.3666666666666666666666666666666666666666666666666
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN LÀM
ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỰ TẠO GÓP PHẦN XÂY DỰNG MÔI
TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG
TRƯỜNG MẦM NON NGA YÊN

Người thực hiện: Mai Thị Hà
Chức vụ: Phó Hiệu Trưởng
Đơn vị công tác: Trường mầm non Nga Yên
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý

THANHMỤC
HÓA,LỤC
NĂM 2019


STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9

trung tâm..
2.3.2. Tham quan, học tập kinh nghiệm ở trường bạn và tự
học.
2.3.3. Chỉ đạo giáo viên phối kết hợp với cha mẹ thu gom
nguyên vật liệu, phế thải để làm đồ dùng đồ chơi tự tạo
góp phần XDMTGDLTLTT.
2.3.4. Phát động làm ĐDĐC tự tạo góp phần
XDMTGDLTLTT:
2.3.4.1.Phát động giáo viên tự làm, giáo viên và trẻ cùng
làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần xây dựng môi
trường GDLTLTT trong nhóm lớp.
2.3.4.2. Chỉ đạo làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần xây
dựng môi trường GDLTLTT ngoài nhóm lớp.
2.3.5. Kiểm tra giáo viên qua hoạt động dự giờ nhằm đánh
giá kết quả tự làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần
XDMTGD lấy trẻ làm trung tâm.
2.3.6. Tổ chức hội thi đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần
XDMTGDLTLTT.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Danh mục SKKN
Phụ lục

TRANG
1
1
2

minh, tính tò mò ham hiểu biết cùng khám phá, sáng tạo của trẻ bấy nhiêu .
Chính vì vậy đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ
nhằm phát triển trí tuệ ở từng độ tuổi, từ đó mới có tác động góp phần hình thành
và phát triển trí tuệ ở trẻ.
Hơn nữa, đồ chơi, trò chơi là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu trong cuộc
sống của trẻ, đặc biệt trong các hoạt động của trẻ ở trường Mầm non. Trẻ có nhu
cầu chơi với những ĐDĐC có màu sắc đẹp, mới lạ, phong phú và hấp dẫn. Để
thoả mãn được điều đó của trẻ, đòi hỏi người giáo viên Mầm non phải luôn sáng
tạo ra nhiều ĐDĐC để xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thật
mới lạ, hấp dẫn và phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với nội dung giáo dục
trong các hoạt động và các chủ đề.
Ở các cấp học từ tiểu học trở lên phương tiện học là sách giáo khoa, còn đối
với trẻ mầm non chưa biết đọc, chưa biết viết nên đồ dùng đồ chơi là dụng cụ, là
sách giáo khoa của trẻ, nó có vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Nó còn
là phương pháp hữu hiệu để truyền thụ kiến thức cho trẻ. Vì trẻ lứa tuổi này
"Chơi mà học, học bằng chơi". Qua vui chơi giúp trẻ tiếp thu những kiến thức,
kỹ năng một cách tích cực. [1]. Đồ dùng đồ chơi có tác dụng lớn lao đến việc
hình thành và phát triển nhân cách trẻ. Chính những đồ dùng đồ chơi này giúp
trẻ được thao tác, được hoạt động, được trải nghiệm, được thể hiện những nhu
cầu cá nhân, được phát triển cân đối hài hoà, từ đó phát triển toàn diện.
Vì vậy, trong giáo dục trẻ mầm non hiện nay đồ dùng đồ chơi hết sức cần
thiết và quan trọng trong khi học cũng như khi chơi đối với trẻ. Không những thế
còn có ý nghĩa thật to lớn và sâu sắc đối với trẻ, vì bất kỳ một trẻ em nào đều có
nhu cầu chơi và rất yêu quý đồ chơi, trẻ sống và hành động cùng với đồ chơi. Đồ
chơi giúp trẻ tìm hiểu, khám khá thế giới xung quanh. Đồ dùng đồ chơi còn giúp
trẻ làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật, biết được công
dụng của chúng trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ. Hoạt động với đồ dùng đồ
chơi vừa làm thoả mãn nhu cầu vui chơi, vừa làm cho đôi bàn tay khéo léo, phát
triển thể lực, phát triển tư duy, tưởng tượng, sáng tạo...của trẻ.
Chính vì vậy sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi tự tạo nhằm xây dựng môi

- Phương pháp thống kê toán học.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp tuyên truyền.
- Phương pháp thực hành.
- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận:
- Chương trình giáo dục mầm non có mục tiêu của giáo dục mầm non là
giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, là cơ sở để hình
thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một; hình
thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất
mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy
và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp
học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời [2].
- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên mầm non chu kỳ II - bài
11: Tìm và làm đồ chơi từ nguyên vật liệu có sẵn (sản xuất của vụ giáo dục mầm
non) có nêu trong nội dung:
+ Đồ chơi tự tạo có ưu điểm nổi bật là sẵn có, không tốn kém, thường
xuyên đổi mới, phong phú và đặc biệt sáng tạo.

2


+ Đồ chơi tự tạo là dung cụ học tập đơn giản, dễ dàng phục vụ hoạt động
chơi của trẻ. Cách thức chơi với đồ chơi và những thứ đồ chơi mà trẻ thích thay
đổi theo sự phát triển của trẻ. Càng có nhiều cách để trẻ chơi với đồ chơi thì trẻ
càng học được nhiều.
+ Nhu cầu đồ chơi của trẻ là thiết yếu và vô tận. Tuy nhiên, có thể chúng ta
không có tiền mua hoặc không có khả năng mua tất cả đồ chơi cho trẻ. Để thoả
mãn hoạt động vui chơi của trẻ, chúng ta có thể tự làm đồ chơi cho trẻ. Đồ chơi

tuổi mẫu giáo [7].
Môi trường giáo dục có ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập của trẻ
và ảnh hưởng đến việc nội dung và kết quả mong đợi có đạt được hay không.
Môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học đều rất quan trọng,
chúng cung cấp nhiều cơ hội học tập và vui chơi khác nhau cho trẻ.[1].

3


Từ cơ sở trên, chúng ta phải suy nghĩ, tìm kiếm, thay thế, làm thêm và sáng
tạo đồ dùng đồ chơi nhằm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
trong trường mầm non cho trẻ. Thông qua làm ĐDĐC phát huy tính tích cực,
kiên trì, khéo léo của đôi bàn tay, tính sáng tạo, đặc biệt đối với trẻ mầm
non...nhằm nâng cao phát triển toàn diện cho trẻ.
2.2. Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
2.2.1. Thuận lợi:
* Về điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi nhà trường
- Trường mầm non Nga Yên thuộc xã đã đạt chuẩn nông thôn mới, trường
đã đạt chuẩn mức độ 1, đạt kiểm định chất lượng giáo dục mức độ 3, đang phấn
đấu đạt chuẩn mức độ 2 vào cuối năm 2019.
- Nhà trường cũng luôn được sự quan tâm của Đảng uỷ - UBND, các ban
ngành đoàn thể, các nhà hảo tâm trong và ngoài xã quan tâm, ủng hộ đầu tư về
cơ sở vật chất như có đầy đủ các phòng học, phòng chức năng, trang thiết bị đồ
dùng đồ chơi, bảng biểu, bàn ghế, đồ dùng đồ chơi trong và ngoài nhóm lớp đảm
bảo phục vụ cho việc dạy và học trong Nhà trường.
- Cảnh quan môi trường trong và ngoài nhóm lớp đều khang trang quy
hoạch tương đối hợp lý, đảm bảo môi trường Xanh - sạch - đẹp.
* Ban giám hiệu
- Ban giám hiệu nhà trường đã chú trọng xây dựng kế hoạch và chỉ đạo
thực hiện chuyên đề “XDMTGD lấy trẻ làm trung tâm” trong trường mầm non

Tuy nhiên, trong thực tế trường vẫn đang còn gặp nhiều khó khăn:
* Về cơ sở vật chất trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi nhà trường.
- Đồ dùng đồ chơi mua sẵn đang còn hạn chế, chưa đảm bảo về số lượng,
chất lượng; đồ chơi tự tạo đang còn chưa đáp ứng yêu cầu của trẻ chưa phong
phú, đa dạng về chủng loại, kích thước chưa đáp ứng tính tò mò, khám phá, ham
hiểu biết, hứng thú của trẻ.
- Môi trường ngoài lớp chưa phong phú đồ chơi cho trẻ được vui chơi, việc
sưu tầm các nguyên vật liệu từ thiên nhiên để đồ dùng đồ chơi tự làm từ nguyên
liệu phế thải còn hạn chế, chưa có môi trường giao lưu để trẻ trải nghiệm nhiều.
- Đặc biệt nhà trường chưa có phòng tập thể chất cho trẻ tập vào những
hôm trời nắng to, trời mưa. Thiếu khu phát triển vận động ngoài trời, đồ dùng
dụng cụ thể dục còn hạn chế.
* Về Ban giám hiệu
- Ban giám hiệu đôi khi kiểm tra, sát sao việc làm đồ dùng đồ chơi XDMTGD
lấy trẻ làm trung tâm chưa nghiêm khắc, chưa khơi gợi tiềm năng sẵn có của giáo
viên về làm đồ dùng đồ chơi và cách thiết kế và tổ chức cho trẻ hoạt động.
* Về giáo viên:
- Giáo viên ít có thời gian để nghiên cứu làm thêm những đồ dùng, đồ
chơi đúng theo nguyên tắc, tính giáo dục, tính kỹ thuật, tính kinh tế và tính mỹ
thuật, tính sáng tạo chưa cao.
- Khi làm ĐDĐCXDMTGDLTLTT giáo viên còn phải tính toán nhiều đến
kinh phí và hiệu quả sử dụng. Chưa quan tâm nhiều đến tự làm đồ dùng đồ chơi
để phục vụ công tác tổ chức các hoạt động vui chơi, học tập cho trẻ. Chưa tạo
nhiều cơ hội để phát huy tính tích cực chủ động ở trẻ trong MTGD.
- Một số giáo viên vận dụng đồ dùng đồ chơi cho trẻ quan sát hay hoạt
động còn lúng túng, chưa thường xuyên cho trẻ chơi các góc chơi hay môi
trường bên ngoài.
- Một số giáo viên chưa khéo léo tuyên truyền với phụ huynh trong công
tác làm đồ dùng đồ chơi góp phần XDMTGDLTLTT.
* Điều kiện về phụ huynh:

quan tâm của cha mẹ.
2.3. Các giải pháp và tổ chức thực hiện:
Thông qua thực trạng trên tôi đã đưa ra các biện pháp hữu hiệu nhất phù
hợp với thực tế của trường, giáo viên, nhóm lớp và của địa phương.
2.3.1. Xây dựng kế hoạch chỉ đạo làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần xây
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
- Sáng tạo đồ dùng đồ chơi tự tạo có ý nghĩa và tác dụng rất lớn, đồ chơi tự
tạo góp phần to lớn trong giáo dục phát triển trẻ toàn diện qua (4 lĩnh vực đối với
nhà trẻ), (5 lĩnh vực đối với mẫu giáo). Đồ chơi tự tạo có muôn hình, muôn vẻ
bởi chúng được tạo ra từ những vật có sẵn, dễ kiếm, dễ làm. Nguồn đồ chơi tự
tạo là vô tận, luôn độc đáo, gần gũi hoạt động của trẻ và luôn đổi mới.
Chính vì thế tôi mạnh dạn xây dựng kế hoạch phát động giáo viên trong
toàn trường làm đồ dùng đồ chơi tự tạo nhằm xây dựng môi trường giáo dục lấy
trẻ làm trung tâm; các sản phẩm phải phù hợp với nội dung chương trình chăm
sóc giáo dục của từng khối lớp học do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Từ đó
nhằm nâng cao chất lượng chuyên đề và theo các chủ đề ở mỗi độ tuổi rồi đưa ra
ban giám hiệu thống nhất, sau đó triển khai đến giáo viên trong trường. Trong kế
hoạch tôi đã đưa vào kế hoạch chủ đề, mỗi tháng, mỗi tuần, mỗi giáo viên tối
thiểu phải làm 6-8 loại đồ dùng đồ chơi, phù hợp với chủ đề. Phải đầy đủ chủng
loại ĐDĐC tự tạo bằng nguyên vật liệu, vừa là đồ chơi cho hoạt động học tập
của trẻ, vừa là hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, trang trí lớp theo chủ đề. Và
xây dựng môi trường ngoài nhóm lớp.
Việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo sẽ đánh giá vào các tiêu chí thi đua xếp
loại hàng tháng. Kế hoạch đưa ra hội đồng giáo viên ủng hộ nhiệt tình và giáo
6


viên hăng hái có trách nhiệm xem lại chương trình học của các chủ đề, cụ thể
hơn là các nhánh ở nhóm lớp mình để lựa chọn những loại đồ dùng đồ chơi
nhằm lấy trẻ làm trung tâm để làm phù hợp với chủ đề mà mình có thể sáng tạo

tháng/chủ đề, hàng tuần, hàng ngày. Cần chú trọng nhất vào kế hoạch tuần và
ngày của nhóm lớp mình như xác định nội dung trọng tâm của các hoạt động sát
với thực tiễn đang diễn ra trong lớp mình thực hiện; dễ nhìn thấy sự tiến bộ hay
không tiến bộ của trẻ để có biện pháp giáo dục hiệu quả; Nếu kế hoạch càng
ngắn hạn càng đòi hỏi giáo viên luôn phải suy nghĩ đến trẻ; Giáo viên dễ dàng
thực hiện những gì họ muốn dạy trẻ, nếu xác định rõ ràng, cụ thể hơn sẽ giúp
giáo viên thuận lợi hơn trong việc đạt mục tiêu đặt ra. Vì vậy các hoạt động cần
có những đồ dùng đồ chơi gì?, đề tài đó cần làm đồ dùng gì? cách chọn nguyên
vật liệu ra sao?, cách làm thế nào?, dùng những nguyên vật liệu gì để làm?...lại
được các giáo viên đưa ra thảo luận sôi nổi. Từ đó giáo viên hăng hái làm đồ
7


dùng đồ chơi một cách rõ rệt. Không chỉ làm đồ dùng đồ chơi theo kế hoạch mà
giáo viên còn tự giác làm thêm những đồ dùng cho các hoạt động học và các
hoạt động chơi khác. Bằng những hiểu biết tôi gợi ý, trao dồi hết khả năng của
mình để giúp giáo viên ĐDĐCTTGPXDMTGDLTLTT.
- Hơn nữa để giúp giáo viên có cơ sở trong cách làm nhiều loại đồ dùng đồ
chơi khác nhau, đa dạng và phong phú. Tôi tham khảo, sưu tầm sách, báo, trên
mạng Iternet những sách có hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi góp phần xây dựng
môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm bằng nguyên vật liệu dành cho trẻ
mầm non nhất là tài liệu chuyên đề "Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm”, chuyên đề “làm đồ dùng đồ chơi", hướng dẫn hội thi “Xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” cấp Huyện năm 2018 rồi pô tô ra cho
giáo viên tham khảo thêm.
* Kết quả: 100% giáo viên đã hiểu, tự tin và xây dựng kế hoạch cho tổ
chuyên môn; Căn cứ vào kiểm kê cuối năm năm học trước mỗi giáo viên đã xây
dựng kế hoạch riêng cho mình về làm ĐDĐCGPXDMTGD lấy trẻ làm trung
tâm trong năm học. Các kế hoạch của tổ, của giáo viên đều đặt ra các mục tiêu, ý
tưởng của mình việc làm ĐDĐC cho trẻ phù hợp với điều kiện của địa phương,

đình chúng ta, thường có rất nhiều các loại vỏ hộp bỏ đi sau khi sử dụng mang đến
cho cô giáo trong giờ đón và trả trẻ. Tất cả những thứ đó là nguồn vật liệu phong
phú và đa dạng có thể làm ra rất nhiều loại ĐDĐC tự tạo hữu ích. Từ những nguồn
phế thải đó chúng ta có thể thu gom lại và có ý tưởng sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi
thì sẽ biến những nguyên vật liệu đó thành những con vật, đồ vật rất ngộ nghĩnh,
xinh xắn và đáng yêu làm sao hay những bức tranh đầy cảm xúc, ấn tượng và sáng
tạo để giúp trẻ hoà mình vào thế giới đồ vật nhiều điều huyền bí. Hơn nữa sẽ tiết
kiệm được rất nhiều tiền mua sắm vật liệu và đồ chơi cho trẻ, mang tính sáng tạo,
phong phú cho nhiều đồ chơi cho trường, cho lớp học. Qua đó bồi dưỡng các kỹ
năng làm ĐDĐC tự tạo cho đội ngũ cán bộ giáo viên mầm non là rất thiết thực và
có hiệu quả, đặc biệt là ý thức tuyên truyền với mọi người xung quanh, từ giáo viên,
trẻ và cha mẹ học sinh về bảo vệ môi trường và góp phần nâng cao chất lượng xây
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Muốn có nguồn nguyên vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền, tiết kiệm được kinh phí, đa
dạng và dồi dào để làm đồ dùng đồ chơi giáo viên phải kết hợp cùng với cha mẹ để
tích luỹ những đồ phế thải trong môi trường sống thì mới có được. Trong năm học
có thể chia làm nhiều đợt huy động cha mẹ, cũng có thể cha mẹ đem vào ngay. Qua
những buổi họp phụ huynh, hoặc hàng tháng, hàng tuần, hàng ngày giáo viên các
nhóm lớp tuyên truyền trao đổi với cha mẹ kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi tự tạo
góp phần XDMTGDLTLTT cho các hoạt động học và hoạt động chơi cho cô và trẻ;
Cô cần làm những đồ dùng đồ chơi nào?, cho chủ đề gì?, cần phụ huynh cung cấp
những đồ dùng phế phẩm gì? ví dụ như: Giấy bọc hoa, lăng hoa, vải vụn, băng dĩa
hỏng, vỏ sò, vỏ hến, que kem….trước từ đầu năm học, đến các chủ đề thì huy động
thêm. Cách làm này được cha mẹ ủng hộ rất tích cực, vì hàng tuần, tháng được nhìn
thấy sản phẩm của cô giáo trưng bày ở các góc lớp hay trang trí môi trường ngoài
nhóm lớp rất nhiều đồ dùng tự tay cô làm thật ngộ nghĩnh và đẹp mắt, phụ huynh
không ngừng tấm tắc khen ngợi các cô giáo thật sự khéo tay, sáng tạo cao, từ đó
ủng hộ tích cực hơn, nhất là ủng hộ ngày công lao động đến để làm cùng cô giáo
những đồ dùng cần chặt, cưa, khoan, hay trát, đổ xi măng...
Còn đối với học sinh việc thu gom nguyên vật liệu: Tôi chỉ đạo giáo viên

lớp học cần chú ý: Phải chọn đồ chơi, đồ dùng, học liệu an toàn, có kích thước,
trọng lượng, chất liệu, kết cấu phù hợp với thể chất và tâm lý của trẻ. Sắp xếp đồ
dùng, đồ chơi, học liệu khoa học, gọn gàng ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ
cất, treo hoặc dán vừa tầm với của trẻ. Giáo viên thường xuyên phải hướng dẫn
trẻ biết phân loại đồ dùng, đồ chơi, học liệu theo góc hoạt động ở vị trí nhất
định, biết xếp đúng chỗ sau khi tham gia các hoạt động trong ngày. Đặc biệt
quan tâm đến môi trường chữ viết.
Hơn nữa các mảng tường trong các nhóm lớp được giáo viên trang trí bằng
các con ngao, hến và len, xốp, vải, vỏ lạc, sỏi, ống luồng, giây điện, vỏ trai, giấy
bọc hoa…tạo lên các hình ảnh bức tranh, cây, hoa, con vật, quả, lá, tranh trí trên
trần nhà tạo môi trường sinh động, đẹp, mát mắt; Có nhiều những nguyên vật
liệu khác khác…để khuyến khích trẻ trải nghiệm. Nên có đồ dùng đã hoàn thiện
và chưa hoàn thiện để trẻ chơi.
* Ví dụ: Đối với nhà trẻ: Làm thú nhồi bông: Con voi
- Chuẩn bị: Vải hay xốp dạ, bông, kim, chỉ, kéo, bút.
- Tiến hành: Vẽ các bộ phận của con voi vào giấy: Như hai chân và vòi vẽ liền
với nhau, sau vẽ phần bụng ngực liền nhau và vẽ tai voi, tạo ngà. Tiếp theo lấy kéo
cắt các mảng vẽ ra, dùng bút vẽ ke lên vải hay xóp dạ rồi lại cắt theo các đường ke
đó => rồi lấy kim may các phần lại với nhau, khi may ghép tai và ngà vào đúng vị
trí đánh dấu, khi may để lại một chỗ nhồi bông => lấy bông nhồi thật căng, khi nhồi
phải nắn tạo hình con voi sao cho đẹp => Cuối cùng lấy xốp dạ hay giấy đề can cắt
mắt…tạo thành con voi rất là đẹp và nghộ nghĩnh đáng yêu làm sao. Con Voi có tác
dụng sử dụng vào môn nhận biết tập nói: "Con Voi", thơ: "Con Voi”…
Ví dụ: Tương tự như cách làm Con Voi bằng thú nhồi bông các giáo viên
còn lấy xốp, vải, quả bóng bàn, quả bóng nhỏ, thép, vỏ ngô… cắt dán, may, nhồi
bông tạo lên nải chuối, quả cam, quả xoài, quả bí, quả dâu tây, quả bưởi, quả
mướp, quả dâu tây… hay vỏ ngô bọc quả bóng bàn, quả bóng nhỏ, xốp cắp tròn
tạo thành củ tỏi, củ hành…Hay lấy cói nhuộm các màu rồi dóc, đan tạo thành đôi
10


thành mô hình động vật sống trong rừng". Hay như hộp váng sữa làm con lợn,
chú mèo; Vỏ ngao, trai làm con cá – cua; xốp dạ cắt may nhồi bông làm các con
vật con voi, con chó, mèo, lợn, thỏ nai, ngựa…thực hiện trong chủ đề Thế giới
động vật và thực vật.
- Hoạt động tạo hình, làm quen văn học, chữ cái: Từ vỏ loại hồ dán đã hết,
vỏ hộp sinh tố các loại, miếng xốp ép, bát, đĩa nhựa, đĩa hát hỏng, xốp ép, xốp
màu, hột hạt vải vụn len, làm con thỏ, con gà… Hay que kem lấy màu nước vẽ
hình ảnh lên và mỗi một que tương ứng với một chữ cái ở dưới như: Vẽ "con
vịt" trong 6 que kem, 1 chữ cái là 1 que kem từ "con vịt" có 6 chữ cái rời để trẻ
ghép hình thành từ "con vịt" khi cho trẻ chơi trò chơi hoạt động học có chủ định
hoạt động chữ cái trẻ 5 - 6 tuổi.
- Hay hoạt động các môn học như hộp sữa chua cắt tạo thành những bông
hoa sen, giấy đề can cắt tạo thành lá sen. Lấy thép dẻo quấn giấy đề can màu nâu
làm cuống lá sen, cuống hoa sen, sản phẩm này có thể sử dụng trong hoạt động
11


chơi - tập có chủ định ở nhà trẻ như hoạt động thơ: Ếch con làm mô hình con ếch
ngồi trên lá sen. Hoặc hoa sen được sử dụng trong lớp mẫu giáo nhỡ 4 -5 tuổi
hoạt động học có chủ định: Hoạt động Thơ: “Em yêu nhà em" cũng dùng hoa
sen làm đầm hoa và hoa sen còn sử dụng trong hoạt động " thơ: Hạt gạo làng ta "
của lớp 5 - 6 tuổi….Đặc biệt hơn là những đồ dùng đồ chơi tự tạo này trẻ rất
thích chơi không bị nhàm chán, luôn luôn lôi cuốn trẻ tìm tòi, khám phá, thực
hành trải nghiệm, sáng tạo…và biết cách giữ gìn, biết bảo vệ môi trường.
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 4a)
Từ một vài ví dụ trên giáo viên đã làm ra rất rất nhiều sản phẩm phục vụ
cho việc XDMTGDLTLTT trong và ngoài nhóm lớp. Cũng từ những sản phẩm
giáo viên làm ra được chúng ta trân trọng thì sẽ cảm thấy phấn khởi, có ý nghĩa
từ đó giáo viên có ý thức giữ gìn, tôn trọng sản phẩm của mình làm ra tốt hơn.
* Kết quả: - 100% giáo viên trong trường nhiệt tình, chịu khó tự tạo ra

12


giữa giáo viên và trẻ, cả giáo viên và trẻ cùng đưa ra các ý kiến, lắng nghe lẫn
nhau để cùng nhau tạo ra các sản phẩm đẹp, phù hợp, mang tính giáo dục cao và
một sản phẩm có thể sử dụng vào nhiều các hoạt động khác nhau.
Ví dụ: Khi cô cùng trẻ làm một đồ dùng đồ chơi gì thì cô phải cho trẻ biết
làm đồ dùng đồ chơi đó bằng những nguyên vật liệu gì?, cách làm ra sao?, làm
như thế nào là đẹp, nhanh nhất…Cô gợi mở cho trẻ tư duy, tưởng tượng, thảo
luận, đưa ra các ý kiến để cùng nhau thống nhất nhằm đạt kết quả tốt nhất. Hay
rèn kỹ năng xé, cắt dán, sắp xếp bố cục tranh bằng nguyên vật liệu thiên nhiên
như lá cây khô, hạt ngô, hạt dẻ cười…để tạo bức tranh trong một bài thơ, câu
chuyện, tạo hình…có thể vừa học ở hoạt động học vừa sử dụng vào hoạt động
góc. Hoặc rèn kỹ năng phân loại từ đơn giản đến phức tạp các loại đồ chơi, xắp
xếp chúng thành những đồ dùng phục vụ cho việc học.
Để tiến hành một hoạt động dạy trẻ làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên
nhiên khi có nguồn nguyên vật liệu phong phú, dồi dào.
Ví dụ: Đối với vùng nông thôn chúng tôi nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên từ
rơm, bẹ ngô, lá khô, bèo tây, hạt đậu, hạt ngô, hạt bí…có rất nhiều và phong phú.
Từ rơm: chuẩn bị sẵn cô và trẻ cùng làm con chim, con gà bằng rơm hoặc con chim
là từ lá cây khô, cây tươi trẻ và cô đã tạo ra bức tranh con chim rất đẹp và ngộ
nghĩnh. Hay hạt ngô, hạt dẻ cười tận dụng sau khi ăn dịp tết sau đó rửa sạch phơi
khô rồi cô và trẻ sắp sếp bố cục, lấy nến dính gắn lại tạo thành những bông hoa thật
đẹp, sinh động và tự nhiên…các sản phẩm này trẻ rất hứng thú, say mê làm.
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 4b)
Từ những nguyên vật liệu đơn giản, đồ vật sẵn có trong cuộc sống hàng
ngày đã giúp cô và trẻ say mê làm lên những ĐDĐC vô giá giúp trẻ được trải
nghiệm. Vì vậy cần tạo điều kiện cho trẻ được “học bằng chơi, chơi mà học” để
tạo ra nhiều sản phẩm phong phú, đa dạng, đẹp, hấp hẫn.
* Kết quả: - 100% trẻ hứng thú tham gia vào làm đồ chơi. Nâng cao kỹ năng

ngao tạo thành thân cây, hoa...gắn lên các mảng tường. Mỗi tán lá, bông hoa tương
ứng với mỗi nội dung tuyên truyền như: chăm sóc - nuôi dưỡng - giáo dục trẻ.
Tất cả các khu vực trong sân, vườn trường chúng tôi đều đặt thùng rác làm
bằng thùng sơn to nhỏ quét sơn và vẽ tạo thành hình thù các con vật ngộ nghĩnh và
có nắp đậy để trẻ thuận tiện bỏ rác đúng nơi qui định góp phần bảo vệ môi trường.
- Khu vườn thiên nhiên của bé: Được thiết kế 4 khu chính: Khu trồng cây cảnh,
khu trồng cây thuộc nam, khu trồng rau, khu trồng hoa: Các khu này đã tận dụng lọ
dầu ăn, lọ nước rửa bát, chai nước ngọt…cắt tỉa tạo thành chậu trồng cây cảnh sau đó
quét sơn các màu vào trong rất là đẹp, sinh động và hấp dẫn. Hay trồng hoa tận dụng
các lốp xe máy, ô tô cũ tập thể CBGV đã trồng được rất nhiều chậu hoa. Hơn nữa còn
huy động ngày công lao động của các bậc cha mẹ, cha mẹ nào nông nghiệp thì đến
xúc đất đổ vào lọ - lốp xe để trồng cây ở khu vườn thiên nhiên, còn phụ huynh nào
làm thợ xây thì đến đổ các lọ hoa, chậu cảnh.
- Vườn rau của bé cũng được chúng tôi phân ra các khu: Rau ăn lá: Rau xà
lách, tầm tơi...Rau ăn củ đại diện là xu hào; Rau ăn quả đại diện là cà chua và
đậu đũa...các khu này chúng tôi đã lấy lọ nước khoáng, nước ngọt quét sơn các
màu chôn một đầu miệng lọ xuống đất hay tạo các hình con vật, bông hoa làm
ngăn cách giữa các loại rau nhìn rất ngộ nghĩnh và mát mắt.
- Vườn cây ăn quả được trồng với các loại cây như: đu đủ; cây xoài, cây
cam, Bưởi, khế,... Mỗi gốc cây chúng tôi dùng lốp xe ô tô to quét sơn tạo các
hình ảnh hoa, đốm màu, hình con vật...làm bồn cây mỗi một cây một lốp xe giúp
cho việc tưới nước hay khi trẻ ra vườn chơi không bị đất bẩn từ gốc cây.
Ở cả 3 khu: vườn thiên nhiên, vườn rau của bé và vườn cây ăn quả đều có
gắn các tên cây, tên hoa để trẻ được làm quen với môi trường chữ viết. Ở đây các
bé được thoải mái ngắm nhìn, khám phá, được tự tay tưới, chăm sóc, bắt sâu, lau
lá cho cây. Đặc biệt đường đi làm bằng miếng ghép bằng bê tông giả thân gỗ một
cách sáng tạo, các miếng ghép được viết bằng chữ cái để trẻ học hoặc chữ số để
trẻ vừa bước đi tưới rau, vừa tập đếm.
- Khu vườn cổ tích: Chúng tôi thiết kế đường vào khu vườn được lát bằng
các miếng ghép có gắn sỏi phía mặt trên tạo thành bông hoa, bàn chân, chữ cái,

Ví dụ: Tận dụng hạt gấc phơi khô để tổ chức cho trẻ chơi trò chơi Cắp cua
bỏ giỏ; Lấy cói bện thành thừng để chơi trò chơi kéo co; Tận dụng sỏi để chơi Ô
ăn quan; Quả bưởi nhỏ rụng làm quả chơi chuyền; vải làm quả ném còn......
- Khu vực sân khấu ngoài trời: Sân khấu để phục vụ cho các ngày hội, ngày
lễ. Chính vì thế mà chúng tôi đã lấy giấy bó hoa, ống nước quét sơn làm thành
những lẵng hoa, đèn lồng rất đẹp trang trí ở khu sân khấu.
- Khu xây dựng, sáng tạo: Như trò chơi xây dựng hình khối bằng các hộp;
các vật liệu tạo hình để trẻ vẽ các con vật, tô tượng; nặn tò he; Đặc biệt, với khu
chơi này chúng tôi đã tận dụng những nguyên vật liệu bằng thiên nhiên như lá
dừa, lá mẵng cầu, lá đa, lá xoài... tận dụng những lá ở sân trường để dạy trẻ làm
các con vật như con trâu, con châu chấu, bọ ngựa hoặc đồ chơi như quả bóng,
đồng hồ, kính... trẻ rất hứng thú chơi.
- Khu vực chợ quê: Hàng tháng nhà trường thường tổ chức những cuộc
ngoại khóa giao lưu vui chơi cho trẻ tổ chức phiên chợ quê.... Khu chợ quê được
bán các mặt hàng như: Hàng lưu niệm tận dụng cói đan thành giày dép, mũ, làn,
đĩa, bát,...; Hàng hoa, quả sạch: Sử dụng bằng hoa quả thật hay tận dụng vải,
bông, xốp, xốp dạ, lọ keo, ống sữa, bẹ ngô, quả bóng bàn... làm thành nải chuối,
quả cam, quả xoài, quả bí, quả dâu tây, quả bưởi, quả mướp, quả đậu, củ khoai
15


tây, củ cà rốt, củ hành, quả ớt, cải bắp, xu hào,.v.v.; Hàng đặc sản quê hương: Từ
những nguyên vật liệu tự nhiên, nguyên vật liệu phế thải đã tạo ra hình ảnh sinh
động gần gũi đó là bánh chưng, bánh giầy, nem giò và các thực phẩm; Hàng cói,
mây tre đan; Tận dụng tre, nứa, giang đan thành rổ rá thúng mủng, làn, mẹt, dần
sàng....Ở đây, trẻ luôn được tôn trọng, khẳng định bản thân, được khuyến khích
tham gia hợp tác, giao tiếp, được bán, và mời chào khách… để cùng phát triển
môi trường xã hội một cách lành mạnh.
- Khu sân chơi giao thông: Được trang bị đầy đủ các đồ dùng, dụng cụ
trang phục chơi như biển báo, cột đèn, bục đứng, mũ, còi, gậy.... Ngoài ra chúng

giá cao của các cấp chính quyền và phụ huynh trong toàn xã.
2.3.5. Kiểm tra giáo viên qua hoạt động dự giờ nhằm đánh giá kết quả tự
làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần XDMTGD lấy trẻ làm trung tâm.
16


Để biết được giáo viên có thường xuyên làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho
các hoạt động học và hoạt động chơi của trẻ. Mỗi chủ đề tôi lên kế hoạch kiểm
tra theo kế hoạch hay kiểm tra đột xuất, lần lượt kiểm tra các giáo viên hoạt
động chơi - tập có chủ định đối với nhà trẻ, hoạt động học có chủ định đối với
mẫu giáo, hoạt động góc, hoạt động dạo chơi ngoài trời, hoạt động ngoài trời,
hoạt động chiều…để đánh giá kết quả giảng dạy cũng như giáo viên làm đồ
dùng đồ chơi tự tạo và sử dụng đồ dùng đồ chơi tự tạo vào các hoạt động của trẻ
có thực chất, hữu hiệu hay không. Cũng từ đó làm căn cứ xếp loại thi đua giáo
viên theo hàng tháng. Nhưng kết quả cho thấy thật bất ngờ, đến lớp nào cũng
thấy bàn tay khéo léo của cô giáo thể hiện rất nhiều ở góc chơi, trên những mảng
tường cũng thể hiện hình ảnh riêng biệt. Đồ dùng đồ chơi động các cô tạo nên rất
sinh động, ngộ nghĩnh và có độ bền cao.
Ví dụ: - Nhóm lớp 18 - 24 tháng tuổi cô ThuỷA nổi bật ở chủ đề: Rau củ,
quả và những bông hoa đẹp: Cô đã tạo nên rất nhiều rau, củ quả, hoa bằng
nguyên liệu củ cà rốt làm bằng lõi ngô và bọc xốp gia cam hay vải dạ màu cam
xung quanh, lá bằng bẹ ngô nhuộm màu xanh hay xốp màu xanh lấy nến dính
dính lại đã tạo nên rất nhiều củ cà rốt thật đẹp để chơi trò chơi vận động “Nào
cùng vui” các chú thỏ đi kiếm ăn, các củ cà rốt để ở vòng tròn bằng giây thừng
dóc đay hay cói nhuộm màu, trẻ làm động tác “trời nằng, trời mưa” hết bài hát
tất cả sẽ chạy vào vòng tròn lấy củ cà rốt cùng làm động tác thỏ ăn cà rốt trẻ rất
thích. Hoặc làm những cây rau bằng xốp, vải bóng hay vải dạ…rất xinh xắn để
trẻ chơi trò chơi vận động: “gà trong vườn rau”. Những đồ dùng đồ chơi này có
thể sử dụng vào các hoạt động môn học khác.
Ví dụ: - Lớp 4- 5 tuổi B2 cô Hoà nổi bật ở chủ đề: Thế giới động vật: Cô

trong tất cả các hoạt động trẻ chú ý tập trung hơn. Mỗi hoạt động chơi, mỗi hoạt
động chơi - tập có chủ định (ĐVNT), hoạt động học có chủ định (ĐVMG) có đủ
đồ dùng sẽ giúp trẻ say sưa khám phá một cách tích cực, không nhàm chán như
trước nữa. Nhờ đó chất lượng dạy và học tăng lên rõ rệt.
2.3.6. Tổ chức hội thi đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần XDMTGDLTLTT.
Tổ chức hội thi đồ dùng đồ chơi tự tạo nhằm đánh giá tổng kết lại thành quả
lao động và sáng tạo miệt mài của toàn thể giáo viên trong trường nhằm nâng cao
quá trình giảng dạy của mình. Hơn nữa cũng giúp cho giáo viên có cơ hội giao lưu,
học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau về cách làm đồ dùng, đồ chơi đồ dùng đồ chơi tự tạo
góp phần XDMTDGLTLTT. Từ đó mà tôi đã phối kết hợp với Công Đoàn, Đoàn
Thanh Niên lên kế hoạch phát động một năm tổ chức hai lần: phát động phong trào
lấy thành tích chào mừng ngày Nhà Giáo Việt Nam 20/11 và ngày 8/3. Thật sự hội
thi đồ dùng đồ chơi tự tạo là một ngày hội, mỗi một loại đồ dùng mang sắc thái
riêng, một vẻ đẹp riêng, thật sự là một rừng muôn màu, muôn vẻ của các đồ chơi,
nhưng tất cả đều nhằm phục vụ vào việc dạy, học của cô và trò. Qua đó thể hiện sự
khéo léo, kiên trì, yêu nghề mến trẻ của các giáo viên.
Ở mỗi hội thi mỗi giáo viên được trưng bày sản phẩm mà mình cho là đẹp,
có ý nghĩa nhất mang đến hội thi. Ban tổ chức thành lập ban giám khảo là đại
diện cho BGH, BCH Công Đoàn, BCH Đoàn Thanh niên thống nhất chấm thi
theo 5 tiêu chí: Tính kỹ thuật: 10 điểm - Tính kinh tế: 10 điểm, Tính giáo dục
(Tính Sư phạm): 10 điểm, - Tính thẩm mỹ: 10 điểm, - Tính sáng tạo: 10 điểm.
(Hình ảnh minh hoạ kèm theo phụ lục 5)
* Kết quả: Bằng khả năng và bàn tay khéo léo, sáng tạo của các cô giáo đã
mang đến hội thi những bộ đồ chơi đẹp mắt, hấp dẫn thật sự có giá trị, sinh động
an toàn và hiệu quả sử dụng cao, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm
non đáp ứng yêu cầu của việc thực hiện chương trình giáo dục trẻ mầm non theo
hướng tích hợp của các chủ đề, những đồ dùng đồ chơi thật sự thân thiện và gần
gũi với trẻ mầm non tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm, khám phá, sáng tạo. Sau hội
thi nhà trường đã tạo ra rất nhiều bộ đồ dùng đồ chơi đặc sắc để trưng bày lên
hội trường của nhà trường. Hơn nữa đầu năm học hàng năm nhà trường đã tổ

với đầu năm.
(Bảng khảo sát cuối năm xem phần phụ lục 6 )
Việc tổ chức cho giáo viên làm ĐDĐCTT được phụ huynh đồng tình hưởng
ứng, đến cuối năm có tới 90% phụ huynh tham gia thu thập nguyên vật liệu,
15% phụ huynh giúp ngày công, đem về nhà làm hay đến trường làm cùng cô
tạo điều kiện giúp giáo viên tạo nên nhiều đồ dùng đồ chơi và hoàn thành tốt
công việc của mình.
Được Nhà trường đánh giá cao và đưa vào việc làm hàng ngày, thường
xuyên của từng giáo viên. Đặc biệt, được trường bạn đến để thăm quan, học hỏi
cách chỉ đạo giáo viên làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp phần XDMTGDLTLTT.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
- Qua một năm thử nghiệm tôi thấy rằng việc tận dụng những nguyên vật
liệu thiên nhiên và phế liệu ở xung quanh làm ra ĐDĐCTTGPXDMTGDLTLTT
là một điều hết sức kỳ diệu có trong cuộc sống. Luôn tạo điều kiện cho giáo viên
được học, được làm một cách hứng thú…từ đó giúp giáo viên rèn luyện sự kiên
trì, khéo léo, sáng tạo của bản thân để làm ra những đồ dùng đồ chơi có hình
ảnh, màu sắc, độ bền, phong phú hơn.
- Đồ dùng đồ chơi tự tạo làm ra sử dụng được trong nhiều hoạt động.

19


- Việc sử dụng đồ chơi tự làm ở các hoạt động, các chủ đề, các khu vực
giúp cho nội dung học và nội dung chơi phong phú sinh động hơn, trong khi hoạt
động trẻ được thực hiện nhiều thao tác với đồ chơi, có nhiều trẻ tham gia chơi,
đồng thời tăng cường giữa cô và trẻ cùng tham gia chuẩn bị đồ chơi.
- Tạo ra nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ quá trình chăm sóc - giáo dục giúp
trẻ phát triển toàn diện; đáp ứng vào xây dựng chất lượng dạy và học của nhà
trường ngày càng cao.

người khác.
Người viết
Mai Thị Liên

Mai Thị Hà

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bồi dưỡng nâng cao chuyên môn về xây dựng môi trường mầm non lấy
trẻ làm trung tâm. NXB Giáo dục Việt Nam [1].
2. Chương trình GDMN mới (Ban hành kèm Thông tư số 17 /2009/TTBGDĐT ngày 25 /7/ 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Thông tư
số 28/2016TT-BGD ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng bộ GD&ĐT sủa
đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình giáo dục mầm non ban hamht
Thông tư Thông tư số 17 /2009/TT-BGDĐT ngày 25 /7/ 2009 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo. NXB Giáo dục Việt Nam [2].
3. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên mầm non chu kỳ II.
NXB Giáo dục [3].
4. Phạm Thị Việt Hà "Hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi bằng nguyên vật
liệu dễ tìm" NXB giáo dục.[4].
5. Luật giáo dục năm 2005. NXB giáo dục [5].
6. Phạm Thị Việt Hà "Hướng dẫn tạo hình bằng nguyên vật liệu thiên
nhiên" Nhà xuất bản giáo dục [6].
7. Hướng dẫn thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
trong trường mầm non. NXB Giáo dục Việt Nam [7].


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNH KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG

- Sở GD & ĐT
Một số biện pháp chỉ đạo
- PGD&ĐT
giáo viên nâng cao chất lượng
giáo dục ở trường mầm non
- Sở GD & ĐT
Nga Trường.
Một số biện pháp chỉ đạo
giáo viên làm đồ dùng đồ - PGD&ĐT
chơi giáo dục phát triển vận
động ở trường mầm non Nga - Sở GD & ĐT
Yên.

Kết quả
đánh giá
xếp loại
(A, B
hoặc C)

Năm học
đánh giá
xếp loại

B

2006 - 2007

A
2010 - 2011
C

Tỷ
lệ
%
67

Hiểu được
nguyên
tắc làm
TT

Hiểu được
tính giáo
dục của
ĐDĐCTT

Có tính
thẩm mỹ
làm
ĐDĐC
TT

Có tính
sáng tạo
làm
ĐDĐC
TT

Có kỹ
năng làm
ĐDĐC

GV

%

Số
GV

%

9/15

60

10/15

67

8/15

53

8/15

53

9/15

60

9/15

146/328
45
(Kế hoạch chỉ đạo xem phần phụ lục 2) (ở giải pháp 2.3.1)
Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên làm đồ dùng đồ chơi tự tạo góp
phần xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tháng 9/2018
Thời
Nội dung
Biện pháp
Kết quả
gian
Tuần I/9 - Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo - Đôn đốc nhắc nhở - Tốt
viên làm đồ dùng đồ chơi nhằm xây giáo viên thực hiện
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ đúng kế hoạch phù
làm trung tâm, hướng dẫn giáo viên hợp với từng độ tuổi.
xây dựng kế hoạch phù hợp với - Chấm điểm xây 90%
nhóm lớp mình.
dựng môi trường giáo xếp loại
- Tạo môi trường giáo dục ở trong dục lấy trẻ làm trung tốt
lớp và ngoài nhóm lớp.
tâm trong và ngoài
nhóm lớp.
- Qua buổi họp phụ huynh đầu năm - Tuyên truyền qua - 100%
tuyên truyền với cha mẹ ủng hộ buổi hội nghị, vào giờ cha mẹ
mua sắm cũng như vận động thu đón, trả trẻ.
ủng hộ
gom phế liệu của gia đình để giáo
viên làm đồ chơi.
- Tổ chức cho giáo viên đi thăm - Đúc rút ra kinh - Tốt
quan trường điểm về xây dựng môi nghiệm cho bản thân.
trường giáo dục lấy trẻ làm trung - Tư vấn cho giáo - 100%