ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

THIỀU THỊ HẰNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG
MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

THIỀU THỊ HẰNG

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG
MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
(Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục)
Mã số: 8 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Thị Hoài

HÀ NỘI - 2019


Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

NXB
HS

Nhà xuất bản
Học sinh

KT – ĐG

Kiểm tra - đánh giá

KT – XH
QL

Kinh tế - Xã hội
Quản lý

ii


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN...................................................................................................i
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT................................................................ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU..........................................................................viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ...................................................................ix

nghiệp..............................................................................................................26
1.5.5. Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên mầm non...........................28
1.5.6. Kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn
nghề nghiệp.....................................................................................................29
1.5.7. Chế độ, chính sách đãi ngộ và môi trường phát triển đối với giáo viên
mầm non..........................................................................................................31
1.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp...................................................................................32
1.5.1. Yếu tố chủ quan.....................................................................................32
1.5.2. Yếu tố khách quan.................................................................................34
Kết luận chương 1...........................................................................................36
Chương 2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP..................................37
2.1. Khái quát về huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ..........................................37
2.1.1. Tình hình Kinh tế xã hội........................................................................37
2.1.1. Tình hình Giáo dục và Đào tạo.............................................................38
2.2. Khái quát khảo sát thực trạng...................................................................41
2.2.1. Mục đích khảo sát..................................................................................41
2.2.2. Nội dung và phương pháp khảo sát.......................................................41
2.2.3. Địa bàn và khách thể khảo sát..............................................................42
2.2.4. Cách thức xử lý kết quả khảo sát...........................................................42
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn huyện
Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.................................................................................43
2.3.1. Thực trạng về số lượng và cơ cấu giáo viên các trường mầm non trên
địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.........................................................43
2.3.2. Thực trạng về chất lượng giáo viên các trường mầm non trên

iv


3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn........................................................73

v


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi...........................................................73
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa..........................................................74
3.2. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên

địa

bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp........................74
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và xã hội về tầm
quan trọng của phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
.........................................................................................................................74
3.2.2. Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên các trường

mầm

non theo chuẩn nghề nghiệp............................................................................77
3.2.3. Tổ chức thực hiện các hoạt động tuyển chọn, sử dụng đội ngũ

giáo

viên mầm non hợp lý........................................................................................79
3.2.4. Thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực trình độ

cho

đội ngũ giáo viên mầm non.............................................................................82

từ năm học 2015-2016 đến 2017-2018............................................................44
Bảng 2. 3. Kết quả tự đánh giá năng lực so với chuẩn nghề nghiệp giáo viên
mầm non..........................................................................................................47
Bảng 2.4. Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về sự cần thiết phát triển
đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp......................................49
Bảng 2.5. Thực trạng quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên
mầm non theo chuẩn nghề nghiệp...................................................................50
Bảng 2.6. Thực trạng tuyển chọn giáo viên mầm non theo.............................53
Bảng 2.7. Thực trạng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp...................................................................................55
Bảng 2.8. Thực trạng công tác bố trí, sử dụng giáo viên mầm non.................58
Bảng 2.9. Thực trạng kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên mầm non theo
chuẩn nghề nghiệp...........................................................................................60
Bảng 2.10. Thực trạng chế độ, chính sách đãi ngộ và môi trường phát triển
đối với giáo viên mầm non..............................................................................61
Bảng 2.11. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên
các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn
nghề nghiệp.....................................................................................................64
Bảng 3.1. Thống kê khách thể tham gia khảo nghiệm....................................92
Bảng 3.2. Tính cần thiết của các biện pháp phát triển giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp...................................................................................93
Bảng 3.3. Tính khả thi của các biện pháp phát triển giáo viên mầm non theo....96

viii


DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Hình 2. 1. Số trường đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn huyện Thanh Sơn,.......39
Hình 2. 2. Số lượng cán bộ quản lý, giáo viên mầm non huyện Thanh Sơn
theo độ tuổi năm học 2017-2018.....................................................................44

nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao
của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” [1, tr. 1].
Để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã
ban hành Thông tư số 16/2018/TT- BGDĐT ngày 08 tháng 10 năm 2018 qui
định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
mầm non một mặt giúp các cấp quản lí xây dựng và phát triển đội ngũ giáo
viên nhà trường, mặt khác giúp giáo viên mầm non tự đánh giá năng lực nghề
nghiệp của mình.
Đối với trẻ, ngoài gia đình thì cô giáo dạy mầm non sẽ giúp trẻ có thêm
tự tin, học hỏi được nhiều điều và giáo dục những kiến thức đầu tiên cho trẻ
trong môi trường trường lớp, chính vì vậy mà người làm giáo viên mầm non

x


có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục ra một thế hệ “mầm non”
tương lai cho đất nước.
Vì thế, công tác phát triển đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn
nghề nghiệp là nhiệm vụ hết sức cần thiết và quan trọng. Ở các trường mầm
non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ trong những năm gần đây,
đã chú trọng và quan tâm tới đội ngũ giáo viên; đã có những biện pháp tác
động, hoạt động thiết thực nhằm nâng cao hơn nữa đội ngũ giáo viên mầm
non đáp ứng chuẩn nghề nghiệp. Tuy nhiên, năng lực và trình độ chuyên
môn nghiệp vụ của một số nhà giáo còn hạn chế, vẫn còn những giáo viên
chưa đạt yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực sư phạm nên gặp
nhiều khó khăn trong tiếp cận với những yêu cầu đổi mới giáo dục; công tác
xây dựng quy hoạch, tuyển chọn giáo viên còn nhiều bất cập, bồi dưỡng giáo
viên còn hạn chế, chưa có giải pháp cụ thể, bên cạnh đó nhận thức của một
số giáo viên chưa cao, số giáo viên cao tuổi ngại đổi mới, ngại thay đổi ...
Những hạn chế này làm ảnh hưởng lớn tới chất lượng giáo dục mầm non các

Công tác phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non trên địa bàn
huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp trong những năm gần
đây đã được chú trọng và thực hiện tương đối hiệu quả góp phần đảm bảo về
mặt số lượng, nâng cao chất lượng, đảm bảo về cơ cấu. Tuy nhiên, công tác
phát triển đội ngũ giáo viên vẫn còn những tồn tại, bất cập ... Nếu đề xuất và
áp dụng một cách hợp lý, phù hợp những biện pháp tác giả đề xuất trong luận
văn sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn
nghề nghiệp trên địa bàn trong giai đoạn hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Nghiên cứu lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp.
Nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp.

xii


Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp trong
giai đoạn hiện nay.
7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
7.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
Đội ngũ giáo viên các trường mầm non.
7.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
Các trường mầm non trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
8. Phương pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập thông tin để tiến hành phân
tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa các tài liệu khoa học, các
văn bản quy định của ngành có liên quan đến phát triển đội ngũ giáo viên các

Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường mầm non
trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp.

xiv


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
Đội ngũ giáo viên là một trong những điều kiện, yếu tố mang ý nghĩa
quyết định đến quá trình nâng cao chất lượng giáo dục, vì vậy vấn đề phát
triển đội ngũ giáo viên là trung tâm của các chương trình cải cách, đổi mới
GD của các nước trên thế giới.
Trong những năm gần đây, vấn đề quản lý phát triển đội ngũ giáo viên
ở các trường mầm non đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện theo nhiều
cách khác nhau. Fumiko Shinohara (2004 “ICTs in Teachers Training,
UNESCO”); Harry Kwa (2004 “Information Technology Training Program
for Student and Teachers”); David C.B (1979 “Teachers”) ... đã nghiên cứu,
cũng như phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ nghiên cứu phát triển
nguồn nhân lực và chú trọng tới chất lượng giáo viên; đề cao phát triển bền
vững và sự thích ứng nhanh của giáo viên trước tiến trình phát triển kinh tế-xã
hội và hội nhập quốc tế ... [dẫn theo 16, tr. 8].
Tại hội thảo Cambridge về nhà giáo cho thế kỷ 21, người ta đã đặt ra 5
yêu cầu cốt lõi đối với nhà giáo là: Kiến thức, kỹ năng sư phạm, phẩm chất,
thái độ và niềm tin. Tại “Diễn đàn Giáo dục cho mọi người”, do UNESCO
(Dakar, Senégal Tháng 4/2000), coi chất lượng giáo viên là một trong mười
yếu tố cấu thành chất lượng giáo dục [34, tr. 29].
Ở đất nước Nhật Bản, họ rất quan tâm và chú trọng tới công tác phát

lực cho đất nước. Kunio Yoshihara (1989) cho rằng phát triển giáo viên chính
là các hoạt động đầu tư nhằm tạo ra nguồn nhân lực với số lượng và chất
lượng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đồng thời đảm
bảo sự phát triển của mỗi cá nhân.
Có thể thấy, các quốc gia trên thế giới đều nhận thức sâu sắc vai trò
then chốt của giáo dục và đào tạo (đặc biệt là đội ngũ giáo viên) đối với sự
phát triển của đất nước góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục sẽ
quyết định nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội.
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam

xvi


Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đang được đẩy
mạnh, việc đặt ra những yêu cầu đổi mới về vai trò của đội ngũ nhà giáo ngày
càng trở nên cấp thiết, đặc biệt khi mục tiêu giáo dục là hình thành nhân cách
và phát triển các năng lực cá nhân cho người học.
Những năm gần đây Đảng, Nhà nước ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị
quyết, các chế độ chính sách để quan tâm phát triển nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên. Nghị quyết TW khóa VIII đã nêu: “Khâu then chốt để thực
hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi
dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cũng như cán bộ quản lý giáo dục”.
Trong chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn năm 2011 - 2020 của
Chính phủ cũng đã nêu rõ: “Phát triển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số
lượng, hợp lý về cơ cấu và chuẩn về chất lượng đáp ứng yêu cầu vừa tăng
quy mô, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục” [7].
Bên cạnh đó, đã có nhiều tác giả tập trung nghiên cứu công tác phát
triển đội ngũ giáo viên trong nhà trường nhằm tìm ra những biện pháp thiết
thực để giúp đội ngũ giáo viên ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu xã hội và
giáo dục. Có một số công trình khoa học và một số luận án tiến sĩ, luận văn

quan quản lý GD&ĐT, nhiều nhà khoa học. Tuy nhiên, các công trình nghiên
cứu trên mới chỉ tập trung vào một số nội dung cơ bản mang tính lý luận
chung của công tác phát triển đội ngũ giáo viên. Hay mới chỉ tiến hành nghiên
cứu cho một địa bàn cụ thể, việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu chưa được
triển khai rộng rãi. Do vậy, việc nghiên cứu ứng dụng nhằm nâng cao hiệu
quả phát triển đội ngũ giáo viên (đặc biệt là đội ngũ giáo viên mầm non) ở các
huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ là hết sức cần thiết.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Giáo viên mầm non
Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc học phổ thông hoặc tương
đương [32, tr. 1121].
Theo từ điển Giáo dục học, thì giáo viên là “Chức danh nghề nghiệp
của người dạy học trong các trường phổ thông, trường nghề và trường mầm
non, đã tốt nghiệp các trường sư phạm sơ cấp, trung cấp, đại học, hoặc sư

xviii


phạm mẫu giáo” [17, tr. 169].
Luật Giáo dục (2005) qui định: "Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục trong nhà trường, các cơ sở giáo dục khác", "Nhà giáo giảng
dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi
là giáo viên" [27, tr. 24].
Theo Điều 34, Điều lệ trường mầm non quy định: “Giáo viên trong các
cơ sở giáo dục mầm non là người làm nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục
trẻ em trong nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập" [5, tr. 19].
Như vậy, giáo viên mầm non là những người làm nhiệm vụ giảng dạy,
giáo dục học sinh trong độ tuổi từ 3 tháng đến 6 tuổi ở các cơ sở giáo dục
mầm non.
1.2.2. Đội ngũ giáo viên mầm non

1.2.3. Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non
Theo từ điển Tiếng Việt, phát triển có nghĩa là: "Biến đổi hoặc làm cho
biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp"
[32, tr. 112].
Phát triển được hiểu là quá trình vận động và biến đổi làm cho tăng số
lượng, thay đổi về chất lượng theo hướng tích cực và bền vững.
Tác giả Nguyễn Quang Truyền trong tác phẩm Quản lý nhân sự và việc
xây dựng đội ngũ giáo viên trong nhà trường đã quan niệm phát triển đội ngũ
giáo viên là "Xây dựng một đội ngũ đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, loại
hình, đoàn kết nhất trí trên cơ sở đường lối giáo dục của Đảng và ngày càng
vững mạnh về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đủ sức thực hiện chất lượng
mục tiêu và kế hoạch đào tạo" [dẫn theo 13, tr. 27].
Theo đánh giá của Piper (1993) thì: "Phát triển đội ngũ giáo viên là
công cụ mạnh nhất của công tác phát triển nhà trường. Nó tập trung vào các
biện pháp nhằm đạt được các mục tiêu trong tương lai và gắn chặt với lập kế
hoạch chiến lược".
Phát triển đội ngũ giáo viên mầm non là làm cho đội ngũ giáo viên có
năng lực và phẩm chất mới cao hơn, đảm bảo về số lượng, nâng cao chất
lượng và đồng bộ về cơ cấu. Sự phát triển đội ngũ giáo viên mầm non thể

xx


hiện: Phát triển về phẩm chất, trình độ chuyên môn và năng lực hoạt động
thực tiễn; đảm bảo đầy đủ về số lượng và có cơ cấu phù hợp.
Vì vậy, phát triển đội ngũ giáo viên mầm non là khái niệm tổng hợp bao
gồm cả tuyển dụng, sử dụng, luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng ... có hiệu quả.
1.2.4. Chuẩn nghề nghiệp
“Chuẩn là cái được chọn làm căn cứ để đối chiếu, để hướng theo đó
mà làm cho đúng", hay "là cái được chọn làm mẫu để thể hiện một đơn vị đo

Và trường mầm non có chức năng, nhiệm vụ được quy định rõ ràng, cụ
thể tại điều 2, Điều lệ trường mầm non:
“1. Tổ chức thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ
ba tháng tuổi đến sáu tuổi theo chương trình giáo dục mầm non do Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
2. Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; tổ chức giáo dục
hòa nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật; thực hiện phổ
cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi. Hằng năm, tự kiểm tra theo tiêu
chuẩn quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi, báo cáo
cấp có thẩm quyền bằng văn bản.
3. Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ nuôi
dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
4. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật.
5. Xây dựng cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa hoặc
theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn.
6. Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức và cá nhân để thực hiện hoạt
động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
7. Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ em tham gia
các hoạt động xã hội trong cộng đồng.
8. Thực hiện kiểm định chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục
trẻ em theo quy định.
9. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của
pháp luật”.
1.3.2. Giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
1.3.2.1. Vị trí, vai trò của giáo viên mầm non
"Giáo dục mầm non có vai trò khá đặc biệt trong chiến lược xây dựng

xxiii