TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA LỊCH SỬ
**********

NGUYỄN THU TRANG

ĐỀ XUẤT CẤU TRÚC BÀI HỌC CHO SGK
LỊCH SỬ LỚP 7 Ở VIỆT NAM TRÊN CƠ SỞ
NGHIÊN CỨU SGK LỊCH SỬ CỦA AUSTRALIA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử

HÀ NỘI, 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA LỊCH SỬ
**********

NGUYỄN THU TRANG

ĐỀ XUẤT CẤU TRÚC BÀI HỌC CHO SGK
LỊCH SỬ LỚP 7 Ở VIỆT NAM TRÊN CƠ SỞ
NGHIÊN CỨU SGK LỊCH SỬ CỦA AUSTRALIA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử
Người hướng dẫn khoa học

ThS. NINH THỊ HẠNH

HÀ NỘI, 2019

môn Lịch sử 7 sau năm 2018 ...................................................................... 28
1.2.2. Khảo sát về việc sử dụng SGK Lịch sử 7 ........................................... 30
1.3. Nội dung và cấu trúc bài học sách giáo khoa Lịch sử ở trường THCS
của Australia ............................................................................................... 36
1.3.1. Nội dung và cấu trúc sách giáo khoa Lịch sử 7 của Australia ......... 36
1.4. Một số kinh nghiệm cho xây dựng cấu trúc bài học Lịch sử 7 ở Việt
Nam sau 2018 .............................................................................................. 49
CHƯƠNG 2: ĐỀ XUẤT CẤU TRÚC BÀI HỌC CHO
SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ LỚP 7 SAU NĂM 2018 TRÊN
CƠ SỞ NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC BÀI HỌC SÁCH GIÁO KHOA
LỊCH SỬ 7 Ở AUSTRALIA ...................................................................... 53
2.1. Yêu cầu của việc biên soạn cấu trúc bài học trong sách giáo khoa lịch
sử THCS Việt Nam sau năm 2018 ............................................................. 53
2.1.1. Yêu cầu của việc biên soạn cấu trúc bài học ................................... 53


2.2. Vị trí, nội dung, mục tiêu của chủ đề “Phát kiến địa lí” .................... 55
2.3. Đề xuất cấu trúc bài học cho SGK Lịch sử lớp 7 ............................... 57
2.3.1. Cấu trúc phần bài viết ...................................................................... 57
2.3.2. Cấu trúc phần cơ chế sư phạm ........................................................ 61
2.4. Thử nghiệm sư phạm .......................................................................... 77
2.4.1. Mục đích thử nghiệm ........................................................................ 77
2.4.2. Nội dung và phương pháp thử nghiệm ............................................. 78
2.4.3. Kết quả thử nghiệm .......................................................................... 79
KẾT LUẬN ................................................................................................. 85
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


MỞ ĐẦU

1


Tuy nhiên, trong thực tế trường THPT nói chung và THCS nói riêng, bộ
môn Lịch sử chưa có một vị trí xứng đáng, chưa nhận được sự yêu thích đông
đảo từ phía học sinh, SGK Lịch sử còn nhiều hạn chế nhất định. Vì vậy, để tạo
điều kiện cho học sinh phát huy khả năng sáng tạo và tính tự học tích cực của
mình, để phát huy những ưu điểm, khắc phục những hạn chế của SGK nói
chung và SGK Lịch sử nói riêng, tiến hành đổi mới chương trình và SGK là
điều hết sức quan trọng và cần thiết.
Một số nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới hết sức chú trọng đến
cải cách và đổi mới giáo dục. Đặc biệt, Australia là một trong những quốc gia
có nền giáo dục tiên tiến. Ở Australia thực hiện nguyên tắc “một chương trình,
nhiều bộ SGK”. Nhiều NXB được tham gia vào quá trình nghiên cứu biên soạn
SGK, trong đó có hai nhà xuất bản Macmillan Education, Pearson - những nhà
xuất bản uy tín ở Australia. Nhìn ra thế giới, Việt Nam cần thiết phải học tập
xu hướng giáo dục của các nước tiên tiến, đặc biệt trong việc cải tiến SGK và
ứng dụng phù hợp vào thực tiễn Việt Nam để rút ngắn con đường tiếp cận với
trình độ giáo dục trên thế giới. Lí do chúng tôi lựa chọn nghiên cứu SGK Lịch
sử 7 Australia vì hai lý do chính. Thứ nhất, SGK Lịch sử 7 Australia với nội
dung kiến thức; tư liệu tham khảo phong phú; kênh hình bắt mắt và chứa đựng
nội dung kiến thức sâu sắc; cách thiết kế hoạt động học tập thu hút, phát triển
toàn diện các kĩ năng cho HS. Thứ hai, chúng tôi nhận thấy SGK Australia có
một số nội dung tương đồng với chương trình Lịch sử 7 của Việt Nam thuận
lợi cho việc tham khảo, đề xuất cấu trúc, vận dụng cho việc biên soạn SGK
Việt Nam.
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Đề xuất
cấu trúc bài học cho SGK Lịch sử lớp 7 ở Việt Nam trên cơ sở nghiên cứu SGK
Lịch sử của Australia” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp.



3


ra hướng dẫn sử dụng SGK sao cho hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng bài học
Lịch sử qua việc GV hướng dẫn HS tự nghiên cứu, tìm hiểu.
Trong cuốn “Các phương pháp giảng dạy hiệu quả” của nhóm tác giả
Marzano, Debrra J. Pickering, Jane E.Pollock đã nghiên cứu lý thuyết, tổng kết
kinh nghiệm giảng dạy. Đó là các phương pháp như: tóm tắt và ghi ý chính, bài
tập về nhà và thực hành trên lớp, gợi ý câu hỏi và khung thông tin cho trước…
Các tác giả cũng hướng dẫn GV những biện pháp phát huy năng lực học tập
nói chung của HS.
Trong cuốn “Nghệ thuật và khoa học dạy học” của tác giả Robert
J.Marzno đã chỉ ra vai trò của người thầy: hướng dẫn HS phát hiện vấn đề, đặt
ra giả thuyết đề so sánh, đánh giá, giải quyết,...
Trong cuốn “Kỹ năng học tập để thành công” của Fred Orr đã đề cập
đến một số kĩ năng sử dụng SGK, kĩ năng nghe giảng, đọc hiệu quả, ghi chép
hiệu quả, kĩ năng viết luận văn, kỹ năng ôn tập,...
* Bài viết Tạp chí, hội thảo
Trong bài “Hãy mở sách giáo khoa ra” đăng trên “Báo giáo viên” hai
tác giả B. P. Êxipôp và L. P. Arictôva đã chỉ ra những hạn chế trong quá trình
GV hướng dẫn, HS sử dụng SGK đồng thời đề xuất những phương pháp hiệu
quả, đẩy mạnh tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh khi làm
việc với SGK.
Trong bài viết “Làm thế nào để SGK Lịch sử định hình một đơn vị kiến
thức thông qua chủ đề phân biệt chủng tộc” của hai tác giả Katalin Morgan và
Elizabeth Henning, đăng trên tạp chí “Sử gia”, tháng 11/ 2011. Tác giả khẳng
định SGK có vai trò đặc biệt quan trọng trong các lớp học ở Nam Phi, nơi nhiều
GV không được hỗ trợ bằng các phương tiện khác. Tác giả so sánh mười cuốn
SGK trong cùng một đơn vị kiến thức trong chương trình giảng dạy, cụ thể là

Trong cuốn “Giáo dục học 1” (NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, 2007)
do tác giả Trần Thị Tuyết Oanh chủ biên đã phân biệt các khái niệm: chương

5


trình, SGK và các tài liệu học tập khác, đồng thời cuốn sách cũng trình bày
chức năng và những yêu cầu đối với một cuốn SGK.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học Lịch sử tập 1”, Phan Ngọc Liên
(chủ biên) Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng (NXB Giáo dục, 2010), các tác
giả đều khẳng định chương trình được thể hiện ở SGK do đó cần nghiên cứu kĩ
tài liệu này, nhóm tác giả cũng nhấn mạnh đến vị trí, ý nghĩa của SGK trong
dạy học Lịch sử ở trường phổ thông. Bên cạnh đó, nhóm tác giả đề cập đến mục
tiêu bộ môn, những nguyên tắc xây dựng chương trình và biên soạn SGK ở
trường trung học phổ thông.
Trong cuốn “Phương pháp dạy học Lịch sử tập 2”, Phan Ngọc Liên
(chủ biên) Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng (NXB Giáo dục, 2010), các tác
giả đưa ra phương pháp sử dụng SGK, các phương pháp dạy học Lịch sử phải
được giải quyết phù hợp trên cơ sở nội dung bài học và nội dung SGK.
Trong cuốn “Các con đường, biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học
lịch sử ở trường phổ thông” (NXB Đại học Sư Phạm, 2006) tác giả Nguyễn
Thị Côi đã nhấn mạnh quan điểm dạy học Lịch sử để phát huy năng lực của HS.
Trong đó cũng nhấn mạnh kỹ năng tự làm việc, đặc biệt GV phải hướng dẫn
HS tự làm việc với SGK, hoàn thành các bài tập trong SGK hay tự làm việc với
các bản đồ, tranh ảnh ngoài SGK…
Trong cuốn “Phương pháp dạy học môn lịch sử ở trường trung học
phổ thông” do Vũ Quang Hiển và Hoàng Thanh Tú đồng chủ biên (NXB Đại
học Quốc gia Hà Nội, 2014) nhóm tác giả đã khái quát về phương pháp sử dụng
SGK Lịch sử và sử dụng tài liệu tham khảo; trong đó nêu ra những nhiệm vụ
cơ bản của GV và HS khi sử dụng SGK, “trong quá trình giảng dạy GV hướng

dạng cấu trúc và yêu cầu khi xây dựng cấu trúc bài học trên lớp trong dạy học
Lịch sử, đồng thời xây dựng cấu trúc bài học trên lớp qua bài “Phong trào cách
mạng 1930 - 1935”.

7


“Một số yêu cầu khi xác định các biện pháp sử dụng SGK trong dạy học
Lịch sử ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực học sinh” của tác giả
Bùi Thị Oanh đăng trên tạp chí Giáo dục số 398, năm 2017. Bài viết nhấn mạnh
phát triển một số kĩ năng cơ bản theo đặc trưng môn học để phát huy tính tích
cực của HS, đề xuất các biện pháp sử dụng SGK phải linh hoạt, phù hợp với
khả năng nhận thức của HS.
“Nâng cao chất lượng giáo dục Lịch sử - tiếp cận từ thực tiễn” của tác
giả Đỗ Hồng Thái đăng trên Tạp chí Giáo dục, số 317, năm 2013. Bài viết chỉ
ra những đặc điểm nổi bật trong chương trình giáo dục phổ thông của các nước
phát triển và đưa ra một số kiến nghị: chất lượng giáo dục Lịch sử phải bắt đầu
từ tư duy quản lí giáo dục; khắc phục bất cập trong chương trình, SGK và
phương pháp dạy học Lịch sử;...
“Biên soạn sách giáo khoa Lịch sử sau năm 2015 theo hướng phát triển
năng lực học sinh” của tác giả Hoàng Thanh Tú đăng trên Chuyên san Nghiên
cứu giáo dục, năm 2014. Bài viết đề xuất ý kiến cho việc biên soạn SGK Lịch
sử sau năm 2015, từ xây dựng chuẩn và hệ mục tiêu môn học đến đề xuất cấu
trúc nội dung cũng như hình thức cho SGK. Một số điều kiện thực thi chương
trình, sách giáo khoa sau năm 2015 cũng được đề xuất để đạt được mục tiêu
giáo dục.
“Đôi nét về sách giáo khoa Lịch sử của hai nước Anh, Australia và kinh
nghiệm trong việc biên soạn sách giáo khoa Lịch sử của Việt Nam sau năm
2015”, của tác giả Hoàng Thanh Tú đăng trên Tạp chí Giáo dục số 330, năm
2014. Bài viết chỉ ra một số kinh nghiệm biên soạn SGK Lịch sử của Anh và

Như vậy, qua tìm hiểu lịch sử nghiên cứu vấn đề, chúng tôi nhận thấy:
lịch sử nghiên cứu về SGK đã có nền tảng nhiều năm, các công trình trên đã
khái quát tầm quan trọng của SGK trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử
nói riêng nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS. Tuy nhiên
nguồn tài liệu nghiên cứu, đối chiếu SGK nước ngoài với SGK Việt Nam, đặc
biệt là SGK Australia còn khiêm tốn, chủ yếu dừng lại ở các tạp chí, báo, kỉ
yếu hội thảo.

9


Các công trình kể trên là nguồn tài liệu tham khảo quý giá để chúng tôi
nghiên cứu và đề xuất cấu trúc bài học SGK Lịch sử lớp 7.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cấu trúc bài học SGK Lịch sử lớp 7
của Australia, từ đó đề xuất cấu trúc bài học cho SGK Lịch sử lớp 7 ở Việt
Nam.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu cấu trúc bài học
của Sách giáo khoa Lịch sử 7 Australia. Từ đó rút ra những kinh nghiệm có khả
năng vận dụng vào Việt Nam
- Về điều tra, khảo sát thực tế: Tiến hành điều tra thực tế việc sử dụng
SGK Lịch sử của GV và HS của một số trường THCS.
- Về thực nghiệm sư phạm: Nội dung thực nghiệm là chủ đề “Những phát
kiến lớn về địa lí” trong Chương trình Giáo dục Phổ thông môn Lịch sử (năm
2018), thử nghiệm tại trường THCS Pascal (Thành phố Hà Nội).
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích
Trên cơ sở khẳng định vai trò, ý nghĩa của SGK trong dạy học Lịch sử

Đảng ta về giáo dục và giáo dục lịch sử.
Nghiên cứu các công trình của các nhà tâm lí, giáo dục, giáo dục lịch sử
và những tài liệu lịch sử có liên quan đến đề tài.
Nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa lịch sử ở trường THCS.
Nghiên cứu cấu tạo bài học trong SGK Lịch sử lớp 7 THCS của Australia
và Việt Nam. Đề xuất cấu tạo bài viết trong SGK Lịch sử lớp 7 THCS ở Việt
Nam năm 2018 trên cơ sở học tập kinh nghiệm của Australia.
Điều tra thực tế ở trường THCS qua các hình thức: quan sát, dự giờ,
phiếu điều tra, trao đổi với GV về thực tế giảng dạy và sử dụng SGK Lịch sử ở
trường THCS trong dạy học lịch sử ở trường THCS

11


Soạn giáo án và tiến hành thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả
thi của đề tài.
6.

Giả thuyết nghiên cứu
Nếu xây dựng được cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử 7 trên cơ sở tiếp

thu kinh nghiệm của Australia theo những yêu cầu đề tài đưa ra sẽ góp phần
đổi mới SGK và nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử ở trường THCS.
7.

Đóng góp của đề tài
- Khẳng định tầm quan trọng của việc biên soạn SGK Lịch sử nói chung,

SGK Lịch sử lớp 7 THCS nói riêng.
- Chỉ ra những ưu điểm, hạn chế của SGK Lịch sử lớp 7 hiện hành.

Trong cuốn “Bài học là gì?” của giáo sư Hồ Ngọc Đại đã khẳng định
“Sách giáo khoa là chứng cớ nói lên quá trình phát triển của mỗi em trong quá
trình giáo dục. Nó phản ánh được sự phân hóa, cá thể hóa quá trình giáo dục
mà vẫn đảm bảo được những yêu cầu cơ bản nhất của quá trình giáo dục nói
chung” [2; tr.42].
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử tập 1” các nhà Giáo dục đưa
ra khái niệm “Sách giáo khoa là tài liệu cơ bản trong học tập của học sinh, nên
được biên soạn theo chương trình và quán triệt mục tiêu đào tạo đã được xác
định” [9; tr.89]. Do đó, “kiến thức trong SGK phải đạt yêu cầu chuẩn mực cho
việc truyền thụ, giáo dục, cho các hình thức đánh giá, kiểm tra học sinh” [9;
tr.89].
Trong luật giáo dục nước ta có quy định: “SGK do Bộ Giáo dục và Đào
tạo tổ chức biên soạn và duyệt trên cơ sở thẩm định của Hội đồng Quốc gia
thẩm định để sử dụng chính thức, thống nhất, ổn định trong giảng dạy, học tập
ở nhà trường và các cơ sở giáo dục khác” [11; tr.19].
Các định nghĩa về SGK dù khác nhau về từ ngữ biểu đạt, nhưng các quan
điểm trên đều thống nhất ở bản chất: SGK là công cụ dạy và học, là yếu tố quan

13


trọng trong quá trình tổ chức dạy học với hai nhóm chức năng chính là cung
cấp thông tin khoa học và tổ chức hoạt động dạy học. Như vậy, “SGK là tài
liệu tiếp nối của chương trình, cụ thể hóa những quy định của chương trình về
mục tiêu môn học, về phạm vi, số lượng và mức độ của các đơn vị kiến thức…
Chính vì vậy, SGK là tài liệu quan trọng nhất trong nhà trường, được dùng
trong việc học tập ở lớp, ở nhà của học sinh đồng thời được sử dụng trong quá
trình chuẩn bị bài và tiến hành dạy học của giáo viên” [8; tr.18]. Như vậy,
SGK là tài liệu quan trọng trong giảng dạy và học tập cơ bản cho GV và HS
nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo. Ứng với quan niệm dạy học và chương trình

mặt khác cần khách quan khi đánh giá một sự kiện, nhân vật lịch sử, không
lồng ghép quan điểm, tư tưởng cá nhân. Giáo dục tri thức đồng bộ với giáo dục
nhân cách, tư tưởng, phẩm chất, đạo đức. Giúp HS hiểu rõ hơn về giá trị nền
tảng, ý nghĩa thực tiễn của khoa học lịch sử đối với cuộc sống.
Bước vào thời đại công nghệ phát triển như vũ bão, nhưng chưa một công
cụ, thiết bị nào có thể thay thế hoàn toàn SGK. Qua những ý kiến trên, tôi thấy
rằng SGK giữ một vị trí quan trọng trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử
nói riêng. Vậy làm thế nào để SGK phát huy tối đa vai trò của mình trong công
tác giảng dạy và học tập đó luôn là trăn trở và mục tiêu hướng đến những người
viết sách.
1.1.1.2. Cấu trúc sách giáo khoa Lịch sử
Về cấu trúc của SGK nói chung và SGK Lịch sử nói riêng, cho đến nay
còn có nhiều quan điểm khác nhau. Trong cuốn Phương pháp dạy học Lịch sử
ở trường THPT của nhóm tác giả Vũ Quang Hiển, Hoàng Thanh Tú chỉ hai
quan niệm cơ bản:
Quan niệm thứ nhất: SGK bao gồm hai phần là kênh chữ và kênh hình.
- Kênh chữ: tất cả các thông tin thành văn trình bày nội dung tri thức của
bài học bao gồm bài viết chính, tóm tắt mở đầu bài học, tư liệu tham khảo, câu
hỏi, chú thích,..

15


- Kênh hình bao gồm hình ảnh, tranh vẽ, bản đồ, sơ đồ, đồ thị,… Tùy vào
mục đích sử dụng, kênh hình được chia thành 5 loại: loại minh họa để cụ thể
hóa nội dung một sự kiện quan trọng; loại cung cấp thông tin; loại vừa cung
cấp thông tin vừa minh họa cho kênh chữ; loại để rèn luyện kĩ năng thực hành,
kiểm tra kiến thức hay còn gọi là loại bài tập thực hành.
“Cách phân chia nội dung theo kênh hình và kênh chữ mới chỉ nhấn
mạnh về mặt thông tin để HS nhận thức, nội dung bài học chứ chưa làm rõ

1.1.2. Xuất phát điểm của vấn đề
1.1.2.1.

Mục tiêu và nhiệm vụ bộ môn Lịch sử ở trường THCS

Luật Giáo dục được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt
Nam khóa X thông qua ngày 25/12/2001 đã nêu: “Mục tiêu của Giáo dục là
đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức, sức khỏe,
thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng dân tộc và chủ nghĩa xã hội,
hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [11; tr.11]. Mục tiêu
bộ môn Lịch sử trường phổ thông được xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục,
mục tiêu cấp học, quán triệt đường lối và quan điểm của Đảng và Nhà nước về
giáo dục và sử học.
Từ mục tiêu môn học, đối với bậc THCS sẽ giúp “HS có được những
kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới, làm cơ sở bước
đầu cho việc hình thành thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương
đất nước, truyền thống dân tộc, tạo cho học sinh các năng lực tư duy, hành
động, có thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội” [24; tr.8].
Lịch sử với tư cách của một môn khoa học xã hội góp phần:
- Về kiến thức: đối với phần Lịch sử dân tộc mục tiêu chính là nhận biết
được quá trình phát triển lịch sử dân tộc với những sự kiện, nhân vật nổi bật,
có chọn lọc của từng thời kì. Đối với phần Lịch sử thế giới, mục tiêu là nhận
biết những sự kiện chính của lịch sử xã hội loài người từ nguồn gốc đến nay.

17


Sở dĩ đây được coi là kiến thức nền tảng vì những kiến thức này sẽ được củng
cố, mở rộng, làm sâu sắc hơn trong bậc học THPT.

Tính không lặp lại: Mỗi sự kiện lịch sử xảy ra gắn với một không gian
và thời gian nhất định. Không có sự kiện lịch sử nào xảy ra cùng thời điểm,
trong các thời kì khác nhau mà lại hoàn toàn giống nhau; nếu có điểm giống
nhau đó chính là sự kế thừa, phát triển. Do đó trong giảng dạy, khi trình bày
một sự kiện lịch sử cần phải xem xét cụ thể cả về không gian và thời gian nảy
sinh sự kiện đó.
Tính cụ thể: Lịch sử của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều mang những
đặc điểm riêng do đặc điểm kinh tế, chính trị, giáo dục khác nhau. Chính đặc
điểm này đòi hỏi sự trình bày lịch sử một cách rõ ràng, cụ thể, phản ánh được
những đặc điểm riêng biệt của mỗi quốc gia, dân tộc. Tuy có sự khác biệt, sự
phát triển lịch sử của các dân tộc đều không nằm ngoài quy luật phát triển của
xã hội.
Tính hệ thống (tính logic lịch sử): không có sự kiện Lịch sử nào đơn lẻ
mà luôn có mối liên hệ với các sự kiện trước, sau và đồng thời với chúng. Khoa
học Lịch sử bao gồm những nội dung tri thức phong phú, đa dạng: từ cơ sở kinh
tế, đấu tranh xã hội đến quan hệ sản xuất, kiến trúc thượng tầng,… Điều này
đòi hỏi người GV khi giảng dạy Lịch sử luôn phải chú ý đến mối quan hệ giữa
các sự kiện lịch sử để HS hiểu được mối quan hệ và bản chất cốt lõi của vấn đề.
Tính thống nhất giữa sử và luận: “Lí luận lịch sử cũng như quan điểm
lịch sử trước khi có chủ nghĩa Mác, cơ bản đều xuất phát từ lập trường bảo vệ
lợi ích của giai cấp bóc lột” C. Mác và Ăng-ghen đứng trên lập trường của giai
cấp vô sản, vận dụng nguyên lí của chủ nghĩa duy vật biện chứng vạch ra quá
trình chung của sự phát triển tuần tự các hình thái kinh tế xã hội, hai ông đã
chứng minh rằng “lao động sản xuất và đấu tranh giai cấp là động lực chủ yếu
thúc đẩy sự phát triển của xã hội” [9; tr.142]. Từ đó, sử học mới trở thành một
khoa học chân chính.
Xuất phát từ đặc trưng bộ môn Lịch sử mà trong quá trình giảng dạy của
GV và quá trình học tập của HS: nội dung bài viết, hình ảnh, sơ đồ, lược đồ,…

19

20