Chuyên đề:
Vận dụng phơng pháp giảng bình
trong giờ dạy văn
Môn văn trong nhà trờng là môn học vừa mang tính nghệ thuật vừa mang tính
khoa học. Nó là chìa khoá để học sinh tiến vào mọi lĩnh vực khoa học, mọi hoạt
động xã hội. Nó có tác dụng sâu sắc và lâu bền đến đời sống tâm hồn và trí tuệ của
các em. Là tiếng nói là hình thức nhuẫn nhị của tởng, văn học là: một thứ khí giới
thanh cao và đắc lực tác động sâu sắc, mạnh mẽ đến t tởng, tình cảm cảm xúc của
con ngời .
Nội dung phong phú của tri thức văn học với tính chất là một môn nghệ thuật
ngôn từ, đòi hỏi phải có những phơng pháp đặc thù, đa dạng để học sinh lĩnh hội tri
thức một cách vững chắc đáp ứng sự phát triển về thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ. Để cảm
thụ sâu sắc một tác phẩm văn chơng, để giờ văn mang đậm chất văn chơng thì giáo
viên không chỉ nêu câu hỏi, không chỉ đàm thoại, mở vấn đề mà còn phải hớng dẫn
học sinh biết cách nhận xét, đánh giá bình phẩm tác phẩm văn học. Có nghĩa là giáo
viên phải chú ý tới phơng pháp giảng bình trong giờ văn.
Giảng bình là một phơng pháp giảng dạy quen thuộc trong hệ thống phơng pháp
dạy học văn chơng truyền thống .Truyền thống giảng bình trong
đời sống văn hoá dân tộc ta đã trở thành một truyền thống tốt đẹp .Thời xa các
cụ vẫn thờng bình theo lối xớng hoạ, các sĩ trỉ tập trung lại các văn miếu để bình.
Dạy văn chú ý tới giảng bình là để tiếp tục phát huy truyền thống bình văn của ông
cha ta từ xa. Mặt khác có giảng bình thì mới làm cho học sinh có tâm hồn trong sáng
hơn, nuôi dỡng tâm hồn nhuần nhị để học sinh có hứng thú tao nhã đó.
Từ lý do tiên tổ khoa học xã hội đã bàn bạc thảo luận và thấy cần phải quan tâm
nhiều đến phơng pháp giảng bình trong dạy học văn cho nên tổ chọn chuyên đề này
để nghiên cứu nhằm đề cao, tôn vinh sâu sắc năng lực diễn đạt bằng lời của học
sinh, đồng thời cũng muốn nghiên cứu cặn kẽ chu đáo năng lực diễn đạt giàu tính
nghệ thuật, giàu tính văn chơng của ngời thầy .
Mục đích của ngời bình là làm sao truyền cảm ý kiến của mình về tác phẩm văn
chơng đến đợc ngời nghe, làm cho ngời nghe cùng suy nghĩ nh mình phù hợp với
ý định và nghệ thuật của nhà văn . Có nhiều cách thức giảng bình : bình bằng hồi

3) Bình theo con đờng đối chiếu so sánh:
Giáo viên khi bình văn thơ phải có nhiều vốn liếng về sự hiểu biết rộng rãi về sự
hiểu biết rộng rãi các tác phẩm thơ văn để tạo cho lời bình của mình có sức nặng
hơn. Đọc nhiều biết rộng giúp cho ngời bình đối chiếu đợc dễ dàng mà sâusắc.
Ví dụ: Khi bình bài Thu Điếu của Nguyễn Khuyến (văn 9) giáo viên có thể nhắc
lại quá trình mấy trăm năn bài thơ thu của dân tộc để thấy giá trị, vị trí của những
vần thơ của cụ Tam Nguyên Yên Đổ.
Khi bình trăng trong thơ Bác bài Ngắm trăng, Cảnh khuya, giáo viên so
sánh trăng trong thơ Bác và trăng trong thơ Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến để thấy đ-
ợc vẻ đẹp độc đáo của vầng trăng trong thơ Ngời. Cách so sánh nh vậy làm giá trị
bài thơ thêm nổi bật.
Phạm vi so sánh đối chiếu các bài văn thơ không chỉ hạn chế trong mối quan hệ
những bài văn bài thơ, những câu văn câu thơ tơng đồng có khi liên hệ đối chiếu với
2
thực tế cuộc sống hoặc tâm trạng cuộc đời của tác giả để làm lời bình câu thơ thêm
tăng sức thuyết phục.
Chẳng hạn khi bình câu thơ của Nguyễn Đình Chiểu làm ơn há dễ trông nguời
trả ơn ta đối chiếu ý nghĩa câu thơ với cuộc đời thực, với t tởng nhân nghĩa của Đồ
Chiểu thì lời bình cành có sức nặng đặc biệt làm cho ngời đọc tin tởng ở tiếng nói
của nhà phê bình.
Cần nói thêm trong bình giảng chỉ khi cần thiết cũng phải chê nhng mỗi tác
phẩm văn chơng khi đợc chọn vào sách giáo khoa để giảng dậy thờng đánh tin cậy,
có giá trị nên khi chê không nên làm tổn hại đến tình cảm của học sinh đối với tác
giả.
Ngời dạy văn khi bình giảng phải có thái độ trân trọng và tế nhị. Phũ phàng hay
khinh bạc trong văn chơng là chẳng có lợi cho giáo dục.
Sau đây là việc vận dụng phơng pháp giảng bình vào tác phẩm Lão Hạc của
Nam Cao văn học 8- tập 2.Với thời gian hai tiết giáo viên giúp học sinh hiểu đợc nội
dung và nghệ thuật của tác phẩm một cách nhanh nhất. Thông qua việc đọc, việc
phân tích, bình giảng giáo viên làm cho học sinh đợc phẩm chất và cuộc đời Lão

Giáo viên nêu câu hỏi học sinh tập bình:
Em có nhận xét gì về cái chết của Lão Hạc? Tại sao cũng là một cái chết mà lão
Hạc không chết một cách nhẹ nhàng hơn , đơn giản hơn
Sau khi học sinh có ý kiến phân giảng giải nhận xét giáo viên có thể giảng bình
một cách khái quát nh sau :
Chỉ có 5 câu văn với nhng từ ngữ đợc chọn lọc gợi tả, tác giả đã tả Cực độ cái
chết dữ dội của lão Hạc. Trên đời này có muôn vàn cái chết, lão Hạc đã chọn cái
chết cho mình cái chết đau đớn, bằng cách ăn bả chó của Bình T .
Tại sao cùng cái chết mà lão Hạc không chết một cách khác cho thanh thản ? Tại
sao cùng cái chết mà lão Hạc không chết một cách cho thanh thản ?Tại sao lại
không thắt cổ nh Lang Rận, không tự đâm chết mình nh Chí Phèo hoặc nhịn đói dài
ngày để rồi ốm rồi chết mà lại ăn bả chó để hai mắt của lão long lên sòng sọc ? Loã
chu chéo vật vã hai tiếng đồng hồ mới chết ?Phải chăng lão Hạc chết nh vậy để tự
trừng phạt trớc ngời bạn yêu quí của mình là cậu Vàng ? Có nh vậy lão với nhẹ lòng
chăng? Quả đúng nh vậy, lão chết nh là một lối thanh minh với cậu Vàng. Lão đã
sống xứng đáng ngay cả với con chó. Nhng lão Hạc đâu chỉ chết vì con chó mà cái
chết của lão còn là vì đứa con yêu dấu của mình, lão chết để trọn bổn phận làm cha
của lão đối với con. Cái chết dữ dội nh một con chó dại ấy lại là cái chết của ngời
cha thơng con rất mực, thơng con đến nỗi thà chết chứ không chịu ăn tiêu vào tài
sản của con. Lão Hạc chết là để dành phần cho con sống. Quả là một ngời cha tuyệt
vời !
Cái chết của lão Hạc đợc đa ra hết sức bất ngờ, vừa ai oán, vừa giống nh một sự
tất yếu. Và cái chết của lão là cái mốc giải mà những băn khoăn về nhân cách và
tình cảm của lão . Chết trong còn hơn sống đục. Cái chết dữ dội, thử thánh của
ngời nông dân lơng thiện có ý nghĩa tố cáo sự tàn ác của chế độ phong kiến đã đẩy
ngời nông dân tới bớc đờng cùng, muốn giữ nhân cách họ chỉ có con đờng chết. Cái
chết của lão nh là lời kêu cứu, khẩn thiết đồng thời cũng là lời kết án của tác giả đối
với xã hội đơng thời . Hoặc giáo viên cũng có thể bình bằng việc mợn lời bình của
ngời khác.
Phải đến khi chuyện Lão Hạc khép lại, ta mới thấy ớn lạnh .Thì ra toàn bộ câu

đó dạy mẫu đồng chí Phợng dạy Rút kinh nghiệm .
Tiếp theo các nhóm chuyên môn trao đổi bài dạy trong nhóm và áp dụng chuyên
đề trong bài dạy của nhóm .Tổ chuyên môn sẽ họp đánh giá việc triển khai áp dụng
chuyên đề trong bài dạy của nhóm .
Tổ chuyên môn sẽ họp đánh giá việc triển khai áp dụng chuyên đề trong bài dạy
của nhóm vào cuối tháng 11.Sau đó rút kinh nghiệm,tiếp tục triển khai chuyên đề ở
các phân môn khác của chơng trình thay sách nhằm nâng cao hơn nã hiệu quả dạy
học ở trờng THCS.
Ngời viết:
5