KINH NGHIỆM DẠY BÀI THỰC HÀNH: XEM PHIM VỀ TẬP TÍNH
CỦA ĐỘNG VẬT SINH HỌC 11 CƠ BẢN THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TẠI TRƯỜNG THPT CẨM THỦY 2
1. MỞ ĐẦU
1. 1. Lí do chọn đề tài.
Chương trình giáo dục định hướng năng lực ( định hướng phát triển năng lực)
hiện nay cò được gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra được bàn đến nhiều từ
những năm 90 của thế kỉ 20 và ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế.
Giáo dục định hướng năng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực người học, đảm
bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các
phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống
thực tiễn.
Trong những năm gần đây Đảng và nhà nước đã có rất nhiều những định
hướng, quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục trung học về đổi mới căn bản, toàn
diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều
kiện định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, giáo dục phổ thông trong
phạm vi cả nước đang thực hiện đổi mới đồng bộ về mục tiêu, nội dung, phương
pháp, hình thức tổ chức, thiết bị và đánh giá chất lượng giáo dục: từ mục tiêu chủ
yếu trang bị kiến thức cho học sinh sang phát triển năng lực và phẩm chất cho học
sinh, từ nội dung nặng tính hàn lâm khoa học sang nội dung có tính thực tiễn cao,
từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phương pháp dạy học tích cực, từ hình
thức dạy học chủ yếu trên lớp sang hình thức hướng dẫn cho học sinh quan sát
nghiên cứu các vấn đề thực tiễn ngoài cuộc sống, tham khảo, thu thập xử lí và vận
dụng các thông tin, hình ảnh và kiến thức trên mạng...
Sinh học là môn khoa học tự nhiên với rất nhiều kiến thức gắn liền với thực
tiễn đời sống. Chương trình sinh học lớp 11 lại có nội dung tìm hiểu về động vật và
thực vật những sinh vật gắn liền với đời sống hằng ngày của chúng ta. Vì vậy nếu
các kiến thức này chỉ được dạy một cách thụ động học sinh sẽ nhàm chán nên cần
yêu cầu trong các bài học tổ chức cho học sinh tự nghiên cức, tự lĩnh hội kiến thức
học sinh sẽ hứng thú chủ động tìm hiểu. Đặc biệt là các bài thực hành đây là những
tiết học giúp học sinh củng cố kiến thức cũng như thực nghiệm để chứng minh các

từ giáo viên học sinh đã tìm hiểu lĩnh hội kiến thức cho bản thân mình
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài này sẽ nghiên cứu chia sẽ kinh nghiệm trong việc tổ chức phân nhóm,
hướng dẫn học sinh làm việc nhóm nghiên cức giải quyết vấn đề được giao nhằm
rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học, khả năng quan sát, thu thập và xử lí
thông tin, làm việc nhóm, nghiên cứu sách giáo khoa, mạng internet vận dụng các
kiến thức cũ giải quyết tình huống mới để tiếp cận nội dung bài học, dành nhiều
thời gian cho hoc sinh thảo luận hình thành kỹ năng, năng lực cho bản thân cùng
với sự hướng dẫn của giáo viên giúp học sinh hứng thú với bộ môn, sẵn sàng nhận
nhiệm vụ giáo viên giao, học sinh trong lớp thi đua lành mạnh , hỗ trợ nhau trong
quá trình học tập
Đối tượng học sinh các lớp: 11A, 11C, 11C4
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại,
nghiên cứu tài liệu.
Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra khảo sát thực tế, thu thập
thông tin; phương pháp thống kê, xử lý số liệu; phương pháp thực nghiệm sư phạm.

2


2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Theo quan điểm dạy học định hướng phát triển năng lực học sinh, quá trình dạy học bao gồm một hệ thống các hành động có mục đích của giáo viên tổ chức hoạt
động trí óc và tay chân của học sinh, đảm bảo cho học sinh chiếm lĩnh được nội
dung dạy học, đạt được mục tiêu xác định. Trong quá trình dạy học, giáo viên tổ
chức định hướng hành động chiếm lĩnh tri thức của học sinh phỏng theo tiến trình
của chu trình sáng tạo khoa học. Như vậy, chúng ta có thể hình dung diễn biến của
hoạt động dạy học như sau:
- Giáo viên tổ chức tình huống, giao nhiệm vụ cho học sinh. Học sinh hăng



(2) Thực hiện nhiệm vụ học tập: khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi
thực hiện nhiệm vụ học tập; phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh và có
biện pháp hỗ trợ phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị "bỏ quên".
(3) Báo cáo kết quả và thảo luận: hình thức báo cáo phù hợp với nội dung
học tập và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng; khuyến khích cho học sinh trao
đổi, thảo luận với nhau về nội dung học tập; xử lí những tình huống sư phạm nảy
sinh một cách hợp lí.
(4) Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: nhận xét về quá trình thực
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ và những ý kiến thảo luận của học sinh; chính xác hóa các kiến thức mà
học sinh đã học được thông qua hoạt động. [1]
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trường THPT Cẩm Thủy 2 là một trường miền núi có chất lượng đầu vào của
học sinh rất thấp, có những em học sinh thi vào lớp 10 chỉ cần không bị điểm liệt là
trúng tuyển. Vì vậy số lượng học sinh vào trường học để có mục tiêu và khẳ năng
thi đậu đại học là rất ít đặc biệt là học sinh có khả năng thi bài thi khoa học tự nhiên
lại càng ít hơn. Từ chất lượng đầu vào thấp cho nên trong giờ học các môn tự nhiên
nói chung môn sinh học nói riêng các em học sinh thường thiếu chú ý hay làm việc
riêng, chán học, không chủ động, không hứng thú học. Kiến thức sách giáo khoa
chương trình sinh học 11 có nội dung về sinh học cơ thể động vật và thực vật. Đây
là những kiến thức gần gũi, cần thiết trong đời sống hàng ngày của học sinh, những
kiến thức này nếu chỉ được dạy một cách truyền thống học sinh sẽ rất khó khắc sâu
kiến thức và vận dụng vào thực tế đời sống. Bên cạnh đó trong những năm học tới
chương trình sinh 11 tham gia vào các kỳ thi HSG cấp tỉnh, THPT quốc gia, học
sinh học khối khoa học tự nhiên rất ngại các kiến thức mang tính hàn lâm, lí thuyết
vì vậy khi cho các em làm bài kiểm tra trên thực tế chỉ đạt chủ yếu ở mức độ trung
bình có HS vẫn còn điểm yếu, rất ít HS đạt điểm khá giỏi. Đặc biệt khi dạy các bài
thực hành có rất nhiều giáo viên lựa chọn bỏ qua hoặc dạy qua loa đối phó. Như bài

- Tìm hiểu và sưu tầm các hình ảnh, video về các tập tính của động vật, xây
dựng thành bài thuyết trình hoặc video clip giới thiệu về một số tập tính ở các
loài động vật.
- Trong mỗi bài thuyết trình hoặc video clip của mỗi nhóm cần có các nội
dung: Tên nhóm, giới thiệu thành viên nhóm, nội dung tìm hiểu về một nhóm
tập tính của động vật. Thời gian cho mỗi nhóm là từ 5 – 7 phút.
2. Nội dung:
- GV : Chia nhóm và đưa ra yêu cầu cho từng nhóm.
+ Chia lớp học gồm 40 học sinh thành 5 nhóm mỗi nhóm gồm 8 học sinh.
( tùy sĩ số trong lớp mà chia số học sinh khác nhau nhưng mỗi lớp chia thành 5
nhóm) Mỗi nhóm thực hiện 1 nhiệm vụ.
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về tập tính kiếm ăn.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về tập tính sinh sản.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về tập tính bảo vệ lãnh thổ.
+ Nhóm 4: Tìm hiểu về tập tính di cư.
+ Nhóm 5: Tìm hiểu về tập tính xã hội.
Lưu ý: Khi phân nhóm nên phân trong một nhóm có cả nam và nữ, có học
sinh học tôt và chư tốt, có học sinh có điều kiện về máy tính, có học sinh có khả
nắng dụng công nghệ thông tin…
Hoạt động này được thực hiện cuối tiết 30 cho học sinh chuẩn bi trước
ở nhà trong 1 tuần
5


Hoạt động 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
1. Mục đích:
Học sinh huy động các kiến thức, kỹ năng quan sát, kinh nghiệm của bản
thân có liên quan đến bài học, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu bài học,
rèn luyện kĩ năng quan sát, thu thập thông tin và hợp tác trong nhóm….
2. Nội dung:



Một số hình ảnh chụp màn hình trong sản phẩm của nhóm 2
8


- Nhóm 3 : Trình bày về tập tính bảo vệ lảnh thổ của sư tử, hà mã, gấu,
linh trưởng…
Thời gian: 5 phút

Một số hình ảnh chụp màn hình trong sản phẩm của nhóm 3

9


- Nhóm 4 : Trình bày về tập tính di cư của cá hồi, voi, linh dương, ngựa
vằn, chim…..
Thời gian: 5 phút

Một số hình ảnh chụp màn hình trong sản phẩm của nhóm 4

10


- Nhóm 5: Trình bày về tập tính xã hội của chim cánh cụt, ong, kiến, linh
cẩu….
Thời gian: 5 phút

Một số hình ảnh chụp màn hình trong sản phẩm của nhóm 5


pháp dạy học sử dụng kỹ thuật tổ chức hoạt động tự học của học sinh tôi thấy thực
sự đã có hiệu quả rõ rệt so với các năm học trước như: học sinh chủ động nghiên
cứu SGK tài liệu có liên quan trước khi tới lớp, trong hoạt động nhóm ngoài việc
đọc tài liệu SGK học sinh còn trao đổi với nhau các kiến thức nâng cao ngoài SGK,
thời gian lên lớp sử dụng cho bài mới được rút ngắn hơn HS dành nhiều thời gian
để luyện tập, vận dụng mở rộng vì vây đa số HS khắc sâu kiến thức trên lớp các em
đã chủ động thi đua với nhau cạnh tranh lành mạnh thể hiện thái độ yêu thích bộ
môn hơn khi nghe GV chỉ truyền đạt kiến thức SGK.
Kết quả trong bài thu hoạch sau tiết thực hành: Xem phim về tập tính của động
vật giữa năm trước và năm sau đã thể hiện rõ qua các con điểm:
Đối với Học sinh lớp 11: gồm 6 lớp có 245 học sinh
Kết quả ở 3 lớp 11C, 11C2, 11C3 dạy theo phương pháp truyền thống ( GV
chuẩn bị HS quan sát và làm bài thu hoạch) tổng số học sinh là 123
Điểm 4 Điểm 5

Điểm 6

Điểm 7

Điểm 8

Điểm 9

Điểm 10

Số học
sinh

5


tổng số 122 học sinh
Điểm 4

Điểm 5 Điểm 6

Điểm 7

Điểm 8

Điểm 9

Điểm
10

Số học
sinh

0

10

19

31

34

19

9

kiến thức từ giáo viên thì giáo viên còn nắm được cả thông tin ngược từ học sinh.
Trong nhà trường, cần phải thay đổi phương pháp và kỹ thuật dạy học các bài
giảng, để học sinh phát triển toàn diện và linh hoạt hơn khi làm bài thi khoa học tự
nhiên trong kỳ thi THPT Quốc Gia
3.2. Kiến nghị.
Đối với nhà trường khuyến khích các giáo viên đăng ký giờ học sử dụng
phương pháp và kỹ thuật tổ chức hoạt động tự học của học sinh, tổ chức các buổi
dạy mẫu có hiệu quả của các nhóm chuyên môn cho các nhóm khác cung tham dự
góp ý để GV giảng dạy đạt kết quả cao hơn
Đối với sở Giáo dục và đào tạo mở các lớp tập huấn, tập huấn thông qua
trường học kết nối để tất cả các GV đều thấy được kết quả, ưu điểm của phương
pháp và kỹ thuật tổ chức hoạt động tự học của học sinh, giúp giáo viên hiểu vận
dụng tốt hơn phương pháp dạy học mới, tránh những sai sót khi giáo viên tự nghiên
cứu mà không biết mình làm còn thiếu, giúp nâng cao nghiệp vụ chuyên môn đặc
biệt với giáo viên các huyện miền núi như chúng tôi từ đó đưa chất lượng giáo dục
của tỉnh nhà cao hơn thời gian qua
Trên đây là giáo án thử nghiệm của tôi để dạy học môn sinh học , tuy đã hết sức
cố gắng nhưng do khả năng và thời gian thực hiện còn nhiều hạn chế nên không
thể tránh khỏi những thiếu sót rất mong được sự ủng hộ đóng góp của các đồng
nghiệp để tôi có thể hoàn thiện hơn
XÁC NHẬN
Thanh Hóa, ngày 12 tháng 04 năm 2019
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

Phạm thị Hương
14


21


22


23


24


PHỤ LỤC

Một số sản phẩm của học sinh lớp 11C4

25