SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THCS & THPT BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP VẼ PHÁC HÌNH CHIẾU PHỐI
CẢNH MỘT ĐIỂM TỤ ĐỂ VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO CỦA
VẬT THỂ ĐƠN GIẢN CHO HỌC SINH KHỐI 11
TẠI TRƯỜNG THCS & THPT BÁ THƯỚC

Người thực hiện: Phạm Đức Anh
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực : Công Nghệ

THANH HOÁ NĂM 2019
-1-


MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 2
1.1 Lí do chọn đề tài.................................................................................... 3
1.2. Mục đích nghiên cứu............................................................................4
1.3 Đối tượng nghiên cứu............................................................................4
1.4 Phương pháp nghiên cứu......................................................................4
2 – NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM........................................... 4
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.............................................4
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm..........4
2.2.1.Thuận lợi:........................................................................................4
2.2. 2. Khó khăn:......................................................................................5
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề..................................5

chưa cao, chưa đạt được nhiều theo mục đích, yêu cầu đặt ra.
Kiến thức về các loại hình chiếu nói chung và về hình chiếu trục đo nói
riêng là nội dung mang tính trừu tượng, học sinh không thể trực tiếp quan sát,
tri giác được. Để tiếp thu được nội dung này học sinh phải hình dung, tưởng
tượng, phải thực hiện các thao tác tư duy dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Do đó đã gây ra nhiều khó khăn cho học sinh trong việc tiếp nhận cũng như
khắc sâu kiến thức của bài học, dẫn đến sự say mê, yêu thích môn học của học
sinh không nhiều, chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao.
Nguyên nhân do nhiều phía: Xu hướng lựa chọn nghề nghiệp, sức
thuyết phục của chương trình còn ở mức độ, tâm lí coi nhẹ môn học của học
sinh..... và còn nhiều lí do khác nữa dược đưa ra để biện minh cho một thực tế
là chất lượng và hiệu quả của giờ học chưa cao. Song tôi thiết nghĩ mấu chốt
của vấn đề là ở chỗ bản thân người giáo viên Công nghệ cũng đang dạt theo
sự ngại học của học sinh, chưa tích cực tìm giải pháp nâng cao chất lượng giờ
học, quá nặng nề đến việc trang bị kiến thức mà không thấy kiến thức ấy phải
được tổ chức thế nào để giúp học sinh tiếp nhận một cách dễ dàng và hứng
thú. Hoà nhập với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, phương pháp
dạy học hiện nay, rút kinh nghiệm giảng dạy từ đồng nghiệp và bằng thực tế
giảng dạy của mình, tôi xin mạnh dạn giới thiệu sáng kiến kinh nghiệm: “Sử
dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ hình
chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại Trường THCS
& THPT Bá Thước”.
Để thực hiện tốt giờ dạy theo tinh thần đổi mới, phát huy tính tích cực,
chủ động, sáng tạo và hứng thú của học sinh. Bản thân tôi đã không ngừng
đổi mới về tư duy, nhận thức từ khâu soạn giáo án (Thiết kế bài học) cho đến
cách sử dụng thiết bị dạy học, lập phiếu điều tra để nắm bắt tình hình học tập
-3-


của học sinh, từ đó điều chỉnh cho phù hợp với thực tế nhà trường và đối

nói chung và việc tìm ra cách vẽ hình chiếu trục đo nói riêng là công việc rất
khó khăn với đa số học sinh lớp 11. Chính vì vậy để có thể hiểu và ghi nhớ và
vẽ hình chiếu trục đo là một vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng.
Những vấn đề nêu trên vừa là cơ sở lí luận, vừa là cơ sở thực tiễn để mỗi
người giáo viên giảng dạy môn công nghệ trong nhà trường phổ thông phải có
trách nhiệm tìm ra con đường để hướng dẫn học sinh tiếp nhận và khắc sâu
kiến thức về cách vẽ hình chiếu trục đo một cách chủ động, tích cực, sáng tạo
và có hiệu quả.
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1.Thuận lợi:
- Ban Giám hiệu nhà trường luôn quan tâm giáo dục toàn diện cho học
sinh trong nhà trường. Nhóm chuyên môn có nhiều đổi mới trong chỉ đạo, tổ

-4-


chức các buổi họp nhóm chuyên môn, tập trung làm rõ những vấn đề khó,
những phương pháp tiếp cận bài học hiệu quả.
- Đội ngũ giáo viên trong nhóm chuyên môn chủ yếu là người địa
phương nhiệt tình, tâm huyết với nghề, yêu thương học sinh; am hiểu bản sắc
văn hóa địa phương. Luôn trau dồi kiến thức, thường xuyên đổi mới trong
phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Công nghệ.
- Đa số học sinh chăm ngoan, luôn cố gắng vươn lên trong học tập.
2.2. 2. Khó khăn:
- Học sinh của Trường THCS & THPT Bá Thước là học sinh ở miền núi,
trình độ nhận thức của các em không đồng đều. . Tình trạng ngại học, coi nhẹ
môn học do đây không phải là môn thi tốt nghiệp và thi vào Đại học, Cao
đẳng ...Nên đã dẫn đến một thực tế đáng buồn là kết quả, hiệu quả của giờ học
chưa cao, chưa đạt được nhiều theo mục đích, yêu cầu đặt ra.
- Kiến thức về các loại hình chiếu nói chung và về hình chiếu trục đo nói

đặt chiều dài theo trục O'X' và
chiều cao theo trục O'Z'

Z'

X'
O'
Y'
Bước 3: Tẩy các nét phụ, tô đậm
cạnh thấy và hoàn thiện hình chiếu
trục đo của vật thể.

Thực tế cho thấy với phương pháp vẽ như trên có những nhược điểm
như sau:
Thứ nhất: việc xác định kích thước của hình hộp ngoại tiếp vật thể cần
vẽ gây không ít khó khăn đối với học sinh.
Thứ hai: việc vẽ hình chiếu trục đo của hình hộp ngoại tiếp vật thể cũng
là điều khó khăn đối với học sinh, đặc biệt là học sinh học về các môn xã hội.
-6-


Thứ ba: việc xác định hình dạng, kích thước của vật thể cần phải có sự
quan sát và tưởng tượng hình học tốt của học sinh.
2.3.2. Phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh để vẽ hình chiếu trục
đo của vật thể đơn giản
2.3.2.1 Cơ sở lý luận
- Bản chất của quá trình dạy học là quá trình tổ chức hoạt động nhận thức
cho học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt mục đích dạy học.
Quá trình nhận thức diễn biến theo con đường mà Lê Nin đã chỉ rõ: “ Từ trực
quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó

Z
'
X
'

O
'

Y
'

-7-


Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng của vật thể, Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng của
xác định điểm tụ F'
vật thể lên mặt phẳng tương ứng
F'
(mp O'X'Z')
Z'

X'
O'

Y'

Bước 3: Nối các đỉnh của hình chiếu Bước 3: Từ các đỉnh của hình
đứng với điểm tụ F'
chiếu đứng kẻ song song với
trục còn lại (O'Y')

F'

Z'

I'

I'
X'
O'

Bước 6: tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành Bước 6: tô đậm các cạnh thấy,
bản vẽ
hoàn thành bản vẽ

-9-

Y'


2.3.3. Vận dụng cụ thể
1. Đối với vật thể hình khối đơn giản
Bài toán: Cho 2 hình chiếu vuông góc (hình vẽ)
Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể

Bước 1: Vẽ hệ trục tọa độ O'X'Y'Z' theo Bước 2: Vẽ hình chiếu đứng của
phương pháp hình chiếu trục đo xác vật thể lên mặt phẳng tương ứng
định.
(mp O'X'Z')

Z'


I'
O'

- 10 -


Bước 5: Từ điểm I kẻ các đường thẳng Bước 6: Tô đậm các cạnh thấy,
lần lượt song song với các cạnh của hình hoàn thành bản vẽ
chiếu đứng

Z'
X'

Y'

I'
O'

2. Đối với vật thể có rãnh, lỗ:
Bài toán: Cho 2 hình chiếu vuông góc (hình vẽ)
Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể

Bước 1: Vẽ hệ trục tọa độ O'X'Y'Z' theo phương pháp hình chiếu trục đo xác
định.

X'/

Z'
Y'

I'

X'

I'
O'

Bước 5: Từ điểm I' kẻ các đường thẳng lần lượt song song với các cạnh của
hình chiếu đứng

X'

Z'

Y'
Vẽ rãnh trước

I'
O'

Vẽ lỗ sau

- 13 -


Bước 6: Tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

32
27



14

3
O'

-Từ các đỉnh của hình chiếu đứng vẽ các đường thẳng song song với trục O'Y'
/
-Xác định chiều rộng lớn nhất củaO'vật
thể (đo
ở hình chiếu
bằng), kẻ /song
65
27
/
/
14
X'
Y'
Z'
32
song với các cạnh còn lại
33

Z'

3
2

3

Y'/
2
8

X'

2
7

6
5

1
4

O'

-Xoá nét thừa, tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

Bài tập 2: Vẽ hình chiếu trục đo của Gá mặt nghiêng (hình vẽ)
20

10

30

1
6

10

-Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), kẻ song
song với các cạnh còn lại
30

Z'

30

X'
30

Y'

30
30

O'
- 17 -


Vẽ rãnh

10
Z'
X'
Y'
16
O'

Xoá nét thừa, tô đậm các cạnh thấy, hoàn thành bản vẽ

Y'

O'
-Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), kẻ song
song với các cạnh còn lại

28
28

Z'

/

X'

28

Y'
O'

- Vẽ lỗ chữ nhật
28

Z'
/

28

- 19 -


Số
Tỉ lệ
lượng

Mức độ nắm kiến thức
Khá
Trung bình
Số
Tỉ lệ
Số
Tỉ lệ
lượng
lượng

Yếu
Số
lượng

Tỉ lệ

- 20 -


16,7
%

6

27,8
%

Số
Số
Tỉ lệ
Tỉ lệ
Tỉ lệ
lượng
lượng
lượng
12 33,3% 10 27,8%
0
0%

Lớp 11A2 - Ban cơ bản.
( Dạy theo phương pháp truyền thống )
Số

Mức độ nắm kiến thức

học

Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu

sinh
37

học

Mức độ nắm kiến thức
Giỏi

Khá

Trung bình

Yếu

sinh
37

Số
lượng
10

Số
lượng
27,8%
14

Số
lượng
38,9%
12

Tỉ lệ


Trung bình
Tỉ lệ

Số
lượng

Tỉ lệ

Yếu
SL

Tỉ lệ

- 21 -


8

17%

17

36,2%

12

25,5%

10


0
0%

3 . KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
3.1 Kết luận
Sử dụng phương pháp vẽ phác hình chiếu phối cảnh một điểm tụ để vẽ
hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản cho học sinh khối 11 tại Trường
THCS & THPT Bá Thước”.
là cách làm phù hợp với thực tiễn của quá trình đổi mới phương pháp dạy học
môn Công nghệ trong nhà trường phổ thông, phù hợp với sự đổi mới chương
trình, sách giáo khoa và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn
công nghệ hiện nay. Cách làm này thực chất là biến những gì thuộc về lí
thuyết, trừu tượng thành cái đơn giản hơn. Đồng thời nó cũng phát huy được
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, kích thích sự say mê, hứng thú
học tập của học sinh.
3.2 .Kiến nghị
3.2.1. Đối với giáo viên:
Trước hết để phục vụ tốt cho giờ học này, người giáo viên phải có sự
chuẩn bị tốt ở nhà. Giáo viên phải chịu khó suy nghĩ, nghiên cứu, chuẩn bị
giáo án và xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp một cách cẩn thận , chu đáo và
chính xác.
Giáo viên cần động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh
tham gia một cách tích cực trong quá trình lĩnh hội kiến thức . Chú ý khai thác
vốn kinh nghiệm, kỹ năng đã có của học sinh, giúp các em phát triển tối đa
năng lực, tiềm năng của bản thân.
3. 3. 2. Đối với các cấp lãnh đạo :
Đề nghị các cấp lãnh đạo quan tâm và tạo điều kiện nhiều hơn nữa cho
môn học trong việc mua sắm trang thiết bị cũng như cơ sở vật chất phục vụ
cho việc dạy và học bộ môn Công nghệ.
Đổi mới phương pháp dạy học đã trở thành pháp lệnh. Chỉ có đổi mới

- 24 -