Học tập hợp tác theo nhóm nhỏ
1. Dạy học hợp tác
a) Quan niệm
Lớp học là môi trờng giao tiếp giữa thầy và trò, giữa trò và trò.
Dạy học hợp tác là kiểu dạy học theo đó những ngời học cùng tham gia
làm việc với nhau.
Thông qua sự hợp tác, tìm tòi, nghiên cứu, thảo luận, tranh luận, ý kiến
của mỗi cá nhân đợc bộc lộ, đợc điều chỉnh, đợc khẳng định hay bác
bỏ, qua đó ngời học nâng mình lên một trình độ mới, bài học vận dụng
đợc vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và của tập thể ngời
học.
b) Cách tiến hành
Học tập hợp tác có thể tiến hành ở lớp với kĩ thuật Sôcrát: Thày giáo
liên tục nêu câu hỏi và học sinh liên tục trả lời, dần dần dẫn tới việc
làm rõ một chân lí nào đó.
Kiểu dạy học diễn giảng, thông tin đi một chiều từ thầy đến trò không
phải là dạy học hợp tác. Nhng kiểu dạy học diễn giảng ngắn, xen kẽ với
thảo luận của học sinh cũng đợc xem là dạy học hợp tác.
Dạy học hợp tác thờng đợc tiến hành theo nhóm nhỏ, từ 4 đến 6 học
sinh và có nhiều hình thức khác nhau:
- Nhóm thông thờng
Mỗi thành viên của nhóm thực hiện một phần công việc nhng có sự hợp
tác giúp đỡ nhau trong nhóm nhằm hoàn thành công việc chung của nhóm.
Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả chung của cả
lớp.
- Nhóm đan chéo
Đây là một hình thức học tập hợp tác theo nhóm nhỏ, theo đó, lớp đợc
chia thành nhiều nhóm để thảo luận. Sau một thời gian ngắn (khoảng vài
phút) một vài ngời từ nhóm này chuyển sang thảo luận ở nhóm khác.
Chẳng hạn: 2 học sinh ở nhóm A chuyển sang nhóm B, tơng tự 2 học
sinh ở nhóm B chuyển sang nhóm C, rồi tiếp tục thảo luận.

Nhóm cỡ nào thì vừa: chú ý rằng làm việc tay đôi là rất bổ ích, còn làm
việc tay 3 thì ngời thứ ba hoạt động nh một quan sát viên và làm báo
cáo về quá trình mà hai ngời kia đã thực hiện. Nếu nhóm có 5 ngời trở
lên thì hiệu quả thờng bị giảm đi vì có ít cơ hội hơn cho sự tơng tác. Để
hiệu quả đợc cao giáo viên nên chú ý các hình thức nhóm nêu trên
Bố trí phơng tiện học tập nh thế nào: Chú ý rằng khi hoạt động nhóm,
mỗi ngời trong nhóm phải có năng lực tiếp xúc bằng mắt với mọi ngời
khác trong nhóm. Do đó cần bố trí bàn, nghế, sao cho thuận lợi nhất
đối với việc nắm bắt thông tin cũng nh trao đổi.
2
Bao nhiêu thời gian nên có cho mỗi hoạt động: giáo viên cần tính trớc
và kế hoạch hoá việc sử dụng thời gian hoạt động của nhóm nhỏ, sao
cho tổng thời gian bằng với thời gian của giờ học.
+/ Quản lí quá trình hoạt động nhóm: muốn hoạt động của nhóm đạt hiệu
quả, cần
Làm cho ngời học hình dung toàn cảnh về bài học, cách sử dụng thời
gian nh thế nào? mỗi nhóm nhận nhiệm vụ gì, mỗi thành viên có trách
nhiệm gì? khi vớng mắc thì hỏi ai?,
Giải thích mục đích của từng hoạt động, sao cho mọi thành viên đều
hiểu mình phải làm gì. Tờng minh hoá yêu cầu thành câu hỏi rồi in phát
cho mỗi nhóm, hoặc chiếu lên bảng, Chú ý: phải đảm bảo rằng mọi
ngời đều hiểu những điều yêu cầu đó.
Xác định thời gian: thông báo cho học sinh biết thời gian cho từng hoạt
động là bao nhiêu. Tuy nhiên phải điều chỉnh thời gian khi cần thiết
Giúp học sinh cách thức tiến hành hoạt động đó: cần đọc đoạn nào, ở
đâu? cách ghi chép, cách thảo luận để có ý kiến chung trong nhóm
Củng cố việc học: tạo điều kiện để mỗi nhóm báo cáo kết quả, tranh
luận (giữa các nhóm, hoặc cá nhân) để đi tới thống nhất cách hiểu, đa
ra ý kiến chung.
GV tham gia vào hoạt động của nhóm khi có điều kiện: nhằm giúp giáo

- Thảo luận chung toàn lớp
- Giáo viên tổng kết nhằm xác nhận kiến thức và đặt vấn đề tiếp theo
Dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ cho phép các thành viên trong nhóm
chia sẻ các suy nghĩ, băn khoăn, kinh nghiệm, hiểu biết bản thân, cùng
nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới. Bằng cách nói ra những điều đang
nghĩ, mỗi ngời có thể nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu
ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì. Bài học trở thành quá trình học
hỏi lẫn nhau chứ không phải chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên.
Theo hình thức này, mọi ngời dễ hiểu, dễ nhớ hơn vì họ đợc tham gia
trao đổi, trình bày vấn đề nêu ra, cảm thấy hào hứng khi trong sự thành
công chung của cả lớp có phần đóng góp của mình. Phơng pháp này thờng
đợc vận dụng trong các lớp học ở trờng PTTH nh một phơng pháp trung
gian giữa làm việc chung cả lớp với làm việc độc lập của từng học sinh.
Tuy nhiên, áp dụng phơng pháp này thờng bị hạn chế bởi không gian chật
hẹp của lớp học, bởi thời gian hạn định của tiết học, cho nên giáo viên
phải biết tổ chức hợp lí mới có kết quả. Không nên lạm dụng các hoạt
động nhóm và cần đề phòng xu hớng hình thức.
(Dựa theo tài liệu: Phơng pháp làm việc theo nhóm, DSE NAPA).
4
5