HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH

ON TH THANH THUí

GIá TRị DI SảN VĂN HóA VớI PHáT TRIểN DU LịCH
ở THủ ĐÔ Hà NộI HIệN NAY
(Qua nghiờn cu trng hp Vn Miu - Quc T Giỏm)

TểM TT LUN N TIN S
CHUYấN NGNH: VN HểA HC
Mó s: 62 31 06 40

H NI - 2018


Công trình được hoàn thành
tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học:

1. PGS.TS. NGUYỄN DUY BẮC
2. TS. NGUYỄN VĂN LƯU

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

liên quan trực tiếp, chia thành 3 mảng lớn:
- Các tài liệu nghiên cứu về GTDSVH với phát triển du lịch. Trong
đó bao gồm:
+ Các tài liệu của tác giả nước ngoài
+ Các tài liệu của tác giả trong nước
- Các tài liệu nghiên cứu về GTDSVH với phát triển du lịch ở Thủ đô
Hà Nội
- Các tài liệu nghiên cứu về GTDSVH của VMQTG với phát triển du lịch
- Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu: Phát huy GTDSVH của
VMQTG thành nguồn lực phát triển kinh tế qua hoạt động du lịch Hà Nội
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Làm rõ GTDSVH và việc phát huy GTDSVH của VMQTG với phát
triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay. Bàn luận về những vấn đề đặt ra
để phát huy hơn nữa các giá trị của di sản VMQTG trong bối cảnh phát
triển du lịch Hà Nội trước mắt và lâu dài.


2
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và cơ sở lý
luận của luận án;
- Khái quát về VMQTG và các GTDSVH VMQTG;
- Nhận diện việc khai thác giá trị di sản VMQTG với phát triển du
lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay;
- Những vấn đề đặt ra đối với việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản
văn hóa (DSVH) VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể giúp cho các nhà quản lý văn
hóa, quản lý kinh tế địa phương những gợi ý cần thiết khi hoạch định
chính sách, đưa ra các chủ trương phát triển du lịch phù hợp, phát huy lợi
thế GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch.
7. Nội dung của luận án
Ngoài phần mở đầu (6 trang), Kết luận (3 trang), Danh mục tài liệu
tham khảo (15 trang), Phụ lục (34 trang), nội dung luận án kết cấu thành
4 chương, 12 tiết, cụ thể là: Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
liên quan đến đề tài và cơ sở lý luận (38 trang); Chương 2. Khái quát về
Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các giá trị của di sản Văn Miếu - Quốc Tử
Giám (32 trang); Chương 3. Nhận diện khai thác giá trị của di sản văn
hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch Hà Nội hiện nay
(48 trang); và Chương 4. Những vấn đề đặt ra từ việc phát huy giá trị di
sản văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám với phát triển du lịch ở Thủ đô
Hà Nội hiện nay (29 trang).
Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
ĐẾN ĐỀ TÀI
1.1.1. Những công trình nghiên cứu về giá trị gi dản văn hóa với
phát triển du lịch
1.1.1.1. Các công trình của tác giả nước ngoài
Trong phần này NCS chỉ giới thiệu quan điểm của một số nhà nghiên
cứu lớn được nhiều học giả quan tâm như: Antonio Paplo Rusco, Dallen J.
Timothy, Gyan P. Nyaupan, Gaetano M. Golinelli, Andrew Wheatcroft,
Arthur Pederson, Lucas Lixinski, Anna Leask, Huibin…
1.1.1.2. Các công trình của tác giả trong nước
Các tác giả đã đi sâu phân tích MQH mật thiết giữa du lịch và văn
hóa, những ảnh hưởng của văn hóa đến du lịch, những tác động của hoạt

Thứ nhất, về mặt lý luận, luận án cần tiếp tục làm sáng tỏ mối quan
hệ giữa DSVH với phát triển du lịch (bền vững).
Thứ hai, về mặt thực tiễn, luận án tập trung vào các vấn đề sau
- Phân tích những nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến
GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội.
- Chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế của việc khai thác các
GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay, tìm
ra nguyên nhân.


5
Thứ ba, luận án nghiên cứu những vấn đề đặt ra với việc phát huy
GTDSVH VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay.
1.2. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN
1.2.1. Quan niệm về giá trị, giá trị di sản văn hóa
1.2.1.1. Quan niệm về giá trị
Qua phần tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận
án, cho thấy khái niệm về "giá trị" chưa có sự thống nhất về cách hiểu
trong giới khoa học trên thế giới và ở nước ta.
Nghiên cứu sinh tiếp thu quan niệm của tác giả Trần Ngọc Thêm
(2016) trong tài liệu Hệ giá trị Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại và
con đường tới tương lai về giá trị như sau:
"Giá trị là tính chất của khách thể, được chủ thể đánh giá là tích cực
xét trong so sánh với các khách thể cùng loại trong một bối cảnh không
gian và thời gian cụ thể"
Ông đã chỉ ra bốn tiêu chí cho phép nhận diện giá trị:
(1) Là tính chất của khách thể (sự vật, hiện tượng, trạng thái, hoạt
động…);
(2) Được chủ thể (con người) đánh giá là tích cực;
(3) Xét trong quan hệ so sánh với các khách thể khác cùng loại;

các giá trị của DSVH thành nguồn lực phát triển KT-XH. Bảo tồn, khai
thác và phát huy luôn gắn liền với nhau trong việc xây dựng và phát triển
văn hóa. Chỉ khi giá trị các di sản được phát huy, khai thác thì mới có căn
cứ làm điều kiện để bảo tồn. Bảo tồn là cơ sở cho sáng tạo, phục vụ phát
huy và ngược lại phát huy, khai thác giúp cho bảo tồn DSVH được hiệu
quả hơn. Hình thức quan trọng của phát huy, khai thác giá trị di sản
thông qua du lịch.
Tiểu kết
Chương 1, Tổng quan tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến
đề tài và trình bày các vấn đề lý luận cơ bản của luận án.
Nội dung thứ nhất đã được đề cập trong chương 1 là tổng quan tình
hình nghiên cứu liên quan đến đề tài bao gồm: những công trình nghiên
cứu về GTDSVH với phát triển du lịch nói chung của các học giả nước
ngoài và trong nước; những công trình nghiên cứu về GTDSVH với phát
triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội và những công trình nghiên cứu về
GTDSVH của VMQTG với phát triển du lịch.
Nội dung thứ hai là trình bày cơ sở lý luận: khái niệm giá trị;
GTDSVH; quan niệm về bảo tồn, phát huy và khai thác GTDSVH; Các
lý thuyết vận dụng trong luận án: quan điểm lý luận về văn hóa của
Đảng cộng sản Việt Nam; lý thuyết phát triển bền vững và phát triển du
lịch bền vững.
Việc phát huy, khai thác các GTDSVH trong phát triển du lịch chưa
được đặt ra một cách toàn diện, sâu sắc và cụ thể dưới góc nhìn văn hóa
học. Đây chính là khoảng trống trong nghiên cứu về GTDSVH VMQTG
mà đề tài luận án của NCS sẽ tiếp tục nghiên cứu.


7
Chương 2
KHÁI QUÁT VỀ VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VÀ CÁC GIÁ TRỊ

Năm 1988, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ra quyết định
thành lập Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học VMQTG. Trung tâm đã
tiến hành khảo sát và lên kế hoạch tu bổ, tôn tạo đối với toàn bộ khu di tích
lịch sử văn hóa này. Bên cạnh việc trùng tu, tôn tạo các công trình kiến
trúc cổ, Trung tâm còn đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ cảnh quan, môi
trường di tích.


8
Năm 2017, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã phê duyệt Dự án
tòa phương đình và tôn tạo đảo Kim Châu Hồ Văn. Công trình hoàn thành là
địa điểm hoạt động văn hóa nghệ thuật và kết nối với khu nội tự thành một
chỉnh thể của di tích.
Nhờ tất cả những cố gắng cùng các dự án tu bổ, tôn tạo. Vì vậy, diện
mạo cổ kính của di tích cơ bản đã được khôi phục, đưa khu di tích này trở
thành một không gian văn hóa du lịch, một trong những điểm thu hút
khách tham quan trong nước và quốc tế hấp dẫn nhất ở Thủ đô Hà Nội.
2.2. CÁC LOẠI HÌNH DI SẢN VĂN HÓA TẠI VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM
2.2.1. Di sản văn hóa vật thể
- Hồ Văn
- Văn Miếu Môn
- Đại Trung môn
- Khuê Văn Các
- Giếng Thiên Quang
- Bia tiến sĩ
- Đại Thành môn, Ngọc Thành môn và Kim Thành môn
- Văn Miếu, Tả Vu và Hữu Vu
- Đền Khải Thánh - Quốc Tử Giám
2.2.2. Di sản văn hóa phi vật thể
2.2.2.1. Trung tâm giáo dục và đào tạo thời trung đại

của bề dày lịch sử và chiều sâu văn hiến vượt qua thời gian với những giá
trị nổi bật của chân - thiện - mỹ, của trí tuệ và tri thức của cả dân tộc văn
hiến và anh hùng.
Bia tiến sĩ bằng đá đặt tại VMQTG là một tài sản văn hóa vô giá của
dân tộc Việt Nam, một biểu tượng tôn vinh đạo hiếu học, truyền thống đào
tạo nhân tài bổ sung nguyên khí cho đất nước của nhân dân ta
2.3.2. Giá trị biểu tượng văn hiến
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là DSVH mang một ý nghĩa biểu tượng
đặc biệt của tri thức, trí tuệ, tâm hồn, truyền thống văn hóa tinh thần cao
đẹp của dân tộc Việt Nam trải qua hàng ngàn năm phát triển vươn tới trình
độ văn hiến. Khuê Văn Các, mang những nét riêng biệt dấu ấn của văn
hóa, văn minh Việt Nam.
Với ý nghĩa đó, Thủ đô Hà Nội chọn Khuê Văn Các làm biểu trưng
có ngụ ý lấy trí tuệ làm con đường đi tới tương lai, nói cách khác là Hà
Nội hướng tới tương lai, xây dựng tương lai dựa trên nền tảng trí tuệ.
Thông qua Luật Thủ đô, ngày 21/11/2012, có 385/468 đại biểu đã đồng ý
với việc chọn hình ảnh Khuê Văn Các tại VMQTG là biểu tượng của Thủ
đô Hà Nội.
2.3.3. Giá trị văn hóa giáo dục
Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi thờ Khổng Tử - Người được Nho
gia coi là Tiên Thánh. Khổng Tử là một nhà tư tưởng kiệt xuất, một nhà
văn hóa, giáo dục uyên bác của Trung Quốc nói riêng, của nhân loại nói
chung. Những đóng góp của Khổng Tử vào nền văn hóa, giáo dục nhân


10
loại vô cùng to lớn có tính nhân văn sâu sắc. Đối với VMQTG không chỉ
là nơi giữ chức năng thờ phụng Khổng Tử mà đóng vai trò một trung tâm
đào tạo Nho giáo cao cấp của cả nước, gắn bó chặt chẽ với chế độ học
hành, thi cử, tuyển dụng và biểu dương lưu danh nhân tài của đất nước.

các GTDSVH VMQTG. Nội dung nghiên cứu chủ yếu là: sự hình thành
quá trình bảo tồn, tôn tạo di tích VMQTG, không gian văn hóa của


11
VMQTG; sự tu bổ hiện nay của VMQTG; các loại hình DSVH tại
VMQTG với các DSVH vật thể, đó là: Hồ Văn, Văn Miếu Môn; Đại
Trung môn; Khuê Văn Các, Giếng Thiên Quang với kiến trúc độc đáo.
Bên cạnh đó, VMQTG còn là di tích phi vật thể, nơi lưu danh các bậc hiền
tài qua các khoa thi (thể hiện ở 82 tấm bia tiến sỹ) biểu hiện cho truyền
thống hiếu học của dân tộc.Trải qua những biến động của lịch sử và tự
nhiên, VMQTG vẫn giữ được dáng cổ kính, là quần thể di tích chứa đựng
nhiều giá trị nhân văn cao quý của Thủ đô Hà Nội nói riêng, cả nước nói
chung. Những GTDSVH VMQTG đó là: giá trị lịch sử; giá trị biểu tượng
văn hiến; giá trị văn hóa giáo dục; giá trị văn hóa tâm linh; giá trị cảnh
quan kiến trúc, thẩm mỹ nghệ thuật; giá trị du lịch và kinh tế.
Chương 3
NHẬN DIỆN KHAI THÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ
VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIẢM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH
HÀ NỘI HIỆN NAY
3.1. CÁC GIÁ TRỊ CỦA DI SẢN VĂN HÓA VĂN MIẾU QUỐC TỬ GIÁM VÀ SỰ HÌNH THÀNH SẢN PHẨM DU LỊCH
3.1.1. Sản phẩm du lịch khám phá, thưởng ngoạn
Sản phẩm tham quan khám phá trải nghiệm VMQTG trước hết là
cảnh quan, kiến trúc.
Khu thứ nhất :Từ Văn Miếu Môn, theo con đường lát gạch thắng tắp, du
khách sẽ tới cổng thứ hai là Đại Trung môn gồm 3 gian dựng trên nền gạch
cao, mái lợp ngói, kết cầu ba hàng chân cột, hai bên có 2 cửa nhỏ là Thành
Đức môn và Đại Tài môn. Bên trong có nhiều cây xanh, bóng mát khiến cho
du khách có cảm giác thư thái khi dạo giữa chốn trang nghiêm, tĩnh mịch.
Khu vực thứ hai từ Đại Trung môn đến Khuê Văn Các, được dựng

vấn đề thi cử; vai trò của Khổng Tử là một nhà giáo dục; quy mô trường
lớp, học tập và giảng dạy. Ngoài ra họ còn nghiên cứu các vấn đề kiến
trúc, hội họa, điêu khắc (biểu tượng Khuê Văn Các; tranh; tượng thờ và
trang trí; chữ viết, họa tiết hoa văn của các tấm bia) và cách quản lý, vận
hành của VMQTG như một thiết chế giáo dục của một quốc gia.
* Khuyến tài khuyến học
Đối tượng tham quan thường là các em học sinh trường Tiểu học,
Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông… , các em thường đi theo trường
với mong muốn tham quan trực tiếp kết hợp với hướng dẫn viên giới thiệu về
lịch sử, truyền thống hiếu học, hiếu nghĩa, coi trọng nhân tài, tôn sư trọng
đạo của dân tộc, biểu dương tinh thần và kết quả học tập của các em. Qua đó,
khuyến khích các em phấn đấu học tập tốt hơn.
3.1.3. Sản phẩm du lịch tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui
chơi, giải trí
- Với mặt bằng không gian cổ kính, khu di tích VMQTG là địa điểm
có uy tín đối các cơ quan trong việc lựa chọn nơi tổ chức các hoạt động
văn hóa, nghệ thuật, lễ hội và khoa học. Một số hoạt động văn hóa nghệ


13
thuật như: Lễ tôn vinh văn hóa dân tộc, lễ khai bút đầu xuân, tôn vinh gốm
Bát Tràng, giới thiệu Nhã nhạc cung đình Huế, Liên hoan Ca trù toàn
quốc; Triển lãm ảnh nghệ thuật, thư pháp Trẻ; Ngày thơ Việt Nam,Tuyên
dương thủ khoa, giáo dục DSVH, Liên hoan Du lịch Hà Nội, Hội thi Trạng
nguyên nhỏ tuổi, Ngày hội đọc sách…
3.1.4. Sản phẩm du lịch thực hành nghi lễ tâm linh
- Lễ hội xin chữ đầu năm
Du khách đến xin chữ là một nét đẹp, là dấu hiệu của niềm tin, là
món quà tặng mang ý nghĩa xã hội, triết học và tâm linh, tạo mối giao lưu
văn hóa trong cộng đồng, cùng nhau hướng tới cái chân - thiện - mỹ. Đó

được Trung tâm thường xuyên quan tâm và thực hiện đạt kết quả cao. Các
công trình đều được thực hiện theo quy định của: Luật di sản Văn hóa và
các Thông tư hướng dẫn của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch
(VHTT&DL) về bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích Lịch sử Văn hóa, danh
lam thắng cảnh.
* Tổ chức trưng bày, triển lãm
Văn Miếu - Quốc Tử Giám trưng bày hiện vật được thực hiện tại
mặt bằng tổ chức không gian nhà Tiền Bái và Hậu Cung, trưng bày một số
hiện vật quý là chuông lớn, khánh đá, bình phong, câu đối, bức Đại tự
"Vạn Thế Sư Biểu" (Người Thầy tiêu biểu của muôn đời) . Không gian nhà
Thái học có phòng trưng bày về lịch sử VMQTG lưu giữ nhiều hiện vật về
Nho giáo, lịch sử khoa bảng, bút nghiên cùng những hiện vật gốm sứ như bát
đĩa, ấm chén, gạch đất nung, ngói mũi hài… được tìm thấy dưới lòng đất
Văn Miếu.
* Về bảo quản, sưu tầm tài liệu
Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học VMQTG sưu tầm hơn 600
thác bản văn bia, trên 500 ảnh chụp sắc phong, 6000 ảnh về di tích, 25 cuốn
gia phả, trên 2000 trang tư liệu Hán Nôm (gồm trước tác, thơ văn, bài thi
đình của các Tiến sỹ…); hơn 2000 câu đối, hoành phi; dịch hàng trăm văn
bia; lập trên 200 hồ sơ khảo sát di tích nho học…Từ cơ sở dữ liệu, giúp cho
việc phục vụ cho các chuyên đề bảo tồn, phát huy giá trị di tích và các danh
nhân khoa bảng, đặc biệt du khách hiểu thêm các vị Đại khoa được lưu danh
trên bia Tiến sỹ, hàng ngàn hiện vật, tài liệu. quý hơn cả là bảo vật quốc gia.
3.2.2. Hình thành các dịch vụ
* Thuyết minh hướng dẫn
Về tham quan VMQTG trước đây, du khách cảm nhận bằng trực
quan về cảnh quan kiến trúc VMQTG và nghe thuyết minh tại điểm do phòng
Giáo dục truyền thông đảm nhận. Đối với du khách nước ngoài thuyết minh
viên của Trung tâm giới thiệu với du khách bằng ba ngôn ngữ: Anh, Pháp,
Trung đã đem đến những trải nghiệm thú vị khó quên đối với du khách.

Đầu năm 2018, tính đến mùng 4 Tết, có hơn 10 vạn lượt du khách
đến xin chữ đầu năm. Như vậy gây ra quá tải đối với di tích, bên cạnh đó
ảnh hưởng đến môi trường, độ bền của di sản.
* Kinh doanh hàng lưu niệm
Hiện tại khu di tích VMQTG có 6 gian hàng kinh doanh dịch vụ bán
hàng lưu niệm (khu di tích không có nhà hàng, khu lưu trú) được bố trí tại
hay dãy Tả vu, Hữu vu (khu Điện Đại Thành) và Tiền đường, gian đầu hồi
Hậu đường (khu Thái học).
Sản phẩm chủ yếu là đồ thủ công mỹ nghệ, tranh, ảnh, tượng, đồ
dùng học tập…Trong những năm gần đây, để đổi mới hình thức phục vụ,
các sản phẩm hàng lưu niệm mang tính đặc thù của di tích như: hình Khuê
Văn Các dưới dạng đĩa sứ, đĩa đồng, móc treo chìa khóa, mô hình Rùa đội
bia tiến sỹ có khắc chữ Đăng khoa, Đỗ đạt…


16
* Dịch vụ du khách mượn trang phục
Góp phần làm đổi mới phương thức phục vụ, VMQTG thực hiện cho
du khách được mượn áo choàng khi tham quan nơi thờ tự là Điện Đại
Thành và Hậu Đường nhà Thái học. Mẫu áo được lấy ý tưởng từ chiếc áo
của các nhà nho sinh ngày xưa và có cách điệu. Với trang nhã màu sắc và
tinh thần của trang phục tương thích với không gian văn hóa du lịch.
3.2.3. Xây dựng các thể chế, thiết chế tổ chức, quản lý
Ngày 25/4/1988, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ra Quyết định số
1776/QĐ/UB về việc thành lập Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học
VMQTG với chức năng và nhiệm vụ: quản lý khu di tích VMQTG; tổ chức các
hoạt động Văn hóa khoa học, nghệ thuật phục vụ sự nghiệp xây dựng và phát
triển Thủ đô; tổ chức hướng dẫn khách tham quan du lịch; lập quy hoạch bảo
vệ và tôn tạo khu di tích; trang bị những phương tiện cần thiết nhằm phát huy
tác dụng và đáp ứng những yêu cầu hoạt động khoa học văn hóa nghệ thuật.

Doanh thu tại di tích VMQTG chủ yếu là từ nguồn thu bán vé tham
quan, còn lại một phần là từ nguồn thu khác từ các dịch vụ như: quầy hàng
lưu niệm, thu công đức...
Năm 2012, doanh thu 26.820.000.000 VN đồng; năm 2016 là
41.146.500.000 VN đồng; năm 2017 là 46.000.000.000 VN đồng.
- Tăng thêm thu nhập cho người dân và kích thích phục hồi một số
nghề truyền thống
Nhìn chung các hoạt động dịch vụ du lịch có tác động tích cực đến
việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế của địa phương. Du lịch phát triển góp phần
tạo việc làm tại địa bàn có tài nguyên du lịch. Không phải chỉ có những
người trong độ tuổi lao động, mà cả những người ngoài tuổi lao động như
trẻ ẹm có thể tham gia vào hoạt động du lịch.
3.3.3. Tạo dựng thương hiệu điểm đến cho du lịch Hà Nội, quảng
bá đất nước, con người và văn hóa Việt Nam
Từ những giá trị lịch sử, văn hóa mà ngày nay VMQTG luôn là một
địa chỉ du lịch văn hóa nổi tiếng của Thủ đô, cũng là điểm du lịch được
đón các đoàn khách quốc tế và các nguyên thủ quốc gia các nước tham
quan nhiều nhất.
3.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG
3.4.1. Thành tựu
Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học VMQTG là một trong
những di tích lịch sử văn hóa của Thủ đô Hà Nội. Trải qua bao nhiêu thăng
trầm của lịch sử, cho đến nay di tích này vẫn giữ được những giá trị văn
hóa là cơ sở hình thành tạo nên sản phẩm du lịch với du khách: du lịch
khám phá, thưởng ngoạn; du lịch khảo sát, nghiên cứu khoa học; du lịch
tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi, giải trí; du lịch thực
hành nghi lễ tâm linh; du lịch hỗn hợp những nhu cầu. Với việc tổ chức
không gian điểm đến VMQTG như: quy hoạch không gian, trưng bày hiện
vật, tu bổ di tích…; hình thành các dịch vụ như dịch vụ hướng dẫn, dịch vụ
quà lưu niệm, dịch vụ phục vụ hội nghị…, xây dựng các thể chế, thiết chế

Tiểu kết
Trong Chương 3, Luận án đã nhận diện sự khai thác GTDSVH
VMQTG với phát triển du lịch Hà Nội hiện nay.
Nghiên cứu sinh nhận thấy đây là điểm du lịch văn hóa, một điểm
tham quan hết sức quyến rũ với các sản phẩm du lịch đó là: Du lịch khám
phá thưởng ngoạn các GTVH; du lịch khảo sát, nghiên cứu khoa học; du
lịch tham dự các hoạt động văn hóa - xã hội, vui chơi, giải trí; du lịch thực
hành nghi lễ tâm linh; du lịch tổng hợp đáp ứng nhiều nhu cầu. Qua nghiên
cứu thực trạng xây dựng và khai thác điểm đến du lịch tại VMQTG về :tổ


19
chức không gian điểm đến; hình thành các dịch vụ; xây dựng các thể chế,
thiết chế, tổ chức, quản lý; tạo dựng thương hiệu điểm đến cho du lịch Hà
Nội. Công tác tổ chức tuyên truyền, quảng bá tại VMQTG, đã đem đến
niềm tự hào về GTDSVH dân tộc, thu hút khách. Đồng thời tăng tỷ lệ thu
nhập của ngành du lịch cho ngân sách Thủ đô Hà Nội và nâng cao mức
sống cho cộng đồng địa phương. Bên cạnh đó, góp phần quảng bá, giới
thiệu văn hóa, đất nước, con người Việt Nam cho du khách nhất là khách
quốc tế. Đối với MQTG, từ di tích lịch sử văn hóa, DSVH phi vật thể cũng
là sự hội tụ các GTVH của Thủ đô Hà Nội với phát triển du lịch.
Tuy nhiên, việc khai thác các GTDSVH VMQTG cũng đang đặt ra
nhiều vấn đề cần phải giải quyết cả về lý luận và thực tiễn, những vấn đề
cần bàn luận.
Chương 4
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ VIỆC PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN
VĂN HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU
LỊCH HIỆN NAY
4.1. VAI TRÒ CỦA GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA VỚI SỰ
PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI NÓI CHUNG

hành còn thiếu đồng bộ và chưa huy động được các nguồn lực cho phát
triển du lịch. Nhiều chính sách còn chồng chéo, bó chân lẫn nhau... Công
tác quản lý và thực hiện quy hoạch du lịch còn nhiều bất cập, hiệu quả
chưa được như mong muốn. Công tác quản lý đảm bảo phát triển bền
vững, an ninh, an toàn, văn minh du lịch còn thiếu kinh nghiệm chưa có
tầm nhìn dài hạn nên kém hiệu quả và thiếu tính bền vững, quản lý bảo tồn
và phát huy GTDS, bảo vệ môi trường chưa đáp ứng yêu cầu.
4.2.3. Những mâu thuẫn giữa nguồn nhân lực hạn chế với công
tác giữ gìn, bảo quản, trùng tu các giá trị di sản văn hóa
Đối với VMQTG chủ yếu tập trung vào nhiệm vụ quản lý, khai thác
di tích để phục vụ du lịch là chính. Đội ngũ chuyên gia bảo tồn trong cơ
quan này hiện rất mỏng; nguồn nhân lực trực tiếp tham gia vào công tác
trùng tu rất ít.
Chính vì thiếu vắng các nhà nghiên cứu, các chuyên gia của Trung
tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học VMQTG nên công tác trùng tu, tôn tạo
di tích xét về toàn cục sẽ thiếu một chiến lược trùng tu, bảo tồn di tích một
cách khoa học bền vững.
Bên cạnh đó, vốn DSVH VMQTG của các bậc tiền nhân để lại viết
bằng chữ Nho trên các sách vở, văn tự, bia ký, thần phả sắc phong, hoành
phi câu đối, đại tự, văn bằng, chiếu chỉ và các di sản Nho giáo truyền khẩu
khó được các thế hệ tương lai tiếp thu trực tiếp. Sự am hiểu về ngôn ngữ
và văn hóa truyền thống đó không có hoặc không sâu sắc, các tài liệu Nho
học để lại dễ dàng bị lãng quên, tiêu hủy, mai một là điều ít tránh khỏi.


21
Đứng trước những nguy cơ, thách thức đó, không chỉ DSVH VMQTG mà
những DSVH khác cũng bị đe dọa hủy diệt.
4.3. BÀN LUẬN VỀ SỰ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN
HÓA VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH

toàn bộ dịch vụ du lịch. Chính vì thế, việc tổ chức quản lý các dịch vụ do
nhiều bộ phận khác nhau đảm nhận (phòng Duy tu, môi trường; phòng Giáo
dục truyền thông; phòng Hành chính tổng hợp). Vì vậy, cần đẩy mạnh công
tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt nhân lực chất lượng cao, đáp


22
ứng không những về trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, nghề nghiệp, văn hóa
giao tiếp tham gia hoạt động du lịch Thủ đô và hội nhập quốc tế...
4.3.6. Vấn đề liên kết du lịch để khai thác hợp lý giá trị di sản
văn hóa
Để việc liên kết du lịch được triển khai và thực hiện đồng bộ đòi hỏi
phải có sự tham gia của các cấp. Trước hết, cần có sự định hướng từ các
nhà quản lý. Đối với Thủ đô Hà Nội cần chú ý đến các lợi thế đặc thù của
khu vực như du lịch lịch sử văn hóa, du lịch sinh thái, đặc biệt du lịch văn
hóa được coi là nền tảng để phát triển du lịch trên cơ sở phát huy
GTDSVH. Bên cạnh đó, đa dạng hóa các sản phẩm du lịch bằng cách đưa
vào khai thác kết hợp với loại hình du lịch như du lịch sinh thái, du lịch
cuối tuần, vui chơi giải trí...Vì vậy, ban quản lý di tích cần chủ động hợp
tác với các công ty du lịch trên địa bàn Thủ đô nhằm phát huy di tích trong
các chương trình du lịch của nhiều công ty trong thời gian tới.
4.3.7. Vấn đề tuyên truyền quảng bá thu hút khách du lịch
-Tăng cường quảng cáo trên các phương tiện truyền thông đại chúng
về tầm quan trọng và GTDS, về hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.
Giới thiệu những nét đặc trưng của VMQTG không chỉ có giá trị về lịch
sử, giá trị biểu tượng văn hiến, giá trị văn hóa giáo dục, giá trị văn hóa tâm
linh, giá trị cảnh quan kiến trúc, thẩm mỹ nghệ thuật...là nơi tổ chức các
hoạt động văn hóa, xã hội thiết thực.
- Tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến du lịch: xây dựng logo, video
clip…một cách khoa học, phù hợp với nhu cầu tìm hiểu di tích của mọi lứa

cứu - Sưu tầm

Phòng Dịch vụ
du lịch

Phó Giám đốc

Phòng Giáo dục
- Truyền thông

Phòng Duy tu môi trường

Hình 4.1: Mô hình Tổ chức quản lý di sản văn hóa Văn Miếu - Quốc
Tử Giám với phát triển du lịch do Tác giả Luận án đề xuất
Như vậy, với mô hình trên (05 phòng), bổ sung thêm chức năng Dịch
vụ du lịch, nếu thực hiện hóa mô hình mới về hoạt động DSVH với phát triển
du lịch tại VMQTG là một sự thay đổi về nhận thức và hành động của đơn vị
gắn kết hai nhiệm vụ bảo tồn và phát huy GTDSVH tại VMQTG.
Tiểu kết
Qua quá trình nghiên cứu, khảo sát đề tài, tác giả luận án nhận thấy
một số vấn đề đang tồn tại, đặt ra với việc phát huy GTDSVH VMQTG
với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay như sau: Mâu thuẫn giữa
nhu cầu khai thác và giữ gìn GTDSVH; mâu thuẫn giữa yêu cầu khai thác
giá trị của DSVH VMQTG và sự bất cập về thể chế liên quan; mâu thuẫn
giữa nguồn nhân lực để giữ gìn, bảo tồn các GTDSVH VMQTG với phát
triển du lịch. Đồng thời, đưa ra vấn đề cần bàn luận về các GTDSVH
VMQTG với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà Nội hiện nay: Vấn đề nâng
cao nhận thức về vai trò của DSVH với phát triển du lịch ở Thủ đô Hà
Nội; vấn đề hoàn thiện các văn bản pháp luật về khai thác GTDSVH trong
cơ chế thị trường; vấn đề bảo tồn, phát huy GTDSVH gắn với xây dựng