiện đại.
2.2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1. Thực trạng chung:
Tất cả những ai có trách nhiệm với tương lai đất nước, với thế hệ trẻ đều
nhận thấy rằng: giáo dục kỹ năng sống cho lứa tuổi học sinh đặc biệt là học
sinh cuối cấp khối GDTX là vô cùng cấp thiết.
Bộ giáo dục và đào tạo từ năm 2005 đã xác định lại mục tiêu của giáo dục
Việt Nam: chuyển từ mục tiêu cung cấp kiến thức là chủ yếu sang hình thành

Đất nước ngày càng phát triển thì các phương tiện thông tin đại chúng
càng phong phú,nhất là các trò chơi điện tử luôn đáp ứng đúng thị hiếu của hoc
sinh .Vì vậy lơ là, ham chơi nhất là bỏ học đi chơi game…
Trong một lớp học sinh không đồng đều có em chú ý nghe thầy cô giảng
bài,có nhiều em lại không chú ý dẫn đến chán nản , buông xuôi việc học thậm
chí bỏ đi chơi. Bên cạnh đó có những học sinh chỉ thụ động nghe ghi chép
những gì giáo viên nói mà không tham gia vào việc tìm hiểu bài giảng …Nhất
là đối với học sinh Trung Tâm Giáo dục nghề nghiệp giáo dục Thường xuyên
Cẩm Thủy ,chất lượng đầu vào không cao phần lớn các em không đậu vào các
trường phổ thông nên mới nạp đơn xin vào Trung tâm để học
Hàng tháng, trung tâm chúng tôi đều phải tổ chức những buổi họp kỉ luật
để xử lí những vụ đánh nhau mà đôi khi vì những lí do chẳng đâu vào đâu, các
em cũng “thượng cẳng tay, hạ cẳng chân” với nhau để lại hậu quả nghiêm trọng
đối với từng cá nhân học sinh, với gia đình, với nhà trường, với cả xã hội. Học
sinh lớp 12 mà chỉ cần một ánh mắt, một câu nói đùa của bạn đã có thể gây ra
một vụ ẩu đả ra trò. Đó chẳng phải do các em thiếu kỹ năng làm chủ cảm cảm
xúc, kĩ năng ra quyết định phù hợp đó sao? Mỗi ngày, các giáo viên chủ nhiệm
đều phải xử lí tại lớp mình bao nhiêu trường hợp nghỉ học để đi chơi game, bao
nhiêu trường hợp vô lễ với thầy cô giáo…Xử lí nhiều, kỉ luật nhiều, thậm chí
có những trường hợp kỉ luật nặng (đuổi học) nhưng tình hình vẫn không thay
đổi được là bao. Trong trường có biết bao nhiêu em rơi vào tình trạng “ăn
không nên đọi, nói không nên lời”, khi được thầy cô giáo chỉ định trả lời một
câu hỏi thì ấp úng, lúng túng, không thể diễn đạt nổi… Vấn đề cốt lõi của cái
- - 5


gốc thực trạng đau lòng ấy chính là do các em thiếu những kĩ năng sống quan
trọng: kĩ năng làm chủ cảm xúc, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng ra quyết định, kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ…Thiết nghĩ, không thể khắc
phục được thực trạng đáng buồn ấy bằng kiểu “học ” như bây giờ mà phải chú

em sẽ hành động như thế nào? Vì sao?
(lưu ý: hãy trả lời bằng chính suy nghĩ thật và tình cảm thật của mình)
- - 6


(Hình ảnh học sinh tham gia tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS)

Sau khi đưa ra tình huống, Cô tổ chức cho học sinh tự giải quyết vấn đề
trên một tờ phiếu học tập, tất cả mọi người đều phải đưa ra chủ kiến của riêng
mình. Cô chọn một số ý kiến (có thể để các em xung phong, cũng có khi chỉ
định bất kì), gọi một học sinh khác đọc to các ý kiến đó lên cho cả lớp cùng
nghe, cùng thảo luận, để thống nhất cách giải quyết tốt nhất. Với tình huống
trên, học sinh có thể có nhiều cách giải quyết khác nhau, chẳng hạn:
- Các em sẽ tìm cách trốn tránh, xa lánh, không chơi với bạn nữa vì sợ bị
lây nhiễm.
- Vẫn giữ mối quan hệ bạn bè nhưng thận trọng và giữ một khoảng cách
nhất định khi tiếp xúc với bạn ấy.
- Quan tâm chăm sóc, gần gũi, giúp đỡ bạn bằng tất cả những gì mình có
thể để bạn không rơi vào tình trạng mặc cảm, chán nản, bi quan. Vì lúc này là
lúc bạn cần mình nhất, lúc thể hiện tình bạn đẹp nhất.
Sau khi cho các em thảo luận, Cô định hướng chung để thống nhất cách
giải quyết: Nên gần gũi, giúp đỡ bạn bằng cả tình thương và trách nhiệm nhưng
tất nhiên phải cẩn thận để tự bảo vệ cho chính mình. Tìm hiểu kĩ để có kiến
thức thật vững vàng về căn bệnh, cũng như chú ý, quan tâm đến diễn biến tâm
lí, tình cảm của người bạn để chăm sóc bạn hiệu quả nhất và an toàn nhất.
Ví dụ 2: Khi dạy “Vợ chồng A Phủ” của nhà văn Tô Hoài (SGK ngữ văn
12 Tập II-NXB Giáo dục) [2]
Chi tiết: A Phủ đánh A Sử trong lễ hội mùa xuân vì A Sử cậy quyền thế
mà phá đám cuộc chơi. Cô sẽ đặt ra tình huống vận dụng: Giả sử, bạn là A
Phủ, trong hoàn cảnh trên bạn sẽ xử sự thế nào? Học sinh cũng sẽ có nhiều

2.1. Tầm quan trọng của hoạt động đối thoại trong dạy học và rèn
luyện kĩ năng sống :
Hoạt động đối thoại có một tầm quan trọng đặc biệt trong việc rèn
luyện kĩ năng cho học sinh nhất là học sinh lớp 12: hoạt động đối thoại có tác
dụng rèn cho học sinh thói quen hợp tác với bạn trong quá trình học tập, tự
đánh giá, điều chỉnh vốn tri thức của bản thân trong quá trình thảo luận. Qua
hoạt động đối thoại,học sinh rèn luyện được kĩ năng nói, phát biểu trước tập
thể, tăng cường tinh thần trách nhiệm, tự tin, kích thích sự chủ động sáng tạo
của các em.
Giáo viên tổ chức cho học sinh đối thoại trên lớp không chỉ tạo điều kiện
phát triển năng lực cá nhân cho mỗi học sinh mà còn phát huy vai trò hỗ trợ
của tập thể trong học tập khiến cho những vấn đề đưa ra đối thoại được nhìn
nhận đa dạng, phong phú, toàn diện hơn. Hơn nữa, Khi học sinh được tự do
phát biểu một cách độc lập, sáng tạo theo cảm nhận cá nhân, giáo viên sẽ có cơ
sở và điều kiện để phát huy vai trò chủ thể học sinh trong giờ học, lớp học trở
nên sinh động, và việc tiếp thu kiến thức của học sinh trở nên tự nhiên, sâu sắc
hơn. Giáo viên đối thoại với học sinh và ngược lại.
Trong các trung tâm hiện nay học sinh không chịu xây dựng, phát biểu
bài trở nên ngày càng nhiều . Việc ngại hỏi, ngại nói, ngại tranh luận trong lứa
tuổi học sinh, nhất là học sinh GDTX đã và đang để lại những hậu quả bất lợi
cho cả thầy và trò, cho chất lượng dạy-học, trong đó người chịu thiệt thòi nhiều
nhất chính là các em; đã khá nhiều lần chúng tôi và các đồng nghiệp trao đổi,
bàn tán về việc chán nản trước hiện tượng lớp học này, lớp học kia lười phát
biểu, xây dựng bài. Nhiều lần thầy cô giáo ra câu hỏi, dù chỉ là những câu hỏi
trong sách giáo khoa nhưng hỏi đi hỏi lại 2, 3, 4 lượt nhưng các em vẫn ngồi im
thin thít như tượng gỗ, và thầy cô rơi vào hoàn cảnh: “miệng liền tai, nói lấy,
nghe lấy rồi tự trả lời lấy” những tình huống như vậy thường gây tâm lí ức chế
cho thầy cô rất nhiều, thậm chí chán nản, không tha thiết với công việc của
mình.
Bên cạnh đó, việc lười xây dựng phát biểu bài của các em còn nảy sinh

gia đình hàng chài thấy trước; cảnh đẹp của chiếc thuyền trên biển mờ sương
thấy sau), giá trị của tác phẩm có gì thay đổi không ?...
- Giáo viên có thể cho học sinh đối thoại với học sinh : Yêu cầu một em
học sinh tự đặt ra câu hỏi, một em khác trả lời.
Chẳng hạn: Nếu bạn chứng kiến cảnh bạo lực của một gia đình nào đó
như gia đình hàng chài trong truyện, bạn sẽ làm thế nào? Liên hệ tới gia đình
của em .Chắc rằng sẽ có nhiều em có nhiều cách trả lời khác nhau và cô sẽ là
người chọn ra những câu trả lời tối ưu và hợp lý nhất cho các em ứng dụng .
- Đối thoại giữa học sinh với giáo viên: Cho phép học sinh đặt ra những
câu hỏi, những tình huống đối với giáo viên, giáo viên sẽ chia sẻ suy nghĩ và
kinh nghiệm của mình với học sinh một cách dân chủ, cởi mở.

- - 10


Hình ảnh: Đối thoại giữa giáo viên với học sinh

Ví dụ: có em học sinh hỏi: Nếu cô là người đàn bà hàng chài, trong
hoàn cảnh nghèo khổ và bị hành hạ như thế cô sẽ làm thế nào? Tôi sẽ nói với
các em rằng: nếu rơi vào hoàn cảnh như vậy, tôi sẽ suy nghĩ vì sao mình lại
nghèo, vì sao chồng mình lại có những hành vi như thế? trước hết phải tìm cách
để thoát nghèo; sau đó sẽ dùng lời lẽ, lập luận để chỉ ra cái sai trái trong hành
động của người chồng. Nếu bản chất của người chồng là tốt đẹp thì không có lí
do gì mà cảnh tượng ấy lại tái diễn
Để có những cuộc đối thoại đạt hiệu quả, cô xác định những vấn đề trọng
tâm, mở ra nhiều cách giải thích khác nhau, kích thích khả năng tư duy sáng
tạo, thúc đẩy học sinh bộc lộ quan điểm và đối thoại. Những tình huống nêu ra
để học viên tham gia đối thoại vừa không thoát li tác phẩm, vừa phù hợp với
trình độ tiếp nhận của các em, đồng thời đảm bảo cuộc tranh luận không mất
trật tự, và không mất quá nhiều thời gian cho phép. Cần tránh những hình thức

lâu hơn, động cơ bên trong, thời gian dành cho việc học, trình độ lập luận cao
và tư duy phê phán. Nhóm làm việc còn cho phép các em thể hiện vai trò tích
cực đối với việc học của mình - hỏi, biểu đạt, đánh giá công việc của bạn, thể
hiện sự khuyến khích và giúp đỡ, tranh luận và giải thích... rất nhiều những kĩ
năng nhận thức được hình thành, như: biết đưa ra ý tưởng của mình trong môi
trường cùng phối hợp, giải thích, học hỏi lẫn nhau bằng ngôn ngữ và phương
thức tác động qua lại, phát triển sự tự tin vào bản thân như là người học và
trong việc chia sẻ ý tưởng với sự tiếp thu có phê phán (của nhiều người cùng
nghe về một vấn đề). Hay nói cách khác, học sinh trở thành chủ thể đích thực
của họat động học tập của cá nhân.
- Giúp hình thành các kĩ năng xã hội và các phẩm chất nhân cách cần thiết
như: kĩ năng tổ chức, quản lí, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng hợp tác, có
trách nhiệm cao, tinh thần đồng đội, sự quan tâm và mối quan hệ khăng khít, sự
ủng hộ cá nhân và khuyến khích tinh thần học hỏi lẫn nhau, xác định giá trị của
sự đa dạng và tính gắn kết. Có những cảm xúc về trách nhiệm với nhóm và
khuyến khích ý thức tự giác, tự kỉ luật; phương tiện rèn luyện và duy trì các
mối quan hệ liên nhân cách.
- Qua đó thể hiện mối quan hệ bình đẳng, dân chủ và nhân văn: dạy học
theo nhóm sẽ tạo cơ hội bình đẳng cho mỗi cá nhân người học được khẳng định
mình và được phát triển. Nhóm làm việc sẽ khuyến khích học sinh giao tiếp với
nhau và như vậy sẽ giúp cho những học sinh nhút nhát, thiếu tự tin, cô độc có
nhiều cơ hội hòa nhập với lớp học. Thêm vào đó, học theo nhóm còn tạo ra môi
trường hoạt động mang bâù không khí thân mật, cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ, chia
sẻ trên cơ sở cố gắng hết sức và trách nhiệm cao của mỗi cá nhân. Học sinh có
cơ hội được tham gia tích cực vào hoạt động nhóm. Mọi ý kiến của các em đều
được tôn trọng và có giá trị như nhau, được xem xét, cân nhắc cẩn thận. Do đó
sẽ khắc phục tình trạng áp đặt, uy quyền, làm thay, thiếu tôn trọng...giữa những
người tham gia hoạt động, đặc biệt giữa thầy và trò.

- - 12

- - 13


- Thảo luận về kết cấu hình tượng của tác phẩm: về các hình tượng nhân
vật chính trong tác phẩm tự sự; hình tượng cái tôi trữ tình trong các tác phẩm
thuộc thể loại trữ tình.
Ví dụ: Cảm nhận về hình tượng “sóng” khi hạy học bài thơ “Sóng” (Xuân
Quỳnh)( SGK ngữ văn 12 tập I NXB giáo dục)[5]
Hình tượng Mị và A Phủ trong tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” (Tô Hoài)?
(SGK ngữ văn 12 tập II)[6]
- Nội dung thảo luận cho học sinh phải có cảm xúc, có ý nghĩa khái quát,
có ý nghĩa tư tưởng của hình tượng, của tác phẩm. Từ đó các em có thể liên hệ
với bản thân mình và rút ra bài học cho bản thân qua tác phẩm mình đã học và
có sự liên hệ với đời sống. Đây là một yêu cầu khá phức tạp cho nên nó phải
phù hợp với hoạt động thảo luận. Ví dụ học xong bài thơ “Sóng” (Xuân Quỳnh)
học sinh có thể thảo luận: Vì sao nhà thơ lại có ước muốn “Làm sao được tan
ra, thành trăm con sóng nhỏ”? Em lí giải như thế nào về ước muốn này của thi
nhân, thái độ sống ấy có phù hợp với những khao khát của tuổi trẻ hiện nay
không? Hoặc khi học đoạn trích “Đất nước” (Nguyễn Khoa Điềm), có thể cho
học sinh thảo luận với câu hỏi: Em nghĩ gì về lời nhắn nhủ của nhà thơ: “Em ơi
em! Đất nước là máu xương của mình/ Phải biết gắn bó và san sẻ/ Phải biết
háo thân cho dáng hình xứ sở/ Làm nên đất nước muôn đời”? Lời nhắn nhủ ấy
ngày nay có còn tác dụng gì với tuổi trẻ của đất nước không?...
c. Tiến hành tổ chức thảo luận nhóm ở trên lớp:
- Việc đầu tiên: Giáo viên tổ chức phân nhóm, cho học sinh tự bầu trưởng
nhóm,giáo viên thông báo quy trình và quy định thảo luận.
- Tiếp theo giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm; giáo viên chỉ
làm nhiệm vụ quan sát, theo dõi mà không tham gia ý kiến.
- Thảo luận xong: Giáo viên phải tổng kết những ý kiến phát biểu thống
nhất và chưa thống nhất để mình tham gia vào những ý kiến chưa thống nhất và

luyện kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi và khả năng quyết định lựa chọn cho
mình cách ứng xử đúng đắn, phù hợp, từ đó sẽ hình thành được ở các em niềm
tin vào những thái độ, hành vi tích cực sau này. Vì học sinh luôn có nhu cầu thể
hiện mình nên sự cạnh tranh tích cực trong trò chơi còn kích thích sự tiếp thu
nội dung bài học các em. Trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa
học sinh với học sinh, giữa giáo viên với học sinh, tính nhút nhát từ đó sẽ được
cải thiện. Vì thế môi trường sư phạm sẽ trở nên hòa đồng, thân thiện hơn.
4.2. Cách thức thực hiện:
Chính vì tự nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của
phương pháp trò chơi trong dạy học nên tôi có ý thức sử dụng phương pháp này
trong quá trình giảng dạy của mình. Nhưng do sự hạn chế của thời gian, của
những đòi hỏi công phu, phức tạp của phương pháp nên tôi mới chọn lọc để áp
dụng vào việc dạy học một số tác phẩm văn học ở lớp 12 như tác phẩm “Vợ
chồng A Phủ” - Tô Hoài (SGK Ngữ văn 12 Tập II - NXB Giáo dục) [7], “Vợ
nhặt” - Kim Lân (SGK ngữ văn 12 Tập II –NXB Giáo dục) [8], “Hồn Trương Ba,
da hàng thịt” - Lưu Quang Vũ (SGK ngữ văn 12 tập II - NXB Giáo dục) [9] …
nhằm hướng tới mục tiêu chủ yếu là rèn luyện các kĩ năng sống cho học sinh
khối lớp này.

- - 15


Hình ảnh buổi tập đóng vai các nhân vật trong tác phẩm

Để thực hiện phương pháp này trên lớp, tôi chia học sinh theo 4 tổ, giao
nhiệm vụ chuẩn bị cụ thể cho mỗi tổ như sau:
- Tổ 1: Có trách nhiệm tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của tác giả; về xuất
xứ, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm; đánh giá khái quát về nội dung, nghệ thuật
của tác phẩm (đọc kĩ phần tiểu dẫn, tham khảo một số tài liệu khác, nếu chuẩn
bị được một clip tư liệu về tác giả và tác phẩm là tốt nhất)

rằng, những giờ dạy học đó không chỉ đem lại hứng thú cho học sinh, rèn luyện
được nhiều kĩ năng sống quan trọng cho các em mà còn tạo thêm niềm say mê
nghề nghiệp, niềm tin yêu học sinh của giáo viên. Điều thú vị là 100% học sinh
trả lời rất thích học những giờ học kiểu như thế này.
2.4. Kết quả kiểm chứng:
Sau một năm thực hiện thí điểm các biện pháp rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh lớp 12 GDTX .Đặc biệt qua môn Ngữ văn ở 2 lớp 12A và 12B của
Trung Tâm GDNN-GDTX Cẩm Thủy, tôi nhận thấy: kết quả học tập đã có
những chuyển biến đáng mừng, nhiều em tiếp thu bài chủ động, có chiều sâu,
phát huy cá tính sáng tạo; những kỹ năng sống quan trọng như kĩ năng giao
tiếp, kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng hợp tác, kĩ năng giải quyết vấn đề…được
hình thành và phát triển bền vững; hứng thú dạy và học ở cả thầy và trò đều
tăng lên đáng kể.
Kết quả khảo sát chất lượng và thăm dò ý kiến học kì II của học sinh tại
2 lớp 12A và 12B như sau:
Học lực
- 2% xếp loại giỏi
- 43% xếp loại khá

Kĩ năng

Hứng thú học tập

- 60% các em có kĩ năng giao - 70% hứng thú cao
tiếp tốt.
với môn học.

- 55% xếp loại trung - 65% tự nhận thức được năng - 65% tích cực tham
lực, sở thích, sở trường của bản gia đối thoại, xây dựng
bình

cô luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng.Vì thế theo bản thân để làm tốt việc rèn
kỹ năng sống cho học sinh, mỗi thầy cô giáo cần phải: Xác định rõ tầm quan
trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh.
Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định và học để cùng chung
sống; đồng thời xuất phát từ yêu cầu mới của công việc giảng dạy- lấy học sinh
làm trung tâm, cho nên việc thể nghiệm những biện pháp trên vào việc dạy học
ngữ văn lớp 12 không nằm ngoài mục đích phục vụ mục tiêu và yêu cầu ấy.
Việc làm này không chỉ có tác dụng nâng cao việc dạy – học của thầy trò mà còn có tác dụng rèn luyện học sinh thành những người có kĩ năng thích
ứng với đời sống ngày càng đa dạng và phức tạp đặc biệt là học sinh GDTX.
Vấn đề rèn kỹ năng sống cho học sinh không phải là vấn đề mới mà chỉ
là một cách làm cụ thể trong quá trình lên lớp hằng ngày của giáo viên, hướng
tới thực hiện mục tiêu chung của nghành. Để thực hiện một cách có hiệu quả
những giải pháp trên với những tiết dạy cụ thể, đòi hỏi giáo viên phải thực sự
có tâm huyết, yêu nghề, có các phương tiện hiện đại máy chiếu để hỗ trợ hỗ trợ
trong quá trình giảng dạy.
Rèn kỹ năng sống cho học sinh nói chung và học sinh lớp 12 GDTX nói
riêng, đây cũng không phải là những giải pháp duy nhất mà trong quá trình dạy
học người giáo viên còn phải biết vận dụng linh hoạt nhiều biện pháp, cách
thức khác tùy thuộc vào nội dung bài học và đối tượng học sinh cụ thể. Hơn
nữa, cần phải có sự phối hợp, quan tâm thỏa đáng hơn từ phía nhà trường, gia
đình và các tổ chức xã hội khác, không nên quá đề cao mục đích “học” của học
sinh. Mà nên tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Đây là hành
trang giúp các em tự tin hơn khi bước vào cuộc sống tự lập.
- - 18


Chúng ta biết rằng giáo dục là một quá trình tác động qua lại là quá trình
hoạt động và giao lưu trong các mối quan hệ đa dạng, được tổ chức có mục
đích có kế hoạch của các nhà giáo dục và người được giáo dục để hình thành
nhân cách hoàn thiện trong nhà trường xã hội chủ nghĩa không những dạy chữ

kỹ năng sống cho học sinh
- Đối với sở GD và ĐT :

- - 19


Các cấp lãnh đạo thường xuyên tập huấn các lớp học giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh .
Nếu kỹ năng sống trở thành một môn học riêng biệt để giảng dạy thì tôi tin
rằng nó sẽ có ích rất nhiều cho học sinh cả trong học tập và trong cuộc sống.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về việc giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh 12 thông qua môn ngữ văn .chắc chắn những kinh nghiệm của tôi
còn nhiều hạn chế .Vậy kính mong các đồng nghiệp giúp đỡ tôi đạt được kết
quả tốt đẹp hơn trong công tác giảng dạy .
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN, ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
CỦA ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 08 tháng 5 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người thực hiện

Bùi Thị Thiêm
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Sách giáo khoa ngữ văn 12 tập I Tập II –NXB Giáo dục .
[2]. Sách giáo viên ngữ văn 12 Tập I. II NXB Giáo dục .
[3]. Thiết kế bài giảng ngữ văn 12 tập II NXB giáo dục .
[4]. Ngô Thị Tuyên cẩm nang giáo dục kỹ năng sống cho học sinh .NXB

1.4. Phương pháp nghiên cứu

1
2
2
2

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

3

2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
2.2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.3. Một Số giải pháp cụ thể
1. Tạo tình huống có tính chất ứng dụng thực tiễn đời sống
2. Tổ chức những hoạt động đối thoại đa dạng trong giờ dạy học
3. Sử dụng phương pháp học nhóm một cách hiệu quả
4. Tổ chức dạy học tác phẩm văn học theo phương pháp trò chơi
2.4. Kết quả kiểm chứng

3
4
6
6
9
11
14
16

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ