Đề bài: Vai trò của Mặt trận tổ quốc VN trong việc bầu cử Đại biểu
Quốc Hội, bầu cử Đại biểu HĐND.
Họ và tên : Nguyễn Thu Giang
Mã SV : 11120992
I.Vai trò của Mặt trận tổ quốc VN trong bộ máy nhà nuớc:
Kể từ khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến nay,
nước ta đã có 4 bản Hiến pháp: Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm
1959, Hiến pháp năm 1960 và Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung
một số điều năm 2001).
Hiến pháp năm 1992 là Hiến pháp của thời kỳ đầu đổi mới. Đến
nay, đất nước ta đã có nhiều thay đổi trong bối cảnh quốc tế, có những
biến đổi to lớn và sâu sắc. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung phát triển năm 2011). Chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020, Báo cáo chính trị của Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn
và lý luận 25 năm đổi mới, đã xác định rõ mục tiêu, định hướng phát
triển toàn diện, bền vững đất nước trong giai đoạn cách mạng mới nhằm
xây dựng nước Việt Nam XHCN dân giàu nước mạnh, dân chủ, công
bằng văn minh. Vì vậy cần phải nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Hiến pháp
năm 1992 cho phù hợp với yêu cầu tình hình mới.
Ở đây xin bàn một số vấn đề về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam trong chế độ chính trị nhà nước dân chủ - và việc sửa đổi, bổ sung,
phát triển Hiến pháp năm 1992.
1. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong chế độ dân
chủ xã hội chủ nghĩa
Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nền dân chủ XHCN và xây dựng
một nhà nước dân chủ thật sáng rõ, như Người khẳng định:
“Nước ta là nước dân chủ
Bao nhiêu quyền lợi đều vì dân
Bao nhiêu quyền hạn đều của dân
Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân.

thức làm chủ tập thể, ra sức thi đua xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ
Tổ quốc”. Vị trí vai trò của Mặt trận còn được cụ thể trong các cơ quan
nhà nước, như điều 86 Hiến pháp 1986 quy định: “Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam có quyền trình dự án luật ra trước Quốc hội”. Đối với Hội
đồng Bộ trưởng điều 106 quy định: “Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và người phụ trách chính của các đoàn thể nhân
dân trong mặt trận được mời tham dự hội nghị Hội đồng Bộ trưởng khi
cần thiết”. Đối với Hội đồng nhân dân: “Trong hoạt động của mình Hội
đồng nhân dân dựa vào sự cộng tác chặt chẽ của Mặt trận ” (điều 114).
“Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được mời tham dự hội nghị Uỷ
ban nhân dân khi cần thiết”.
Bổ sung và phát triển vị trí vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,
trong chế độ chính trị Hiến pháp năm 1992, tại điều 9 quy định: “Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của
chính quyền nhân dân. Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn
dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, tham
gia, xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân cùng nhà nước chăm lo
và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên nhân dân thực hiện
quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát
hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, viên chức
nhà nước ”. Đối với Quốc hội: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có quyền
trình dự án luật ra trước Quốc hội (Điều 87). Tại điều 125 quy định Chủ
tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là người đứng đầu các đoàn thể nhân
dân ở địa phương được mời tham dự các kỳ họp của Hội đồng nhân dân
và được mời tham dự hội nghị Uỷ ban nhân dân cùng cấp khi bàn các
vấn đề có liên quan”.
Trong các văn kiện chủ yếu, quan trọng của Đảng đều nhấn mạnh:
Phát huy dân chủ gắn liền với những nội dung xây dựng Đảng, xây dựng
và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước. Gần đây nhất,
Nghị quyết Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương khoá X,

quyết Đại hội X của Đảng”
2
. Như trên, có thể khẳng định vai trò to lớn
của Mặt trận và Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và
nhân dân trong việc tạo dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam hiện nay.
Trong cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội (2011): Một trong 8 phương hướng cơ bản là: “Xây dựng nền dân
chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết dân tộc, tăng cường và mở
rộng Mặt trận thống nhất”. Trong một chế độ chính trị dân chủ với ba
yếu tố cấu thành “xã hội, quốc gia, dân tộc”, “dân chủ XHCN” là bản
chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất
nước. Xây dựng từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm dân
chủ được thực hiện trong thực tế cuộc sống ở mỗi cấp, trên tất cả các
lĩnh vực. Dân chủ gắn liền với kỷ luật, kỷ cương và phải được thể chế
hóa bằng pháp luật, được pháp luật bảo đảm”. Trong chế độ dân chủ đó,
Đảng ta khẳng định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân
dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc, xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc ”
3
.
“Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên
hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức
xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các
dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam là một bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở chính trị
của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên
vừa là người lãnh đạo Mặt trận ”
4
.

soát như sau: “Muốn chống bệnh quan liêu; bệnh bàn giấy; muốn biết
các nghị quyết có được thi hành không; thi hành có đúng không; muốn
biết ai ra sức làm; ai làm qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm soát.
Kiểm soát khéo, bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm
tra khéo, về sau khuyết điểm nhất định bớt đi.
Song muốn kiểm soát có kết quả tốt, phải có hai điều: Một là việc
kiểm soát phải có hệ thống, phải thường làm. Hai là người đi kiểm soát
phải là những người rất có uy tín”. Hồ Chí Minh dạy cách kiểm soát rất
ngắn gọn, dễ hiểu: “Kiểm soát có hai cách: Một cách là từ trên xuống,
tức là người lãnh đạo kiểm soát kết quả công việc của cán bộ mình. Một
cách nữa là từ dưới lên. Tức là quần chúng và cán bộ kiểm soát sự sai
lầm của người lãnh đạo và bày tỏ cái cách sửa chữa sự sai lầm đó, cách
này là cách tốt nhất để kiểm soát các nhân viên”
6
.
Đã hơn 60 năm qua, đến nay những lời dạy của Bác vẫn còn
nguyên giá trị lý luận và giá trị thực tiễn, mang tính thời sự. Quần chúng
nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước. Vì vậy, khi nói nhân dân
kiểm soát quyền lực nhà nước là bao hàm toàn bộ hoạt động có ý thức
của nhân dân trong việc theo dõi, xem xét, kiểm tra, giám sát và phản
biện đối với đời sống nhà nước, tức là đối với hoạt động lao động quyền
lực của nhà nước, cả trong hoạt động lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Khái quát lại, kiểm soát quyền lực nhà nước của nhân dân là việc
thực hiện quyền làm chủ của nhân dân bằng cả hai hình thức dân chủ đại
diện và dân chủ trực tiếp. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là lực lượng
lãnh đạo nhà nước và xã hội vừa là chủ thể kiểm soát quyền lực nhà
nước vừa là đối tượng chịu sự kiểm soát của nhân dân. Nhà nước tổ
chức thực hiện quyền lực nhà nước do nhân dân giao phó, nhà nước vừa
là chủ thể kiểm soát quyền lực nhà nước (tự kiểm soát) vừa là đối tượng
của sự kiểm soát của nhân dân. Nhân dân kiểm soát quyền lực nhà nước,

toàn dân tộc trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, chăm lo lợi ích của giai
cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ tri thức và nhân dân các dân
tộc.
Ba là, hoàn thiện pháp luật về bầu cử. Trong đó đổi mới Luật bầu
cử đại biểu Quốc hội, Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp;
quy định cụ thể việc cử tri bầu trực tiếp chủ tịch Uỷ ban nhân dân ở
những cấp chính quyền không có Hội đồng nhân dân.
Bốn là, sửa đổi Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 1999, trong
đó bổ sung nội dung về giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam đối với Đảng và Nhà nước. Quy định cụ thể mối quan hệ
giữa các cơ quan của Mặt trận Tổ quốc các cấp đối với các thành viên
của Mặt trận, thể hiện rõ cơ chế hoạt động và phương pháp hiệp thương
trong bầu cử và trong giám sát và phản biện xã hội.
Năm là, xây dựng Luật về Hội (mới) phù hợp với điều kiện hiện
nay nhằm bảo đảm quyền lập hội theo quy định của Bộ luật dân sự năm
2005 và để thay thế Sắc lệnh số 102/SL/L004 ngày 20-5-1957 ban hành
luật quy định quyền lập hội và thay thế Nghị định 88/2003/NĐ-CP,
trong đó cần quy định quyền và nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội
của các Hội (các tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội nghề nghiệp) và quy
định các quyền tự do dân chủ khác của công dân phù hợp với tính chất
của các Hội.
Sáu là, hoàn thiện pháp luật thực hiện dân chủ cơ sở của nhân dân
ở các loại hình cơ sở. Trong đó có cơ sở là cơ quan nhà nước, đơn vị
kinh tế nhà nước và đơn vị hành chính sự nghiệp; các tổ chức cơ sở của
hệ thống chính trị, đơn vị dân cư Trên cơ sở quy chế thực hiện dân chủ
cơ sở trong cơ quan nhà nước, trong đơn vị kinh tế nhà nước, đánh giá
việc thực hiện để có cơ sở sửa đổi, bổ sung và mở rộng các nội dung
thực hiện cơ sở đó ra các loại hình cơ sở khác đã nêu trên.
Bảy là, xây dựng luật thông tin, bảo đảm quyền được thông tin

nhân dân cấp tỉnh, Ban bầu cử, Tổ bầu cử để chỉ đạo và tổ chức công tác
bầu cử.
III.Vai trò của Mặt trận tổ quốc VN trong việc bầu cử đại biểu
HĐND
Theo quy định của Luật Bầu cửđại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy
ban Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã có những nhiệm vụ,
quyền hạn sau đây:
1. Tham gia giám sát việc bầu cửđại biểu Hội đồng nhân dân;
2. Phối hợp với Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân
cùng cấp trong việc thành lập Hội đồng bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử;
3. Chủ trì tổ chức Hội nghị hiệp thương lựa chọn, giới thiệu những
người ra ứng cửđại biểu Hội đồng nhân dân; lập danh sách sơ bộ và
danh sách chính thức những người ứng cử;
4. Phối hợp với Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân
cùng cấp triệu tập và chủ trì Hội nghị cử tri ở xã, phường, thị trấn để lấy
ý kiến nhận xét về những người ứng cửđại biểu Hội đồng nhân dân;
5. Tổ chức để người có tên trong danh sách những người ứng cử
gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri để tiến hành vận động bầu cử thông qua việc
báo cáo với cử tri dự kiến việc thực hiện trách nhiệm của người đại biểu
nếu trúng cử.