MỤC LỤC
1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
1
1.2. Mục đích nghiên cứu
2
1.3. Đối tượng nghiên cứu
2
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của SKKN
3
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN
3
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
4
2.4. Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp
và nhà trường
16
3. Kết luận, kiến nghị.
3.1. Kết luận.
17
3.2. Kiến nghị.
18
VẬN DỤNG KIẾN THỨC TÍCH HỢP LIÊN MÔN ĐƯỢC MINH HỌA
BẰNG HÌNH ẢNH ĐỂ KÍCH THÍCH HỨNG THÚ HỌC TẬP MỤC 1,
BÀI 14, MÔN GDCD LỚP 10: CÔNG DÂN VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG
VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC
mang lại hiệu quả cao, tôi đã vận dụng để dạy nhiều bài khác nhau trong đó
thành công nhất là khi dạy mục 1, bài 14, môn Giáo dục công dân lớp 10: Công
dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với sự tìm tòi nghiên cứu và
vận dụng phù hợp tôi đã kích thích được hứng thú học tập ở học sinh và nâng
cao được hiệu quả, chất lượng giờ học. Vì vậy tôi đã đúc kết và viết nên sáng
kiến kinh nghiệm: Vận dụng kiến thức tích hợp, liên môn được minh họa
2
bằng hình ảnh để kích thích hứng thú học tập mục 1, bài 14, môn Giáo dục
công dân lớp 10: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
1. 2. Mục đích nghiên cứu.
Trong hệ thống các môn học của chương trình giáo dục trung học phổ thông,
môn Giáo dục công dân có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục đạo đức
học sinh, giáo dục lòng yêu nước và truyển thống cách mạng. Nội dung giáo dục
này được thể hiện ở nhiều bài học khác nhau trong đó tiêu biểu nhất là ở mục 1,
bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là một nội
dung quan trọng, là cơ sở, tiền đề giúp công dân hiểu biết và nâng cao lòng yêu
nước, trên cơ sở đó xác định trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc. Khi giảng dạy ở mục này giáo viên cần khắc sâu, làm toát
lên được những kiến thức quan trọng về lòng yêu nước, truyền thống yêu
nước,vai trò và biểu hiện của truyền thống yêu nước của dân tộc. Phần kiến thức
này không khó, nhưng với cách trình bày đặc thù của môn Giáo dục công dân nó
có phần khô khan, chưa kích thích được hứng thú học tập ở học sinh. Vì vậy
kích thích hứng thú học tập của học sinh, phát huy tính chủ động, tích cực học
tập ở học sinh là một yêu cầu, một nhiệm vụ mà giáo viên cần thực hiện. Nhận
thấy phần kiến thức này lại có sự liên hệ mật thiết với những kiến thức mà các
em đã được học ở các môn học khác: Văn học, Lịch sử..Vì vậy, trong qúa trình
dạy học tôi đã tích hợp các kiến thức văn học, lịch sử đã được minh họa bằng
hình ảnh nhằm kích thích hứng thú học tập, nâng cao chất lượng giờ dạy. Sáng
tích, tổng hợp, khái quát rút ra các kiến thức, các hình ảnh phù hợp để có thể tích
hợp liên môn trong giảng dạy và từ đó khái quát viết nên sáng kiến kinh nghiệm
của mình.
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Tại điều 2, Luật Giáo dục 2005 khẳng định: Mục tiêu của giáo dục là đào tạo
con người Việt nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm
mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Do đó ngành giáo dục
có nhiệm vụ quan trọng với sự phát triển toàn diện cong người Việt Nam , trong
đó có việc hình thành ý thức đạo đức, lối sống đạo đức. Hoạt động giáo dục đạo
đức là một hoạt động giáo dục cụ thể, gắn bó hữu cơ với hoạt động giáo dục nói
chung. Nội dung giáo dục đạo đức là một phần quan trọng trong nội dung của
chương trình giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục
quốc dân. Một trong những nội dung quan trọng của giáo dục đạo đức là giáo
dục lòng yêu nước, truyền thống yêu nước và cách mạng của dân tộc, bồi đắp
cho thế hệ trẻ tình yêu, lòng trung thành và ý chí quyết tâm xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc.
Nhằm thực hiện có hiệu quả hơn các mục tiêu của giáo dục, tại Hội nghị trung
ương VIII khóa XI, ngày 4/11/2013 Đảng đã ban hành Nghị quyết số 29 NQ/TƯ
về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Một trong những nội dung
quan trọng của nghị quyết là xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ
thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao các kiến
thức, kĩ năng để hình thành các năng lực cho người học. Như vậy dạy học tích
hợp, liên môn xuất phát từ chính yêu cầu của mục tiêu dạy học phát triển năng
lực học sinh,đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vào
giải quyết những vấn đề thực tiễn. Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn đòi
hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học, vì
vậy dạy học cần phải tăng cường theo hướng tích hợp, liên môn.
Tổng
Đểm TK
số
Loại giỏi
HS
Số
209 lượng
%
25
11,9
29,6
56
Đểm TK
Loại khá
Số
lượng
63
26,7
91
Đểm TK
Loại trung bình
%
hoạt động quan trọng mà tôi đã thực hiện là vận dụng kiến thức tích hợp, liên
môn đã được minh họa bằng hình ảnh để kích thích hứng thú học tập của học
sinh.
2. 3. Các giải pháp để giải quyết vấn đề.
Để thực hiện giảng dạy tốt mục 1, bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc, tôi đã thực hiện các giải pháp sau:
2.3.1. Xác định nội dung các kiến thức cần tích hợp. liên môn.
Trong một giờ dạy không phải tất cả các kiến thức đều cần phải tích hợp. do
vậy để xác định được các nội dung kiến thức cần tích hợp, liên môn để giảng
dạy, tôi đã nghiên cứu kĩ nội dung bài học trong sách giáo khoa, nội dung chuẩn
kiến thức kĩ năng của môn học từ đó xác định kiến thức trọng tâm của tiết học,
xác định những nội dung có thể giảng dạy bằng con đường tích hợp.
2.3.2. Thu thập tài liệu, chọn lọc các kiến thức tích hợp liên môn và các hình ảnh
minh họa phù hợp.
Các kiến thức được sử dụng để tích hợp yêu cầu phải đảm bảo tính chính xác,
có tính giáo dục cao, phù hợp với nội dung bài dạy. Vì vậy, tôi đã tham khảo
sách giáo khoa các môn: Lịch sử, Văn học để lựa chọn các kiến thức phù hợp
5
với nội dung bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trên
cơ sở đó tôi tìm tòi, chắt lọc những hình ảnh minh họa để áp dụng vào bài dạy,
làm cho giờ học trở nên sinh động hơn.
2.3.3. Xây dựng, thiết kế bài dạy theo hướng tích hợp, liên môn.
Để thực hiện tốt việc giảng dạy thì việc xây dựng, thiết kế bài dạy là rất quan
trọng với mỗi giáo viên. Trong quá trình dạy học tôi đã nghiên cứu kĩ nội dung
bài học, lựa chọn phương pháp và các kĩ thuật dạy học tích cực, xây dựng kế
hoạch bài học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.
2.3.4. Tổ chức cho học sinh học tập.
Một trong những hoạt động quan trọng không thể thiếu để tạo nên sự thành
hướng dẫn học sinh tìm hiểu và nêu lên tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc
được thể hiện qua đoạn thơ:
Ôi ! Tổ quốc, ta yêu như máu thịt,
Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng !
Ôi Tổ quốc ! Nếu cần, ta chết
Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông…
=> Em hãy nêu những tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc được thể hiện qua
đoạn thơ trên ? Qua đó em hãy cho biết thế nào là lòng yêu nước ?
7
- Bước 2: HS nêu nhận xét về tình cảm của tác giả và rút ra khái niệm về lòng
yêu nước.
Lòng yêu nước là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hết
khả năng của mình phục vụ lợi ích của Tổ quốc.
- Bước 3: Tôi lấy một số dẫn chứng về sự hi sinh của những người dân Việt Nam
để bảo vệ Tổ quốc: ủng hộ tiền của phục vụ kháng chiến, những người lính trẻ
hi sinh cuộc sống hạnh phúc lứa đôi,.. và nhiều người đã hi sinh cả tính mạng để
bảo vệ Tổ quốc…. và trình chiếu một số hình ảnh về lòng yêu nước
Hoạt động 2: Tìm hiểu truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.
Mục tiêu: HS hiểu được về vị trí, vai trò và các biểu hiện của truyền thống
yêu nước.
8
Phương thức tổ chức hoạt động:
- Hoạt động 2a: Tôi sử dụng phương pháp vấn đáp để hướng dẫn học sinh tìm
hiểu vị trí, vai trò của truyền thống yêu nước.
+ Bước 1: Tôi đặt câu hỏi và hướng dẫn HS tìm hiểu.
phần xây dựng quê hương?
- Bước 3: Học sinh các nhóm thảo luận trong 7 phút, ghi kết quả ra giất khổ to.
- Bước 4: Tôi hướng dẫn và tổ chức cho đại diện các nhóm trình bày kết quả
thảo luận.
+ Bước 5: Sau khi học sinh các nhóm trình bày kết quả thảo luận, tôi yêu cầu
học sinh các nhóm khác nhận xét, bổ sung…..=> kết luận về từng biều hiện,sau
9
mỗi biểu hiện tôi sử dụng các kiến thức liên môn để củng cố thêm kiến thức và
trình chiếu các hình ảnh minh họa phù hợp.
Biểu hiện 1: Tình cảm gắn bó với quê hương đất nước: luôn hướng về cội
nguồn, ông bà,cha mẹ, tổ tiên và quê hương.
Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương
Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
.........................................
10
Biểu hiện 2:Tình thương yêu đối với đồng bào, giống nòi, dân tộc: mong muốn
đồng bào của mình ấm no, hạnh phúc
- Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn
Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ
biển đông, đánh đuổi quân xâm lược.. chứ không chịu uốn gối khom lưng làm tì
thiếp người
- Tinh thần ấy càng được thể hiện rõ hơn trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp, chống Mỹ với rất nhiều những anh hùng, những người con của đất nước
đã xả thân chiến đấu cho độc lập tự do của Tổ quốc: Bế Văn Đàn, Phan Đình
Giót, Lí Tự Trọng….Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp…..
14
15
+ Biểu hiện 5: Cần cù và sáng tạo trong lao động để xây dựng và phát triển
đất nước ngày càng giàu đẹp
Người Việt Nam rất cần cù, chăm chỉ và sáng tạo trong lao động sản xuất:
16
* Hoạt động luyện tập:
Mục tiêu: Học sinh vận dụng các kiến thức vừa học để trả lời các câu hỏi,
thực hiện các nhiệm vụ, giải quyết các tình huống, các bài tập.
Phương thức thực hiện.
Học sinh suy nghĩ, tìm tòi được những câu ca dao, tục ngữ, những mẩu
chuyện về lòng yêu nước.
* Hoạt động vận dụng, tìm tòi, mở rộng:
Mục tiêu: Học sinh vận dụng được kiến thức đã được hình thành ở các hoạt
động trên để giải quyết các nhiệm vụ liên quan đến suy nghĩ và cảm nhận của
học sinh gắn với thực tiễn.
209
%
Số lượng
%
Số lượng
%
Số lượng
145
Về kết quả học tập:
Tổng
Đểm TK
số
Loại giỏi
HS
Số
209 lượng
%
78
37
69
52
Đểm TK
Loại khá
Số
lượng
93
0
0
Sáng kiến kinh nghiệm này không chỉ được tôi áp dụng ở một tiết học, một
bài học mà nó được áp dụng ở nhiều bài học khác nhau. Trên cơ sở sáng kiến
này, nhiều đồng nghiệp trong trường ở các môn văn học, lịch sử, địa lí cũng đã
vận dụng vào giảng dạy và đạt kết quả cao, phát huy được tính năng động, tích
cực, sáng tạo của học sinh. Đối với mỗi một môn học có một góc độ tiếp cận và
vận dụng khác nhau nhưng có thể khẳng định: Vận dụng kiến thức tích hợp, liên
môn được minh họa bằng hình ảnh là một sáng kiến hữu ích góp phần không
nhỏ trong việc kích thích hứng thú học tập của học sinh, nâng cao chất lượng
dạy học..
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Sáng kiến kinh nghiệm trên đã được tôi áp dụng giảng dạy ở tiết 28, mục 1,
bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và nhiều tiết học
khác nhau. Tôi nhận thấy rằng đây là sáng kiến mang lại hiệu quả tích cực
trong việc giảng dạy môn Giáo dục công dân nói riêng và các môn học khác
nói chung. Nhờ việc vận dụng nó tôi đã tạo được hứng thú và tính chủ động
cho học sinh, các em đã chịu khó động não, suy nghĩ để học tập làm cho giờ
18
học hào hứng hơn và đạt hiệu quả cao. Các em có được cái nhìn bao quát hơn,
đầy đủ hơn, thấy được mối quan hệ của các kiến thức trong từng bài học cũng
như giữa các bài học với nhau.
Sáng kiến kinh nghiệm này có thể áp dụng được vào nhiều bài giảng khác
nhau, ở nhiều môn học khác ,vì vậy nó có tính thực tế cao và có thể ứng dụng
rộng rãi trong quá trình dạy học ở các trường.
6.
7.
8.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách giáo khoa môn GDCD lớp 10- Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam,
năm 2016.
Sách giáo khoa lịch sử lớp 10- Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, năm
2016.
Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10- Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ,năm
2016.
Luật Giáo dục 2005.
Nghị quyết TW VIII, khóa XI, ngày 4 tháng 11 năm 2013.
Chuẩn kiến thức kĩ năng môn GDCD- Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam,
năm 2009.
Dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn GDCD lớp 10. - Nhà xuất bản
Đại học Sư phạm, năm 2010.
Ca dao, tục ngữ Việt Nam, tác giả Đặng Thiên Sơn, Nhà xuất bản Dân trí
20