Giáo án Ngữ văn 8
Ngày soạn:1/9/2006
Tiết:1 Ngày dạy:6/9/2006
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
-Thanh Tịnh-
A: Mục tiêu.
- Giúp học sinh cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
tôi ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời, học sinh thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất
thơ, gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh.
- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ
của mình, đặc biệt là ngày đầu tiên tới trờng, học hỏi cách viết truyện ngắn của Thanh
Tịnh.
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật tôi, liên
tởng đến buổi tựu trờng đầu tiên của bản thân.
B: Đồ Dùng
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc t liệu tham khảo.
- Học sinh: Ôn lại một số bài văn bản nhật dụng ở chơng trình Ng văn 7.Soạn bài
trớc ở nhà.
C: Các hoạt động dạy học
Trờng THCS Trung Giang
1
Giáo án Ngữ văn 8
Trờng THCS Trung Giang
2
T/g Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
10'
15'
10'
Cho học sinh đọc chú thích * SGK tr8
?Qua phần chú thích * em hãy tóm tắt
về nhà văn Thanh Tịnh.
1-Tác giả.
-Thanh Tịnh(1911-1988) SGK tr8
2-Tác phẩm.
-Truyện ngắn mang đậm tính tự truyện.
-In trong tập Quê mẹ-1941
-Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với
biểu cảm.
II.Đọc -Hiểu văn bản.
1-Đọc.
Học sinh đọc văn bản.
2-Chú thích.
-Ông đốc:ở đây là ông hiệu trởng.
-Lạm nhận:nhận quá đi, nhận vào mình
những phần, những điều không phải
của mình.
3-Bố cục.
-Những cảnh cuối thu đã khiến tác giả
nhớ về buổi tự trờng.
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
tôi trên con đờng cùng mẹ tới trờng.
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
tôi khi nhìn ngôi trờng, các bạn, mọi
ngời,lúc nghe tên mình, khi phải rời tay
mẹ vào lớp.
+ Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
tôilúc ngồi vào chỗ của mình và đón
nhận giờ học đầu tiên.
4-Phân tích.
a-Khơi nguồn nỗi nhớ.
-Thời điểm: Cuối thu
I. ổ n định tổ chức lớp. (1phút)
II. Kiểm tra bài cũ.(5phút)
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm
Tôi đi học.
?Hãy phân tích diễn bến tâm trạng của nhân vật Tôi-Tôi đi học,khi cùng mẹ đi
đến trờng.
Giáo viên nhận xét, cho điểm.
III.Bài mới.
T/g Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
II. Đọc Hiểu văn bản. (Tiếp )
4.Phân tích(Tiếp )
b-Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng
mẹ trên đ ờng tới tr ờng.
Trờng THCS Trung Giang
3
Giáo án Ngữ văn 8
9'
9'
?Khi nhớ về những kỉ niệm buổỉ tựu
trờng đầu tiên những cảm xúc của
mình đợc tác giả miêu tả nh thế nào.
? Những hình ảnh, chi tiết nào trong
văn bản cho ta biết đợc tâm trạng của
chú bé khi cùng mẹ tới trờng.
?khi kể truyện trong đoạn văn này tác
giả sử dụng nghệ thuật gì.Em có nhận
xét gì về nghệ thuật này.
*Tâm trạng của cậu bé lần đầu tiên
đến trờng. Có sự thay đổi lớn.
? Khi đã cùng mẹ đến trớc trờng làng
cho thấy sự thay đổi lớn trong tôi
c-Tâm trạng và cảm giác của nhân vật
tôi khi trên sân tr ờng và khi nghe thấy
tên mình.
-Sân trờng dày đặc những ngời . Ngời
nào quần áo cũng sạch sẽ gơng mặt vui
tơi sáng sủa nảy sinh cảm giác mới
đâm ra lo sợ vẩn vơ bỡ ngỡ đứng nép
bên ngời thân thêm vụng và ớc ao
thầm đợc nh những ngời học trò cũ
-Tiếng trống trờng vang lên đã làm
vang dội cả lòngcảm thấy mình chơ vơ
, vụng về lúng túng .
-Vì xa lạ sợ hãi của một cậu bé nông
thôn rụt rè ít tiếp xúc với đám đông
không phải là một cậu bé yếu đuối (Cảm
giác nhất thời)
Dùng lối so sánh , từ ngữ miêu tả
tâm trạng chính xác cảm xúc của nhân
vật.
d-Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi
vào trong lớp học.
-Nhìn cái gì cũng thấy mới,thấy hay hay,
cảm giác lạm nhận (Nhận bừa)-Chỗ ngồi
kia là của riêng mình, nhìn bạn mới quen
mà thấy quyến luyến
-Hình ảnh có ý nghĩa tợng trng gợi sự
luối tiếc những ngày trẻ thơ chơi bời tự
do đã chấm dứt để bớc vào giai đoạn mới
thơng.
-Phụ huynh: Chu đáo, trân trọng ngày
khai trờng.
Trách nhiệm, tấm lòng của gia đình
nhà trờng đối với thế hệ trẻ tơng lai.
*Ghi nhớ.SGK tr9
-Học sinh đọc ghi nhớ.
IIi.Luyện tập.
-Học sinh kể những kỉ niệm tiêu biểu
nhất.
-Học sinh nêu cảm xúc
IV.Củng cố.(4phút)
1.Giáo viên treo bảng phụ có câu hỏi trắc nghiệm lên bảng. Gọi học sinh lên bảng
làm bài
? Văn bản tôi đi học có sự kết hợp của những phơng tức biểu đạt nào?
A-Tự sự. C.Biểu cảm.
B.Miêu tả. D.Cả A,B,C
2.Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản Tôi đi học khi cùng
mẹ tới trờng.
V.H ớng dẫn học. (1phút)
- Học lại bài cũ.
- Làm bài tập phần luyện tập.
- Soạn trớc bài Trong lòng mẹqua hệ thống câu hỏi phần :Đọc-Hiểu văn bản
Trờng THCS Trung Giang
5
Giáo án Ngữ văn 8
Ngày soạn:2/9/2006
Tiết 3 Ngày dạy:9/9/2006
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
5'
?Vì sao.
-GV: Nghĩa của từ động vật bao
hàm cả phạm vi nghĩa của các từ thú
chim cá.
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ voi hơu.
?Vì sao.
-GV: Nghĩa của từ thú bao hàm cả
phạm vi nghĩa của các từ voi, hơu.
? Nghĩa của từ cá rộng hay hẹp hơn
nghĩa của từ cá thu, cá rô?Vì sao.
? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ tu hú, sáo?Vì
sao.
? Nghĩa của các từ thú, chim, cá
rộng hơn nghĩa của các từ nào và đồng
thời hẹp hơn nghĩa của các từ nào.
? Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế
nào là một từ có nghĩa rộng và một từ
có nghĩa hẹp.
? Một từ có thể vừa có đồng thời nghĩa
rộng và có nghĩa hẹp đợc không? Vì
sao ?
-Cho học sinh đọc ghi nhớ
-G/v nhấn mạnh ghi nhớ.
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập.
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn.
b. Vũ khí
súng bom
s.trờng; đại bác b.ba càng; b.bi
b-Bài tập 2.
a. chất đốt d.nhìn
Trờng THCS Trung Giang
7
Giáo án Ngữ văn 8
-Gọi học sinh trả lời sau khi đã thảo
luận
-G/vnhận xét, cho điểm.
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập.
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn.
-Giáo viên nhận xét, cho điểm.
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập.
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn.
-Giáo viên nhận xét, cho điểm.
G/v hớng dẫn cho học sinh làm bài.
b.nghệ thuật c.thức ăn. e.đánh
c-Bài tập 3.
a. xe cộ: xe đạp; xe máy; ôtô
b. kim loại: đồng; sắt; vàng
c. hoa quả: cam; xoài; nhãn
d. họ hàng: họ nội; họ ngoại
e. mang: xách; đeo; gánh
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức các kiểu văn bản đã học, xem trớc bài
mới.
C. Các hoạt động dạy học
tg
Hoạt động của thày Hoạt động của trò
8'
I: Kiểm tra bài cũ.
II:Nội dung bài mới.
*Giới thiệu bài
-T duy lại văn bản Tôi đi học
?Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc
nào trong thời thơ ấu của mình.
?Sự hồi tởng ấy gợi lên những ấn tợng gì
trong lòng tác giả.
?Hãy phát biểu chủ đề của văn bản Tôi
1.Chủ đề của văn bản.
-Học sinh t duy lại văn bản Tôi đi
học
Những kỉ niệm về buổi tựu trờng đầu
tiên.
-Chủ đề : Trong cuộc đời mỗi ngời
những ấn tợng tốt đẹp về buổi tựu trờng
đầu tiên trong đời không bao giờ phai
mờ trong kí ức Nó làm cho con ng ời
Trờng THCS Trung Giang
9
Giáo án Ngữ văn 8
1
2'
đi học.
lắp lại nhiều lần.
-Các câu đều nhắc tới kỉ niệm .
+Hôm nay tôi đi học.
+Hàng năm cứ vào tựu tr ờng.
+Tôi quên thế nào đợc ấy.
+Hai quyển vở mới nặng.
+Tôi xuống đất.
-Trên đờng đi học
+Cảm nhận về con đờng : quen đi lại
lắm lần bỗng thấy lạ, đổi khác.
+Thay đổi hành vi: lội qua sông thả
diều, đi ra đồng nô đùa chuyển thành
việc đi học, cố làm nh một học trò thực
sự.
-Trên sân trờng.
+Cảm nhận về sân trờng: Ngôi trờng
cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong
làng,chuyển thành xinh xắnoai nghiêm
khiến lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ .
+Cảm giác lúng túng, ngỡ ngàng khi
xếp hàng vào lớp. Đứng nép bên ngời
thân, chỉ dám nhìn một nửa
-Trong lớp học.
Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ. Trớc
đây có thể đi chơi cả ngày giờ đây
mới bớc vào lớp đã thấy xa mẹ nhớ
nhà.
-H/s thảo luận theo 3 nhóm và trả lời;
+Là sự nhất quán về ý định, ý đồ, cảm
Trờng THCS Trung Giang
bản.
+Thể hiện ở hai phơng diện
Hình thức.
Nội dung
+H/s nêu
* Ghi nhớ. SGK tr12.
Học sinh đọc ghi nhớ.
3.Luyện tập .
a-Bài tập 1.
H/s đọc văn bản Rừng cọ quê tôi.
-Viết về : Rừng cọ quê tôi (Nhan đề)
-Vấn đề: Tình cảm của ngời sông Thao
với rừng cọ.
-Theo thứ tự 3 phần:
+Mở bài: Niềm tự hào của ngời sông
Thao về rừng cọ.
+Thân bài: Nói về đẹp của rừng cọ.
+Kết bài: Tình cảm gắn bó của ngời
dân sông Thao với rừng cọ.
b-Bài tập 2.
-ý (b); (d).
c-Bài tập 3.
-Có thể điều chỉnh, bổ sung vào dàn ý
của bạn.
a-Cứ vào mùa thu về, mỗi lần thấy các
em nhỏ xang.
b-Cảm thấy con đờng thờng đi lại lắm
lần tự nhiên thấy lạ.
c-lạc đề.
d-Một ý thụ.
tập trắc nghiệm.
- Trò: Soạn bài.
C. Tiến trình bài dạy:
I. Tổ chức lớp: (1')
II. Kiểm tra bài cũ: (5')
? Văn bản '' Tôi đi học'' đợc viết theo thể loại nào, vì sao em biết? (thể loại truyện
ngắn, phơng thức biểu đạt...)
? Biện pháp tu từ nào đợc sử dụng nhiều trong văn bản? Hãy nhắc lại 3 hình ảnh
và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó.
III. Bài mới:
Trờng THCS Trung Giang
12
Giáo án Ngữ văn 8
- Giới thiệu bài: Cho học sinh xem chân dung Nguyên Hồng và cuốn ''Những
ngày thơ ấu''
T/g Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
7'
? Hãy nêu khái quát những hiểu biết
của em về nhà văn Nguyên Hồng.
? Đặc điểm phong cách sáng tác của
ông.
*Văn xuôi Nguyên Hồng giàu chất
trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha, rất
mực chân thành.
? Em hiểu gì về tác phẩm ''Những
ngày thơ ấu''
*''Những ngày thơ ấu'' là tập hồi ký
của tác giả.
+Đoạn trích là chơngIV của tác
phẩm.
quá khứ mà tác giả là ngời tham dự
hoặc chứng kiến.
B. Là những sự kiện do nhà văn hoàn
toàn h cấu để thể hiện những t tởng
nghệ thuật của mình.
C. Là những sự kiện do nhà văn h cấu
dựa trên những tởng tợng suy đoán về
tơng lai.
D. Cả A, B, C đều đúng.
II. Đọc - Hiểu văn bản (10')
1. Đọc
- Giọng chậm, tình cảm, chú ý cảm xúc
của nhân vật ''tôi'', cuộc đối thoại,
giọng cay nghiệt của bà cô.
Trờng THCS Trung Giang
13
Giáo án Ngữ văn 8
15'
phù hợp.
? Giải nghĩa: ''rất kịch''; ''tha hơng cầu
thực''
? Tong số các từ sau, từ nào là từ
thuần việt, từ nào là từ hán việt.
? Tìm từ đồng nghĩa với từ ''đoạn
tang''
? Có thể chia đoạn trích thành mấy
đoạn.
? ý chính của từng đoạn
- Để hiểu đợc nhân vật bà cô, chúng
ta cần hiểu đợc cảnh ngộ của Hồng
+ Cô tôi gọi tôi đến, cời hỏi: Hồng,
mày có muốn vào Thanh Hoá không?
Cuộc gặp gỡ và đối thoại do chính
bà cô tạo ra
- ''cời hỏi'' chứ không phải lo lắng hỏi,
nghiêm nghị hỏi, âu yếm hỏi. Lẽ ra với
một chú bé thiếu thốn tình thơng, chú
phải trả lời là có. Nhng chú nhận ra ý
nghĩa cay độc của bà cô nên không
đáp.
- Cời rất kịch...: rất giống ngời đóng
kịch
rất giả dối, giả vờ. Bà cô hỏi với
giọng ngọt ngào nhng không hề có ý
định tốt đẹp mà nh đang bắt đầu 1 trò
chơi tai ác đối với đứa cháu đáng thơng
của mình.
- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài
lắm...
Trờng THCS Trung Giang
14
Giáo án Ngữ văn 8
13'
? Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô
lại hỏi gì.
? Nét mặt và thái độ của bà thay đổi
ra sao.
? Điều đó thể hiện cái gì.
đớn: xoáyvào nỗi đau
- Vẫn tơi cời kể các chuyện về chị dâu
mình(mâu thuẫn với phát tài lắm), rồi
đổi giọng vỗ vai nghiêm nghị, tỏ rõ sự
thơng xót anh trai (bố bé Hồng)
Bà tỏ ra lạnh lùng trớc sự đau đớn
của đứa cháu kể về ngời mẹ túng thiếu
với thái độ thích thú làm Hồng khổ
tâm hơn sau đó mới tỏ vẻ thơng xót ng-
ời đã mất. Thật giả dối trơ trẽn.
- Học sinh thảo luận nhóm.
- Học sinh trình bày kết quả
- Nhóm khác nhận xét.
- Giọng ngọt ngào nhng mụ hành động
tàn nhẫn: nói xấu mẹ Hồng để Hồng
căm ghét mẹ, phá vỡ tình mẫu tử của
cháu.
IV. Củng cố: (3')
? Phát biểu cảm nghĩ của em về nhân vật bà cô .
? Em hiểu thế nào về thể hồi ký.
Trờng THCS Trung Giang
15
Giáo án Ngữ văn 8
V. H ớng dẫn học ở nhà: (1')
- Kể tóm tắt văn bản, nắm đợc bản chất nhân vật bà cô .
- Tìm những câu thành ngữ nói lên bản chất bà cô ( giặc bên Ngô không bằng... )
- Soạn tiết 2 của bài.
D. gồm A và B.
2) Kể tóm tắt đoạn trích?
III.Bài mới:
T/g Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
10'
? Nhắc lại hoàn cảnh sống của bé
Hồng .
? Diễn biến tâm trạng của bé Hồng
sau câu hỏi đầu tiên của bà cô .
* Bằng sự thông minh, nhạy cãm
xuất phát từ lòng kính yêu mẹ, Hồng
đã nhận ra sự cay độc của bà cô .
? Sau câu hỏi thứ 2 của bà cô, thái
độ của Hồng nh thế nào .
? Cảm nghĩ của Hồng sau lần nói
thứ 3 của bà cô .
? Chi tiết''cời dài trong tiếng
khóc''có ý nghĩa gì.
b) Nhân vật bé Hồng
* Những ý nghĩa, cảm xúc của chú bé
khi trả lời bà cô
- Hoàn cảnh đáng thơng
(học sinh nhắc lại)
-Mới đầu nghe bà cô hỏi, lập tức trong
ký ức chú bé sống dậy hình ảnh, vẻ mặt
rầu rầu, hiền từ của mẹ nên đã toan trả
lời bà cô nhng rồi lại ''cúi đầu không
đáp''. Đến ''cời đáp lại cô tôi'' là 1 phản
ứng thông minh, nhạy cảm, lòng tin yêu
mẹ của chú bé. Bởi chú đã nhận ra ý
nồng nhiệt, mạnh mẽ cờng độ, trờng
độ tâm trạng nhân vật.
? Sau những lời bà cô tơi cời kể về
mẹ Hồng thì Hồng có cảm nghĩ nh
thế nào.
? Phân tích nghệ thuật và giá trị của
chúng trong đoạn văn.
* - NT so sánh, lời văn dồn dập hình
ảnh, các điệp từ mạnh mẽ: bộc lộ
lòng căm tức tột cùng dâng lên đến
cực điểm ở trong Hồng .
- Tổ chức cho học sinh thảo luận:
? Phơng thức biểu đạt ở đoạn này là
gì.
? Tác dụng.
? Nhận xét về tính cách của bà cô và
bé Hồng .
? Em hiểu gì về Hồng ở đoạn văn
này.
* Tình mẫu tử của bé Hồng vô cùng
trong sáng, cao cả.
? Tiếng gọi bối rối của Hồng khi
nhìn thấy mẹ giúp ta hiểu gì về tâm
trạng của chú bé.
? Tác giả đã đa ra giả định nh
thế nào .
? Phân tích cái hay của giả định đó.
Càng nhận ra sự thâm độc của ngời cô,
Hồng càng đau đớn uất hận; càng trào
lên cảm xúc yêu thơng mãnh liệt đối với
ra trớc con mắt gần rạn nứt của ngời bộ
hành ngã gục trớc sa mạc.
Trờng THCS Trung Giang
18
Giáo án Ngữ văn 8
* Tác giả sử dụng hình ảnh độc đáo,
hay phù hợp với việc bộc lộ tâm
trạng thất vọng cùng cực của Hồng
nếu ngời đó không phải là mẹ nhằm
làm nổi bật hạnh phúc vô hạn của
Hồng .
+ Đây là chi tiết thể hiện rất rõ
phong cách văn chơng Nguyên
Hồng : sâu sắc, nồng nhiệt.
? Cử chỉ, hành động và tâm trạng
của bé Hồng khi gặp mẹ.
? Khi ở trong lòng mẹ Hồng có cảm
giác nh thế nào .
* Cách biểu cảm trực tiếp, tg đã mô
tả cảm giác sung sớng đến cực điểm
của Hồng khi ở trong lòng mẹ.
? Tại sao lúc ấy tiếng nói của bà cô
bị chìm đi ngay.
? Phơng thức biểu đạt của đoạn văn
Cảm giác tủi thẹn trong Hồng đợc
làm rõ bằng một so sánh kỳ lạ độc đáo
và đầy sức thuyết phục. Cái hay của nó
là rất phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng
thất vọng cùng cực của Hồng : tột cùng
nghĩ ngợi. Những lời cay độc, những tủi
cực chìm đi trong dòng cảm xúc miên
man ấy.
- Biểu cảm trực tiếp
thể hiện xúc
động tình cảm của bé Hồng và khơi gợi
cảm xúc của ngời đọc
Trờng THCS Trung Giang
19
Giáo án Ngữ văn 8
7'
5'
này.
? Tác dụng.
? Nhận xét của em về đoạn cuối ch-
ơng này.
* Đoạn trích và đặc biệt phần cuối là
bài ca chân thành và cảm động về
tình mẫu tử thiêng liêng bất diệt.
? Hãy nhận xét khái quát về nghệ
thuật của đoạn trích.
? Chất trữ tình đợc thể hiện ở những
phơng diện nào.
? Phát biểu về nội dung đoạn trích.
? Nhắc lại đặc điểm thể hồi ký.
? Nhận xét gì về nhà văn Nguyên
Hồng .
- Học sinh phát biểu.
4. Tổng kết
Trờng THCS Trung Giang
20
Giáo án Ngữ văn 8
B. Miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc. D. Có những hình ảnh so sánh độc đáo.
V. H ớng dẫn học ở nhà: (2')
- Nắm đợc nội dung và nghệ thuật của truyện.
- Làm bài tập: nhân vật bé Hồng có thể gợi cho ngời đọcnhững suy t gì về số
phận con ngời trong xã hội cũ?
A. Đó là 1 nạn nhân đáng thơng của nghèo đói và cổ tục hẹp hòi.
B. Đó là 1 số phận đau khổ và bất hạnh.
C. Đó là 1 số phận đau khổ nhng không hoàn toàn bất hạnh.
D. Đó là một đứa trẻ biết vợt lên tủi cực, đau khổ bởi tình yêu trong sáng
dành cho mẹ.
- Soạn bài ''Tức nớc vỡ bờ''.
Trờng THCS Trung Giang
21
Giáo án Ngữ văn 8
Tiết 7 Ngày soạn: 9/9/2006
Ngày dạy: 16/9/2006
Tiếng Việt : Trờng từ vựng
A. Mục tiêu.
- Học sinh hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết xác lập các trờng từ vựng đơn
giản.
- Học sinh bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng
ngôn ngữ đã học nh đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá... giúp ích cho việc
học văn, làm văn.
- Rèn luyện kỹ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trờng từ vựng trong nói, viết.
? Trờng từ vựng ''mắt'' có thể bao gồm
những trờng từ vựng nhỏ nào.
? Cho ví dụ.
? Vậy từ đó em rút ra nhận xét gì.
* a. Một trờng từ vựng có thể bao gồm
nhiều trờng từ vựng nhỏ.
I. Thế nào là tr ờng từ vựng .
A. Khái niệm
1. Ví dụ
- Học sinh đọc ví dụ trong SGK .
2. Nhận xét
+ Các từ in đậm chỉ ngời. Ta biết đợc
điều đó vì các từ ấy đều nằm trong
những câu văn cụ thể, có ý nghĩa xác
định.
+ Nhóm từ chỉ bộ phận của cơ thể con
ngời.
- Trờng từ vựng là tập hợp các từ có ít
nhất một nét chung về nghĩa.
+ Cơ sở để hình thành trờng là đặc
điểm chung về nghĩa.
+ Không có đặc điểm chung về nghĩa
thì không có trờng.
3.Kết luận:ghi nhớ (sgk)
B. L u ý
1. Cấp bậc của trờng từ vựng và tác
dụng của cách chuyển trờng từ vựng .
- Học sinh đọc mục ''2-Lu ý'' trong
SGK
- Bộ phận của mắt
khả năng diễn đạt.
? Trờng từ vựng và cấp độ khái quát
của nghĩa từ ngữ khác nhau ở đặc điểm
nào? cho ví dụ.
-Yêu cầu học sinh lấy ví dụ và rút ra
nhận xét.
+ ĐT chỉ hành động: ngó, liếc...
+ TT chỉ tính chất : lờ đờ, tinh anh...
Đặc điểm ngữ pháp của những từ
cùng trờng.
- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc
nhiều trờng từ vựng khác nhau.
- Phân tích ví dụ trong sgk.
- Làm tăng sức gợi cảm
+ Phân tích ví dụ trong SGK
Suy nghĩ của con ngời: tởng,nghĩ,
ngỡ...
Hành động của con ngời: mừng ,vui ,
buồn...
Cách xng hô của con ngời: cô, cậu,
tớ...
-Mối quan hệ giữa trờng từ vựng với
các biện pháp tu từ từ vựng : ẩn dụ,
nhân hoá, so sánh...
2. Phân biệt tr ờng từ vựng và cấp độ
khái quát của nghĩa từ ngữ.
Trờng từ vựng Cấp độ KQ của
nghĩa từ ngữ
DT
+đánh(rộng) -
cắn (hẹp)
ĐT
Trờng THCS Trung Giang
24
Giáo án Ngữ văn 8
15'
? Tìm các từ thuộc trờng từ vựng ''ngời
ruột thịt''
? Hãy đặt tên trờng từ vựng cho mỗi
dãy từ đới đây
-Yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm
và báo cáo kết quả, viết kq bài tập lên
giấy trong (phiếu học tập).
-Bật máy chiếu đánh giá kết quả bài
tập của học sinh .(Dùng bảng phụ)
-Gọi hs nhóm khác nhận xét.
?Các từ in đậm trong đoạn văn thuộc
trờng từ vựng nào
?Xếp các từ :mũi, nghe, tai, thính,
điếc, thơm, rõ vào đúng trờng từ vựng
của nó theo bảng: khứu giác, thính
giác.
?Tìm các trờng từ vựng của mỗi từ sau
đây : lới, lạnh, tấn công.
- Giáo viên hớng dẫn lấy ví dụ.
II. Luyện tập .
1. Bài tập 1
(đồ lạnh); nóng(thực phẩm nóng có
hàm lợng đạm cao)
- trờng tính chất tâm lí hoặc tình cảm
của con ngời: lạnh (tính hơi lạnh); ấm
(ở bên chị ấy thật ấm áp).
IV. Củng cố: (3')
- Thế nào là trờng từ vựng ?
- Học về trờng từ vựng cần lu ý điều gì?
Trờng THCS Trung Giang
25
Copyright: Tài liệu đại học ©