SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LANG CHÁNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP RÈN LUYỆN KĨ NĂNG ĐỌC- HIỂU
HỌC TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 4A TRƯỜNG
TIẾU HỌC QUANG HIẾN

Người thực hiện: Hà Mạnh Quỳnh
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường TH Quang Hiến
SKKN môn: Âm nhạc

THANH HÓA NĂM 2018


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài.
Âm nhạc là quà tặng có ý nghĩa vô cùng to lớn cho tất cả những ai đang
sống trên trái đất này không phân biệt già trẻ gái trai, không phân biệt màu da
sắc tộc, không phân biệt giữa người có năng khiếu Âm nhạc với người không có
năng kiếu Âm nhac. Âm nhạc để lại trong lòng người những khoảng lắng cần
thiết để có thể làm vui hơn niềm vui, làm vơi đi những nỗi buồn, làm dịu đi
những căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày. Âm nhạc còn là món ăn tinh thần
của mỗi con ngườ Việt Nam.
Trẻ em tham gia ca hát là được tự hoạt động để nhận thức thế giới xung
quanh và bản thân mình. Bằng ngôn ngữ đặc thù của mình như: giai điệu, nhịp
điệu, tính chất chặt chẽ về tiết tấu, sự hài hoà về âm thanh giúp học sinh mở
rộng tầm hiểu biết, làm phong phú thêm về kinh nghiệm sống, mang lại cảm

đọc nhạc kết hợp ghép lời.
2


Bản thân là giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy bộ môn Âm
nhạc qua thời gian giảng dạy bộ môn với lòng yêu nghề và sự nỗ lực học hỏi của
mình tôi nhận thấy các em rất yêu thích môn học này, trong chương trình lớp 4
có phân môn Tập đọc nhạc là một phân môn mới mà các em mới được làm
quen. Cho nên tôi đã mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm hướng dẫn các em về
phương pháp kĩ năng để học tốt phân môn tập đọc nhạc lớp 4.
Phần học phân môn tập đọc nhạc là một phần còn nhiều vướng mắc. Đây là
một phần được coi là khó đối với học sinh tiểu học vì các em còn nhỏ, trí nhớ
chưa bền nên khi bắt đầu học phân môn này nhiều học sinh thấy khó dẫn đến
ngán và ngại học nên kết quả hầu như chưa cao.
Học sinh thiếu sự quan tâm của gia đình dẫn đến chất lượng học tập của học
sinh là kém hơn, không chịu khó tìm tòi học hỏi và xây dựng bài, không có tinh
thần tập thể, bên cạnh đó lại nhút nhát không dám thể hiện trước đám đông...
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Một số giải pháp rèn luyện kĩ năng đọc - hiểu tập đọc nhạc cho học sinh
lớp 4A trường Tiểu học Quang Hiến.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
+ Phương pháp vấn đáp.
+ Phương pháp quan sát.
+ Phương pháp luyện tập thực hành.
+ Phương pháp làm mẫu.
+ Phương pháp truyền miệng.
+ Phương pháp thống kê.
+ Phương pháp đối chiếu so sánh.

3

được các em tiếp thu nhanh và rất dễ hiểu.
Giáo viên luôn tham khảo chương trình Âm nhạc trước khi lên lớp, điều
chỉnh chương trình cho phù hợp từng đối tượng học sinh các lớp áp dụng
phương pháp dạy học tích cực gây được hứng thú cho học sinh.
Khi lên lớp có đầy đủ nhạc cụ như đàn, thanh phách, bộ nhạc cụ gõ dân tộc
để phục vụ cho công tác dạy và học.
Nhà trường luôn tạo điều kiện thuận lợi cho thầy và trò, luôn động viên
giáo viên có nhiều sáng kiến kinh nghiệm và làm đồ dùng dạy học phục vụ tốt
cho bộ môn giảng dạy.
b. Khó khăn:
Các em lần đầu tiên làm quen với cao độ tiết tấu, vì ở lớp 3 các em mới chỉ
làm quen với tên nốt, hình nốt mà chưa giải quyết đến phần đọc cao độ. Chính vì
thế việc đọc nhạc của các em chưa tốt.
Thời gian tiết học quá ít, các tiết học lại phân bố quá thưa, khả năng âm
nhạc của các em lại không đồng đều.
4


Có những em chưa thực sự quan tâm tới môn Âm nhạc coi đó là môn học
phụ, nên việc học còn lơ lại và đầu tư cho môn học là chưa cao.
Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh lớp 4 rất năng động, khi đọc nhạc
chưa biết kiềm chế được âm thanh gây ồn ào cho cả lớp.
Có những bài học sinh đã được nghe trước và hát thuộc trước khi được học
nên các em hát chưa chính xác cao độ, trường độ và tiết tấu. Giáo viên khi gặp
những trường hợp như vậy rất khó sửa sai cho các em.
*Ví dụ: Tập đọc nhạc số 6 - Múa vui
(Trích trong bài hát: Múa vui - Lớp 2)
Câu 1: "Nắm tay nhau bắt tay nhau vui cùng vui múa ca ".
Đọc nhạc: "Son mi mi son mi mi
rê đồ

Đối với học sinh có năng khiếu là những học sinh có khả năng nhạy cảm
tốt với âm nhạc có sự say mê ham học. Giáo viên cần tạo điều kiện tốt nhất cho
trẻ học tập và rèn luyện để trẻ phát triển năng khiếu ngày một tốt hơn.
Đối với học sinh hạn chế năng khiếu là những học sinh có khả năng nhạy
cảm với âm nhạc ở mức độ không cao. Ngay từ ban đầu không có hứng thú học
môn tập đọc nhạc vì thấy khó. Cho nên giáo viên cần lôi cuốn để hình thành cho
học sinh một số kĩ năng học cơ bản nhằm đáp ứng yêu cầu chung của môn học.
Sau khi nắm bắt được khả năng của từng em, tôi đã sắp xếp cho các em
ngồi xen kẽ hợp lý để các em có thể giúp đỡ nhau học tập tốt hơn. Những học
sinh học tốt hơn tôi sắp xếp cho các em ngồi kèm những học sinh học tiếp thu
chậm hơn. Sự bố trí đó giúp cho những em có khả năng hạn chế, sẽ học tập
những bạn ngồi cạnh như vậy sẽ tiếp thu tốt hơn giúp các em thể hiện giai điệu
chính xác hơn khi nghe hướng dẫn.
Giáo viên phải biết xác định tầm cữ giọng cho phù hợp lứa tuổi học sinh,
giúp các em có một chút kiến thức về nhạc lý để các em hiểu và phân biệt được
những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn hình nốt như nốt móc đơn, nốt đen, nốt
trắng,…có tốc độ thể hiện khác nhau để phát triển năng lực nghe nhạc và cảm
thụ âm nhạc.
*Ví dụ:
- Giáo viên đàn bài tập đọc nhạc số 1: Son la son
- Nốt đầu tiên trong bài là nốt: Son
Tuy nhiên giáo viên phải cho học sinh đọc trọng âm từ nốt : Đồ
Đồ - Rê - Mi - Son.
Như vậy học sinh sẽ biết được tầm cữ giọng của mình, từ đó tạo cho các
em thói quen ban đầu khi bắt đầu luyện cao độ.
b. Giải pháp 2: Giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh nắm vững lý
thuyết nhạc lý.
Trong chương trình lớp 3 các em đã được học cơ bản về nhạc lý như
khuông nhạc, khóa son, dòng kẻ, khe nhạc, các hình nốt nhạc,…Những lí thuyết
cơ bản đó là nền tảng cho các em chuẩn bị học tốt tập đọc nhạc có như vậy khi

Sau đấy tôi dành lại thời gian cho các em ôn lại lí thuyết khi đã nhớ được lí
thuyết thì học sinh tự tìm hieåu bài nhạc sau đó trả lời câu hỏi:
+ Bài TĐN viết nhịp mấy? (Nhịp 2/4).
+ Trong bài có hình nốt gì? (Đen, trắng, móc đơn).
+ Có những ký hiệu âm nhạc nào? (Dấu luyến).
7


+ Nốt có cao độ thấp nhất? (Đồ).
+ Nốt có cao độ cao nhất? (La).
Như vậy khi học sinh đã xác định được vị trí các nốt, tên nốt, hình nốt...thì
các em dễ dàng đọc trơn bài tập đọc nhạc.
*Luyện đọc về cao độ:
Với học sinh Tiểu học chưa quen với độ cao các nốt nhạc nên luyện tập về
cao độ là rất khó đối với các em. Cho nên giáo viên dùng đàn Organ đánh giai
điệu một lần cho học sinh nghe sau đó đàn từng câu học sinh nghe nhìn từng nốt
nhạc

- Chỉ vị trí từng nốt, học sinh đọc tên nốt:
Đô - Rê - Mi - Son
- Giáo viên đàn, đọc mẫu từ thấp lên cao và ngược lại. Sau đó đàn cho học
sinh luyện tập cao độ.
Đô - Rê - Mi - Son
Son - Mi - Rê - Đồ
*Luyện tập về trường độ:
Cũng như luyện tập về cao độ thì học sinh tiểu học chưa quen với trường
độ các nốt nhạc nên luyện tập về trương độ là rất khó đối với các em.
Giáo viên hướng dẫn cho học sinh biết về trường độ (độ dài) của từng nốt nhạc
*Ví dụ:
Tập đọc nhạc số 2: TĐN SỐ 2 - NẮNG VÀNG.

Trong ví dụ trên giá trị trường độ:
+ Nốt đen là một phách kí hiệu: x
+ Nốt trắng là hai phách kí hiệu: xx
- Khi đọc đến tiếng " vang ", "vàng", hình nốt trắng. Vậy giá trị trường độ
của nốt trắng ngân bằng hai nốt đen.
8


Có những bài đọc nhạc ở cuối câu có chỗ ngân dài 2 hoặc 3 phách thì giáo
viên nên đếm phách để học sinh ngân cho đủ và kết hợp vỗ tay theo phách học
sinh sẽ hát đúng trường độ.
*Luyện đọc về tiết tấu.
Trong từng tiết dạy Giáo viên ghi tiết tấu của bài tập đọc nhạc vào bảng
cho học sinh luyện tập tiết tấu. Có thể cho học sinh vỗ tay hoặc dùng thanh
phách nhạc cụ để gõ. Để học sinh thích thú tạo không khí sinh động giáo viên có
thể cho các em gõ tiết tấu và đọc bằng các tiếng tượng thanh ví dụ như: Rinh,
tùng, cắc,…Hoặc đọc bằng hình nốt như: nốt đen đọc là “đen”, nốt móc đơn đọc
là “đơn’’, dấu lặng đọc là “lặng”, nốt trắng đọc là “trắng”.
Luyện tập tiết tấu giúp các em biết độ dài các nốt nhạc. Bên cạnh đó luyện
đọc tiết tấu bằng âm tượng thanh kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm bằng nhạc cụ làm
cho lớp học sinh động học sinh hiểu bài.
Khi giảng dạy thực hành luyện tiết tấu giáo viên phải vận dụng những
phương pháp linh hoạt theo đối tượng học sinh như chia nhóm, tổ, cá nhân...
*Ví dụ:
Bài tập tiết tấu:Son la son

2
4
- Gõ:
x

x
x
Đọc: Đen đơn
đơn
trắng
đen
đơn
đơn
trắng
Rinh rinh
rinh
tùng
rinh
rinh
rinh
tùng.
Giáo viên gõ tiết tấu trong bài tập đọc nhạc học sinh nghe và thực hiện lại,
miệng đọc tay gõ theo tiết tấu…
Nói tên nốt theo tiết tấu và kết hợp gõ đệm theo tiết tấu.
*Hướng dẫn học sinh đọc nhạc và ghép lời ca

9


Đây là một bước hết sức quan trọng trong bài tập đọc nhạc, khi học sinh
đọc chuẩn xác cao độ, trường độ và tiết tấu lúc này các em phải ghép lời ca vào
bài đọc nhạc một cách chuẩn xác.
Để học sinh đọc đúng nhạc, lời ca giáo viên phải chú ý bắt giọng tạo được
sự chú ý của học sinh.
Tóm lại học sinh đọc chính xác về cao độ và trường độ, thì việc kết hợp

Giáo viên cần lưu ý khi dạy bài tập đọc nhạc học sinh tự lắng nghe tiếng
đàn mẫu của giáo viên là chuẩn nhất để cảm nhận âm từ đó vận dụng để tập đọc
nhạc, giáo viên đừng bao giờ dạy một cách truyền khẩu hát nốt nhạc ngoại trừ
những học sinh chậm và năng khiếu hạn chế.
Học sinh nghe giai điệu 1-2 lần xong để phát huy khả năng nghe nhạc của
các em tôi đã gọi những học sinh có khả năng đọc tốt đọc lại câu vừa nghe trước
khi mời cả lớp đọc. Như vậy vừa đỡ vất vả cho gi¸o viªn vừa đạt hiệu quả cao
phát huy được tính tích cực mạnh dạn của học sinh tạo cho học sinh hứng thú
học tập.
*Ví dụ:
10


Tập đọc nhạc số 2: TĐN SỐ 2 - NẮNG VÀNG.

Trời
vang
Đàn

sáng

lên

bầy

chim

hót

vang

định hình trong đầu vị trí của nốt “son” và đọc tiếp các nốt tiếp theo.
Tiếp theo giáo viên đàn cho các em nghe cao độ, trường độ, giai điệu toàn
bài ...Và bước cuối cùng kết hợp với lời ca và tiết tấu của đàn.
Cùng với việc phát huy nhạc cụ giáo viên có thể gọi học sinh lên bằng cách
nghe đàn để "kí âm", đó là biện pháp dùng để phát triển tai nghe của học sinh.
d. Giải pháp 4: Phát huy tính sáng tạo của học sinh trong giờ học.
Với bất kì môn học nào, việc phát huy được tính sáng tạo của học sinh là
một việc hết sức cần thiết. Với phân môn đọc nhạc, việc phát huy tính sáng tạo
của học sinh cũng không ngoại lệ.
Trong tiết học hướng dẫn học sinh đọc nhạc giáo viên cần cho học sinh thấy
được rằng một bài tập đọc nhạc củng có những sắc thái riêng cũng cần đảm bảo
11


tính chất của bài sao cho phù hợp giai điệu của bài tập đọc nhạc. Từ đó bên cạnh
việc yêu cầu học sinh tập thuộc lời, biết ghép lời thì giáo viên cần khuyến khích
học sinh sáng tạo thêm lời mới cho bài tập đọc nhạc đặc biệt với học sinh có
năng khiếu

Giáo viên cũng có thể phân nhóm học sinh, cử học sinh có năng khiếu làm nhóm
trưởng của mỗi nhóm, trong nhóm các em có thể cùng nhau đưa ra ý tưởng riêng
cho nhóm của mình rồi tập lời mới cho bài tập đọc nhạc. Như vậy bên cạnh việc
phát huy được tính sáng tạo của học
sinh
cònhọa
tạo cho học sinh tinh thần đoàn
Hình
ảnhthì
minh
kết, giúp đỡ nhau trong học tập bạn có năng khiếu giúp đỡ những bạn không có

Từ "nhất "là nốt "la trắng" nhưng có những em đọc là nốt "la đen". Do vậy giáo
12


viên phải giải thích và hướng dẫn nốt trắng sửa sai cho các em triệt để. Có như
vậy những học sinh đó mới biết được mình sai ở vị trí nào trong bài để khắc
phục. Đồng thời cũng tạo nên sự gần gũi giữa giáo viên và học sinh làm cho các
em co cảm giác không sợ khi đọc sai.
Tóm lại giáo viên chúng ta cần phải thường xuyên liên tục quan tâm sửa sai
từng kĩ thuật nhỏ trong khi học thì mới phát triển được khả năng cảm thụ âm
nhạc của học sinh. Song cuối cùng có thể vẫn phải chấp nhận một số sai sót nhỏ,
không vì câu nệ mà làm học sinh mệt mỏi và chán nản trong khi học.
2.4. Hiệu quả sau khi áp dụng các giải pháp trên.
Qua quá trình áp dụng giảng dạy môn Âm nhạc với các biện pháp trên tôi
thấy rằng có kết quả chuyển biến rất rõ rệt. Cụ thể các em học sinh lớp 4A khi
tập đọc nhạc đã tiến bộ rõ rệt, tiếp thu rất mau và thực hiện rất tốt khi học tập
đọc nhạc, các em thể hiện đúng cao độ, trường độ đọc nhạc và ghép lời ca đều
giọng, diễn cảm rõ lời thể hiện rõ nội dung bài học.
Như vậy để có được những thành công của các em qua các biện pháp mà
tôi đã nêu trên. Sau khi kiên trì thực hiện các biện pháp nêu trên kết quả môn âm
nhạc của lớp 4A đạt được như sau:
Số lượng
23

Xếp loại học lực
Hoàn thành tốt (T)
SL
TL %
12
52.2

nhạc và kĩ năng ca hát, hình thành trong các em thẩm mỹ nghệ thuật đúng đắn.
Trên đây là “Một số giải pháp rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu học tập đọc
nhạc cho học sinh lớp 4A trường Tiểu học Quang Hiến." mà bản thân tôi đã
có được trong quá trình giảng dạy âm nhạc ở tiểu học trong những năm qua. Rất
mong được sự sẻ chia góp ý của các đồng chí, những bạn bè đồng nghiệp để tôi
vững vàng hơn trên con đường mà chúng ta lựa chọn.
3.2. Kiến nghị.
a. Đối với phụ huynh:

14


Quan tâm nhiều hơn nữa đến việc học tập của con em, thường xuyên kiểm
tra sách vở, đốc thúc, quản lí việc học ở nhà. Thường xuyên trao đổi với giáo
viên để nắm bắt được tình hình học tập của con em mình.
b. Đối với nhà trường:
Mua sắm, bổ sung tài liệu đồ dùng nghiên cứu, sách tham khảo cho giáo
viên về bộ môn Âm nhạc.
Bổ sung đồ dùng dạy học đủ cho các lớp sử dụng phục vụ cho việc dạy và
học được đảm bảo.
c. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo:
Tổ chức sinh hoạt chuyên đề, tổ chức thao giảng, hội giảng bồi dưỡng
thường xuyên cho giáo viên bộ môn Âm nhạc để trao đổi học hỏi và rút kinh
nghiệm, để cá nhân tôi và các giáo viên Âm nhạc các trường khác học hỏi và
trau dồi kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ.

Tôi xin chân thành cảm ơn!
Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Thanh Hóa, ngày 16 tháng 2 năm 2018

Kết quảđánh
Năm học
giá xếp loại đánh giá xếp
(A,B hoặc C)
loại
C

2014 - 2015

16


MỤC LỤC
STT
1

Tiêu đề

Trang

Mở đầu

2

1.1

Lý do chọn đề tài

2


Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng nghiên cứu.

4

2.3

Các giải pháp giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đọc – hiểu

6

2

học tập đọc nhạc.
2.4

Hiệu quả sau khi áp dụng các giải pháp trên.

15

Kết luận kiến nghị.

16

3.1

Kết luận

16

3.2