áp dụng phương pháp dạy học bằng hoạt động nhóm trong môn sinh học
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BẰNG HOẠT ĐỘNG NHÓM
TRONG MÔN SINH HỌC
__________________________________________________
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1, Cơ sở lý luận:
Trong những năm gần đây việc dạy môn sinh học ở các trường THCS đã
có nhiều chuyển biến và đổi mới so với những năm trước kia. Đa số giấo viên
dạy sinh học đã chú ý đén tính khoa học, chính xác, tính thực tiễn của kiến thức
nhất là đảm bảo tính hệ thống,phổ thông và phù hợp với tâm sinh lý học sinh.
Yêu cầu hiện nay của ngành giáo dục là phải đổi mới phương pháp dạy và
học cho phù hợp với xu thế phát triển của xã hội, phù hợp với nội dung chương
trình sách giáo khoa
Do vậy rất nhiều giáo viên đã cố gắng cải tiến phương pháp dạy học nhằm
phát huy tính tích cực, chủ động, độc lập, suy nghĩ, lập luận trong việc học, tạo
điều kiện để học sinh bộc lộ những suy nghĩ, cách lập luận và giải quyết vấn đề
được đặt ra hoặc nảy sinh trong quá trình học tập. Giáo viên đã vận dụng các
phương pháp dạy học đặc trưng của môn học và đã sử dụng các phương tiện dạy
học hiện đại như sử dụng băng vi đeo, máy chiếu để phát huy tính tích cực học
tập môn sinh học của học sinh. Tuy nhiên vẫn còn những điểm hạn chế trong dạy
học sinh học như : giáo viên ít sử dụng đồ dùng dạy học, giáo viên dạy chéo môn,
việc đầu tư thời gian và công sức cho việc thiết kế bài dạy còn hạn chế dẫn đến
việc thực hiện mục tiêu giờ dạy đạt hiệu quả chưa cao và một điều dễ nhận thấy
là học sinh không thích học môn sinh học, coi đó là môn phụ.
2, Cơ sở thực tiễn:
Qua thực tiễn giảng dạy môn sinh học nhiều năm ở trường THCS, qua việc
thăm lớp dự giờ của các đồng nghiệp, qua các giờ thao giảng của giáo viện giỏi
Huyện và qua các buổi sinh hoạt chuyên môn liên trường tôi nhận thấy:
Bản thân và các giáo viên dạy sinh học khác đã cố gắng vận dụng phương
pháp dạy học mới- phương pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm
nhằm phát huy tín tích cực chủ động, sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức của

- Phải có mục tiêu cụ thể: Mỗi người tham gia phải hiểu rõ mục tiêu của
cuộc thảo luận.
Nhiệm vụ hoặc bài tập của nhóm phải rõ ràng, không gây thắc mắc. Bài tập
không quá khó cũng không quá dễ, nếu quá khó việc thảo luận sẽ bế tắc, nếu quá
dễ sẽ gây ra nhàm chán. Quan trọng hơn là bài tập của nhóm phải dựa trên kinh
nghiệm và hiểu biết thực tế của học sịnh Giáo viên phải biết chắc chắn rằng học
sinh của mình có đủ kinh nghiệm để tham gia hoạt động này.
- Phải lập kế hoạch chi tiết cho hoạt động nhóm: Chia lớp thành bao nhiêu
nhóm, mỗi nhóm có bao nhiêu em, có kế hoach thời gian cụ thể cho hoạt động
nhóm là bao nhiêu để chủ động trong kế hoạch bài học.
- Gioá viên phải có trình độ chuyên môn có khả năng tổ chức, thiết kế,
quản lý, điều hành và có kỹ năng giao tiếp tốt. Học sinh phải có kinh nghiệm, vốn
kiến thức về vấn đề thảo luận. Có sự đánh giá về sự tham gia của các thành viên
trong thảo luận.
Vận dụng hình thức hoạt động nhóm vào soạn giảng bài 41- Tiết 43: Môi
trường và các nhân tố sinh thái ( Sinh học 9)
- 2 -
áp dụng phương pháp dạy học bằng hoạt động nhóm trong môn sinh học
I, Mục tiêu: Học xong bài này học sinh phải:
- Phát biểu được khái niệm chung về môi trường sống, các loại môi trường
sống của sinh vật.
- Phân biệt được các nhân tố sinh thái vô sinh, nhân tố sinh thái hữu sinh.
- Trình bày được khái niệm về giới hạn sinh thái.
II, Đồ dùng dạy học: - Tranh vẽ hình 41.1 và 41.2( SGK Sinh 9)
- Phiếu học tập.
III, Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: Môi trường sống của sinh vật:
Giáo viên treo tranh vẽ hình 41.1 lên bảng yêu cầu học sinh quan sát tranh
vẽ và nghiên cứu thông tin mục I ( SGK) -> thảo luận theo nhóm các yêu cầu sau:
+ Trả lời câu hỏi: 1, Môi trường sống của sinh vật ?

- Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động nhóm: Phân chia các nhân tố sinh
thái thành 2 nhóm nghiên cứu thông tin mục II (SGK) -> Thảo luận nhóm thống
nhất điền vào ô trống bảng 41.2 (SGK)
- GV nêu tên 2 nhóm nhân tố sinh thái, lấy ví dụ để học sinh hiểu sơ bộ sau
đó các em vận dụng bằng cách điền vào bảng 41.2.
giáo viên giải thích thêm lý do con người được tách riêng thành nhóm nhân
tố sinh thái riêng vì hoạt động của con người khác với hoạt động của động vật do
sự phát triển cao về trí tuệ nên con người tác động vào môi trường tự nhiên bằng
các nhân tố xã hội. Đó là các tác động có ý thức, có quy mô rộng lớn, vì vậy làm
thay đổi mạnh mẽ môi trường và sinh giới ở nhiều nơi.
- Gọi đại diện một số nhóm nêu kết quả điền vào bảng, các nhóm khác
nhận xét, bổ sung.
- GV nhận xét và kết luận:
+ Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
+ Nhân tố sinh thái được phân chia thành các nhóm:
Nhân tố vô sinh
Nhân tố hữu sinh
Nhận tố con người Nhân tố các sinh vật khác
- 4 -
áp dụng phương pháp dạy học bằng hoạt động nhóm trong môn sinh học
- Khí hậu: Nhiệt độ, ánh sáng, độ
ẩm, gió, mưa
- Thổ nhưỡng: đất, đá
- Nước: nước mặn, nước ngọt
- Địa hình: Độ cao, độ trũng, dốc
- Khai thác rừng, đốt
rừng
- Trồng cây
- Cải tạo thiên nhiên
- Săn bắt, đánh cá

2, Có những loại nhân tố sinh thái nào ? Cho ví dụ ?
- 5 -
áp dụng phương pháp dạy học bằng hoạt động nhóm trong môn sinh học
3, Giới hạn sinh thái là gì ?
- Một học sinh đọc kết luận trong SGK.
- Cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm ở phiếu học tập:
1, Điền từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau:
của sinh vật bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh
vật. Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật. Các
nhân tố sinh thái được chia thành hai nhóm: Nhóm và nhóm .
Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh bao gồm nhân tố sinh thái và nhân
tố sinh thái .
2, Hãy sắp xếp các nhân tố sinh thái sau vào từng nhóm nhân tố sinh thái:
Kiến, độ dốc của đất, mức độ ngập nước, nhiệt độ không khí, cây gỗ, gỗ
mục, gió, cây cỏ, thảm lá, khô, ánh sáng, độ ẩm, không khí, sâu ăn lá cây, áp suất
không khí, độ tơi xốp của đất, lượng mưa, chặt phá rừng làm rẫy, săn bắn động
vật.
Nhóm 1, 3, 5, 7 làm câu 1.
Nhóm 2, 4, 6, 8 làm câu 2.
Gọi đại diện một số nhóm nêu câu trả lời.
giáo viên nhận xét, đánh giá và cho điểm những nhóm có câu trả lời đúng.
V. Dặn dò:
Học bài và trả lời các câu hỏi cuối SGK.
Chuẩn bị bài mới: ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật.
III. KẾT LUẬN:
Qua việc áp dụng phương pháp hoạt động nhóm vào giảng dạy môn sinh
học tôi thấy giờ học sôi nổi, học sinh tiếp thu kiến thức mới qua hoạt động độc
lập hoặc theo nhóm một cách tích cực, hứng thú. Mọi cá nhân đều tham gia, đóng
góp ý kiến, học hỏi được kiến thức của bạn; từ đó phát triển kỹ năng cá nhân, khả
năng tư duy của học sinh được phát triển, học sinh tự đánh giá, biết lắng nghe ý