SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NGA SƠN

---------------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VÀI KINH NGHIỆM KHI LỒNG GHÉP NỘI DUNG
GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH
HỒ CHÍ MINH VÀO GIẢNG DẠY LỊCH SỬ 12
Ở TRƯỜNG THPT NGA SƠN
Người thực hiện: Nguyễn Thị Phương
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử

1


THANH HÓA NĂM 2018

MỤC LỤC
Nội dung
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận
2.2. Thực trạng hiểu biết về tư tuởng,đạo đức, phong cách Hồ Chí

8
9
10
10
10
10
16
17
18
19

1.1. Lí do chọn đề tài
Hiện nay nước ta đang trong quá trình mở cửa, hội nhập với thế giới trên mọi
lĩnh vực của đời sống xã hội. Một mặt đem lại thời cơ và điều kiện thuận lợi để
phát triển đất nước. Mặt khác, các thói hư tật xấu cũng lan truyền sâu rộng và
mạnh mẽ hơn, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống xã hội nước ta, đặc biệt là lứa
2


tuổi thanh thiếu niên nói chung và học sinh nói riêng. Nổi cộm như: vấn đề vi
phạm an toàn giao thông, bạo lực học đường, lối sống thực dụng, hưởng thụ, tự do
vô kỉ luật, không có lý tưởng sống, dễ bị sa ngã và bị các thế lực xấu lôi kéo. Thực
trạng này đã và đang là mối quan tâm lo lắng của mỗi người, mỗi nhà và toàn xã
hội.
Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước đã phát động cuộc vận động: "Học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" một cách sâu rộng trong toàn Đảng,
toàn dân và toàn quân trên phạm vi cả nước. Mục đích là để khơi dậy và phát huy
các giá trị truyền thống đạo đức tốt đẹp, đấu tranh khắc phục sự suy thoái về đạo
đức, lối sống; chặn đứng và đẩy lùi các tệ nạn xã hội; hình thành và phát triển các
giá trị đạo đức của chủ nghĩa xã hội, xây dựng con người Việt Nam xã hội chủ

+ Đề cập đến các góc độ trong nội dung và tư tưỏng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh, đưa ra một vài phương pháp lồng ghép mang tính khả thi và cần thiết
trong việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối 12 Trường THPT Nga Sơn.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
- Tìm hiểu các tác phẩm
+ Cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh của Trần Dân Tiên
+ Búp sen xanh ( Sơn Tùng)
+ Kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh
+ Tác phẩm văn của chủ tịch Hồ Chí Minh( Hà Minh Đức)
+ Các chuyên đề về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh(Nxb chính trị quốc gia)
+ Các tài liệu liên quan đến cuộc đời hoạt động của Bác
+ Sách giáo khoa lịch sử 12
- Trao đổi với học sinh: Điều tra bằng phiếu, bài thu hoạch qua các đợt vận động
“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.
- Khảo sát thực tế.
2. PHẦN NỘI DUNG
4


2.1. Cơ sở lý luận
Chủ tịch Hồ Chí Minh người con ưu tú của dân tộc, là danh nhân văn hóa của
thế giới, suốt cả cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành chọn cho sự nghiệp cách
mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, Người đã làm “rạng rỡ non sông ta
đất nước ta”. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng được bắt nguồn từ
truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, nền đạo đức đã hình thành từ hàng
nghìn năm suốt chiều dài lịch sử dân tộc, kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông
cũng như tinh hoa đạo đức của nhân loại và dựa trên nền tảng tư tưởng đạo đức
cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lê Nin. Từ lâu Đảng và nhân dân ta đã xác định tư

cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh thì trong công tác giảng dạy nói chung,
bộ môn Lịch sử nói riêng cũng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục
đạo đức cho học sinh, thông qua bộ môn này, giáo dục học sinh lòng yêu nước,
truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lòng biết ơn ông cha ta đổ bao mồ hôi xương máu
mới có được cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay, giáo dục cho học sinh tinh thần
yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội… Ngoài những phương pháp dạy học truyền thống
giáo viên dạy lịch sử cần phải lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
trong từng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Bác. Học tập và
làm theo tấm giương đạo đức của Bác để sau này trở thành những công dân có đủ
phẩm chất cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu xã hội chủ nghĩa góp phần xây
dựng đất nước.
2.2. Thực trạng hiểu biết về tư tuởng đạo đức Hồ Chí Minh đối với học sinh
THPT Nga Sơn
Sách giáo khoa môn Lịch sử có nhiều sự kiện về Hồ Chí Minh đặc biệt là Lịch
sử lớp 12, cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được trình
bày kỹ hơn và lồng ghép với kiến thức lịch sử dân tộc. Tuy nhiên qua học tập các
môn khoa học xã hội, qua bộ môn Lịch sử, qua sinh hoạt đoàn đội, qua việc tiếp
nhận những thông tin đại chúng, ở mức độ nhất định các em cũng đã hiểu được
cuộc đời hoạt động, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhận thức được vai trò, công lao to lớn
của Bác đối với dân tộc và nhân loại nhưng hiểu biết của các em về Bác Hồ còn
6


đơn giản, chưa sâu sắc, nặng về cảm tính, thậm chí một bộ phận học sinh không
chịu tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, sự tiếp thu, lĩnh hội kiến thức
còn mang tính đối phó, nên tác động về tư tưởng Hồ Chí Minh đến suy nghĩ hành
động của các em chưa mạnh mẽ, chưa có hiệu quả cao.
Là giáo viên dạy học lịch sử, tôi nhận thấy rằng việc lồng ghép giáo dục đạo
đức, tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh trong các bài giảng là vô cùng cần thiết
nhằm nâng cao được tư tưởng đạo đức cách mạng cho học sinh. Bởi vì cuộc đời

2.3.3. Xác định địa chỉ , nội dung kiến thức cần lồng ghép
Trên cơ sở mục tiêu và khối lượng kiến thức của bài học giáo viên sẽ có căn cứ
để xác định địa chỉ và lượng kiến thức lồng ghép phù hợp với bài học một cách
hợp lí, khoa học, vừa đảm bảo được mục tiêu của bài học, vừa đảm bảo mục tiêu
tích hợp.
Nếu giáo viên xác định địa chỉ, nội dung kiến thức lồng ghép không phù hợp với
nội dung của bài sẽ dẫn đến làm phá vỡ mục tiêu của bài học cũng như tính lôgic
và tính hệ thống kiến thức của bài học. Nếu lượng kiến thức quá lớn sẽ quá sức tiếp
thu của học sinh từ đó sẽ không đảm bảo được thời lượng của bài học theo qui định
và không đạt được mục tiêu của bài học. Nếu lượng kiến thức lồng ghép quá ít sẽ
không thực hiện được mục tiêu giáo dục lồng ghép. Do đó, việc xác định địa chỉ và
khối lượng kiến thức cần lồng ghép giáo viên phải căn cứ vào những nguyên tắc
sau:
+ Chọn mục kiến thức trong bài phù hợp, dễ lồng ghép
+ Nội dung lồng ghép phải phù hợp với nội dung của bài học.
+ Nội dung tích hợp phải đảm bảo được tính logic và tính hệ thống của bài học.
+ Lượng kiến thức tích hợp phải đảm bảo thời gian của bài học theo quy định.
+ Lượng kiến thức lồng ghép phải đảm bảo vừa sức với học sinh. Muốn vậy, giáo
viên phải hiểu được mức độ tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của đối tượng học sinh
trong lớp, trong trường mình giảng dạy.
2.3.4. Lựa chọn phương pháp lồng ghép

8


Có nhiều phương pháp dạy học tích hợp học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh trong môn lịch sử, từ các phương pháp truyền thống như: Thuyết
trình, đàm thoại, nêu gương… đến các phương pháp hiện đại như: Thảo luận
nhóm, động não, nghiên cứu trường hợp điển hình, xử lí tình huống… Các phương
pháp này có thể được thực hiện qua các hình thức học tập theo lớp, theo nhóm, cá

- Đức tính Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư.
- Tinh thần Quốc tế trong sáng.
2.4.2. Sự chuẩn bị của giáo viên và thực hiện lồng ghép
* Về lòng yêu nước thương dân và tư tưởng độc lập tự do:
- Khi dạy bài 16 – Lịch sử 12 : Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa
tháng Tám… giáo viên giảng đến sự kiện thời cơ tổng khởi nghĩa xuất hiện có thể
trình bày: “ Sau khi Nhật đảo chính Pháp, quân Pháp bị đánh bại trên toàn Đông
Dương, quân Đồng Minh chuẩn bị kéo vào Đông Dương. Thời cơ tổng khởi nghĩa
đã chín muồi. Trong lúc Bác đang bị bệnh rất nặng có nguy cơ không qua khỏi.
Bác cầm tay các đồng chí cách mạng căn dặn “ Thời cơ đã đến dù phải đốt cháy
dãy Trường Sơn cũng cố giành cho được độc lập” Dù hoàn cảnh nào Bác vẫn nghĩ
tới dân tộc.
- Khi dạy bài 17- Lịch sử 12 “ Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà từ sau ngay 2-91945 đến trước ngày 19-12-1946” . Khi giảng đến sự kiện Bác được bầu làm Chủ
tich nước Việt Nam dân chủ cộng hoà… Giáo viên có thể kể cho học sinh nghe sự
kiện Bác đã trả lời các nhà báo nước ngoài phỏng vấn “ Tôi chỉ có một ham muốn,
ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn
toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc,ai cũng được học hành”. Ngoài
ra giáo viên cần chú ý đến sự kiên : Ngay sau khi Hà Nội khởi nghĩa thắng lợi từ
chiến khu Bác về Hà Nội Người rất đau lòng khi thấy nhân ta trải qua trận đói
khủng khiếp hậu quả chính sách cai trị tàn bạo của thực dân, phong kiến. Vì vậy
ngay sau khi đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng
hòa Người đã ra sắc lệnh diệt “giặc đói” Bản thân Bác cũng nhịn ăn để dành gạo
cứu đói…Bác đã từng căn dặn các vị lãnh đạo “ Độc lập dân tộc phải gắn liền với
10


chủ nghĩa xã hội đem lại cơm no, áo ấm cho dân, nếu độc lập, dân còn nghèo đói
thì độc lập không có nghĩa lí gì”.
- Khi Thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta: Người và Đảng chủ trương nhân
nhượng để cho dân tộc ta tránh một cuộc chiến tranh bất lợi, nhưng càng nhân

Qua việc lồng ghép giáo dục tư tưởng chăm lo bồi dường đội ngũ kế cận,
chăm lo giáo dục tưởng cách mạng cho thế hệ thanh niên giúp cho học sinh nhận
thức được tổ chức Đoàn là cánh tay đắc lực của Đảng, Hội Việt Nam cách mạng
thanh niên là tiền thân của sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam. Nhận thức được
vai trò của thế hệ thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ngày
nay trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa thanh niên là lực lượng nòng
cốt của sự nghiệp này. Vì thanh niên là lực lượng có sức khỏe, có hoài bão, có
nghị lực, có văn hóa….từ đó ra sức học tập, chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức nhân loại
góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Khi dạy bài 17- Lịch sử 12 “ Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà từ sau ngày 2-91945 đến trước ngày 19-12-1946” . Mục II.2. Giải quyết nạn đói, nạn dốt, khó
khăn về tài chính. Giáo viên kể chuyện: Trong dịp khai trường đầu tiên của học
sinh, Hồ chủ tịch căn dặn thế hệ trẻ: “Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà
trông mong, chờ đợi các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay
không, dân tộc Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước
tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không.
Chính là nhờ phần lớn ở công học tập của các em” và Bác căn dặn thanh thiếu
niên, nhi đồng “Muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại
phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ra sức làm việc dể chuẩn bị
cho cái tương lai đó. Ngày nay các cháu là nhi đồng ngày mai các cháu là chủ của
nước nhà, của thế giới. Các cháu đoàn kết thì thế giới hòa bình,và dân chủ, sẽ
không có chiến tranh.Các cháu phải thi đua, tùy theo sức của các cháu, làm việc
gì có ích cho kháng chiến thì thi đua vậy”.Giáo viên liên hệ thực tế để giáo dục
học sinh. Ngày nay đất nước hòa bình, cả nước tiến hành công nghiệp hóa-hiện đại
hóa đất nước thì mỗi học sinh phải ra sức học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất

13


đạo đức, chiếm lĩnh đỉnh cao của tri thức. Để sau này góp phần xây dựng quê
hương, đất nước...

nói” Đất nước có chiến tranh các chú để đồng đúc đạn để đánh giặc. Đức tính giản
dị của Bác được nhà thơ Tố Hữu ca ngợi “Mong manh áo vải hồn muôn trượng,
hơn tượng đồng phơi những lối mòn”.Có một nhà báo nước ngoài khi nhận xét về
Người “ Người giống một thầy giáo ở nông thôn hơn là vị chủ tịch nước”.
- Khi dạy bài 22- Lịch sử lớp 12: Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế
quốc Mỹ xâm lược (1965-1973). Nhân dân miền bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất.
Phần III: Chiến đấu chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh, Đông Dương
hóa chiến tranh”. Sau khi trình bày âm mưu của Mĩ trong chiến lược “Việt Nam
hóa chiến tranh và Đông Dương hóa chiến tranh”. Giữa lúc cuộc kháng chiến
chống Mĩ của nhân dân ta ở hai miền Nam Bắc trên đà thắng lợi thì ngày 2-9-1969
chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Một tổn thất lớn đối với dân tộc ta. Suốt cuộc đời
Người chiến đấu, hi sinh vì độc lập dân tộc vì sự ấm no của nhân dân ta. “ Nước
Việt Nam đã sinh ra chủ tịch Hồ Chí Minh Người đã làm rạng rỡ non sông ta, đất
nước...” Người không còn nữa biến đau thương thành hành động, nhân dân hai
miền Nam -Bắc đẩy mạnh cuộc kháng chiến đánh cho Mĩ cút, đánh cho Ngụy nhào
làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975 thống nhất đất nước. Giáo viên cho học
sinh xem đoạn phim tư liệu “ Những phút giây cuối đời của Bác” để học sinh một
lần nữa ghi sâu những hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
Trên đây là một vài phương pháp lồng ghép nội dung giáo dục tư tưởng, ấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử lớp 12 mà tôi đã đưa ra trong
đề tài của mình. Có thể nói rằng: dạy học là việc làm sáng tạo, giáo viên được
mệnh danh là “kĩ sư tâm hồn, là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa” . Vì vậy để dạy tốt
và gây hứng thú cho học sinh, góp phần giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết học
lịch sử thì mỗi giáo viên cần phải sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp tùy
theo nội dung bài học, tùy theo đối tượng học của từng khối, lớp. Đối với việc
lồng ghép giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua việc lồng ghép giáo dục tư
tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong tiết học lịch sử, thì giáo viên phải biết linh hoạt,
15



49

12A
12B
12C
12D
12G

Giỏi
Số lượng
29
30
35
33
30

Tỉ lệ (%)
67
66
70
69
61

Khá
Số lượng
14
15
15
15
19


Hiểu sâu sắc
Số lượng
30
32
36
34
32

Tỉ lệ (%)
70
71
72
71
65

Hiểu cơ bản
Số lượng
Tỉ lệ (%)
13
30
13
29
14
28
14
29
17
35
16

17


+ Đối với nhà trường và tổ Sử-Địa-GDCD: Cần phải tổ chức nhiều cuộc thi tìm
hiểu về cuộc đời hoạt động, học tập và làm theo tấm giương đạo đức Hồ Chí Minh.
+ Vào những ngày lễ quan trọng ,Tổ Sử- Địa-GDCD nên kết hợp với Đoàn
thanh niên tổ chức các chương trình ngoại khóa, hoạt động ngoài giờ lên lớp về
chủ đề Hồ Chí Minh để tạo điều kiện cho học sinh được nâng cao sự hiểu biết của
mình về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh.
+ Thư viện nhà trường cần phải trang bị nhiều tư liệu, sách về cuộc đời hoạt động
của chủ tịch Hồ Chí Minh
+ Nhà trường phải có phòng truyền thống cách mạng, ảnh tư liệu về Bác và các
chiến sĩ cách mạng, những nhà yêu nước để giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh
+ Tổ Sử-Địa-GDCD mỗi năm học phải phát động học sinh sưu tầm ảnh tư liệu
lịch sử về Bác lịch sử cách mạng…
Trên đây tôi mạnh dạn nêu lên một vài kinh nghiệm trong việc lồng ghép nội
dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử. Trong quá
trình biên soạn, chắc chắn sé không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận
được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để phục vụ nhiệm vụ dạy học ngày một
tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
4. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh của Trần Dân Tiên
2. Búp sen xanh ( Sơn Tùng)
3. Kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh
4. Tác phẩm văn của chủ tịch Hồ Chí Minh( Hà Minh Đức)
5. Các chuyên đề về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh(Nxb chính trị quốc gia)
6. Các tài liệu liên quan đến cuộc đời hoạt động của Bác
7. Sách giáo khoa lịch sử 12.