BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRẦN ĐÌNH THƯỜNG

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC CHO MÔN CÔNG NGHỆ 10
TẠI TRƯỜNG THPT VÕ TRƯỜNG TOẢN, TỈNH ĐỒNG NAI

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S K C0 0 4 4 4 5

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10/2014


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRẦN ĐÌNH THƢỜNG

ÁP DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO
ĐỊNH HƢỚNG TÍCH CỰC HÓA NGƢỜI HỌC CHO
MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG VÕ TRƢỜNG TOẢN TỈNH ĐỒNG NAI

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401


- Ngày, tháng, năm sinh: 12-07-1988

- Nơi sinh: Hà Tĩnh

- Quê quán: Hà Tĩnh

- Dân tộc: Kinh

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Tổ 1, ấp láng me 2, xã Xuân Đông, huyện
Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
Điện thoại cơ quan:

Điện thoại: 0976 58 11 00

Fax:

E-mail: [email protected]

II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
Đại học:
Hệ đào tạo: Chính quy
Thời gian đào tạo từ tháng 9/2007 đến tháng 11/2011
Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng Đại học Nông Lâm TP.HCM
Ngành học: Sƣ phạm kỹ thuật nông nghiệp
III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT
NGHIỆP ĐẠI HỌC:
Thời gian

Nơi công tác



iii

LỜI CÁM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn, em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến:
Cô: TS. Đoàn Thị Huệ Dung - Giảng viên hƣớng dẫn đã tận tình giúp đỡ, hƣớng
dẫn em hoàn thành luận văn.
Các giảng viên Viện Sƣ Phạm Kỹ Thuật, trƣờng Đại học SPKT TP.HCM đã
giảng dạy, truyền đạt cho em những kiến thúc cần thiết để thực hiện luận văn.
Các anh chị học viên lớp cao học Giáo dục học; Lý Luận và Phƣơng pháp dạy
học khóa 12B, niên khóa 2012-2014 tại trƣờng Đại học Sƣ phạm Kỹ thuật TP Hồ
Chí Minh đã đóng góp những ý kiến quý báu cho em.
Xin chân thành cảm ơn!



iv

TÓM TẮT
Học tập là quá trình chủ động nên thầy không thể học thay trò. Tuy nhiên,
với phƣơng pháp dạy học truyền thống nhƣ từ trƣớc đến giờ vẫn áp dụng thì quá
trình học của học sinh vẫn mang tính thụ động, do vậy hiệu quả của việc dạy và học
chƣa cao. Từ khoảng 10 năm trở lại đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các cơ
sở giáo dục và đào tạo chuyển đổi theo hƣớng giảng dạy theo hƣớng tích cực, lấy
ngƣời học làm trung tâm. Đây là một phƣơng pháp giảng dạy mới giúp ngƣời học
có khả năng tự học và giúp thời gian trên lớp đƣợc sử dụng có hiệu quả hơn. Ngoài
ra mục đích chính của việc dạy học là việc truyền đạt kiến thức của ngƣời giáo viên
đến cho học sinh, sau khi học tập, học sinh lĩnh hội đƣợc kiến thức, có thể áp dụng

acquire knowledge and can apply in practice it is the largest target of teaching. If a
student has a basic knowledge, background knowledge is now teaching and learning
will become easier. This time the teacher is not teaching, which is to help students
find new knowledge. Recognizing that students have basic knowledge about
agriculture, forestry, fisheries, is now due to students in rural areas and can promote
the knowledge that if conditions so the choice of research topics based learning
positive orientation to provide methods to help students and promote positive
understanding of their.
Content subject has three components:
Part 1: Introduction
Part 2: Content
Chapter I: Rationale for teaching-oriented positive
Chapter II: Status of Technology taught in high schools Vo Truong Toan, Dong Nai
province
Chapter III: Experimental results applying the teaching methods of activating
oriented learners for courses in Technology 10 Vo Truong Toan high school, Dong
Nai province


vi

MỤC LỤC
LÝ LỊCH KHOA HỌC ............................................................................................... i
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... ii
TÓM TẮT ................................................................................................................. iii
ABSTRACT ................................................................................................................v
MỤC LỤC ................................................................................................................. vi
DANH SÁCH CÁC BẢNG ........................................................................................x
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ..................................................................... xii
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1


1.5.2. Phƣơng pháp dạy thực hành .....................................................................28
1.5.3. Phƣơng pháp dạy học giải quyết vấn đề...................................................32
1.6. Thiết kế một tiết học tích cực .........................................................................36
1.6.1. Quy trình chuẩn bị một tiết học ................................................................36
1.6.2. Thực hiện tiết dạy học ..............................................................................39
1.7. Biểu hiện của tính tích cực hóa và những kỹ thuật tác động ..........................40
1.7.1. Biểu hiện của tính tích cực trong học tập .................................................40
1.7.2. Một số kĩ thuật dạy học tác động đến tính tích cực của học sinh.............40
1.8. Điều kiện áp dụng phƣơng pháp dạy học tích cực .........................................43
1.8.1. Giáo viên ..................................................................................................43
1.8.2. Học sinh ....................................................................................................44
1.8.3. Chƣơng trình và sách giáo khoa ...............................................................44
1.8.4. Thiết bị dạy học ........................................................................................44
1.8.5. Đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh........................................45
1.8.6. Trách nhiệm quản lý .................................................................................46
1.9. Khai thác yếu tố tích cực trong các phƣơng pháp dạy học truyền thống .......47
KẾT LUẬN CHƢƠNG I ..........................................................................................48
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10 TẠI TRƢỜNG
THPT VÕ TRƢỜNG TOẢN, TỈNH ĐỒNG NAI ....................................................49
2.1. Sơ lƣợc về trƣờng THPT Võ Trƣờng Toản, tỉnh Đồng Nai ...........................49
2.2. Giới thiệu môn Công Nghệ 10 trong trƣờng THPT .......................................51
2.2.1. Chƣơng trình môn Công nghệ 10 trong trƣờng THPT.............................51
2.2.2. Đặc điểm nội dung môn Công nghệ 10 ....................................................52
2.3. Thực trạng hoạt động dạy và học môn Công Nghệ 10 tại trƣờng THPT Võ
Trƣờng Toản, tỉnh Đồng Nai .................................................................................53
2.3.1. Đội ngũ giáo viên .....................................................................................53
2.3.2. Trang thiết bị dạy học ...............................................................................53
2.3.3. Phƣơng pháp dạy học của giáo viên và quá trình học của học sinh .........53
KẾT LUẬN CHƢƠNG II .........................................................................................84


ix

DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1.1: Mức độ tập trung trong 60 phút học .......................................................8
Biểu đồ 1.2: Hiệu quả học tập-foundationcoalition ....................................................9
Biểu đồ 1.3: Hiệu quả học tập- Edgar Dale ..............................................................10
Biểu đồ 1.4: Hiệu quả học tập- Daniel Sousa, Stice và một số ngƣời khác..............11
Biểu đồ 1.5: Hiệu quả của chƣơng trình đào tạo mang tính tƣơng tác .....................12
Biểu đồ 2.1: Mức độ đánh giá của học sinh về môn Công Nghệ 10 ........................55
Biểu đồ 2.2: Mức độ thƣờng xuyên lập kế hoạch cho việc học ................................57
Biểu đồ 2.3: Mức độ thƣờng xuyên chuẩn bị bài học ...............................................58
Biểu đồ 2.4: Mức độ thƣờng xuyên đóng góp ý kiến trong giờ học .........................60
Biểu đồ 2.5: Kỹ năng trình bày của học sinh trƣớc tập thể .......................................61
Biểu đồ 2.6: Khảo sát mức độ quan tâm phƣơng pháp dạy học ...............................63
Biểu đồ 2.7: Hiệu quả các phƣơng pháp dạy học......................................................64
Biểu đồ 2.8: Mức độ thƣờng xuyên sử dụng phƣơng tiện dạy học ...........................65
Biểu đồ 2.9: Mức độ hữu ích môn Công Nghệ 10 đối với học sinh .........................67
Biểu đồ 2.10: Mức độ sự lựa chọn môn học của học sinh ........................................68
Biểu đồ 2.11: Mức độ yêu nghề của giáo viên ..........................................................70
Biểu đồ 2.12: Thời lƣợng dành cho môn Công Nghệ ...............................................71
Biểu đồ 2.13: Mức độ hứng thú của học sinh đối với môn Công Nghệ ...................72
Biểu đồ 2.14: Mức độ liên hệ thực tế của học sinh ...................................................73
Biểu đồ 2.15: Mức độ sử dụng các phƣơng pháp dạy học của giáo viên .................76
Biểu đồ 2.16: Mức độ hiệu quả các phƣơng pháp dạy học của giáo viên ................77
Biểu đồ 2.17: Mức độ thƣờng xuyên tham gia các công việc làm thêm...................79
Biểu đồ 2.18: Các khó khăn của giáo viên khi dạy học ............................................80
Biểu đồ 2.19: Tỷ lệ đồng ý môn Công Nghệ là môn tự chọn ...................................82
Biểu đồ 3.1: Mức độ hứng thú đối với môn Công Nghệ 10 ...................................105
Biểu đồ 3.2: Mức độ phù hợp các phƣơng pháp dạy học .......................................106

Bảng 2.17: Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của việc nâng cao kiến thức ............77
Bảng 2.18: Kết quả khảo sát mức độ tham gia công việc làm thêm .........................78
Bảng 2.19: Kết quả khảo sát khó khăn của giáo viên khi dạy học ...........................79
Bảng 2.20: Kết quả khảo sát phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá của giáo viên ...........81
Bảng 2.21: Kết quả khảo sát môn Công Nghệ thành môn tự chọn ...........................82
Bảng 3.1: Kết quả khảo sát mức độ hứng thú đối với môn Công Nghệ 10 ............104
Bảng 3.2: Khảo sát mức độ phù hợp của phƣơng pháp dạy học.............................106
Bảng 3.3: Kết quả khảo sát không khí lớp học trong giờ học môn Công Nghệ .....107
Bảng 3.4: Kết quả khảo sát khả năng làm việc nhóm, thuyết trình ........................108
Bảng 3.5: Kết quả khảo sát mức độ tiếp thu bài .....................................................109
Bảng 3.6: Kết quả khảo sát mức độ lựa chọn phƣơng pháp dạy học ......................111
Bảng 3.7: Kết quả khảo sát xu hƣớng lựa chọn môn học .......................................112
Bảng 3.8: Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra số 1 ..............................................113
Bảng 3.9: Bảng phân bố tần suất điểm số lớp ĐC và lớp TN bài kiểm tra số 1 .....114
Bảng 3.10: Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra số 2 ............................................115
Bảng 3.11: Bảng phân bố tần suất điểm số lớp ĐC và lớp TN bài kiểm tra số 2 ...116


xi

DANH SÁCH CÁC HÌNH
Hình 1.1: Mối tƣơng quan giữa hoạt động dạy và học .............................................20
Hình 1.2: So sánh PPDH truyền thống và PPDH tích cực ........................................21
Hình1.3: Mô hình dạy học hiện đại của Frank ..........................................................24
Hình 1.4: Quá trình hình thành kỹ năng- Hoạt động của giáo viên ..........................30
và học sinh ................................................................................................................30
Hình 1.5: Cấu trúc mô hình phƣơng pháp dạy thực hành 6 bƣớc ............................31
Hình 1.6: Các giai đoạn trong phƣơng pháp giải quyết vấn đề.................................33
Hình 1.7: Sơ đồ tìm giải pháp trong PP giải quyết vấn đề ........................................34
Hình 1.8: Các mức độ trong PP giải quyết vấn đề ...................................................35

4

Giải quyết vấn đề

5

Học sinh

HS

6

Phƣơng pháp

PP

7

Phƣơng pháp dạy học

PPDH

8

Sách giáo khoa

SGK

9


sinh chỉ biết vâng lời, làm theo, bắt chƣớc, không năng động sáng tạo, không đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc[30]. Trong tình
hình đó Đảng và Nhà nƣớc ta luôn luôn quan tâm đến giáo dục phổ thông: Điều
24.2 Luật giáo dục đã ghi rõ: “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính
tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng
lớp học, môn học, bồi dƣỡng kỹ năng tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn tác động đến tình cảm, niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
Thực hiện các nghị quyết của Đảng và Luật giáo dục, trong những năm qua Bộ
GD&ĐT đã chủ động đổi mới mục tiêu, nội dung và phƣơng pháp dạy học trong đó
nội dung đƣợc coi là khâu đột phá. Cho đến nay nội dung chƣơng trình giáo dục
phổ thông đã đƣợc hoàn thiện, sách giáo khoa mới đã đƣợc áp dụng trong cả nƣớc
từ tiểu học đến THPT. Đến năm 2015 nƣớc ta tiếp tục đổi mới sách giáo khoa phổ


2

thông nhằm mục đích cập nhật chƣơng trình mới, giảm tải chƣơng trình học, giảm
áp lực, nâng cao kỹ năng tự học cho học sinh. Cũng nhƣ các môn học khác, sách
giáo khoa Công Nghệ 10 đƣợc biên soạn theo hƣớng phát huy tính tích cực học tập
của học sinh. Nội dung của sách không chỉ cung cấp những kiến thức phổ thông cơ
bản về nông-lâm-ngƣ-nghiệp mà còn là cầu nối giữa khoa học với cuộc sống hằng
ngày.
Trong thực tiễn vấn đề dạy và học môn Công Nghệ 10 ở trƣờng THPT Võ
Trƣờng Toản, tỉnh Đồng Nai hiện nay do trƣờng THPT Võ Trƣờng Toản là trƣờng
ở vùng sâu, vùng xa, học sinh đa số là con em gia đình làm nông nên so với học
sinh thành phố, do ít đƣợc tham gia các hoạt động tập thể ngoài giờ học nhƣ đi nhà
thiếu nhi, câu lạc bộ,...nên tính năng động, tự tin trƣớc đám đông của các em không
cao bằng học sinh thành thị. Do đó trong giờ học các em rất thụ động, khi giáo viên
hỏi bài ít khi các em chịu giơ tay phát biểu dù nhiều câu hỏi giáo viên đƣa ra rất dễ.
Trong quan niệm của gia đình và các em, muốn thoát khỏi cảnh làm nông chỉ có

cực của học sinh khi học môn Công Nghệ 10?
Câu hỏi 3: Các phƣơng pháp và kỹ thuật mới sẽ tác động nhƣ thế nào đến
tính tích cực của học sinh và hiệu quả học tập môn Công Nghệ 10?
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học theo
định hƣớng tích cực hóa ngƣời học
- Nghiên cứu thực tiễn về tổ chức dạy học môn Công Nghệ 10
- Tiến hành thực nghiệm phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng tích cực hóa
ngƣời học phù hợp với môn Công Nghệ 10
- Kiểm nghiệm, đánh giá kết quả
5. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
5.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng tích cực hóa ngƣời học môn Công
Nghệ 10
5.2. Khách thể nghiên cứu
- Nội dung chƣơng trình môn Công Nghệ 10
- Giáo viên và học sinh, cán bộ quản lý trƣờng THPT Võ Trƣờng Toản


4

6. Giả thuyết nghiên cứu
Hiện nay môn Công Nghệ 10 tại trƣờng THPT Võ Trƣờng Toản đƣợc giảng
dạy theo phƣơng pháp thuyết trình là chủ yếu nên học sinh chƣa có sự tích cực, chủ
động, tự giác trong học tập. Vì vậy, áp dụng các phƣơng pháp dạy học theo định
hƣớng tích cực hóa ngƣời học nhƣ ngƣời nghiên cứu đã đề xuất sẽ góp phần nâng
cao tính tích cực, qua đó giúp học sinh phát triển các năng lực nhƣ: giải quyết vấn
đề, làm việc nhóm và nâng cao năng lực tự học
7. Phạm vi nghiên cứu
Do thời gian có hạn nên tác giả chỉ nghiên cứu xây dựng quy trình học môn

hóa ngƣời học tại trƣờng THPT Võ Trƣờng Toản
8.2.3. Phương pháp phỏng vấn
Sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn để phỏng vấn GV và HS nhằm tìm hiểu
thực trạng và kết quả thực nghiệm sƣ phạm khi dạy môn Công Nghệ 10.
8.2.4. Phương pháp thực nghiệm
Phƣơng pháp thực nghiệm để kiểm nghiệm kết quả bƣớc đầu của việc áp
dụng phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng tích cực hóa ngƣời học so với các
phƣơng pháp mà giáo viên áp dụng trƣớc đây.
8.3. Phương pháp thống kê toán học
Xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Office và SPSS, mô tả và đánh giá
kết quả nghiên cứu
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng I: Cơ sở lý luận về dạy học theo hƣớng tích cực hóa ngƣời học
Chƣơng II: Thực trạng dạy học môn Công Nghệ tại trƣờng THPT Võ Trƣờng
Toản, tỉnh Đồng Nai
Chƣơng III: Kết quả thực nghiệm áp dụng phƣơng pháp dạy học theo định
hƣớng tích cực hóa ngƣời học môn Công Nghệ 10 tại trƣờng THPT Võ Trƣờng
Toản, tỉnh Đồng Nai


6

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Lịch sử vấn đề tích cực hóa ngƣời học
1.1.1. Trên thế giới
Ở Phƣơng Đông, Khổng Tử (551-479 TCN) đã đề cao phƣơng pháp dạy học
phân hóa. Ông chia dạy học làm hai phần, một phần tâm truyền và một phần công
truyền. Phần công truyền nói về luân thƣờng đạo lý để dạy mọi ngƣời, phần tâm
truyền nói về sự cao xa khó hiểu hơn để dạy riêng cho những ngƣời có tƣ chất đặc


0

0

2

1

5

4