Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
MỤC LỤC
****
MỤC LỤC Trang 1
PHẦN MỞ ĐẦU Trang 2
PHẦN NỘI DUNG Trang 3
I. XU HƯỚNG ĐỐI ĐẦU CHUYỂN SANG ĐỐI THOẠI VÀ HỌP TÁC Trang 3
II. MỐI QUAN HỆ VIỆT NAM – ASEAN Trang 4
1. Quá trình hình thành và phát triển
2. Mối quan hệ Việt Nam - ASEAN
III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM Trang 18
PHẦN KẾT LUẬN Trang 23
MỘT SỐ HÌNH ẢNH Trang 25
TÀI LIỆU THAM KHẢO Trang 27
****
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Thực hiện: Nguyễn Minh Chí Trang 1
Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
PHẦN MỞ ĐẦU
****
Quan hệ quốc tế ( International relations) với tư cách là một khoa học đã được nghiên
cứu và giảng dạy từ lâu trên thế giới. Từ những nă m 1950 trở lại đây, nhiều công trình
nghiên cứu có giá trị trong lĩnh vực quan hệ quốc tế đã được công bố ở trong và ngoài nước.
Tuy nhiên ở Việt Nam, cho đến nay các công trình liên quan đến lịch sử quan hệ quốc tế còn
rất ít. Chúng ta hầu như chưa có những chuyên khảo đáng kể về vấn đề này. Hiện nay, bước
sang thế kỉ XXI, cùng với việc thay đổi mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hóa, thế giới hóa, Việt
Nam cũng đang bước vào lộ trình hội nhập sâu rộng, vấn đề quan hệ quốc tế càng được quan
tâm sâu sắc hơn so với trước đây. Các nhà nghiên cứu nhất là những nhà hoạch định chiến
lược ngoại giao, các nhà sử học đã có nhiều công trình nghiên cứu và các bài viết đăng trên

kinh tế, nhiều nước trong khu vực bước vào thời kì ổn định, dốc sức phát triển kinh tế. Các
nước đều có nhu cầu hợp tác nhau để cùng phát triển. Trong bối cảnh của Mỹ bị sa lầy trong
chiến trường Đông Dương họ muốn liên kết lại để giảm bớt sự ảnh hưởng của các nước lớn.
Hơn nữa, nhiều tổ chức mang tính khu vực trên thế giới xuất hiện, nhất là thành công của
khối EEC, đã cổ vũ rất lớn đối với các quốc gia Đông Nam Á trong việc thành lập cho mình
một tổ chức khu vực như thế.
ASEAN ra đời nhằm tăng cường liên kết khu vực trong bối cảnh toàn cầu hoá và khu
vực hoá, ASEAN đã đưa ra các hình thức hợp tác mới phù hợp với sự phát triển của tình hình
thế giới sau chiến tranh lạnh như: Các kế hoạch xây dựng khu vực mậu dịch tự do ASEAN -
AFTA trong vòng 10 năm đối với các nước thành viên cũ (1993 - 2003), và các thời hạn đối
với các nước thành viên mới là 2006 và 2008; Diễn đàn khu vực ASEAN - ARF (1994),
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Thực hiện: Nguyễn Minh Chí Trang 3
Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
chương trình hợp tác công nghiệp ASEAN - AICO (4/1996); và khu vực đầu tư ASEAN -
AIA (10/1998), Chương trình hành động Hà nội (12/1998)...
II. QUAN HỆ VIỆT NAM – ASEAN
1. Quá trình hình thành và phát triển
1.1. Khái quát
Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations-
ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 bởi Tuyên bố Băng-cốc, Thái Lan, đánh dấu một mốc
quan trọng trong tiến trình phát triển của khu vực.

Khi mới thành lập ASEAN gồm 5 nước là In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-lip-pin, Xin-
ga-po và Thái Lan. Năm 1984 ASEAN kết nạp thêm Bru-nây làm thành viên thứ 6. Ngày
28/7/1995 Việt Nam trở thành thành viên thứ 7 của Hiệp hội. Ngày 23/7/1997 kết nạp Lào và
Mi-an-ma. Ngày 30/4/1999, Căm-pu-chia trở thành thành viên thứ 10 của ASEAN, hoàn
thành ý tưởng về một ASEAN bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á, một ASEAN của
Đông Nam Á và vì Đông Nam Á. Hiện nay, sau khi Đông Timo được Liên Hiệp Quốc công

triển nhanh chóng, tăng gần năm lần trong 20 năm qua, đạt trên 160 tỷ đôla Mỹ vào đầu
những năm 1990 (nay là 750 tỷ đôla Mỹ). ASEAN cũng là khu vực ngày càng thu hút nhiều
vốn đầu tư của thế giới. Nếu năm 2005, tổng số vốn đầu tư mà ASEAN thu hút được tăng
16,9% so với năm 2004, thì năm 2006, tổng số vốn đầu tư đã tăng 27,5%.
1.2. Quá trình hình thành và phát triển:
a. Sự ra đời:
Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ra đời trong bối cảnh có nhiều biến
động đang diễn ra trong khu vực và trên thế giới, bao gồm cả những thay đổi từ bên ngoài tác
động vào khu vực cũng như những vấn đề nảy sinh từ bên trong mỗi nước. Để đối phó với
các thách thức này, xu hướng co cụm lại trong một tổ chức khu vực với một hình thức nào đó
để tăng cường sức mạnh bản thân đã xuất hiện và phát triển trong các nước thành viên tương
lai của ASEAN. Trước ASEAN, ở Đông Nam Á đã có một vài tổ chức khu vực ra đời và tồn
tại được một thời gian ngắn hoặc đã manh nha hình thành. Đó là Hiệp hội Đông Nam Á ( The
Association of Southeast Asia- ASA) được thành lập ngày 31/7/1961. gồm Thái Lan, Phi-lip-
pin và Liên bang Ma-lay-xi-a và tổ chức MAPHILINDO ra đời tháng 8 năm 1963 bao gồm
Mã Lai, Phi-lip-pin và In-đô-nê-xi-a.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Thực hiện: Nguyễn Minh Chí Trang 5
Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
Mặc dù vậy, những nỗ lực theo hướng trên vẫn được xúc tiến và ngày 8/8/1967 Bộ
trưởng Ngoại giao các nước In-đô-nê-xi-a, Thái Lan, Phi-lip-pin, Xin-ga-po và Phó Thủ
tướng Ma-lai-xi-a ký tại Băng-cốc bản Tuyên bố thành lập Hiệp hội các nước Đông Nam Á
(ASEAN).
b. Một số mốc phát triển quan trọng:
Tuyên bố Băng-cốc:
Đây là Tuyên bố thành lập Hiệp hội các nước Đông Nam á với mục tiêu đẩy mạnh
tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội, phát triển văn hoá; tăng cường hợp tác giúp đỡ lẫn nhau
cũng như thúc đẩy hoà bình, ổn định trong khu vực. ASEAN không có Hiến chương riêng,
trong 9 năm đầu ASEAN không có một Ban thư ký để phối hợp hoạt động của mình.

Độ, Nga, EU, Mỹ, Ca-na-đa và UNDP. Ngoài ra, ASEAN còn có cơ chế đối thoại theo lĩnh
vực với Pakistan. Thứ hai, cơ cấu lại Uỷ ban hợp tác ASEAN để chuẩn bị cho việc mở rộng
hợp tác ASEAN ra mọi lĩnh vực.
Kết nạp Bru-nây Đa-ru-xa-lam
Bru-nây Đa-ru-xa-lam là quan sát viên của ASEAN từ năm 1981. Ngày 1/1/1984,
Bru-nây nộp đơn xin gia nhập ASEAN và ngày 7/1/1984, Bru-nây được chính thức kết nạp
vào ASEAN với nghi lễ trọng thể tại Gia-các-ta và trở thành thành viên thứ sáu của Hiệp hội
ASEAN.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ III năm 1987
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ III được tổ chức tại Ma-ni-la, Phi-lip-pin từ 14-
15/12/1987, nhân kỷ niệm 20 năm thành lập ASEAN. Tại Hội nghị này, các vị đứng đầu
Chính phủ các nước ASEAN đã thông qua nhiều văn kiện quan trọng sau:
- Tuyên bố Ma-ni-la năm 1987: bày tỏ quyết tâm của các nước ASEAN tiếp tục thúc
đẩy và củng cố đoàn kết và hợp tác khu vực, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hoà
bình, đẩy mạnh hơn nữa hợp tác kinh tế, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào hợp tác
ASEAN.
- Nghị định thư Ma-ni-la sửa đổi Điều 14 và Điều 18 của TAC để các nước ngoài khu
vực có thể tham gia.
- Hiệp ước khuyến khích và bảo đảm đầu tư ASEAN.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Thực hiện: Nguyễn Minh Chí Trang 7
Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
- Nghị định thư về mở rộng danh mục thuế ưu đãi theo thoả thuận ưu đãi thương mại
ASEAN (PTA).
Về cơ cấu tổ chức, Hội nghị quyết định thành lập cơ chế Hội nghị liên Bộ trưởng
(JMM) bao gồm Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Kinh tế và thể chế hoá các cuộc họp
quan chức cao cấp (SOM) và cuộc họp các quan chức cao cấp về kinh tế (SEOM).
Trong dịp này, các vị đứng đầu Nhà nước và Chính phủ các nước ASEAN cũng
quyết định sẽ họp 3-5 năm một lần.

Việt Nam trở thành thành viên ASEAN tháng 7/1995
Tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 27 ở Băng-cốc (tháng 7/1994) các nước
ASEAN đã tuyên bố sẵn sàng chấp nhận Việt Nam làm thành viên Hiệp hội. Ngày
17/10/1994, Việt Nam đã chính thức đặt vấn đề trở thành thành viên đầy đủ của ASEAN.
Ngày 28/7/1995, lễ trọng thể kết nạp Việt Nam làm thành viên thứ 7 của tổ chức ASEAN đã
diễn ra tại Bru-nây, trong dịp họp Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 28.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ V năm 1995
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 5 đã diễn ra tại Băng-cốc tháng 12/1995. Hội nghị
đã có những quyết định và văn bản quan trọng sau:
- Nâng hợp tác chuyên ngành lên tầm cao mới, ngang với hợp tác chính trị-an ninh và
kinh tế nhằm thông qua phát triển con người, đoàn kết xã hội để đạt sự thịnh vượng chung
cho cả khu vực.
- Rút ngắn thời gian thực hiện AFTA từ 15 năm xuống còn 10 năm; thậm chí có thể
hoàn thành trước thời hạn 2003, và mở rộng hợp tác ASEAN sang lĩnh vực mới như dịch vụ,
sở hữu trí tuệ, lập khu vực đầu tư ASEAN...
- Ký kết Hiệp ước về một khu vực Đông Nam á không có vũ khí hạt nhân
(SEANWFZ), là một văn kiện quan trọng tiến tới xây dựng Đông Nam á thành một khu vực
hoà bình, ổn định.
Hội nghị Cấp cao ASEAN không chính thức lần thứ nhất tại In-đô-nê-xi-a tháng
12/1996:
Để tăng cường sự tiếp xúc giữa các nhà lãnh đạo cấp cao trong khu vực để thảo luận
những vấn đề cấp bách, các vị lãnh đạo ASEAN đã thoả thuận: giữa các cuộc họp chính thức
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Thực hiện: Nguyễn Minh Chí Trang 9
Tiểu luận học phần …………….
………………………………………………………………………………………………………..
sẽ tổ chức các cuộc họp không chính thức hàng năm. Tháng 12/1996 tại Gia-các-ta đã diễn ra
cuộc họp cấp cao không chính thức đầu tiên.
Lào và Mi-an-ma gia nhập ASEAN tháng 7/1997
Tháng 7/1997 tại AMM 30, Lào và Mi-an-ma chính thức gia nhập ASEAN.