ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------o0o-------

CAO THỊ LAN PHƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC
CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ VINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-------o0o-------

CAO THỊ LAN PHƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC
CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN
NGÂN SÁCH CỦA THÀNH PHỐ VINH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHÍ MẠNH HỒNG
XÁC NHẬN GIÁO VIÊN HD


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu đã nêu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, trung thực. Các kết quả của
luận văn chưa được công bố trong các công trình khác. Các thông tin, trích
dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc./.


TÓM TẮT

Đề tài: Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây
dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách của thành phố Vinh
Tác giả: CAO THỊ LAN PHƯƠNG
Năm bảo vệ: 2015
Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình đầu tư xây
dựng cơ bản vừa phải tạo môi trường cạnh tranh, công bằng minh bạch cho
các nhà thầu, vừa phát huy có hiệu quả vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước
đang được đặt ra rất cấp bách cả về thực tiễn và lý luận; vì thế tác giả chọn đề
tài về “Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ
bản từ nguồn vốn ngân sách của thành phố Vinh” làm đề tài nghiên cứu của
mình.
Thông qua luận văn tác giả đã đưa ra được các giải pháp nhằm nâng
cao chất lượng quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây
dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh.
Để triển khai được đề tài tác giả đưa ra các nhiệm vụ chính của đề tài
là:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và quản lý nhà
nước về đấu thầu các công trình đầu tư xây dựng cơ bản.
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đấu
thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh,

2.2. Phương pháp thu thập số liệu.......................................................................................32
2.3. Phương pháp xử lý số liệu..............................................................................................32
2.3.1. Phân tích và tổng hợp..................................................................................................32
2.3.2. Logic và lịch sử.............................................................................................................34
3.1. Tổng quan về thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.............................................................36
3.1.1. Điều kiện tự nhiên thành phố Vinh...........................................................................36
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội............................................................................................38
3.1.3. Đặc điểm về xây dựng cơ bản của thành phố Vinh.................................................39


3.2. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn
ngân sách của thành phố Vinh.............................................................................................39
3.2.1. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu công trình xây dựng cơ bản từ ngân
sách của thành phố Vinh phân theo hình thức lựa chọn nhà thầu.................................39
Bảng 3.1: Số gói thầu thuộc các công trình đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân
sách của thành phố Vinh phân theo hình thức lựa chọn nhà thầu từ năm 2011 đến
năm 2014..................................................................................................................................40
3.2.2. Tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ
ngân sách thành phố Vinh phân theo lĩnh vực lựa chọn nhà thầu..................................43
Bảng 3.2: Số gói thầu thuộc các công trình đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân
sách của thành phố Vinh phân theo lĩnh vực lựa chọn nhà thầu từ năm 2011 đến năm
2014...........................................................................................................................................44
3.3. Tình hình thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các
công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách thành phố Vinh..............................................45
3.3.1. Phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật và
chính sách về đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách thành phố Vinh.
...................................................................................................................................................45
3.3.2. Công tác phối hợp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác đấu thầu
các công trình xây dựng cơ bản từ ngân sách thành phố Vinh.......................................49
3.3.3. Công tác kiểm tra và giải quyết khiếu nại tố cáo trong hoạt động đấu thầu các

STT

Viết tắt

Nguyên nghĩa

1.

NSNN

: Ngân sách nhà nước

2.

DNNN

: Doanh nghiệp nhà nước

3.

HSMT

: Hồ sơ mời thầu

4.

GTGT

: Giá trị gia tăng


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ

Hình 3.1: Bản đồ Hành chính tỉnh Nghệ An......................................................................37
Hình 4.1. Quy trình đấu thầu...............................................................................................65


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong nền kinh tế thị trường, đấu thầu là một phương thức thường được
các Chính phủ sử dụng để lựa chọn các nhà cung cấp hay các nhà thầu khoán
nhằm thực hiện các đơn hàng hay các công trình đầu tư dựa trên nguồn ngân
sách công cộng. Thông qua hoạt động đấu thầu, bên mời thầu có nhiều cơ hội để
lựa chọn những nhà thầu phù hợp với mình, mang lại hiệu quả cao nhất với giá
cả cạnh tranh nhất. Đồng thời nhà thầu có nhiều cơ hội để cạnh tranh nhằm đạt
được các hợp đồng để có thể cung cấp các hàng hóa sản xuất ra, cung cấp các
kiến thức mà mình có hoặc các dịch vụ mà mình có khả năng đáp ứng nhằm tối
đa hóa lợi nhuận. Thông qua đấu thầu, các hoạt động kinh tế đều được kích thích
phát triển như các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công nghiệp phụ trợ, chế
biến, vv.... Đấu thầu có thể làm cho hoạt động kinh tế được diễn ra theo hướng
chuyên môn hóa sâu và đa phương hóa rộng.
Trong sự phát triển kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập kinh tế khu
vực và quốc tế thì vai trò của đầu tư nói chung và đầu tư xây dựng cơ bản từ
ngân sách nhà nước nói riêng là rất quan trọng. Đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng
một khối lượng nguồn vốn ngân sách nhà nước để đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng
góp phần tích cực vào sự phát triển nên kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, để đảm
nguồn vốn được sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả thì nhà nước phải đưa ra
những biện pháp, công cụ nhằm quản lý hoạt động đầu tư. Và một trong những
công cụ đó là đấu thầu. Từ những năm đầu của thập niên 90 đến nay, Nhà nước
đã xây dựng và ngày hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đấu
thầu, góp phần tạo dựng môi trường cạnh tranh, minh bạch trong hoạt động đấu

2


Câu hỏi nghiên cứu: Giải pháp nào để hoàn thiện quản lý nhà nước về hoạt
động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách của thành
phố Vinh?
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu: Đề xuất được các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ
nguồn ngân sách của thành phố Vinh.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và quản lý nhà
nước về đấu thầu các công trình đầu tư xây dựng cơ bản.
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu
các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh, tỉnh
Nghệ An.
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về hoạt động
đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh,
tỉnh Nghệ An.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về hoạt động
đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh,
tỉnh Nghệ An.
3.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Nội dung: Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình xây
dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước.
- Không gian: Thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.
- Thời gian: từ năm 2011 đến 2014.


CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ
VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT
ĐỘNG ĐẤU THẦU CÁC CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ
NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
1.1.1. Các công trình nghiên cứu
Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình đầu tư xây dựng
cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước đã được nhiều tác giả nghiên cứu dưới
nhiều góc độ khác nhau, cụ thể:
1.1.1.1. Các tài liệu, tạp chí
* Nguyễn Công Nghiệp (2009). Nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư từ
NSNN ở Việt Nam, Đề tài khoa học cấp Nhà nước, Bộ Tài chính, Hà Nội. Đề tài
đã nêu rõ thực tế quản lý vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) hiện nay
quá phức tạp, thủ tục còn rườm rà, do có quá nhiều cấp, nhiều ngành tham gia
quản lý, nhưng sự chồng chéo đó lại không đảm bảo có hiệu quả và chặt chẽ
trong quản lý. Đây cũng chính là rào cản lớn đối với hiệu quả đầu tư, tăng trưởng
và chất lượng tăng trưởng. Từ đó tác giả đã nhấn mạnh: “Tăng cường công tác
quản lý vốn: Biện pháp cấp bách”. Những yếu kém nội tại của việc đầu tư từ
NSNN không hiệu quả chủ yếu xuất phát từ việc quản lý vốn đầu tư nói chung,
vốn đầu tư từ NSNN nói riêng chưa tốt. Quản lý vốn đầu tư từ NSNN được hiểu
là quá trình Nhà nước điều khiển và hướng dẫn hoạt động đầu tư từ nguồn vốn
NSNN để đạt được mục tiêu Nhà nước đề ra. Mối quan hệ giữa quản lý vốn đầu
tư từ NSNN được biểu diễn bằng các chính sách mang tầm quốc gia, nhất là

5


chính sách kinh tế vĩ mô sẽ làm căn cứ xác định mục tiêu NSNN. Vì thế, để nâng
cao chất lượng quản lý đầu tư, phải lưu ý đến những vấn đề sau:
Thứ nhất, ở góc độ bao quát nhất, phải thực hiện đúng và nghiêm túc các

dựng công trình giao thông nói chung và đấu thầu xây dựng công trình giao
thông đường bộ nói riêng thông qua một số dự án: Dự án cải tạo và nâng cấp
quốc lộ 18. Dự án khôi phục và nâng cấp quốc lộ 1, Dự án cải tạo và nâng cấp
quốc lộ 5.
Bên cạnh đó, Luận án còn làm rõ những hạn chế và nguyên nhân của
những hạn chế trong việc thực hiện công tác đấu thầu xây dựng công trình giao
thông từ 1990 đến nay. Luận án cũng đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp
cơ bản tiếp tục hoàn thiện chế độ đấu thầu xây dựng công trình giao thông, đưa
ra giải pháp nâng cao chất lượng phương pháp xét thầu xây dựng kết hợp hài hòa
ưu điểm của các phương pháp xét thầu trước đây và khắc phục những hạn chế.
Để khắc phục hiện tượng phá giá thầu nhằm mục đích dành được hợp
đồng để giải quyết mục tiêu trước mắt, luận án đã đưa ra giải pháp xác định giá
xét thầu hợp lý trên cơ sở các quy định của thông tư số 01/1999 về hướng dẫn
lập giá dự toán xây lắp theo thuế VAT và kinh nghiệm của các chủ đầu tư thuộc
các ngành khác nhau và đặc biệt tác giả có tham khảo kinh nghiệm đấu thầu cạnh
tranh quốc tế của Trung Quốc. Do đó việc xây dựng giá xét thầu hợp lý không
phải làm ảnh hưởng đến mục tiêu hiệu quả của công tác đấu thầu, trái lại đảm
bảo cho chất lượng của dự án coi trọng và giúp chủ đầu tư chọn được nhà thầu
có giá dự thầu phù hợp nhất, tránh được sự phá giá của nhà thầu.
* Luận án Tiến sĩ, Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình
giao thông ở Việt Nam (Trần Văn Hùng - Năm 2006). Luận án đã hệ thống hóa
các cơ sở lý luận, phương pháp luận cho việc xây dựng và đánh giá chất lượng
đấu thầu xây dựng nói chung và chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình

7


giao thông đứng trên giác độ chủ đầu tư. Đây là cơ sở cho việc nghiên cứu, đánh
giá, xem xét và đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác đấu thầu; kiến giải và đề
xuất các kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý đấu thầu xây dựng của

nghiên cứu sâu về từng vấn đề như: chất lượng hoạt động đấu thầu, khả năng
cạnh tranh trong đấu thầu,... hoặc nghiên cứu theo từng đối tượng cụ thể như:
lĩnh vực giao thông, lĩnh vực y tế... Các nghiên cứu đã đưa ra những kết luận,
kiến nghị chủ yếu tập trung vào giải quyết những vấn đề bức xúc, những nhiệm
vụ cụ thể của giai đoạn trước đây.
Bên cạnh đó, các công trình cũng đã nghiên cứu về quản lý dự án đầu tư,
chủ yếu tập trung vào kỹ thuật phân tích đánh giá lợi ích và chi phí phục vụ cho
mục đích tối đa hoá lợi nhuận (tối đa hoá lãi cổ tức cho các cổ đông) hoặc tiến
hành phân tích đánh giá lợi ích và chi phí đối với dự án. Một số các công trình
xem xét đến trình tự, các bước lập dự án hay phân tích chất lượng dự án xây
dựng cơ bản. Đồng thời nghiên cứu và thiết kế quy trình nâng cao hiệu quả công
tác quản trị dự án đầu tư từ khâu nghiên cứu, lập dự án, thực hiện đầu tư, vận
hành và kết thúc vòng đời dự án,... nhằm giúp cho nhà quản trị có những quyết
định đúng đắn và kịp thời nắm bắt cơ hội đầu tư có hiệu quả, nâng cao khả năng
cạnh tranh.
Riêng đối với quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu các công trình đầu
tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách của thành phố Vinh, cho đến nay vẫn
chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này. Điều đó cho thấy việc nghiên
cứu đề tài này là vấn đề mới đang đặt ra, đòi hỏi phải nghiên cứu để quản lý hoạt
động đấu thầu dự án đầu tư xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nước có hiệu quả
hơn. Vì vậy, đề tài luận văn này sẽ tiếp tục nghiên cứu những vấn đề về quản lý
nhà nước đối với hoạt động đấu thầu các công trình xây dựng cơ bản từ ngân

9


sách nhà nước, chỉ ra những vấn đề còn hạn chế trong quá trình quản lý và đề
xuất giải pháp để khắc phục các hạn chế đồng thời hoàn thiện công tác quản lý
nhà nước về ngân sách tại thành phố Vinh, Nghệ An.
1.2. Một số vấn đề lý luận chung về quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu

bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án sử dụng vốn nhà nước. Kết
quả của sự lựa chọn là có hợp đồng được ký kết với các điều khoản quy định chi
tiết trách nhiệm của hai bên. Một bên là nhà thầu phải thực hiện các nhiệm vụ
như nêu trong hồ sơ mời thầu (có thể là dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, cung
cấp hàng hoá, xây lắp công trình, hạng mục công trình…), một bên là chủ đầu tư
có trách nhiệm giám sát, kiểm tra, nghiệm thu và thanh toán tiền. Như vậy thực
chất của quá trình đấu thầu ở Việt Nam đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước
là một quá trình mua sắm - quá trình chi tiêu, sử dụng tiền của Nhà nước.
1.2.1.2. Đặc điểm của đấu thầu
* Mục tiêu của hoạt động đấu thầu gắn liền với mục tiêu của dự án:
Hoạt động đấu thầu công trình xây dựng nhằm thực hiện nội dung công
việc của các công trình xây dựng đã được phê duyệt để đạt được các mục tiêu cơ
bản về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, tăng trưởng kinh tế, tăng cường
mức sống của dân cư..., thực hiện theo các kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế
- xã hội hàng năm, 5 năm hoặc dài hạn. Do vậy, mục tiêu của đấu thầu gắn chặt
với mục tiêu của dự án.
Đối với từng gói thầu cụ thể, mục tiêu thể hiện qua việc lựa chọn các nhà
thầu đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, có giải pháp khả thi để thực hiện
việc cung cấp hàng hoá, dịch vụ (tư vấn và phi tư vấn), xây lắp công trình, hạng
mục công trình, đào tạo, chuyển giao công nghệ. Việc phải mua sắm hàng hoá,
cung cấp dịch vụ, xây dựng công trình bảo đảm công năng, tính năng và hiệu
năng sử dụng đều được thể hiện rõ trong quyết định đầu tư, kế hoạch lựa chọn

11


nhà thầu của dự án.
* Có nhiều chủ thể tham gia vào quá trình đấu thầu:
Khi đấu thầu sử dụng tiền của Nhà nước thì hoạt động này được thực hiện
bởi các cơ quan của Nhà nước, các DNNN hoặc các đơn vị có sử dụng nguồn

- Các đối tượng tham gia gián tiếp vào hoạt động đấu thầu:
Ngoài Bên mua và Bên bán là các đối tượng tham gia trực tiếp hoạt động
đấu thầu còn có một bộ phận thứ ba gián tiếp tham gia vào hoạt động đấu thầu,
bao gồm:
Thứ nhất là cơ quan thanh tra, kiểm tra, giám sát;
Thứ hai là tổ chức, công ty kiểm toán độc lập;
Thứ ba là công luận, các cơ quan báo chí;
Thứ tư là sự tham gia của cộng đồng với vai trò giám sát.
1.2.1.3. Vai trò của đấu thầu các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn
ngân sách nhà nước
* Vai trò của đấu thầu đối với nền kinh tế - xã hội
Thông qua đấu thầu, nhà nước có thể lựa chọn được những nhà thầu khoán
thích hợp, có khả năng thực hiện các công trình mà nhà nước muốn đầu tư với
chất lượng cao và có chi phí hợp lý. Nhờ đó, các nguồn lực trong nền kinh tế
được phân bổ hợp lý hơn. Cũng thông qua đầu thầu, các hoạt động kinh tế đều
được kích thích phát triển như các ngành sản xuất trực tiếp, các ngành công
nghiệp phụ trợ, chế biến. Với việc nhiều nhà thầu đứng vai trò tổng thầu để kết
hợp được các nhà chế tạo, nhà sản xuất, các chuyên gia tư vấn nhằm thực hiện
các gói thầu quy mô lớn, tổng hợp nhiều lĩnh vực đã làm cho hoạt động kinh tế
được diễn ra theo hướng chuyên môn hóa sâu và đa phương hóa rộng.
Thông qua đấu thầu, các nhà thầu sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản
trị tài chính của công ty, làm giảm chi phí và thúc đẩy hiệu quả sản xuất kinh

13


doanh của doanh nghiệp.
Đấu thầu là một công cụ quan trọng của kinh tế thị trường, giúp người
mua (Bên mời thầu) và người bán (nhà thầu) gặp nhau thông qua cạnh tranh.
Phát triển các ngành sản xuất theo hướng chuyên môn hoá sâu và hợp tác hoá