Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

1. Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến
Áp dụng trong công tác quản lý chỉ đạo giáo dục về chủ quyền và tài nguyên
biển đảo cho trẻ ở trường mầm non.
2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Lúc sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói : “Ngày trước ta chỉ có
đêm và rừng. Ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài tươi đẹp,
ta phải biết giữ gìn lấy nó”.
Từ nhiều năm nay trên biển đông đang tồn tại những tranh chấp biển đảo
rất quyết liệt và phức tạp. Quần đảo Hoàng Sa bị cưỡng đoạt từ năm 1974,
Trường Sa bị xâm chiểm và đồn trú bởi nhiều quốc gia. Biển đông tiềm ẩn những
nhân tố mất ổn định tác động đến quốc phòng và an ninh nước ta, gây ra những
nhân tố khó lường về chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và an ninh đất nước.
Chưa lúc nào vấn đề giáo dục chủ quyền biển đảo đặc biệt viêc hệ
thống tài liệu, cứ liệu lịch sử nhằm nâng cao nhận thức trong nhân dân về hai
quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa lại cần kíp như lúc này.
Lâu nay qua các phương tiện thông tin đại chúng ai cũng biết chủ
quyền không thể tranh cãi của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa. Nhưng hiểu sâu cặn kẽ và khoa học thì không phải ai cũng biết vì
vậy yêu cầu đặt ra lúc này cần có một chương trình học liên quan đến chủ
quyền biển đảo.
Thực tế hiện nay đa số giáo viên và phụ huynh cũng như học sinh còn thiếu
kiến thức về biển đảo và chủ quyền vùng biển Việt Nam. Thực trạng này do nhận
thức còn hạn chế và do công tác tuyên truyền chưa thật sâu rộng trong nhà trường
và xã hội, đã khiến cho cho dư luận xã hội quan tâm đặc biệt, nhiều ý
kiến đã nêu rõ sự quan ngại. Trong khi Bộ Giáo dục Đào tạo chưa chính
thức đưa nội dung chủ quyền biển đảo vào chương trình giáo dục, nếu mỗi nhà


khăng khít chặt chẽ với nhau. Do vậy phải làm tốt hơn công tác chỉ đạo cán bộ,
giáo viên, nhân viên phối hợp cùng phụ huynh để giáo dục về tài nguyên, chủ
quyền biển đảo cho trẻ. Biện pháp tiến hành:
- Lồng ghép vào trong các bài học cho trẻ: lồng ghép một số bài hát, bài thơ
có nội dung về biển đảo vào các chủ điểm. Thường xuyên trò chuyện cùng trẻ về
biển đảo, tấm gương, hình ảnh những người chiến sĩ.

Ma Thị Minh Thư

2

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

- Tạo góc biển đảo trong lớp học: Những hình vẽ về biển đảo của học sinh.
Tranh ảnh liên qua đến biển.
- Nâng cao nhận thức của các bậc phụ huynh bằng cách xây dựng kế hoạch cụ
thể để tuyên truyền đến phụ huynh học sinh về vấn đề biển đảo. Truyền đạt những
vấn đề cơ bản, thời sự, thiết thực về biển, đảo Việt Nam như: khái quát về vùng
biển, đảo nước ta; vai trò của biển, đảo đối với an ninh quốc phòng, đối với sự phát
triển kinh tế - xã hội; giáo dục ý thức về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ
quốc; ý thức bảo vệ tài nguyên môi trường biển, đảo. Ngoài ra còn giải thích cặn
kẽ, được biết thêm các thông tin, kiến thức có liên quan về biển, đảo Việt Nam.
Qua hoạt động này nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng ý thức công
dân về biển, đảo quê hương; đồng thời nhân lên trong nhân dân lòng tự hào, tình
yêu quê hương, đất nước, đặc biệt về hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.

giúp ngư dân trên biển, giúp chống lại thiên tai, nhân tai trên biển. Thực hiện tốt
điều này sẽ mang lại giá trị lớn về giáo dục rất lớn.
- Tổ chức nhiều hoạt động ngoài giờ lên lớp với nhiều hình thức khác nhau.
Tổ chức các hội thi với sự tham gia của cả gia đình, nhà trường, học sinh như: Thi
văn nghệ hát về biển đảo, đố vui, thi vẽ tranh về biển đảo thi kể chuyện, hùng
biện với chủ đề biển đảo… Nhằm tạo sân chơi sôi nổi, hấp dẫn lôi cuốn toàn
trường tham gia. Qua đó nâng cao nhận thức, hiểu biết về tài nguyên chủ quyền
biển đảo cho tất cả mọi người.
- Nâng cao tư tưởng và nhận thức cho giáo viên. Đây là vấn đề quan
trọng, quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền về biển
đảo. Đội ngũ giáo viên trong nhà trường phải là những người có bản lĩnh chính trị
kiên định vững vàng, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng,
có tính đảng, tính chiến đấu cao. Không chỉ nắm vững quan điểm đường lối chính
sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, mà phải có kiến thức cơ bản toàn diện,
hệ thống đúng đắn về biển, đảo, có năng lực tổng hợp, nghiên cứu dự báo những
vấn đề nảy sinh, nhất là tình hình về thực tiễn biển đảo hiện nay. Bên cạnh đó,
cần phát huy tốt vai trò của đội ngũ giáo viên trong các nhà trường nhằm định
hướng thông tin về biển đảo cho học sinh, phụ huynh học sinh. Đội ngũ giáo viên
phải không ngừng tự bồi dưỡng kiến thức, cập nhật những thông tin mới nói
chung và thông tin về biển, đảo nói riêng để làm phong phú thêm cho bài giảng
của mình. Trong đó, cần nắm thông tin về biển, đảo một cách đa chiều, đa diện và

Ma Thị Minh Thư

4

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Ma Thị Minh Thư

5

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

* Biết tên 1 số bãi biển, đảo nổi tiếng của nước ta.
* Biết phân biệt được những hành động đúng, sai đối với môi trường biển và hải đảo
+ Về kỹ năng:
* Biết cách quan sát, nhận xét về tranh ảnh tài nguyên thiên nhiên và môi
trường biển đảo qua tranh ảnh, hình vẽ, thực tế địa phương.
* Thực hiện một số hành động cụ thể biểu hiện sử dụng tiết kiệm tài
nguyên thiên nhiên của biển, đảo; tham gia bảo vệ môi trường biển đảo.
* Biết giữ gìn trật tự vệ sinh công cộng, vệ sinh trường lớp.
Cần chú ý đánh giá khả năng vận dụng các kiến thức, kỹ năng đã học về
giáo dục tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường vào các tình huống của thực
tiễn cuộc sống.
- Xác định rõ vai trò của người làm công tác giáo dục về tài nguyên, chủ
quyền biển đảo cho thế hệ trẻ. Để giáo dục có hiệu quả nội dung chuyên đề biển
đảo, ngoài việc tổ cốt cán định hướng giúp cho giáo viên xây dựng kế hoạch nội
dung chuyên đề, thì cần tham mưu Phòng Giáo dục tổ chức các hội nghị chuyên
đề về nội dung biển đảo. Mục đích giúp cho cán bộ giáo viên thấy được tầm quan
trọng của việc dạy học có tích hợp biển đảo hoặc ý nghĩa của việc tổ chức chuyên
đề. Đây là cơ sở để giáo viên xác định rõ mục tiêu của việc tổ chức chuyên đề.
Các chuyên đề biển đảo không chỉ giáo dục ý nghĩa về giá trị của tài nguyên

phát triển của con người trong xã hội đương đại”.
Giáo dục trẻ em nói chung, giáo dục về tài nguyên, chủ quyền biển đảo cho
trẻ ở trường mầm non Hợp Thành nói riêng. Dù nhỏ tuổi nhưng có được tình yêu
biển đảo ở các em là điều vô cùng quý giá. Các em sẽ là chủ nhân tương lai của
đất nước. Các em sẽ là những người gìn giữ Trường Sa, Hoàng Sa, bảo vệ vùng
biển vùng trời tổ quốc. Sẽ không thể làm được, nếu đất nước ta không trở nên
cường thịnh, giàu mạnh...
- Khái niệm tài nguyên biển đảo
Tài nguyên biển là một bộ phận của tài nguyên thiên nhiên, hình thành và
phân bố trong khối nước biển (và đại dương) trên bề mặt đáy biển và trong lòng
đất dưới đáy biển.
Tài nguyên biển và hải đảo bao gồm tài nguyên sinh vật và tài nguyên phi
sinh vật thuộc khối nước, đáy biển, lòng đất dưới đáy biển vùng đất ven biển, các
đảo, quần đảo thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của
Việt Nam

Ma Thị Minh Thư

7

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

- Khái niệm chủ quyền biển đảo
Chủ quyền là quyền làm chủ tuyệt đối của quốc gia độc lập đối với lãnh thổ
của mình. Chủ quyền của quốc gia ven biển là quyền tối cao của quốc gia được


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

Vùng biển Việt Nam có hơn 2.458 loài cá, trữ lượng cá có thể đánh bắt hàng
năm khoảng 2,3 triệu tấn. Có nhiều loài là thực phẩm được ưa thích, như: mực,
hải sâm...Ngoài động vật, biển còn cung cấp cho con người nhiều loại rong biển
có giá trị.
+ Tài nguyên phi sinh vật:
Dầu khí là tài nguyên lớn nhất ở thềm lục địa nước ta
+ Tài nguyên giao thông vận tải :
Lãnh thổ nước ta có đường bờ biển chạy theo hướng Bắc - Nam dọc theo
chiều dài đất nước, lại nằm kề trên các tuyến đường biển quốc tế quan trọng của
thế giới, có những vụng sâu kín gió là điều kiện thuận lợi để phát triển giao thông
vận tải biển và mở rộng giao lưu với bên ngoài.
+ Tài nguyên du lịch Bờ biển dài có nhiều bãi cát, vịnh, hang động tự nhiên
đẹp là tiềm năng về du lịch lớn của nước ta.
Các trung tâm kinh tế thương mại, các thành phố du lịch nằm ven biển hoặc
cách bờ biển không xa như Hạ Long, Hải Phòng, Vinh, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha
Trang, Vũng Tàu, Hà Tiên, Hà Nội, Sài Gòn,... Hệ thống đường bộ, đường xe lửa
xuyên Việt và liên vận quốc tế chất lượng cao được xây dựng dọc bờ biển.
* Tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền biển đảo
Ngày 10/4/1956, khi nói chuyện tai Hội nghị cán bộ cải cách miền biển, Hồ
Chí Minh đã nói: “Đồng bằng là nhà, mà biển là cửa. Giữ nhà mà không giữ cửa
có được không? Kẻ gian tế nó sẽ vào chỗ nào trước? Nó vào ở cửa trước. Vì vậy
ta phải giáo dục cho đồng bào biết bảo vệ bờ biển.
Biển đảo là một phần máu thịt, là một bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của Tổ
quốc, cấu thành phạm vi chủ quyền thiêng liêng của quốc gia… Bảo về chủ
quyền biển đảo chính là khẳng định chủ quyền của nước ta ở vùng biển và thềm

nhiệm vụ của mỗi người với tình yêu Tổ quốc, tình yêu biển đảo lại được đặt lên
trên hết.
Tóm lại : Việc đưa nội dung giáo dục về tài nguyên, chủ quyền biển đảo vào
trong chương trình giáo dục mầm non là rất cần thiết, tạo cho cơ hội cho trẻ được
làm quen, nhận biết về biển đảo, trên cơ sở đó hình thành ý thức, thái độ với môi
trường tài nguyên, chủ quyền biển đảo. Trang bị cho trẻ những kỹ năng thực hành
khi được tiếp cận với môi trường biển đảo. Từ đó có ý thức, tránh nhiệm, hành vi
tốt để bảo vệ tài nguyên, chủ quyền biển đảo.

Ma Thị Minh Thư

10

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

3.3.Tính Thực tiễn
Trên Biển Đông, Việt Nam đang thực hiện chủ quyền đối với hơn 3.000 hòn
đảo lớn nhỏ và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.
Việt Nam là một quốc gia biển có hơn 3260 km bờ biển và hơn 3000 hòn
đảo. Trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nằm giữa Biển Đông –
một giao lộ hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới.
3.3.1. Tài nguyên biển đảo hiện nay
Tài nguyên biển nước ta vô cùng phong phú dồi dào, Hiện nay, trước sức ép
của tốc độ gia tăng dân số ngày càng nhanh, nhu cầu phát triển kinh tế ngày càng
cao trong bối cảnh các nguồn tài nguyên đất liền ngày càng cạn kiệt càng đẩy

- Thải các chất độc hại ra biển một cách có hoặc không có ý thức: Trong
nhiều năm, biển sâu là nơi đổ các chất thải độc hại như chất thải phóng xạ, đạn,
dược, bom mìn… của nhiều quốc gia trên thế giới.
- Hoạt động giao thông vận tải biển: rò rỉ dầu, sự cố tràn dầu của các tàu
thuyền trên biển thường chiếm 50% nguồn ô nhiễm dầu trên biển. Bên cạnh đó,
các tàu thuyền thường xuyên thải dầu cặn trực tiếp xuống biển.
Cạn kiệt nguồn tài nguyên biển và ven biển do đánh bắt quá mức, tỷ lệ tổn
thất sau thu hoạch cao. Trước hết là do sức ép gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa
ngày một gia tăng. Trong khi đó, việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên
biển và hải đảo chưa thật hiệu quả, thiếu bền vững, nhất là trình độ khai thác tài
nguyên biển của nước ta vẫn đang ở tình trạng lạc hậu so với các nước trong khu
vực và trên thế giới, và việc thực thi kém các luật lệ cho nên dẫn đến tình trạng
lãng phí tài nguyên, hiệu quả kinh tế chưa cao.
Cùng với sự suy giảm, cạn kiệt nhiều nguồn lợi biển do khai thác, sử dụng
không hợp lý và thiếu tính bền vững, môi trường biển ở nhiều khu vực trên trái
đất đang chịu nhiều thách thức và các mối đe dọa trầm trọng khi dân cư ven biển
ngày càng tăng, các họat động kinh tế ven biển ngày càng phát triển, nhiều cửa
sông ven biển bị ô nhiễm do nước thải từ các khu công nghiệp, khu đô thị thải ra
cùng với nạn phá hủy rừng ngập mặn ngày càng tăng, và sự gia tăng về tần suất
và mức độ ảnh hưởng của thiên tai bão lũ do biến đổi khí hậu …
Con người quan niệm có nước mà làm sạch được tất cả nên chính con người
đã biến biển thành bãi rác. Con người đổ xuống biển tất cả rác thải, bất kể những
công ước của cộng đồng quốc tế đã ngăn cấm như chất thải phóng xạ của các
quốc gia đổ ra biển, chôn xuống biển. Con người không ngừng đổ ra biển tất cả

Ma Thị Minh Thư

12

Trường Mầm non Hợp Thành

người. không chỉ ảnh hưởng tới đời sống kinh tế, gây thiệt hại nặng nề cho người
dân miền biển mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh bờ biển Việt Nam. Ảnh hưởng đến
tiềm năng du lịch, ngành khai thác thủy sản.

Nước mắt của ngư dân trước thảm cảnh cá chết hàng loạt

Ma Thị Minh Thư

14

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

Cá chết hàng loạt ở miền Trung

Ô nhiễm do khí thải công nghiệp

Ma Thị Minh Thư

15

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm



16

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

Nam trước mắt và lâu dài, cần tập trung thực hiện tốt một số vấn đề sau đây:
- Xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển toàn diện, có
trọng tâm, trọng điểm, sớm đưa nước ta trở thành quốc gia mạnh về kinh tế biển
trong khu vực, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và hợp tác quốc tế.
- Xây dựng lực lượng bảo vệ chủ quyền biển, đảo vững mạnh đáp ứng yêu cầu
quản lý, khai thác và bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam trong tình hình mới.
- Kiên trì đối thoại tìm kiếm giải pháp hoà bình, tham gia xây dựng Bộ Quy
tắc ứng xử trên Biển Đông, kết hợp chặt chẽ các hình thức, biện pháp chính trị,
ngoại giao, pháp lý, kinh tế, quốc phòng trong quản lý vùng trời, bảo vệ biển, đảo.
- Kết hợp chặt chẽ giữa thúc đẩy nhanh quá trình dân sự hóa trên biển, nhất là ở
một số vùng biển, đảo có vị trí chiến lược kinh tế với xây dựng thế trận quốc phòng an ninh trên biển vững mạnh, đủ khả năng bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.
Biển, đảo là bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia. Bảo vệ chủ quyền
biển, đảo Việt Nam là nhiệm vụ thường xuyên và là vấn đề mang tính cấp bách hiện
nay, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi người dân. Phát huy sức mạnh đại
đoàn kết toàn dân tộc, huy động mọi nguồn lực trong nước và quốc tế, đẩy mạnh đấu
tranh trên mặt trận chính trị, ngoại giao và pháp lí, nhất định chúng ta sẽ bảo vệ vững
chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Xây dựng một nước Việt Nam
“dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, góp phần thực hiện mục tiêu
xây dựng nước ta thực sự trở thanh quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển.
3.3.3. Công tác giáo dục tài nguyên và chủ quyền biển đảo tại trường Mầm

Phụ huynh học sinh còn nhiều hạn chế chủ yếu do công tác tuyên truyền
chưa sâu rộng. Một số thì không quan tâm, chưa có ý thức bảo vệ tài nguyên, cụ
thể: Các nguồn ô nhiễm theo các sông mang ra biển như dầu thải, nước thải chưa
qua xử lý, hóa chất, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phân bón, chất thải công nghiệp,
nông nghiệp, làng nghề, thuốc súng, chất phóng xạ, các chất thải rắn như đất cát,
rác, phế thải vật liệu xây dựng… Tất cả sẽ đổ về biển. Có những loại không phân
hủy được đọng lại ở ven bờ, chìm xuống đáy biển, những chất phân hủy thì hòa
tan trong khối nước biển.
Trong chiến tranh, biển Đông giữ vị trí rất quan trọng đối với miền Nam và
cả nước. Trong hòa bình, biển, đảo thuộc chủ quyền của ta là sự sống còn của cả
dân tộc Việt Nam. Cho nên việc bảo vệ, xây dựng, khai thác biển thuộc chủ quyền
của ta hiện nay càng quan trọng hơn bao giờ hết.

Ma Thị Minh Thư

18

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 2015- 2016

3.4. Tính hiệu quả
Về phía trẻ: Khích lệ được trí tưởng tượng, sự tò mò của trẻ, trẻ có hứng thú
học, tiếp thu kiến thức nhanh. Trẻ rất hứng thú, yêu quê hương đất nước nhiều
hơn, thích tạo ra cái đẹp. Trẻ có ý thức bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng
và trẻ bước đầu có khái niệm về tỉnh yêu quê hương đất nước biết bảo vệ tài
nguyên, môi trường, chủ quyền biển và hải đảo của nước ta.

- 97% phụ huynh học sinh quan tâm đến vấn đề tài nguyên, chủ quyền biển
đảo. Thể hiện ở việc thực hiện tốt vệ sinh môi trường, tham gia cùng nhà trường
giáo dục học sinh về giữ gìn tài nguyên môi trường, tình yêu quê hương đất nước.
- 100% học sinh trường mầm non Hợp Thành thông qua việc được giáo dục
về tài nguyên, chủ quyền biển đảo đã có ý thức yêu, giữ gìn môi trường sạch đẹp
ở trường học và nơi các em sinh sống. Các em học sinh biết hát 1 số bài hát về
biển đảo, kể tên 1 số biển đảo ở nước ta, biết vẽ tranh về chủ đề biển đảo…
Công tác giáo dục tài nguyên, chủ quyền biển đảo sẽ giúp học sinh hiểu hơn
về vị trí, vai trò, tầm quan trọng cũng như tiềm năng của biển đảo. Đường lối chủ
trương của Đảng và Nhà nước ta về chiến lược biển, đảo trong tình hình mới.
Qua đó trẻ sẽ có ý thức và trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ tài nguyên, chủ
quyền biển đảo.
6. Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Vấn đề chỉ đạo giáo dục về tài nguyên, chủ quyền biển đảo cho trẻ ở Trường
Mầm non Hợp Thành mà do bản thân tôi nghiên cứu, trong quá trình thực tế thực
hiện tại đơn vị tôi thấy nó mang lại hiệu quả rõ rệt nên có thể áp dụng được trong
toàn ngành.
7. Mục đích và những điểm khác biệt được áp dụng của sáng kiến:
Giáo dục về tài nguyên và chủ quyền biển đảo là một vấn rất quan trọng trong
thời kỳ này. Hiện nay các cấp các ngành đã có sự tuyên truyền về vấn đề này
thông qua các lớp tập huấn, các buổi học chính trị nhưng chưa thật sự sâu rộng,
đối tượng được tuyên truyền chủ yếu là người lớn và học sinh phổ thông. Còn
việc giáo dục về tài nguyên và chủ quyền biển đảo cho trẻ ở trường mầm non
chưa được coi trọng. Để con người có ý thức hơn về việc bảo vệ tài nguyên và
chủ quyền biển đảo thì rất cần thiết phải được giáo dục ngay từ khi trẻ học ở
trường mầm non, đó là lứa tuổi trẻ bắt đầu hình thành và phát triển nhân cách.

Ma Thị Minh Thư

20

Phú Lương, ngày 10 tháng 5 năm 2016
NGƯỜI VIẾT BÁO CÁO

Trần Thị Phương

Ma Thị Minh Thư

Ma Thị Minh Thư

21

Trường Mầm non Hợp Thành


Sáng kiến kinh nghiệm

Ma Thị Minh Thư

Năm học 2015- 2016

22

Trường Mầm non Hợp Thành