MỤC LỤC
1. Mở đầu...............................................................................................................1
1.1. Lí do chọn đề tài:.........................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu:..................................................................................2
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:.............................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.......................................................................2
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm...................................................2
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:....................5
2.3.Giải pháp đã sử dụng để thực hiện chủ đề:..................................................6
2.3.1. Mục tiêu:...............................................................................................6
2.3.2.Kế hoạch thực hiện chủ đề :...................................................................7
2.3.3.Tổ chức thực hiện chủ đề :...................................................................10
2.4. Hiệu quả đạt được của sáng kiến kinh nghiệm.........................................16
3. Kết luận, kiến nghị..........................................................................................18
3.1. Kết luận:....................................................................................................18
3.2. Kiến nghị:..................................................................................................19


1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Vấn đề phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện
đại hóa đã và đang trở thành một nhiệm vụ cấp thiết được Đảng, Nhà nước và xã
hội quan tâm. Trong Nghị quyết hội nghị lần thứ II, Ban chấp hành Trung ương
Đảng khoá VIII đã nhấn mạnh: “Muốn tiến hành công nghiệp hóa – hiện đại hóa
thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục đào tạo và phát huy nguồn lực con người
- yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Nghị quyết Hội nghị TW
8 Khoá XI về đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục - Đào tạo đã khẳng định:
"Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát
huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người
học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp chuyên gia.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động (thông qua các bài tập, bài
kiểm tra của học sinh).
- Phương pháp phân tích, tổng hợp.
- Phương pháp thống kê.
2. Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1.Dạy học theo chủ đề
*Thế nào là dạy học theo chủ đề?
Dạy học theo chủ đề là hình thức tìm tòi những khái niệm, tư tưởng, đơn vị
kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa
trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn
học hoặc các hợp phần của môn học đó (tức là con đường dạy học những nội
2


dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên hệ với nhau) làm thành nội
dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó học sinh có thể
tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn.2
* Ưu thế của dạy học chủ đề so với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống
hiện nay.
Dạy học theo chủ đề khi so sánh với dạy học theo cách tiếp cận truyền thống
hiện nay, sẽ có những ưu điểm sau:
Dạy học theo cách tiếp cận truyền
Dạy học theo chủ đề
thống hiện nay
1- Tiến trình giải quyết vấn đề tuân 1- Các nhiệm vụ học tập được giao,

tuyến tính theo trật tự các bài học.
cập nhật thông tin khi thực hiện chủ
7- Kiến thức còn xa rời thực tiễn mà đề.
người học đang sống do sự chậm cập 8- Hiểu biết có được sau khi kết thúc
nhật của nội dung sách giáo khoa.
chủ đề thường vượt ra ngoài khuôn
8- Kiến thức thu được sau khi học khổ nội dung cần học do quá trình tìm
thường là hạn hẹp trong chương trình, kiếm, xử lý thông tin ngoài nguồn tài
nội dung học.
liệu chính thức của học sinh.
2Được

tham khảo từ TLTK số [5]

3


9- Có thề hướng tới, bồi dưỡng các
9- Không thể hướng tới nhiều mục kĩ năng làm việc với thông tin, giao
tiêu nhân văn quan trọng như: rèn tiếp, ngôn ngữ, hợp tác.
luyện các kĩ năng sống và làm việc:
giao tiếp, hợp tác, quản lý, điều hành,
ra quyết định…
* Những điểm cần lưu ý khi xây dựng chủ đề dạy học3
- Chủ đề dạy học được soạn theo yêu cầu hình thành một số năng lực nào đó cho
học sinh trong thực tiễn. Các năng lực này tùy vào tình hình thực tế tại cơ sở và
trình độ của học sinh mà có thể thay đổi.
- Công cụ của dạy học theochủ đề là: giáo án về chủ đề đó, có thể là một bài,
nhiều bài, một chương nhiều chương hoặc lớn hơn nữa. Trong quá trình này,
phương pháp dạy học có thể sử dụng chính các phương pháp tích cực trong dạy

tham khảo từ TLTK số [5]

4Được

tham khảo từ TLTK số [4]

4


1.2.1. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực5
* Khái niệm, đặc điểm của năng lực
- Năng lực: là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ
và hứng thú để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống
đa dạng của cuộc sống.
- Đặc điểm của năng lực: Có sự tác động của một cá nhân cụ thể tới một đối
tượng cụ thể. Năng lực là một yếu tố cấu thành trong một hoạt động cụ thể. Đề
cập tới xu thế đạt được một kết quả nào đó của một công việc cụ thể.Vậy không
tồn tại năng lực chung chung.
* Phân loại năng lực
- Năng lực chung: Năng lực chung là những năng lực cơ bản, thiết yếu hoặc cốt
lõi… làm nền tảng cho mọi hoạt động của con người trong cuộc sống và lao
động nghề nghiệp. Các năng lực chung của học sinh THPT là: Năng lực tự học,
năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy, năng
lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền
thông, năng lực tính toán.
- Năng lực chuyên biệt: Là những năng lực được hình thành và phát triển trên cơ
sở các năng lực chung theo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại
hình hoạt động, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho
những hoạt động chuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động
như: Toán học, Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể thao, Lịch sử…

lớp 12, với câu hỏi:
Khi học tập các chủ đề dạy học, em có gặp nhiều khó khăn không?
- Kết quả thu được như sau:
Mức độ

Gặp rất nhiều khó
khăn

Gặp nhiều khó
khăn

Gặp ít khó
khăn

Không gặp
khó khăn

Số lượng

220

149

31

0

Tỷ lệ (%)
55,0
37,3


6


- Viết PTHH của các phản ứng minh hoạ tính chất hoá học của sắt và hợp chất
sắt.
- Giải các bài tập của sắt và bài tập liên quan đến gang, thép theo các cấp độ tư
duy.
- Quan sát mô hình, thí nghiệm.... rút ra được nhận xét về cấu tạo và tính chất;
minh họa các tính chất bằng các thí nghiệm.
- Tiến hành được một số thí nghiệm đơn giản về tính chất của sắt và tính chất
sắt, hợp chất sắt.
- Quan sát và giải thích các hiện tượng trong thực tiễn bằng kiến thức đã học.
*Thái độ
- Xây dựng lòng tin và tính quyết đoán của HS khi giải quyết vấn đề.
- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc trong khoa học.
- Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường cho HS.
- Rèn ý thức tự học, tự nghiên cứu.
- Tạo hứng thú niềm say mê về hóa học.
- Có ý thức bảo vệ những đồ dùng bằng sắt và hợp kim của sắt làm sao để có kết
quả tốt nhất
*Phát triển các năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực tự học;Năng lực giải quyết vấn đề; Năng lực giao
tiếp; Năng lực hợp tác; Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông;
Năng lực ngôn ngữ;Năng lực tính toán.
- Ngoài những năng lực chung cần hướng tới sự phát triển các năng lực chuyên
biệt cho HS:Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học;Năng lực thực hành hóa học;
Năng lực tính toán hóa học;Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống;
Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học.
2.3.2. Kế hoạch thực hiện chủ đề.

- Chia nhóm và giao
nhiệm vụ cho các
nhóm.
- Các thành viên trong
nhóm tìm hiểu thu
thập tài liệu.

Trên lớp

45’

Ppct:52

- Sgk, máy
chiếu, máy tính,
tranh ảnh, bản
đồ
- Phiếu học tập

Ở nhà

- Sgk, máy chiếu,
máy tính, tranh
ảnh,…

- Các nhóm thảo luận
Ở nhà
nội dung chủ đề được (dưới sự cố
phân công, thống nhất vấn của
đề cương


Học sinh báo cáo kết
quả làm việc

Trên lớp

45’

Tiết ppct: 54 - máy chiếu,
máy tính, tranh
ảnh, …
GV định hướng
nội dung

Học sinh báo cáo kết
quả làm việc

Trên lớp

45’

Tiết ppct: 55 - máy chiếu,
máy tính, tranh
ảnh, dụng cụ,
hóa chất và kết
quả thí nghiệm
thu được …
GV định hướng
nội dung


45’

Tiết ppct: 60

* Kế hoạch cụ thể

Thời
gian

Tiết 1

Tiến trình
dạy học

Hoạt động của

Hỗ trợ của

học sinh

giáo viên

- HS tiếp nhận bộ câu
hỏi định hướng.
Khởi động
và
giao- HS cùng thảo luận để
nhiệm vụ
xác định các nội
dung của dự án.

kế
hoạch hoạt động
- HS thành lập được của nhóm.
nhóm
- HS hoàn thành
- Sau khi thành lập các công việc GV
nhóm, các thành giao, GV và HS
viên trong nhóm có thể hỏi đáp
phân công nhiệm vụ thêm một số vấn
cụ thể, các nhóm đề để làm rõ nội
9


Thời
gian

Tiến trình
dạy học

Hoạt động của

Hỗ trợ của

học sinh

giáo viên

Kết quả/ sản
phẩm
dự

kết
quả
thực hiện

Trên cơ sở các
nhiệm vụ được giao,
HS thực hiện các
nhiệm vụ theo nhóm
và công việc này
được thực hiện
ngoài lớp học.

GV trợ giúp HS
trong quá trình
học sinh giải
quyết nhiệm vụ
học tập.

Kết quả thực
hiện nhiệm
vụ của các
nhóm có thể
là bản word
hoặc power
point hoặc
poster,…

Học sinh báo cáokết quả làm việc của
các nhóm: trình bày
báo cáo thông qua

học sinh

giáo viên

Hoạt động- HS làm bài tập đánh
4:
giá của GV.

Tiết 6

Luyện tập. Tổng
kết. Đánh
giá kết quả
của chủ đề-

Kết quả/ sản
phẩm
dự
kiến (tên và
yêu cầu của
sản
phẩm;
tiêu chí đánh
giá)

Đánh giá chéo kết
quả báo cáo của các
nhóm.

- Phiếu đánh

tham khảo từ TLTK số [4]

8Được

tham khảo từ TLTK số [6]

11


Một số hình ảnh về Sắt, hợp chất sắt và hợp kim sắt

Quặng Hematit đỏ

Chảo gang

Nước bị ô nhiễm sắt và ảnh hưởng của nước ô nhiễm đến sức khỏe
conngười
- Yêu cầu học sinh nhận xét:
- Giáo viên nhận xét và vào chủ đề: Sắt và hợp kim sắt có ứng dụng rộng rãi
trong thực tiễn; hợp chất sắt có nhiều tính chất quan trọng và có những ảnh

12


hưởng nhất định đến cuộc sống. Vậy sắt, hợp chất sắt, hợp kim của nó có tính
chất, ứng dụng ra sao là nội dung chính của chủ đề này.
Bước 1: Giáo viên và học sinh cùng thảo luận để xác định các nội dung của
chủ đề.
Nội dung 1: Sắt.
Nội dung 2: Hợp chất của sắt.

2.3.3.2. Hoạt động hình thành kiến thức
CÁC NHÓM BÁO CÁO SẢN PHẨM
(Tuần 1 các nhóm 1, Tuần 2 nhóm 2, 3 báo cáo; Tuần 3 nhóm 4 báo cáo)
* Mục tiêu:
- Học sinh báo cáo được kết quả làm việc của các nhóm: trình bày báo cáo
thông qua thuyết trình, thảo luận
- Hình thành được kĩ năng: lắng nghe, thảo luận, nêu vấn đề và thương
thuyết.
- Góp phần rèn luyện các kĩ năng bộ môn.
- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc trong khoa học.
- Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường cho HS
- Rèn ý thức tự học, tự nghiên cứu
- Tạo hứng thú niềm say mê về hóa học.
- Có ý thức bảo vệ những đồ dùng bằng sắt và hợp kim của sắt làm sao để có
kết quả tốt nhất
*Thời gian: Tuần 1đến 3 - tiết thứ 2, 3, 4, 5.
* Nhiệm vụ của học sinh
- Báo cáo các nội dung chủ đề theo sự phân công.
- Thảo luận và chuẩn bị các câu hỏi cho các nhóm khác.
- Hoàn thành phiếu thu nhận thông tin cho thành viên nhóm khác (phụ lục)
* Nhiệm vụ của giáo viên
- Dẫn dắt vấn đề, tổ chức thảo luận
- Quan sát, đánh giá
- Hỗ trợ, cố vấn.
* Cách thức tiến hành hoạt động
Bước 1: Giáo viên phát cho học sinh và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá
và tự đánh giá sản phẩm của các nhóm.
Bước 2. Các nhóm cử đại diện báo cáo các nội dung chủ đề theo sự phân công
14



số [6]

15


- Hoàn thành các bài tập dựa vào kiến thức và kỹ năng đã có.
+ Nhiệm vụ của giáo viên
- Thiết kế hệ thống câu hỏi và bài tập phù hợp với năng lực học sinh.
- Thu hồi các sản phẩm và các phiếu giao việc trong nhóm
- Nhận xét và đánh giá các sản phẩm của học sinh
*Cách thức tiến hành hoạt động
Bước 1: Giáo viên khởi động tấn công não học sinh bằng trò chơi lật tranh từ
chìa khóa. Đồng thời hoàn thành các câu hỏi củng cố lý thuyết.
Bước 2: Giáo viên yêu cầu học sinh trình bày các bài tập thực tiễn, thực hành
kiến thức liên môn và phát huy các năng lực của hs mà GV đã giao nhiệm vụ từ
tiết trước.
Bước 3: GV theo dõi hoạt động của hs và hỗ trợ kịp thời nếu nhận định thấy cần
thiết.
Bước 3: Hs hoàn thành nhiệm vụ học tập.
Bước 4: GV phát cho HS và các đại biểu tham dự phiếu đánh giá và tự đánh giá
sản phẩm của các nhóm.
Tham gia trò chơi lật tranh trước khi luyện tập
Bước 5.Thu hồi lại phiếu nhận xét đánh giá của học sinh và GV
Bước 6.Tổng hợp kết quả
(Trong lúc GV tổng hợp kết quả thì tiến hành cho HS xem một số tư liệu vềsắt
và hợp chất, hợp kim sắt, hình ảnh ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí
hoặc tiến hành một số trò chơi trải nghiệm sáng tạo)
Bước 7.Thông báo kết quả, khen thưởng, cho điểm các nhóm có sản phẩm tốt và
trình bày báo cáo tốt.

- Tại sao hằng ngày chúng ta phải bổ sung một lượng sắt nhất định vào cơ thể?
Hãy cho biết các loại thức ăn giàu sắt ?
* Cách thức tiến hành
- Học sinh tự tìm hiểu tài liệu trên mạng và các phương tiện thông tin đại chúng
để hoàn thiện kiến thức.
- Trao đổi giữa giáo viên và học sinh, học sinh và học sinh, học sinh và gia đình,
xã hội để có hệ thống kiến thức hoàn thiện về cách sử dụng vật dụng bằng sắt,
thép, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe.
*Một số sản phẩm của học sinh10
Nhóm 1: Sắt.

10Được

tham khảo từ TLTK số [7]

17


Sơ đồ tư duy về sắt
Nhóm 2: Hợp chất của sắt.

Nhóm 3: Một số thí nghiệm về tính chất hóa học của sắt và hợp chất của sắt.

18


Điều chế FeCl2

Điều chế Fe(OH)2


%

Số
lượng

Tỉ lệ
%

Số
lượng

Tỉ lệ
%

12A1

35

32

91,4

3

8,6

0

0,0



Số
lượng

Số
lượng

Số
lượng

Tỉ lệ

Số
Tỉ lệ
lượng
%

Tỉ
lệ
%

Tỉ
lệ
%

%

12A1 35

13


0,0

33

Kết quả thực nghiệm chứng tỏ rằng, dạy học chủ đề đã mang lại hiệu quả:
+ Kết quả thể hiện học sinh không chỉ nắm bắt được những nội dung kiến thức
trong chương trình mà còn hiểu rộng hơn, sâu hơn nhiều vấn đề. Tự phát hiện và
giải quyết các vấn đề trong nội dung kiến thức, biết cách tập hợp, xâu chuỗi kiến
thức có liên quan để vận dụng giải quyết vấn đề mới.
+ Học sinh không chỉ học được phương pháp học tập tự lực, mà còn học được
phương pháp nghiên cứu, cách làm việc khoa học, cách trình bày,….
+ Học sinh đã phát huy năng lực tự học học, tự giải quyết vấn đề, năng lực hợp
tác nhóm, năng lực giao tiếp, ngôn ngữ của học sinh; đồng thời hình thành được
các năng lực chuyên biệt của môn Hóa họcnhư tư duy theo lãnh thổ, năng lực sử
dụng bản đồ, sơ đồ địa lí, tranh ảnh địa lí....
* Cảm nhận của HS khi học chủ đề dạy học “Sắt và hợp chất sắt”.
- Em Nguyễn Linh Chi(Học sinh lớp 12A1) viết: “Các tổ viên đã thật sự nỗ lực
trong suốt quá trình tìm kiếm thông tin về vấn đề mà mình được giao, đúng thời
hạn. Thông qua những buổi tìm hiểu các thành viên trong nhóm đã tích lũy cho
mình nhiều kiến thức thực tiễn. Đồng thời, giúp các bạn xích lại gần nhau, tăng
sự đoàn kết cho cả nhóm. Giúp các thành viên thể hiện bản thân, khám phá
năng lực của bản thân, tự tin hơn trong giao tiếp.”

20


- Qua trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp ở trường và các trường THPT khác
với cách làm trên thì các đồng nghiệp đều có nhận xét chung là rất khả thi, khả
năng ứng dụng cao, hiệu quả giáo dục tốt.

tôi được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG Thanh Hóa, ngày 25 tháng 5 năm 2019
ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
21


khác.
Người viết
Đỗ Thị Minh

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Bộ Giáo dục và đào tạo-“Tài liệu hội thảo-tập huấn đổi mới tổ chức và quản
lý hoạt động giáo dục ở trường Trung học phổ thông theo định hướng phát triển
năng lực học sinh”-Tháng 1 năm 2016.
[2]. Sách giáo viên Hóa học 12. Năm 2013 - Nhà xuất bản GD.
[3]. Bộ GD & ĐT - Vụ giáo dục trung học:Tài liệu tập huấn kiểm tra, đánh giá
trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong
trường trung học phổ thông (tháng 6 năm 2014).
[4]. Tài liệu tập huấn: “Phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo
nhóm và hướng dẫn học sinh tự học”,- tháng 01 năm 2017.
[5]. Tài liệu tập huấn chủ đề dạy học 2016.
[6]. Tài liệu nguồn internet.
[7]. Tư liệu của trường THCS và THPT Nghi Sơn.

22