Chủ đề 3: Chuỗi giá trị thực phẩm an toàn

Hàm ý về chính sách và quy định trong việc kết nối nông dân
chăn nuôi với các thị trường ở vùng sâu vùng xa

HỘI THẢO VỀ PHÁT TRIỂN TÂY BẮC

Dương Nam Hà1,2, Phạm Văn Hùng1, Trần Thế Cường1, Ninh Xuân Trung1,
Trần Văn Long1, Laurie Bonney2,3, Peter Lane2,3, Guillaume Duteurtre4,
Stephen Ives5

52

Cơ quan
1
Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Hà Nội,
Việt Nam
2
Khoa Đất và Thực phẩm, Đại học Tasmania, Hobart, Australia
3
Viện Nông nghiệp Tasmania (TIA), Đại học Tasmania, Hobart, Australia
4
Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp cho Phát triển Quốc tế (CIRAD), Pháp,
UMR SELMET, S/C DRASEC, Hà Nội, Việt Nam
5
Trường Cao đẳng thuộc Đại học Tasmania, Launceston, Tasmania 7250, Australia
Tác giả đại diện
[email protected]
Từ khóa
Ảnh hưởng văn hóa-xã hội, Can thiệp cho phát triển, Chăn nuôi gia súc, Tác nhân
quy mô nhỏ, Việt Nam

tích lợi ích-chi phí cũng được thực hiện với một số nông dân vào giai đoạn
cuối của dự án nhằm đánh giá các can thiệp đã được tiến hành. Nghiên
cứu cũng xem xét hành vi của các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ liên quan đến
nhận thức về giá trị do có thể có liên quan đến văn hóa của họ (Harvey và
Reed, 1996; Gasson, 1973). Những cách thực hành khác nhau của nông
dân được phân tích qua các cách tiếp cận trên với giả định rằng các yếu tố
văn hóa xã hội có tác động đáng kể tới các hộ chăn nuôi địa phương hơn
là các động lực kinh tế đơn thuần. Hơn nữa, chúng tôi cũng sử dụng tiếp
cận thể chế trong bối cảnh chuỗi giá trị (Kaplinsky và Morris, 2001) nhằm
tìm hiểu nền tảng chính sách với các thể chế được hiểu là “qui định của
cuộc chơi” và các tổ chức được hiểu là “những người chơi” (Aoki, 2007;
North, 1990).
Kết quả
Một chuỗi giá trị địa phương ở vùng cao Tây Bắc thường liên quan tới
nhiều hộ chăn nuôi nhỏ từ khâu sản xuất tới phân phối và tiêu thụ do tính
chất địa hình phức tạp. Trong bối cảnh này, sự lấn át của một vài tác nhân
trung gian trong chuỗi giá trị địa phương có thể dẫn đến những bất lợi về
nông nghiệp và kinh tế-xã hội của các hộ chăn nuôi nhỏ do việc bất bình
bẳng trong tiếp cận thị trường và thông tin, do đó, bất đối xứng về quyền
lực. Mặt khác, các hộ chăn nuôi nhỏ lại là các chủ thể chăn nuôi chính
trong khu vực. Tuy nhiên, sự tham gia không tích cực của họ trong chuỗi
giá trị thể hiện ở việc bán gia súc không thường xuyên có thể hàm ý cả
những động lực kinh tế hoặc phi kinh tế; và mặc dù những lý do này khác
nhau giữa các nhóm dân tộc ở các địa bàn khác nhau, các động lực kinh tế
vẫn đóng một vai trò quan trọng. Hiểu biết nhiều hơn về chuỗi giá trị địa
phương với sự chú ý tới các yếu tố văn hóa-xã hội giúp dự án của chúng
tôi thiết kế những hoạt động can thiệp về kỹ thuật và thị trường thích hợp
nhằm cải thiện kết quả của chuỗi.

NÚI CƠ HỘI CHO PHÁT TRIỂN

nông dân.
Thảo luận và kết luận
Để phát triển chăn nuôi bò thịt ở vùng sâu vùng xa, các động lực kinh tế
đóng vai trò quan trọng trong định hướng nhận thức của người nông dân
về chăn nuôi gia súc. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế từ các cách thực hành
cần phải được trình diễn thử nghiệm thông qua những người nông dân
nòng cốt của cộng đồng như trưởng bản. Những hộ khác sẽ dễ dàng chấp
nhận hơn và tin tưởng vào động cơ thúc đẩy sự can thiệp và thay đổi hành
vi bằng cách tham gia vào các nghiên cứu và quá trình phát triển. Hơn
nữa, việc tập hợp người dân vào các nhóm sở thích cũng cần kết hợp biện
pháp tiếp cận văn hóa-xã hội. Sự tham gia của các trưởng bản hoặc những
người nông dân thực hành tốt sẽ giúp hình thành một nhóm nông dân lớn
hơn cũng như tổ chức có hiệu quả hơn cho việc áp dụng và phổ biến kiến
thức trong cộng đồng. Liên quan đến liên kết dọc giữa nông dân, các lò
mổ và các nhà bán lẻ thông qua việc tạo lập mạng lưới và thương hiệu, rõ
ràng là sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và những người tham gia vào
chuỗi là rất quan trọng trong phát triển chuỗi giá trị.
Hiện vẫn còn nhiều tiềm năng để phát triển chăn nuôi và thị trường bò
thịt tại khu vực Tây Bắc Việt Nam. Đa dạng hóa chăn nuôi bò thịt trong hệ
thống nông hộ quy mô nhỏ cũng như tiến hành các can thiệp thích hợp
chú trọng đến tiếp cận văn hóa-xã hội nên được xem là những nhiệm vụ
chính của các nhà hoạch định chính sách nhằm cải thiện hiệu quả kinh tế
trong chăn nuôi bò thịt cũng như nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị bò thịt
dựa trên phát triển thị trường địa phương.


Tài liệu tham khảo
1. Aoki, M. (2007). Các thể chế nội sinh và sự thay đổi thể chế. Tạp chí kinh tế
tổ chức, 3, 1-31.
2. Baulch, B., Chuyen, T. T. K., Haughton, D., & Haughton, J. (2007). Phát triển


NÚI CƠ HỘI CHO PHÁT TRIỂN

Chủ đề 3: Chuỗi giá trị thực phẩm an toàn

55