CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TÊN ĐỀ TÀI:
SỬ DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN, CÂU HỎI THỰC TIỄN
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TÌM HIỂU TỰ NHIÊN
CỦA HỌC SINH QUA BÀI “PHÂN BÓN HÓA HỌC”
LỚP 11 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

Quảng Bình, tháng 01 năm 2019


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

TÊN ĐỀ TÀI:
SỬ DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN, CÂU HỎI THỰC TIỄN
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TÌM HIỂU TỰ NHIÊN
CỦA HỌC SINH QUA BÀI “PHÂN BÓN HÓA HỌC”
LỚP 11 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

Họ và tên: Nguyễn Thị Thanh Tâm
Chức vụ: TPCM tổ Hóa
Đơn vị công tác: Trường THPT Lê Quý Đôn

Quảng Bình, tháng 01 năm 2019


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra,

Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan
vào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống;
giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo
dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao
thông...
Dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên quan đến
hai hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần
cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau.
Dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang được quan
tâm. Thực hiện dạy học tích hợp cùng với việc kết hợp các câu hỏi, bài tập thực
tiễn sẽ mang lại nhiều lợi ích trong việc định hướng phát triển năng lực phát
triển năng lực tìm hiểu tự nhiên của học sinh, năng lực giải quyết các vấn đề liên
quan thực tiễn. Trong thực tế các trường hiện nay giáo viên còn ngần ngại sử
dụng kiến thức tích hợp do nó liên quan đến nhiều bộ môn, do chưa chịu khó tìm
hiểu kiến thức, sâu sát với thực tế. Mặt khác, các tài liệu tích hợp, tài liệu liên
quan thực tế của môn học chưa nhiều trong khi sách giáo khoa chưa cung cấp đủ
tài liệu cần thiết. Điều này đòi hỏi giáo viên phải tích cực, chủ động tìm hiểu
thêm kiến thức, làm phong phú thêm bài học, biết đặt những câu hỏi định hướng
cho học sinh, giúp học sinh phát triển những năng lực cần thiết.
Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã công bố mục tiêu giáo dục
học sinh phổ thông để rèn luyện tốt 5 phẩm chất và 10 năng lực. Chương trình
các môn học và sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy khi triển khai đều
hướng tới mục tiêu này.

4


Những năng lực chung, được tất cả các môn học và hoạt động giáo dục
góp phần hình thành, phát triển: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và
hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.

và các mô phỏng, bản vẽ, biểu mẫu sử dụng trong bài giảng. Trong đó, giáo án
tích hợp là thành phần quan trọng nhất.Vì vậy, để tổ chức dạy học tích hợp thành
công, giáo viên phải biên soạn được giáo án tích hợp phù hợp với trình độ của
người học, với điều kiện thực tiễn của cơ sở đào tạo, nhưng vẫn đảm bảo thời
gian và nội dung theo chương trình khung đã quy định.
Giáo án tích hợp không phải là một bản đề cương kiến thức để giáo viên
lên lớp truyền thụ áp đặt cho người học, mà là một bản thiết kế các hoạt động,
tình huống nhằm tổ chức cho người học thực hiện trong giờ lên lớp để giải quyết
các nhiệm vụ học tập trong đó sử dụng kiến thức liên môn, câu hỏi thực tiễn có
thể xem là một biện pháp tối ưu nhằm phát triển năng lực tìm hiểu tự nhiên của
học sinh qua một bài học cụ thể. .
2.2.1. Sử dụng kiến thức thực tiễn liên quan
7


Quảng Bình có tổng diện tích đất tự nhiên trong tỉnh là là 8.065,27 km²,
trong đó đất nông nghiệp là 71.381 ha, chiếm diện tích khá lớn nên học sinh
phần đông trong tỉnh là con em gia đình làm nông nghiệp. Việc truyền đạt những
kiến thức liên hệ giữa phân bón hoá học và sử dụng phân bón hoá học như thế
nào trong nông nghiệp cho thích hợp, hiệu quả, giúp tiết kiệm, bảo vệ môi
trường và bảo vệ sức khỏe con người cho học sinh là rất quan trọng.
- Đối với mỗi bài học, giáo viên chịu khó tìm hiểu thêm các kiến thức thực tiễn
liên quan, tích cực cập nhập những thông tin khoa học mới có liên quan đến vấn
đề giảng dạy, tóm tắt bài học bằng sơ đồ tư duy từ đó cung cấp thêm thông tin
cho học sinh dưới dạng các hình ảnh, video để tạo hứng thú cho học sinh.
Ví dụ 1: Sơ đồ về nội dung chính của bài học về thành phần, tính chất,
cách điều chế các loại phân trong bài.

2.2.2. Sử dụng kiến thức liên môn liên quan
Giáo viên nên tích cực tìm hiểu thông tin liên quan đến bài học có sử

nội dung của bài học mà tôi đã sử dụng trong bài giảng của mình và lời kết khi
bài giảng phân bón hoá học cho các em kết thúc.
I. Nội dung 1: Phân đạm và những câu hỏi liên hệ thực tế
Tại sao không bón phân đạm cho đất chua ?

9


* Giải thích: Đất chua là đất có độ pH
Ca3(PO4)2 + H+(có trong đất chua)  CaHPO4 hay Ca(H2PO4)2

11


III. Nội dung 3: Phân kali và câu hỏi liên hệ thực tế
Tại sao dùng tro bón cho cây trồng ?
Giải thích: Trong tro có chứa K2CO3 nên bón tro cho cây là bón phân
kali.
III. Nội dung 3: Phân bón hoá học và vấn đề bảo vệ môi trường
Phân bón hóa học có thể phá hủy hệ sinh thái và chuỗi thức ăn của vi
sinh vật. Đất cần vi khuẩn để phân hủy các chất hữu cơ, đất tốt cần có 1 tỷ vi
khuẩn trong 1 muỗng cà phê! Phân hóa học làm tăng lượng nitơ trong rễ cây;
giun, vi khuẩn,… không thể sống trên đó, đất trở thành đất chết! Tệ hại hơn,việc
phun bón thừa phân hóa học gây lắng đọng nitrat, ô nhiễm nguồn nước ngầm
và môi trường xung quanh, dẫn đến bệnh chậm phát triển ở trẻ em và ung thư
dạ dày, vòm họng ở người lớn. Do vậy khi bón phân hóa học cần chú ý:
- Bón vừa đủ, phù hợp nhu cầu cây trồng;
- Áp dụng qui tắc 4 đúng: đúng loại, đúng liều, đúng lúc, đúng cách;
- Cải tạo đất và môi trường sau khi bón phân.
Sau khi nghiên cứu, tìm hiểu thông tin, sưu tầm các câu hỏi sử dụng kiến
thức thực tiễn, kiến thức liên môn, giáo viên lồng ghép vào giáo án một cách
phù hợp để dẫn dắt, lôi cuốn học sinh vào bài học. Nếu thời gian không cho
phép, giáo viên có thể cho bài tập về nhà.
2.2.4. Kiểm tra, so sánh, đối chiếu kết quả
Tiến hành giảng dạy trên lớp 11A1 và lớp 11A3 không áp dụng để làm đối
chứng. Sau đó giáo viên tiến hành bài khảo sát, chấm bài và đánh giá kết quả,
rút kinh nghiệm.
3. KẾT LUẬN
3.1. Ý nghĩa của đề tài


Từ kết quả so sánh với lớp đối chứng là 11A1, chúng tôi thấy đối với bài
“Phân bón hóa học” nếu dạy tích hợp kiến thức liên môn, sử dụng các câu hỏi
thực tiễn sẽ kích thích sự suy nghĩ tìm tòi, tạo sự hứng thú học tập môn Hóa học
và định hướng phát triển năng lực năng lực tìm hiểu tự nhiên, năng lực vận dụng
kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Ngoài ra, bằng việc vận dụng kiến thức liên môn, bài tập thực tiễn, chúng
ta có thể sử dụng vào những bài học khác và hi vọng sẽ đạt được mục tiêu đổi
mới trong giáo dục hiện nay.
3.2. Kiến nghị, đề xuất
Qua việc nghiên cứu đề tài chúng tôi thấy để đạt được hiệu quả cao hơn
trong việc dạy học chúng ta cần chú trọng những vấn đề sau:
- Tích cực nghiên cứu, nâng cao trình độ chuyên môn trong giáo viên.
- Tích cực tìm hiểu các kiến thức liên môn liên quan đến bài học.
- Tích cực sưu tầm các kiến thức thực tế liên quan đến bài học.
- Biên soạn các câu hỏi theo hướng liên hệ thực tiễn nhằm phát triển năng
lực học sinh.
- Sử dụng các phương tiện hỗ trợ như máy chiếu, tăng cường kênh hình
(ảnh, video).
- Biết sử dụng các công cụ tìm kiếm trực tuyến (google) để tìm kiếm
thông tin.
- Tích cực sử dụng các kiến thức liên môn, kiến thức thực tiễn vào bài học
để tiết học thêm sinh động, thêm hứng thú cho học sinh. Biết cách đặt những câu
hỏi với định hướng phát triển năng lực trong đó hướng đến năng lực tìm hiểu tự
nhiên giải quyết các vấn đề thực tiễn.

13


PHỤ LỤC 1: MẪU KHẢO SÁT

B. 13,74%

C. 16,03%

D. 18,4%

Tích hợp môn sinh học.
Câu 4: Sau khi bón đạm cho rau có thể thu hoạch rau thời gian nào tốt nhất để
sản phẩm an toàn với người sử dụng và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người
nông dân?
A. 1-3 ngày sau khi bón.
B. 5-9 ngày sau khi bón.
C. 16-20 ngày sau khi bón .
D. 10-15 ngày sau khi bón
Tích hợp môn toán.
Câu 5: Theo tiêu chuẩn sản xuất rau an toàn: Lượng phân bón cho 1ha là 20 - 25
tấn phân chuồng hoai mục, 350 - 400 kg super lân, 300 kg đạm urê, 200 kg phân
kali. Vậy muốn trồng rau bắp cải trong vườn nhà có diện tích 40 m 2 em cần
lượng phân bón mỗi loại là bao nhiêu.
Đáp số: 80-100 kg phân chuồng hoai mục, 1,4 – 1,6 kg supe Lân, 1,2 kg đạm
ure, 0,8 kg Kali
PHỤ LỤC 2. MẪU GIÁO ÁN
TIẾT 18:

BÀI 12. PHÂN BÓN HÓA HỌC

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm phân bón hóa học và phân loại
- Tính chất, ứng dụng, điều chế phân đạm, lân, kali, NPK và vi lượng.

16


2. Học sinh
Mẫu phân urê, lân, NPK.
III. CÁC HỌAT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ
Nêu tính chất hoá học cơ bản của axit H 3PO4 và muối photphat. Viết PTHH
minh họa.
3. Bài mới
Cây trồng nếu không được bón phân, chăm sóc tốt thì năng suất sẽ thấp. Vậy tại
sao muốn nâng cao năng suất cây trồng, ta cần phải bón phân hóa học? Phân bón
có tác dụng như thế nào với cây trồng? Hiện nay, có những loại phân bón hóa
học nào được sử dụng nhiều? chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Hoạt động 1: Tìm hiểu về phân bón hóa học.
GV: Em hãy quan sát hình HS: Sau khi sử dụng

Nội dung bài học

ảnh và nhận xét sự sinh phân bón cây tốt hơn

học:

trưởng của cây trong 2
trường hợp sau.
Tích hợp môn sinh:



Hoạt động nhóm:

Yêu cầu: sắp xếp được

(?) Quan sát những hình

3 nhóm phân bón: phân

ảnh sau về 1 số loại phân

bón đơn( đạm, lân,

bón hóa học thường dùng.

kali), phân bón

Đó là loại phân nào?

kép(NPK), phân vi

Phân bón hóa học: chứa các
nguyên tố dinh dưỡng như N,
P, K,…Mn, Fe, Zn,…

(?) Xác định nguyên tố hóa lượng.
học có trong mỗi loại phân

- Khái niệm phân bón


thể tích khí quyển mà ta

nước.

vẫn phải bón đạm cho cây? - Nitơ kích thích cây
Nitơ có vai trò như thế nào

tăng trưởng mạnh

đối với cây trồng?

-HS nêu tác dụng của

-Có mấy loại đạm?

phân đạm cho cây
trồng.

I. PHÂN ĐẠM
18


-HS trả lời: Có 3 loại

Đánh giá theo %(m)N có trong

phân đạm.

phân.
- Cung cấp N dạng NH4+ và


1. Phân đạm amoni

(?) Các loại phân đạm trên

liều lượng, cách sử

- Đạm amoni là các loại muối

thị trường thường có đặc

dụng, bảo quản-> Rất

amoni như NH4Cl. (NH4)2SO4,

điểm về màu săc, hình

thuận tiện cho người sử

NH4NO3...

dạng và mẫu bao bì như thế dụng. Hạt nhỏ để dễ hòa - Phương pháp điều chế:
nào?

tan trong nước.

Tích hợp môn toán:

Cho amoniac tác dụng với
dung dịch axit.

3. Phân đạm ure
Đây là loại phân đạm tốt nhất

GV: Hãy tính độ dinh

hiện nay, có tỉ lệ %N là 46%

dưỡng của đạm urê nguyên

- Phương pháp điều chế:

chất ?

CO + 2NH3 → (NH2)2CO +
H2O
GV
19


%m N =

2.14
.100 = 46,67%
60

- HS hoàn thành bài tập:
Hoạt động 3: Tìm hiểu phân lân
Chọn đáp án đúng:

II. PHÂN LÂN


D.

Giai đoạn lúa chín
GV gọi 1-3 em trả lời.
-GV tích hợp môn sinh:

- Cung cấp P dạng PO43-.

(?)Dựa vào kiến thức môn

-HS nêu tác dụng: Cung - Cần cho cây ở thời kì sinh
cấp P dạng PO43-. Cần
trưởng, thúc đẩy quá trình sinh

sinh học, cho biết nguyên

cho cây ở thời kì sinh

hóa, trao đổi chất và năng

tố P có vai trò như thế nào

trưởng, thúc đẩy quá

lượng.

với thực vật?

trình sinh hóa, trao đổi

có trong thành phần của

Cách điều chế

nó.

Ca3(PO4)2+H2SO4→
Ca(H2PO4)2+CaSO4↓
- CaSO4 không tan, cây không
đồng hóa được, làm rắn đất.
- Sản xuất ở nhà máy sản xuất
Lâm Thao, Phú Thọ.
b. Supephotphat kép
(40→50%P2O5)
Cách điều chế;

-GV hỏi: Em hãy nêu các

-HS nêu các loại phân

loại phân lân thường dùng? lân thường dùng.

Ca3(PO4)2+3H2SO4→
2H3PO4+3CaSO4↓
Ca3(PO4)2+4H3PO4→
3Ca(HPO4)2
2. Phân lân nung chảy
-Cách điều chế: Apatit + đá xà
vân (MgSiO3) + C (than cốc)



như khu vực huyện Bố

- Vì khu vực huyện Bố

Trạch chúng ta thì nên sử

Trạch là đất chua bạc

dụng loại phân lân nào? Vì

màu cho nên cần sử

sao?

dụng supe photphat vì

- Yêu cầu HS trả lời câu

loại phân này thích hợp

hỏi:

cho nhiều loại đất, dễ

(?)Hiện nay, loại phân lân

tan trong nước.

hợp cho đất chua.


dạng K+.

phát triển của cây trồng?

nguyên tố dưới dạng ion - Thúc đẩy quá trình tạo đường,

- Chiếu hình ảnh về tác

K+.

bột, chất xơ, dầu, tăng cường

dụng của phân kali đối với

- Kali kích thích cây ra

sức chống rét, chống sâu bệnh

cây trồng.

hoa, làm hạt, tăng khả

và chịu hạn.

năng chịu rét, chịu hạn,
chống bệnh.

22


lại hiệu quả?
(?) Có những loại phân kali - Tro thực vật cũng là
nào? Đặc điểm chung của

một loại phân kali vì có

phân kali?

chứa K2CO3

- Đặt câu hỏi:
(?)bón tro bếp cho cây
trồng làm cây trồng phát
triển mạnh, tăng khả năng
chống rét, chịu hạn. Hãy
giải thích ?
Hoạt động 5: Tìm hiểu phân hỗn hợp và phân phức hợp
-GV: Yêu cầu HS nêu khái -HS nêu khái niệm phân IV. PHÂN HỖN HỢP VÀ
23


niệm phân hỗn hợp ?

hỗn hợp.

PHÂN PHỨC HỢP
Là loại phân bón chứa đồng
thời một số nguyên tố dinh
dưỡng cơ bản.
1. Phân hỗn hợp: Chứa N, P,


dạng hợp chất.
- Bón tùy vào từng loại cây
và đất.
- Bón cùng với phân vô cơ
hoặc hữu cơ.
- Kích thích sự sinh
trưởng, trao đổi chất và

tăng hiệu lực quang hợp.
Hoạt động 7: Tìm hiểu về dư lượng phân bón ảnh hưởng đến cây trồng con người
và môi trường.

24


GV: Tích hợp giáo dục

-HS nêu thực tế.

môi trường: Phân bón

- Nhóm 3 lên bảng trình bày

hóa học và vấn đề ô

phần chuẩn bị của nhóm

nhiễm môi trường


lạnh và ức chế vi khuẩn gây

và muối giúp bảo quản cá

dụng các loại phân bón

thối làm cho hải sản tươi lâu.

được tươi lâu

dạng chậm tan để cây

Nếu ăn rau hoặc hải sản có

trồng sử dụng một cách

hàm lượng urê ít nhưng trong

từ từ,tăng cường bón

một thời gian dài sẽ bị ngộ

phân hữu cơ có tác

độc mãn tính, là tiền đề gây

dụng làm tăng hàm

ra bệnh ung thư.


25