SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT LÊ LỢI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG TIẾT DẠY MÔN THỂ DỤC
CHO HỌC SINH LỚP 10 THPT

Người thực hiện : Nguyễn Văn Trường
Chức vụ : Tổ trưởng chuyên môn
Đơn vị công tác : Trường THPT Lê Lợi
SKKN thuộc lĩnh vực môn : Thể dục

TT

THANH HÓA NĂM 2018
MỤC LỤC
Trang-1-


1

Mục lục

2

1. Mở đầu


2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

11

2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

12

2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục trong
nhà trường.

13

3. Kết luận, kiến nghị

14

- Kết luận

15

- Kiến nghị

16

- Tài liệu tham khảo

Trang-2-



các cấp các ngành mà còn là một chính sách của Đảng.
Trang-3-


Để hưởng ứng và duy trì thói quen thường xuyên tập Thể dục
thể thao, con người phải có lòng say mê và phải có sự nhận thức
đúng đắn về vai trò và tác dụng của việc luyện tập. Sau đây là kết
quả nghiên cứu khoa học của các giáo sư, Bác sĩ về một số thay
đổi khi con người tham gia hoạt động Thể dục thể thao:

1.1.

Lý do chọn đề tài:

Trò chơi không chỉ là một phương tiện giáo dục mà còn được nâng lên vị trí
của mỗi phương pháp giáo dục đó là: “Phương pháp vui mà học, học mà vui” như
Bác Hồ đã căn dặn chúng ta. “Trong lúc học, cũng cần cho chúng vui, trong lúc vui
cũng làm cho chúng học” vì vậy trò chơi đã cuốn hút tất cả các em từ bậc tiểu học
đến THPT kể cả một số thanh niên tuổi đời còn trẻ cũng rất thích vui chơi, đòi hỏi
được vui chơi, giải trí mà đã chơi thì rất đam mê.
Trong thời kỳ mới của đất nước chúng ta hiện nay, thì mục điêu của ngành
Giáo dục - Đào tạo là tạo ra những con người mới để thực hiện công cuộc công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Muốn thực hiện được điều đó thì mỗi con người
phải có đủ đức, đủ tri thức và đủ sức khỏe. Như Bác Hồ đã từng nói: “Có đức, có tài
nhưng không đủ sức khỏe thì con người không thể làm được việc gì”. Vì thế trong
chương trình đào tạo ở bậc THPT, thể dục chiếm một vai trò và vị trí hết sức quan
trọng, nhưng do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi này: là lứa tuổi dậy thì, có sự biến
đổi nhiều, đôi lúc đột ngột về tâm sinh lý của các em nên đã hỏi giáo viên giảng dạy
bộ môn này phải hiểu và chọn phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp, giúp các em
vừa ổn định được tâm lý vừa phát triển được thể lực một cách toàn diện, để các em

trò chơi vận động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT .
- Ứng dụng tính hiệu quả của trò chơi vận động vào thực tế giảng dạy đối với
học sinh toàn trường.
- Kiểm tra đánh giá hoàn thành đề tài và so sánh kết quả với nhóm đối chứng 5
lớp khối 10 từ 10A1 đến 10A5 và 5 lớp còn lại 10A6 đến 10A10 cùng tập luyện
trong cùng một thời gian. 5 lớp được áp dụng trò chơi vận động vào tiết dạy theo
chương trình học quy định với 5 lớp không được áp dụng.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của tôi là học sinh lớp 10 gồm 5 lớp 10A1 đến 10A5 và mỗi
lớp được chia thành 2 nhóm nam – nữ.
Phạm vi : Chỉ áp dụng trong các tiết dạy thể dục chính khóa được xếp trên thời khóa
biểu của nhà trường.
Trang-5-


1.4. Phương pháp nghiên cứu :
Khi nghiên cứu đề tài “ Phương pháp tổ chức trò chơi nhằm nâng cao chất lượng tiết
dạy môn Thể dục cho học sinh lớp 10 trường THPT” . Tôi đã sử dụng nhóm phương
pháp phân tích tổng hợp; Phương pháp trực quan; phương pháp phân loại và hệ
thống; phương pháp mô hình hóa và sơ đồ; phương pháp thực nghiệm; phương pháp
phân tích và tổng kết kinh nghiệm.

1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm :
Đề tài “ Phương pháp tổ chức trò chơi nhằm nâng cao chất lượng tiết dạy môn Thể
dục cho học sinh lớp 10 trường THPT”. Có những điểm mới đó là :
- Trang bị cho học sinh những trò chơi vận động giúp các em có được hứng thú trong
học tập môn Thể dục cũng như tạo hứng thú để tiếp thu các môn văn hóa khác được
tốt hơn.
- Từ các trò chơi vận động trong các tiết thể dục giúp các em có được vốn kỷ năng tổ
chức các trò chơi vận động khi sinh hoạt tập thể.

Như vậy vô hình chung giáo viên chỉ chú trọng đến một số em có năng khiếu.
- Do điều kiện cơ sở vật chất (sân bãi, đồ dùng học tập) còn nhiều hạn chế
nên sự đánh giá chất lượng tiết dạy chưa đòi hỏi cao. Thể hiện ở chỗ: Số lượng giáo
viên môn thể dục đăng ký tham gia thi giáo viên giỏi vòng tỉnh hàng năm còn rất hạn
chế, có thi thì chất lượng cũng chư cao (theo đánh giá của chuyên môn).
Chính vì những lý do trên mà các tiết dạy thể dục, giáo viên chưa đầu tư tìm
tòi sáng tạo để vận dụng nhiều phương pháp vào các tiết dạy. Một trong những
phương pháp đó là chọn và tổ chức trò chơi.
* Giáo viên chưa chú trọng chọn và tổ chức trò chơi phù hợp:
- Nhiều tiết dạy trong PPCT có ghi “TT tự chọn”, giáo viên có chọn và tổ
chức trò chơi cho có lệ. Họ chưa chú ý đến mục đích của trò chơi đó có phù hợp với
bài dạy đó hay không? Hoặc là chỉ nghĩ chơi để thư giãn cho học sinh là chủ yếu.
- Qua nhiều năm công tác, bản thân tôi đã được dự giờ rất nhiều. Đồng
nghiệp dạy thể dục trong trường, trò chuyện và tiếp xúc với rất nhiều đồng nghiệp ở
các trường khác và đã nắm được tình hình chung như trên (Tất nhiên đây không phải
giáo viên nào cũng thế, mà đây là đánh giá một cách tổng thể).
* Từ đầu năm học: 2017-2018 tôi đã chú ý nghiên cứu các phương pháp làm
sao để tiết dạy có chất lượng hơn.
* Tìm hiểu sự ham thích học, luyện tập thể dục qua các trò chơi:
Thông qua các trò chơi các em được gì? trong mục tiêu của tiết dạy.
a)Khởi động thư giãn.
Trang-7-


b) Luyện tập các động tác đã học.
c) Thư giãn cuối giờ
d) Rèn kỹ năng, kỹ xảo, giáo dục truyền thống.
* Tìm trò chơi, nhất là những trò chơi dân gian do ông cha ta để lại, tự sáng
tạo các trò chơi mới, hoặc cải biến những trò chơi tương tự khi những trò chơi đã
biết không phù hợp tiết dạy. Từ đầu năm học cho đến nay bản thân tôi đã áp dụng

- Là một bài tập luyện: Thông qua trò chơi học sinh được tập luyện thêm các
động tác, các kiến thức mới được học hoặc ôn luyện những kiến thức đã học những
tiết trước.
- Là bài tập củng cố: Thông qua trò chơi học sinh được củng cố lại những
kiến thức đã được học.
* Theo thời gian trong tiết dạy: Chơi vào đầu giờ, giữa giờ hoặc cuối giờ.
Như vậy căn cứ vào mục tiêu của bài thị chọn trò chơi theo mục đích.
* Nếu trò chơi là bài tập khởi động : Thì thường được tổ chức vào đầu giờ
hoặc giữa giờ (đầu phần mới).
- Loại trò chơi này ta nên chọn để áp dụng vào những tiết dạy mà sự luyện
tập của học sinh là sự vận động mạnh các cơ bắp và các khớp cơ. Tất nhiên vào đầu
giờ học bao giờ giáo viên cũng cho học sinh khởi động toàn diện, song bài tập như
thế có thể một số học sinh thực hiện còn hời hợt, thì sự khởi động đó chưa đạt yêu
cầu, nhất là các tiết học vào đầu buổi sáng khi các em sau một đêm ngủ các cơ bắp
nghỉ, cơ thể còn mệt mỏi uể oải.
* Nếu giáo viên cho tổ chức trò chơi sau khi thực hiện bài tập khởi động, các
em sẽ thấy thoải mái, hưng phấn hẳn lên. Khởi động có chất lượng hơn, thì vào bài
tập luyện có sự vận động mạnh các em sẽ thấy dễ dàng và còn tránh được các tai nạn
như trật khớp, đau cơ bắp sau khi tập luyện - Do đó ta chọn trò chơi động là chủ
yếu. Theo tính chất vận động của tiết dạy mà chọn nội dung trò chơi cho phù hợp với
sự vận động đó. Có thể cải tiến những trò chơi cũ thành trò chơi mới mà sự vận động
trong trò chơi phù hợp với nội dung bài.
Ví dụ: Tiết 12 (thể dục 10) nội dung chạy nhanh.
. Ôn: chạy nâng cao đùi (tiết 40)
. Học mới: Đứng tại chỗ đánh tay. Đi chuyển sang chạy nhanh (20-30)
- Vì yêu cầu đánh mạnh tay, chạy nâng cao đùi và nhanh nên giáo viên có thể
chọn một trò chơi động như: “trò chơi gió thổi”. Trò chơi này dựa trên trò chơi “Mưa
rơi” mà nhiều giáo viên và học sinh đã biết.
- Giáo viên là người điều khiển bằng lời, học sinh thực hiện động tác theo
quy định:

và chỉ vận dụng một vài tiết còn những tiết còn lại giáo viên phải tự chọn: Nên giáo
viên cần tìm các trò chơi có tác dụng phù hợp với tiết dạy ví dụ như: trò chơi (gọi
tên, ra lệnh) (giáo viên từ đặt tên).
Trò chơi 1: (H1) Chia lớp thành hai đội, đứng thành hai hàng cách nhau từ 23cm và đứng quay lưng vào nhau, giáo viên đặt tên cho hai đội. Khi giáo viên gọi tên
Trang10-


đội nào thì đội đó sẽ quay lưng lại và đuổi đội kia, đồng thời đội kia cũng chạy bạn
nào bắt được bạn của đội kia sẽ thắng, bạn bị bắt thua.






20m






3m

20m

(H1)

Trò chơi 2: Vẽ một vòng cách vạch xuất phát 20m (tùy thuộc vào lượt em
chạy). Ở vạch xuất phát, học sinh được xếp hàng ngang. Khi có hiệu lệnh của giáo





Hình 2
Trang11-




Trò chơi 3: (H3) Ví dụ chia lớp thành 4 hoặc 6 nhóm ngồi thành một vòng
tròn lớn, bán kính của vòng tròn là quãng đường chạy. Thùy theo sân bãi mà vòng
tròn lớn hay nhỏ. Chia vòng tròn nhỏ bán kính khoảng 50 cm trong vòng nhỏ bỏ một
số vật (cái cờ nhỏ, cái khăn,…)
Số vật trong vòng tròn nhỏ sẽ ít hơn số tổ 12. Khi có hiệu lệnh những em
mang số 1 sẽ chạy lên vòng tròn nhỏ và lấy vật (phải lấy được một vật) chạy về đưa
cho bạn số 2, bạn số 2 lên bỏ vật vào vòng tròn và chạy về cứ như thế chạy cho đến
hết bạn cuối cùng của tổ. Giáo viên điều khiển sẽ bấm thời gian của mỗi tổ và xếp thi
đua (nhất, nhì…).

* Tác động:
Với trò chơi này sẽ rèn luyện các em tham gia chạy nhanh xuất phát thấp với
kỹ năng nhanh nhẹn, khéo léo, giáo dục được tính tổ chức, tinh thần tập thể đoàn kết
tên trò chơi giáo viên có thể tự đặt sao cho phù hợp với nội dung của tiết dạy.


*
*

Hình 3

vào vòng tròn, đội nào có số lượng cầu đá vào vòng tròn nhiều hơn thì đội đó thắng. Trò
chơi này có thể gọi là “Đá cầu trúng đích”



1,5
0m


4m

Trang13-

Hình 5


* Tác động:
Trò chơi này vừa giáo dục tính đoàn kết và rèn luyện sự khéo léo cho học sinh,
hoặc cho học sinh mỗi nhóm thi tâng cầu hay có thể giáo viên tổ chức trò chơi khác
trò chơi trên, nhưng làm thế nào để trò chơi là bài tập luyện có tính giáo dục cao là
được. Nó phụ thuộc vào sự sáng tạo của giáo viên trong cách tổ chức trò chơi.
Những trò chơi là bài tập luyện thì chỉ cần giáo viên chú ý đến các động tác
luyện tập của bài học và tự cải biến trò chơi có động tác phù hợp là được, là msao
đảm bảo tính giáo dục toàn diện cho các em học sinh. Trò chơi loại này có tác dụng
lớn đối với học tập TDTT đối với các em học sinh THCS.
* Nếu trò chơi có tính đơn giãn đơn thuần: thì thường được tổ chức vào cuối
giờ. Chỉ áp dụng cho những tiết dạy mà giáo viên đã cho các em học sinh luyện tập
nhiều lần, đảm bảo được yêu cầu của bài.
* Nếu tiết dạy đòi hỏi lượng vận động lớn, giáo viên cho luyện nhiều, lúc các
em đã thấm mệt. Giáo viên nên tổ chức trò chơi tĩnh, chủ yếu để các em lấy tinh thần

học giờ thể dục

10A1

70/70

95%

(Đ) 100%

88%

10A2

70/70

92%

(Đ) 100%

90%

Trang14-


10A3

70/70

94%


Mức độ hoàn thiện
kỷ thuật động tác

Kiểm tra đánh giá
kết quả học tập

Tỷ lệ học sinh thích
học giờ thể dục

10A6

65/70

75%

(Đ) 85%

78%

10A7

64/70

72%

(Đ) 87%

80%


Từ thực tế đưa “Phương pháp tổ chức trò chơi nhằm nâng cao chất lượng tiết dạy
môn thể dục cho học sinh lớp 10 trường THPT”
THPT tôi rút ra những bài học sau:
* Trong các tiết dạy thể dục, giáo viên biết lựa chọn và tổ chức trò chơi hợp lý
sẽ có tác dụng lớn trong việc luyện tập thể lực một cách toàn diện cho học sinh gây
được hứng thú học cho học sinh và hứng thú dạy cho giáo viên. Từ đó nâng cao chất
lượng dạy và học.
* Xóa được tư tưởng: “xem nhẹ bộ môn” ở giáo viên làm cho giáo viên thêm
yêu nghề.
* Giáo dục truyền thống đạo đức lối sống, tính tổ chức kỷ luật, tính đoàn kết
cho các em học sinh.
* Qua những trò chơi hợp lý giáo viên tận dụng được thời gian tiết dạy để học
sinh “chơi mà học”.
* Giáo viên không mất nhiều công sức, thời gian tìm tòi các trò chơi này mà chỉ
cần chú ý suy nghĩ và sáng tạo làm thế nào để các em học sinh vui chơi bổ ích có
tính tổ chức, tính giáo dục đặc biệt tăng chất lượng tiết học lên.
3.Kết luận và kiến nghị:
3.1. Kết luận:

Trang15-


Môn thể dục được coi là môn năng khiếu, song không phải ai có năng khiếu
thể dục thể thao là đã có một sức khỏe tốt mà đòi hỏi phải có sự tập luyện hợp lý
thường xuyên. Tùy thuộc vào tâm lý lứa tuổi, sự phát triển về mặt sinh học mà có kế
hoạch luyện tập hợp lý. Nếu giáo viên giảng dạy mà không chú ý thì kết quả giáo
dục sẽ ngược lại.
Áp dụng sáng kiến này tôi thấy mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc phát triển trũ
chơi trong tiết dạy cho học sinh, giáo dục cho các em tinh thần đoàn kết gắn bó, giúp
đỡ lẫn nhau cùng học tập – tập luyện . Giúp cho học sinh hứng thú hơn và chịu đựng


2. 72 trũ chi vn ng dõn gian tp 1 (nxb th dc th thao 2006)
3. Trũ chi vn ng - NXB i hc S phm

4. Tuyển tập nghiên cứu khoa học giáo dục sức khoẻ thể chất
trong trờng học các cấp. ( NXB TDTT - 1993)
5. Sách giáo khoa thể dục lớp 10 11 12.
( Nhiều tác giả - NXB GD - 1992)

Trang17-