Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 1 * 2016

Nghiên cứu Y học

ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG SỐNG CỦA BỆNH NHÂN ĐAU NỬA ĐẦU
BẰNG BỘ CÂU HỎI SF - 36 VÀ MIDAS TẠI BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC
Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH
Trần Công Thắng*, Hoàng Thị Hải Yến*

TÓM TẮT
Mở đầu: Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân migraine vẫn chưa được đánh giá đúng mức dù đã có nhiều
tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị. Ở Việt Nam, cần có một phương pháp khách quan giúp đánh giá chính xác
mức độ ảnh hưởng của migraine lên chất lượng cuộc sống và mức độ mất chức năng của bệnh nhân.
Mục tiêu: Đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân migraine bằng bộ câu hỏi SF - 36 và MIDAS, đánh
giá mối liên quan giữa hai bộ câu hỏi đồng thời khảo sát một số yếu tố có thể ảnh hưởng lên chất lượng cuộc sống
của bệnh nhân migraine.
Đối tượng-Phương pháp nghiên cứu: cắt ngang mô tả hàng loạt ca. Bệnh nhân migraine từ 18 tuổi trở lên
được thu nhận vào nghiên cứu. Đánh giá chất lượng cuộc sống bằng bộ câu hỏi SF - 36 và MIDAS, tính hệ số
tương quan Spearman giữa hai bộ câu hỏi SF - 36 và MIDAS. Các biến số thu thập được xử lý bằng phần mềm
thống kê SPSS 20.0.
Kết quả: 149 bệnh nhân migraine (78,5% nữ) được đưa vào nghiên cứu (tuổi từ 18 - 75, tuổi trung bình
39,8 ± 13,4). Điểm số SF - 36 thấp ở tất cả các lĩnh vực ngoại trừ hoạt động chức năng. Điểm số trung bình
MIDAS là 13,8 ± 10,02. Theo phân độ MIDAS, 20% bệnh nhân không hoặc mất chức năng ít, 33% mất chức
năng nhẹ, 31% mất chức năng trung bình và 16% mất chức năng nặng. Tất cả các lĩnh vực sức khỏe SF - 36 đều
có tương quan nghịch với điểm số MIDAS. Lĩnh vực hoạt động chức năng, giới hạn chức năng, cảm nhận đau
đớn, đánh giá sức khỏe và giới hạn tâm lý tương quan trung bình với MIDAS, hệ số tương quan Spearman từ
0,38 đến 0,59 (p < 0,05). Điểm số 8 lĩnh vực SF - 36 ở nhóm mất chức năng nhẹ cao hơn nhóm mất chức năng
trung bình – nặng theo MIDAS (p < 0,0001). Nữ có điểm MIDAS cao hơn nam (11 so với 9,5, p = 0,014). Ở
bệnh nhân có mất ngủ là yếu tố khởi phát, điểm số MIDAS cao hơn so với nhóm không mất ngủ (15 so với 10, p =
0,007). Bệnh nhân với điểm trung bình cơn đau ≤ 7 có điểm MIDAS thấp hơn nhóm điểm trung bình cơn đau > 7
(10,31 so với 17,06, p < 0,001).

and treatment. In Vietnam, an objective method is necessary to evaluate the impact of migraine on patients’
quality of life and disability degree.
Objectives: The aim of this study was to assess the quality of life of migraine patients using two
questionaires SF – 36 (Short Form 36) and MIDAS (Migraine Disability Assessment), to describe the
relationship between SF - 36 and MIDAS and to find out some factors that affect migraineurs’ quality of life.
Method: In this cross - sectional study, patients from 18 year old with migraine were consecutively
recruited. SF - 36 and MIDAS questionnaire were used to assess migraine patients’ quality of life. The
Spearman’s correlation coefficient between SF – 36 and MIDAS was calculated. Statistical analysis is done with
the software SPSS 20.0 for window.
Results: A total of 149 migraine patients (78.5% female) were enrolled (aged 18 - 75, mean age 39.8 ± 13.4).
SF - 36 scores are low in all areas except for physical functioning. Mean MIDAS score is 13.8 ± 10.02. According
to the MIDAS classification, minimal migraine disability was reported by 20% of patients, mild disability by
33%, moderate disability by 31% and severe disability by 16%. Moderate correlations were reported between
MIDAS score and 8 areas of SF - 36 (r = |0.38 - 0.59|, p < 0.001). SF - 36 scores in all 8 domains in the minimal
to mild disability group were higher than in the moderate to severe disability group, p < 0.0001. Female has higher
MIDAS score than male (11 vs 9.5, p = 0.014). In patients with insomnia as a trigger, MIDAS score is higher (15
vs 10, p = 0.007). Patients with mean score of pain intensity ≤ 7 have lower MIDAS score (10.31 vs 17.06, p


176

Nội Khoa


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 1 * 2016
sau đó hợp thành 2 phần là sức khỏe thể chất
và sức khỏe tâm thần. Bộ câu hỏi SF - 36 đã
được chứng minh tính hữu ích trong dân số
tổng quát và dân số bệnh chuyên biệt, giúp so
sánh gánh nặng bệnh tật, lợi ích về sức khỏe
tùy theo các biện pháp can thiệp điều trị(7). Bộ
câu hỏi MIDAS giúp đánh giá mức độ mất
chức năng (hoạt động bị giới hạn) ở ba hoạt
động sống quan trọng gồm: việc làm được trả
lương hoặc học hành, việc nhà và các hoạt
động lúc nhàn rỗi cùng gia đình và xã hội(5).
Ở Việt Nam hiện nay, việc điều trị và
phòng ngừa migraine đã có rất nhiều tiến bộ
và luôn được cập nhật với y học thế giới hiện
đại. Tuy nhiên, các bác sĩ thường chỉ quan tâm
điều trị hết bệnh mà không chú trọng việc
đánh giá toàn vẹn bệnh nhân trong điều kiện
sống thực tế của họ. Để theo kịp xu hướng
điều trị bệnh song song với cải thiện chất
lượng cuộc sống hiện nay trên thế giới, chúng
tôi tiến hành nghiên cứu “Đánh giá chất lượng
sống của bệnh nhân đau nửa đầu bằng thang
điểm SF - 36 và MIDAS tại Bệnh viện Đại học

Ý nghĩa
Điểm số thấp
Điểm số cao
Hoạt động
Hạn chế khi thực Không hạn chế khi
hiện tất cả hoạt thực hiện tất cả hoạt
chức năng
động chức năng
động mạnh có liên
bao gồm tự tắm rửa quan đến sức khỏe
hoặc thay quần áo
chức năng.
Giới hạn
Bị trở ngại trong
Không bị trở ngại
chức năng công việc hoặc sinh trong công việc hoặc
hoạt hàng ngày do sinh hoạt hàng ngày
tình trạng sức khỏe do tình trạng sức
chức năng
khỏe chức năng
trong 4 tuần qua
Hoạt động
Các vấn đề chức
Các vấn đề chức
năng
và
tâm
lý
tác
năng

Lúc nào cũng cảm Lúc nào cũng cảm
thấy ưu tư, buồn, thấy hăng hái và dồi
sức sống
mệt mỏi
dào sức lực trong
suốt 4 tuần qua
Đánh giá
Nghĩ rằng sức khỏe Nghĩ rằng sức khỏe
kém và đang đi
tuyệt vời
sức khỏe
xuống
Yếu tố

Điểm số được tính theo thang điểm 0 - 100,
điểm càng cao chứng tỏ chất lượng cuộc sống
càng tốt. Bộ câu hỏi MIDAS gồm 7 câu hỏi, 5 câu
đầu tiên phản ánh mức độ ảnh hưởng của
migraine trong vòng 3 tháng qua lên các lĩnh
vực: việc học hoặc công việc được trả lương, việc
nhà và các hoạt động lúc nhàn rỗi cùng gia đình,
xã hội. Hai câu hỏi cuối đánh giá số ngày bị
migraine trong 3 tháng qua và điểm trung bình
cơn đau trên thang điểm 10. Điểm số MIDAS
được tính bằng tổng của 5 câu hỏi đầu tiên và

177


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 1 * 2016

tố báo trước cơn migraine gồm có: mệt mỏi
(26,8%); chán ăn (8,1%). Có 19,5% bệnh nhân có
tiền triệu thị giác và 15,4% bệnh nhân có người
thân trực hệ (bao gồm cha, mẹ, anh, chị, em ruột)
có tiền sử đau đầu với tính chất tương tự.
Điểm số SF - 36 thấp ở tất cả các lĩnh vực (≤
53,5 điểm) ngoại trừ lĩnh vực hoạt động chức
năng (86,7). Điểm số thấp nhất ở lĩnh vực giới
hạn tâm lý với 18,6 điểm.

Bảng 2: Kết quả bộ câu hỏi SF - 36 và dữ liệu chuẩn của một số nước
8 lĩnh vực SF - 36

Trung bình (SD)

Trung vị

Hoạt động chức năng
Giới hạn chức năng
Cảm nhận đau đớn
Đánh giá sức khỏe
Cảm nhận sức sống
Hoạt động xã hội
Giới hạn tâm lý
Tâm thần tổng quát

86,7 (17,2)
30,0 (39,3)
36,5 (14,7)
31,6 (17,9)

Khoảng tứ phân vị
(25% - 75%)
85 – 100
0 – 75
30 – 40
20 – 45
45 – 55
50 – 62,5
0 – 33,33
48 – 56

Giá trị nhỏ nhất Giá trị lớn nhất
0
0
0
0
15
25
0
12

100
100
70
75
70
75
100
80



MIDAS I - II (N = 79)
91,9 (10,4)
47,2 (40)
41,5 (14,9)
35,9 (17,2)
51,2 (9)
54,1 (8,2)
29,96 (37,2)
52,9 (7,4)

MIDAS III - IV (N = 70)
81,2 (21,2)
10,7 (28)
30,9 (12,2)
26,8 (17,5)
49,5 (9,8)
52,9 (8,6)
5,7 (21,9)
50,2 (11,4)

P
< 0,0000
< 0,0000
< 0,0000
0,001
0,29
0,43
< 0,0000
0,42

của lĩnh vực giới hạn tâm lý trong dân số
nghiên cứu của chúng tôi. Các lĩnh vực chất
lượng cuộc sống khác của SF - 36 cũng có điểm
số thấp chứng tỏ rằng chất lượng cuộc sống
của bệnh nhân kém hơn do tác động của
migraine. Hiện nay, do không có dữ liệu về
điểm số chất lượng cuộc sống SF - 36 chuẩn
của người Việt Nam bình thường nên chúng

Thần kinh

tôi sẽ so sánh với dữ liệu chuẩn của dân số
Hồng Kông bình thường.
Bảng 4: Tỉ lệ % dân số có điểm số SF - 36 thấp hơn
dữ liệu chuẩn của người Hồng Kông bình thường
SF - 36

Tỉ lệ %

Hoạt động chức năng
Giới hạn chức năng
Cảm nhận đau đớn
Đánh giá sức khỏe
Cảm nhân sức sống
Hoạt động xã hội

Hồng Kông
(2)
N = 2410
91,83 (12,89)

động xã hội có 100% bệnh nhân có điểm số thấp
hơn bình thường. Các số liệu trên chứng tỏ rằng
migraine ảnh hưởng xấu lên chất lượng cuộc
sống, hầu như các bệnh nhân đều có chất lượng
cuộc sống giảm sút do ảnh hưởng của migraine.
Giống với các nghiên cứu đã thực hiện
trước đây trên thế giới, chúng tôi tìm thấy sự
khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa mức độ mất
chức năng và chất lượng cuộc sống của bệnh
nhân migraine. Tất cả lĩnh vực của bộ câu hỏi SF
- 36 đều có tương quan nghịch với MIDAS,
nghĩa là số ngày mất chức năng càng nhiều thì

179


Nghiên cứu Y học

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 20 * Số 1 * 2016

điểm số chất lượng cuộc sống của bệnh nhân
càng thấp. Các lĩnh vực hoạt động chức năng,
giới hạn chức năng, cảm nhận đau đớn, đánh giá
sức khỏe và giới hạn tâm lý tương quan trung
bình có ý nghĩa thống kê với MIDAS.
Khi so sánh điểm số SF - 36 giữa hai nhóm
mất chức năng nhẹ và mất chức năng trung bình
nặng theo phân độ của MIDAS, kết quả cho thấy
mức độ mất chức năng càng cao thì điểm số SF 36 càng thấp đồng nghĩa với chất lượng cuộc
sống càng thấp.

hành lâm sàng tại Việt Nam để đánh giá chất
lượng cuộc sống cho bệnh nhân migraine.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

2.

3.
4.
5.

6.

7.

Edmeads J, Mackell JA, (2002). The economic impact of
migraine: an analysis of direct and indirect costs. Headache, 42:
501–9.
Lam CLK, et al (1999). Population based norming of the
Chinese (HK) version of the SF - 36 health survey. Hong Kong
Practitioner, 21(10): 460-470.
Lê Văn Nam (2010). Migraine. In: Vũ Anh Nhị. Chẩn đoán và
điều trị Đau đầu, pp 28-40. NXB Y học, TP. Ho Chi Minh.
Lipton RB, et al (2003). The Global burden of Migraine. J
Headache Pain, 4: 3-11.
Lipton RB, et al (2001). Clinical Utility of an Instrument
Assesing Migraine Disability: The Migraine Disability
Assessment (MIDAS) Questionnaire. Headache, 41: 854-861.
International Headache Society (2013). The International