Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
PHN I
A. T VN
I/ Lý do chn ti vi xu phng phỏt trin ca xó hi
1. C s khoa hc
Mc tiờu trong nh trng hin nay l phi o to ra nhng lp ngi
phỏt trin ton din phự hp vi xu th phỏt trin ca xó hi.
Nhõn loi ó bc vo thp niờn u th k 21 - Th k m tri thc v k
nng ca con ngi c coi l yu t quyt nh s phỏt trin xó hi. Ngi ta
núi Nn vn minh ca th k 21 l nn vn minh trớ tu. cú nn vn minh
trớ tu thỡ nn giỏo dc phi c o to nhng con ngi thụng minh, trớ tu
phỏt trin, sỏng to v giu tớnh nhõn vn cho xó hi . Mun ỏp ng c mc
tiờu o to ú trong chin lc giỏo dc cn thit phi i mi phng phỏp
giỏo dc thớch ng vi s bựng n tri thc cú tỏc dng quyt nh i vi tin
trỡnh phỏt trin ca xó hi.
Ngh quyt TW IV v i mi s nghip giỏo dc v o to nờu rừ ỏp
dng nhng phng phỏp giỏo dc hin i bi dng cho hc sinh nng lc
t duy sỏng to, nng lc gii quyt vn .
Phng phỏp t chc hot ng cho hc sinh trong mt tit hc l mt
phng phỏp dy hc hin i cú k tha phng phỏp dy hc nờu vn v
phng phỏp dy hc tớch cc, ly hc sinh lm trung tõm, tỏc dng ca hỡnh
thc ny l ch: Dy cho hc sinh cỏch khỏm phỏ kin thc, c th l rốn luyn
cho hc sinh cỏch thc phỏt hin tip cn v gii quyt vn mt cỏch khoa hc
nht. ng thi gúp phn bi dng cho hc sinh nhng c tớnh cn thit ca
ngi lao ng nh tớnh ch ng tớch cc, tớnh kiờn trỡ, t m, tớnh k hoch v
thúi quen t kim tra. Vỡ vy hỡnh thc dy hc ny phự hp vi xu th ca thi
i
2. C s thc tin.
i mi phng thc dy hc ang l vn bc sỳc ca s nghip ci
cỏch giỏo dc. Thc hin chng trỡnh thay sỏch giỏo khoa vic i mi phng
phỏp dy hc khụng ch c s quan tõm c bit ca cỏc cp ngnh hc m cũn

hc THCS cn t c mc ớch yờu cu c th nh sau:
+ V mc tiờu kin thc:
Vic i mi phng phỏp dy hc sinh hc THCS hin nay l tớch cc
húa hot ng hc tp ca hc sinh, khi ng v phỏt trin kh nng t hc, kh
nng c lp sỏng to. Nhm hỡnh thnh cho cỏc em nng lc t duy tớch cc v
ch ng nm bt c nhng kin thc sinh vt m chng trỡnh ó t ra sau
õy:
- Nhng kin thc v sinh thỏi v cu to ca thc vt, ng vt v con
ngi.
- Nhng kin thc v sinh lớ
- Nhng kin thc v sinh thỏi
- Nhng hiu bit v phõn loi, tin húa
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

2
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
- Nhng hiu bit ban u v mt s phng phỏp nhn thc c thự ca
sinh vt hc ( Phng phỏp thc nghim, phng phỏp mụ hỡnh )
- Nhng ng dng quan trng trong i sng, trong sn xut
+ V mc tiờu k nng:
- K nng quan sỏt, nhn xột cỏc i tng thc vt, ng vt, vi khun,
nm, a y nhm mc ớch tỡm tũi, phỏt hin kin thc v cỏc hỡnh thỏi cu to v
phõn loi cỏc c quan ca thc vt cng nh nhn bit cỏc nhúm sinh vt trờn.
- K nng thớ nghim: Phõn tớch thớ nghim, so sỏnh thớ nghim vi i
chng nờu lờn kt qu thớ nghim.
- K nng phõn tớch, x lớ cỏc thụng tin v cỏc d liu thu c t quan sỏt.
- K nng s dng cỏc thao tỏc t duy, x lớ cỏc thụng tin thu thp c
rỳt ra kt lun hoc tỡm ra cỏc khỏi nim.

hp vi yờu cu ca chng trỡnh.
- Hin trng hin nay c s: Cỏc tit dy lp thay sỏch giỏo khoa hu ht
l thiu thi gian, cũn nhiu loi bi vn dy theo phng phỏp c.
- Kt lun: T thc trng ú dn n vic phi nghiờn cu tỡm ra
phng phỏp dy phự hp vi tng bi c th.
2. Gii phỏp:
T chc hot ng cho hc sinh trong mt tit hc sinh hc nh th no?
dy hc tớch cc húa ngi hc, giỏo viờn phi chia hc sinh thnh
nhiu t, nhúm v chun b sn cỏc cõu hi, phng tin hc sinh t thc
hnh, thớ nghim (di s tr giỳp ca giỏo viờn ) sau ú tng nhúm trỡnh by kt
qu tho lun ca nhúm mỡnh trc lp. Chớnh lỳc trỡnh by kt qu ny cng l
mt hỡnh thc tớch cc húa ngi hc tp, vỡ lỳc ny cng xut hin s tranh
lun, ỏnh giỏ kt qu ca nhau ri cng i n kt lun chung di s dn dt
ca giỏo viờn.
Nh vy phng phỏp t chc hot ng trong mt tit dy ũi hi ngi
giỏo viờn phi t chc lp hp lớ, phi chun b tt cỏc cõu hi, phng tin, d
kin cỏc tỡnh hung s phm xy ra v cỏch gii quyt.
Quy trỡnh t chc hot ng cho hc sinh trong tng tit hc c tin hnh nh
sau:
- Tuyn chn vic thớch hp giao cho hc sinh
- K thut giao vic: Giao cho ai, i tng giao l i tng no
- Cỏch giao vic: Giao bng h thng cõu hi khỏi quỏt, giao bng h
thng bi tp qua phiu hc tp.
- T chc hng dn hc sinh thc hin cỏc cụng vic c giao
- Nhn xột, ỏnh giỏ kt qu tng cụng vic
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

4

nghớ v phõn cụng cho mi t trỡnh by mt ni dung.
c. T chc, hng dn hc sinh thc hin tng cụng vic c giao.
+ Cỏc cụng vic d kin c giao cho hc sinh lm trờn lp thnh cụng
hay khụng l ph thuc vo ngh thut t chc, hng dn ca thy.
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

5
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
Vớ d: Chia nh s hc sinh thnh cỏc t, nhúm khỏc nhau. Giỏo viờn ch dn,
giỳp cỏc em cỏch t lp hay t iu khin nhúm trao i, tho lun v mt cõu
hi, bi tp no ú ri cựng thng nht bỏo cỏo kt qu hc tp ca t, nhúm
mỡnh trc cỏc t, nhúm khỏc v giỏo viờn. Sau ú cỏc t khỏc v giỏo viờn
ỏnh giỏ, chm im cỏc t, nhúm cú th nghiờn cu v t rỳt ra c kt lun
hon chnh. Giỏo viờn phi rốn cho hc sinh kh nng t qun trong ú vai trũ
ca cỏn s lp, t, nhúm l quan trng. Ngi cỏn s b mụn cú th iu khin
t, nhúm tho lun theo ni dung cõu hi m giỏo viờn yờu cu hay theo lnh
trong sỏch giỏo khoa. Cú th cỏn s b mụn c ni dung yờu cu ca lnh v
hng dn cỏc bn trong nhúm mi bn a ra mt ý kin riờng ca mỡnh, sau ú
cỏn s b mụn t tng hp ý kin ca c nhúm cựng bn bc v thng nht ý
kin. Nh vy bn no cng phi hot ng. Trong khi gi trỡnh by kt qu giỏo
viờn khụng nht thit phi gi cỏn s t, nhúm m cú th gi nhng em ớt phỏt
biu trỡnh by. Chớnh a cỏc em vo cuc nh vy s l hỡnh thc cỏc em t
rốn luyn mỡnh nht l nhng hc sinh hiu ng song li ngi phỏt biu.
Ngoi ra khi thit k giỏo ỏn giỏo viờn cng cn phi t ra nhiu tỡnh
hung cú th xy ra trong lp.
Nu hc sinh nhn vic m khụng gii quyt c thỡ s gi m, hng
dn bng cỏch chun b mt s cõu hi ph ngay trong giỏo ỏn khi cn thit s s
dng.

3. Thỏi
- Giỏo dc hc sinh lũng yờu thớch b mụn
II. PHNG PHP
- Quan sỏt tỡm tũi phỏt hin kin thc
- Hp tỏc nhúm nh
III. CHUN B DNG
- GV: tranh v phúng to: H55.1, H55.2, H55.3
- Mỏy chiu
- HS: Phiu hc tp, bỳt v
IV. HOT NG DY - HC
- n nh t chc lp (1)
1. Kim tra bi c: (3)
- Nờu vai trũ ca h thn kinh
2. M bi: (1)
- Ngoi h thn kinh, h ni tit cng úng mt vai trũ quan trng trong
vic diu hũa cỏc quỏ trỡnh sinh lý trong c th. Vy tuyn ni tit l gỡ?
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

7
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
- Chỳng ging v khỏc vi cỏc tuyn m em ó hc trong chng tiờu húa
dim no? Hụm nay cỏc em s c bit trong chng ni tit qua bi gii
thiu chung ca tuyn ni tit.
3. Phỏt trin bi
* Hot ng 1: c dim h ni tit (5)
HGV HHS
- GV yờu cu hc sinh nghiờn cu
thụng tin trong mc 1

dch) n cỏc c quan ớch.
Hot ng 2: Phõn bit tuyn ni tit vi tuyn ngoi tit (12)
Mc tiờu: phõn bit c tuyn ni tit vi tuyn ngoi tit, nm c v
trớ ca cỏc tuyn ni tit chớnh
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

8
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
HGV HHS
- GV trỡnh tranh H55.1,55.2 tr174
- Gii thiu tranh
- GV yờu cu hc sinh nghiờn cu
H55.1,55.2, tho lun cỏc cõu hi
mc tr174 (3)
- Nờu s khỏc bit gia tuyn ni tit
v tuyn ngoi tit
- K tờn cỏc tuyn m em ó bit,
chỳng thuc loi tuyn no?
- GV phỏt BT1 (ý 1 lnh tr74)
- GV kim tra BT 1 trờn phiu
- GV a ra ỏp ỏn
- GV gi mt hc sinh nờn bng ch
trờn tranh ng i ca sn phm tit
v v trớ t bo tuyn
- GV phỏt BT 2 (ni dung ý hai ca
lnh tr174)
- GV kim tra BT2 trờn phiu ca hai
nhúm

ni tit chớnh trờn c th ghi nh
thụng tin
- Mt bn i din nờn ghi th t
cỏc tuyn ni tit chớnh
- HS khỏc nhn xột, b sung
- Mt HS nờn ch trờn tranh v trớ
cỏc tuyn
Tiu kt:
- Tuyn ngoi tit: Cht tit theo ng dn ti cỏc c quan tỏc ng
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

9
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
- Tuyn ni tit: Cht tit ngm thng vo mỏu ti c quan ớch
- Sn phm tit ca tuyn ni tit l hoúcmụn
* Hot ng 3: Hoúcmụn ( 10)
Mc tiờu: Hc sinh nm c tớnh cht ca hoúcmụn
Vai trũ ca hoúcmụn
Hot ng ca giỏo viờn Hot ng ca hc sinh
*Tớnh cht ca húocmụn
GV yờu cu HS nghiờn cu thụng tin
trang 174, ghi nh ni dung tr li
cõu hi:
- Hoúc mụn cú nhng tớnh cht no?
GV yờu cu HS c kt qu ca 1,2
nhúm
GV a ra ỏp ỏn
GV gii thớch:

Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
- Trong iu kin hot ng bỡnh
thng ca tuyn ta khụng thy vai
trũ ca chỳng, khi mt cõn bng hot
ng ca mt tuyn no ú gõy tỡnh
trng bnh lớ mi thy rừ vai trũ ca
chỳng.
Tiểu kết:
1- Tính chất của hooc môn:
- Mỗi hoóc môn chỉ ảnh hởng đến một hoặc một số cơ quan xác định
- Hoóc môn có hoạt tính sinh học cao
- Hoóc môn không mang tính đặc chng cho loài
2- Vai trò của hoóc môn;
- Duy trì tính ổn định môi trờng bên trong cơ thể
- Điều hòa các quá trình sinh lý diễn ra bình thờng
* *
*
GV bổ sung: ể hoạt động của các quá trỡnh sinh lý diễn ra bình thờng thì
các em phải ăn uống đầy đủ, đủ chất và lao động vừa sức c biệt là trong khẩu
phần ăn hàng ngày không đợc thiếu muối iốt. Vì hoóc môn tuyến giáp là tirôxin
(TH) trong thành phần có iốt, khi thiếu iốt sẽ là nguyên nhân gây bớu cổ
IV. Củng cố (2)
- Một HS đọc kết luận SGK
- Phân biệt tuyến nội tiết và ngoại tiết
- Nêu tính chất vai trò của hoóc môn từ đó xác định tầm quan trọng của
hệ nội tiết
V. Kiểm tra đánh giá (5 phút)
Trò chơi: Lá cờ chiến thắng
GV chia lớp thành 2 đội: Đội 1 dãy ngoài- Đội 2 dãy trong
GV có 4 số mỗi số tơng ứng với 1 câu hỏi. Mỗi đội phải trả lời 2 câu. Nu trả lời

* *
*
3- Kết quả thực hiện
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

12
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
Sau hai năm thực hiện phơng pháp giảng dạy trên, tôi nhận thấy học sinh
thực sự có hứng thú trong giờ học, không khí giờ học thoải mái hơn. Kết quả
các bài kiểm tra của học sinh tăng lên rõ rệt
Kết quả thực hiện nh sau:
Chia nhóm: Mỗi lớp chia làm 4 nhóm
Kết quả: Qua việc kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của học sinh và kết quả nắm
bài sau thảo luận
Lớp Số HS Số HS chuẩn bị bài Số HS tham gia thảo luận
8A 32 100% 30 = 93,75%
8B 31 100% 28 = 90,32%
Kết quả: Năm học 2005 2006 áp dụng ở lớp 8A kết quả nh sau.
Kiểm tra học kì I
Giỏi : 6 Khá :9 Trung bình: 14 Yếu: 3
Kiểm tra học kì II
Giỏi : 8 Khá :12 Trung bình: 11 Yếu: 1
Kết quả cuối năm
Giỏi : 8 Khá :13 Trung bình: 10 Yếu: 1
4- Baì học kinh nghiệm
Qua thực hiện chuyên đề Tổ chức hoạt động cho HS trong một tiết học sinh
học tôi nhận thấy sự phân chia nhóm phải luôn tuân theo quan điểm chia đều, có
nghĩa là trong một nhóm phải có đủ các trình độ học sinh, tuyệt đối tránh dồn các

14
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
1- Nguyễn Quang Vinh- Hoàng Thị Sản- Nguyễn Phơng Nga- Trịnh Bích
Ngọc (2003) Sinh học 6 SGV- NXB Giáo dục
2- Nguyễn Quang Vinh- Trần Đăng Cát- Đỗ Mạnh Hùng (2004) Sinh học 8
NXB giáo dục
3- Nguyễn Phơng Hồng- Trịnh Thị Hải Yến- Cao Thị Thặng- Nguyễn Phú
Tuấn Ngô Văn Hng- Trần Quý Thắng- Nguyễn Mai Vân- Phạm Đình
Vợng- Trần Mai Thu (2004) Một số vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học
sinh học lớp 8- Bộ Giáo dục & Đào tạo
4- Thế giới trong ta chuyên đề 33-34 (2004) Cơ quan ngôn luận của hội
khoa học tâm lý- Giáo dục Việt Nam
5- Thông tin khoa học giáo dục Số 85 Bộ giáo dục & Đào tạo- Viện khoa
học giáo dục
6- Sở GD &ĐT Hải Phòng: Tập sáng kiến kinh nghiệm giáo dục Hải Phòng
-2005
Mục lục
Tên mục trang
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

15
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học
Phần I : đặt vấn đề
1- Lý do chọn đề tài
a- Cơ sở khoa học
b- Cơ sở thực tiễn
2- mục đích yêu cầu
3- phạm vi nghiên cứu

2
Một số suy nghĩ về đổi mới ph-
ơng pháp dạy học môn sinh học
môn sinh
2004-2005
a
3
i mi phng phỏp dy hc
trong tit dy cú s dng dựng
b mụn Sinh hc lp 6
môn sinh
2005-2006
c
4
i mi cụng tỏc qun lớ chuyờn
mụn trng THCS
môn sinh
2006-2007
b
ý kiến đánh giá của hội đồng thẩm định
1. ý KIếN ĐáNH GIá CủA HộI Đồng thẩm định cấp trờng
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Dơng Năm học: 2009

2010

17
Tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong một tiết học sinh học