Kỷ yếu hội nghị khoa học Quản lý đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long – NXB Đại học
Cần Thơ, 2016.

VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG QUÁ TRÌNH NHÀ
NƯỚC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ
Trần Vang Phủ(1), Trần Thuỵ Quốc Thái(1)
Tóm tắt
Mặt trận Tổ quốc với vai trò là “cầu nối” giữa Nhà nước và nhân dân,giúp truyền tải những chủ
chương, chính sách, quy định của Nhà nước đến người dân và phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính
đáng của người dân đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong quá trình Nhà nước thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư, thông qua hoạt động của mình, Mặt trận tổ quốc thực hiện chức năng giám
sát và phản biện đối với cả chủ thể thu hồi đất và chủ thể có đất bị thu hồi, nhằm đảm bảo pháp luật
được thực hiện nghiêm minh, hài hoà lợi ích giữa Nhà nước, người dân và chủ đầu tư. Bài viết này sẽ
tập trung làm rõ vai trò quan trọng của Mặt trận Tổ quốc trong quá trình Nhà nước thu hồi đất, đồng
thời đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của cơ quan này.
Từ khoá: Mặt trận Tổ quốc, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Abstract
In the process of land acquisition for public purposes, together with the participation of the People's
Committees at all levels, land development organizations… the Vietnam Fatherland Front throughout
involves in this process as a “bridge” to help conveying all programs, policies and regulations to land
users, and self-reflecting, the legitimate aspirations of the people to such these agencies. Through its
activities, the Fatherland Front performs monitoring functions for both the land acquisition authorities
and the recovered land users, to ensure that the law is carried strictly and fairly, and people also
comply with the provisions of law. This article will focus on identifying the roles and responsibilities
of the Fatherland Front in the State recovers land, thereby specifying the position and roles of this
agency,and also propose a number of recommendations in order to enhance the Vietnam Fatherland
Front’s roles in this question.
Key words: Vietnam Fatherland Front, land recovery, compensation, support, resettlement

(Trích dẫn: Trần Vang Phủ, Trần Thuỵ Quốc Thái (2016), Vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong quá
trình nhà nước thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Kỷ yếu hội nghị khoa học Quản lý đất


Đảm bảo cho cuộc họp được diễn ra khách quan, dân chủ hơn.

(iii)

MTTQ là chủ thể chứng kiến và xác nhận sự cam kết, thoả thuận của chủ thể thu hồi

đất và chủ thể có đất bị thu hồi về phương án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
2.2 Vai trò của Mặt trận tổ quốc trong quá trình kiểm đếm và xét tính pháp lý của đất vàtài
sản gắn liến với đất
Với tư cách là thành viên của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, MTTQ tham gia góp
ý và quyết định về kế hoạch, thời gian thực hiện việc khảo sát, đo đạc đất và kiểm kê tài sản gắn liền
với đất. Bên cạnh đó, trên thực tế tại nhiều dự án, đại diện của MTTQ cấp xã sẽ ký xác minh vào biên
bản kiểm đếm để xác nhận các thông tin trong biên bản là chính xác và khách quan, xác nhận sự thống
nhất giữa Tổ kiểm đếm và người có đất bị thu hồi về diện tích đất, số lượng, hiện trạng của tài sản gắn
liền với đất…
Sau khi đã có được số liệu từ công tác kiểm đếm, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ
phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan để xét tính pháp lý của đất và tài sản gắn liền với đất,
trên cơ sở kết quả xét pháp lý, Hội đồng bồi thường sẽ quyết định liệu diện tích đất và tài sản nêu trên
có được bồi thường, hỗ trợ hay không và nếu được bồi thường hoặc hỗ trợ thì với tỷ lệ bao nhiêu. Để
việc xét pháp lý của đất và tài sản gắn liền với đất được thực hiện thuận lợi, khác quan và chính xác,
thì vấn đề hết sức quan trọng đó là xác định thời điểm bắt đầu sử dụng đối với đất và thời điểm tạo lập
(cây trồng, vật nuôi), những thông tin này chỉ có được một cách chính xác, khách quan khi được sự hỗ
trợ, cung cấp thông tin từ phía MTTQ và các thành viên của Mặt trận như Hội nông dân, Hội phụ nữ,
Hội cựu chiến binh, Hội người cao tuổi…
Như vậy có thể thấy rằng, MTTQ giữ một vai trò hết sức quan trọng trong vấn đề đảm bảo
cho việc đo đạc, kiểm đếm và áp giá đối đất và tài sản gắn liền với đất được thực hiện một cách chính
7

Khoản 3 Điều 69 Luật Đất đai năm 2013 và Khoản 1 Điều 11 Thông tư 30/2014/TT-BTNMT quy định về hồ sơ

3. Một số hạn chế trong hoạt động của Mặt trận Tổ quốc khi tham gia vào công tác thu hồi
đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tổng hợp kinh nghiệm từ thực tiễn, một số yếu tố sau đã ảnh
hưởng không nhỏ đến việc phát huy vai trò của MTTQ trong quá trình Nhà nước thu hồi đất, bồi
thường, hỗ trợ, tái định cư.
Thứ nhất, pháp luật hiện hành chưa quy định rõ vai trò của MTTQ trong quá trình lập và thông
qua quy hạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt là Kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện (vì cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền thực hiện việc thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế
- xã hội vì mục đích quốc gia công cộng phải căn cứ vào kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện.).
Sự tham gia của MTTQ vào quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có chăng chỉ là “đại biểu

8

Điều 17 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.


Kỷ yếu hội nghị khoa học Quản lý đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long – NXB Đại học
Cần Thơ, 2016.
tham dự”, mà thiếu hẳn cơ chế để MTTQ thể hiện vai trò giám sát và đặc biệt là phản biện đối với
nhiệm vụ và đề án lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Thứ hai, do thiếu quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn của MTTQ trong quá trình Nhà
nước thu hồi đất, đặc biệt là với vai trò thành viên của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, do đó
thực tiễn cho thấy khi tham gia vào Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại diện của Uỷ ban
MTTQ cấp xã cũng chỉ có quyền biểu quyết tương tự như những thành viên khác và đại diện của Uỷ
ban MTTQ cấp xã không là Phó chủ tịch của Hội đồng này. Thêm vào đó, do chưa có những quy định
cụ thể về “quyền” của MTTQ trong Hội đồng bồi thường, vì vậy, trong các cuộc họp dân để thông báo
về việc thu hồi đất, hay lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, vai trò giám sát và phản biện
của MTTQ chưa được phát huy.
Thứ ba, một bộ phận cán bộ, viên chức của MTTQ thiếu kiến thức pháp luật liên quan đến quá
trình Nhà nước thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đặc biệt là kiến thức pháp luật liên quan