DIỄN ĐÀN

XÂY DỰNG VÀ ĐÔ THỊ

XÂY DỰNG THÀNH PHỐ THÔNG MINH

>> GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI
TS. Trần Hữu Hà*

Tóm tắt: Đô thị hóa đặt ra vấn đề cấp thiết phải có
các giải pháp thông minh hơn để kiểm soát những thách
thức từ phát triển nhằm hướng tới phát triển các đô thị tích
hợp nhiều tiện ích. Vậy làm thế nào để có thể giải quyết
khó khăn trước mắt và những thách thức đặt ra. Bài báo
giới thiệu khái quát về đô thị thông minh và những lợi thế,
thách thức khi xây dựng đô thị thông minh tại Việt Nam; từ
đó đề xuất một số giải pháp phát triển đô thị theo hướng
thông minh và bền vững.
Từ khóa: Xây dựng, đô thị thông minh, quản lý đô thị.
Abstract: Urbanization poses an urgent need for
smarter solutions to control the challenges of development
in order to aim at developing cities integrating many
convenient facilities. So how to solve the current difficulties
and the challenges given? The article briefly introduces
smart city and the advantages as well as challenges when
building smart city in Vietnam. Then, it proposes some
solutions to develop city smartly and sustainably.
Key words: Building, smart city, urban management

*Giám đốc Học viện Cán bộ quản lý xây dựng và đô thị


là hướng đến thực hiện đô thị hóa
một cách toàn diện. Chất lượng của
đô thị hóa không chỉ thể hiện qua các
số liệu báo cáo GDP, mà hơn hết nó
thể hiện sự phát triển hài hòa, tổng
thể mọi mặt của đô thị. Vừa hướng
đến mục tiêu tăng trưởng song cũng
hướng đến sự thay đổi về chất lượng
cuộc sống của cư dân đô thị. Khái
niệm về đô thị thông minh đang dần
trở nên rõ nét và càng có ý nghĩa hơn
khi đô thị hóa đang trở thành xu thế
của toàn cầu. Sự phát triển của thành
phố thông minh chính là hướng tới
sự thay đổi về chất cho quá trình đô
thị hóa, mà ở đó công nghệ, khoa
học kỹ thuật được áp dụng một cách
có hiệu quả nhằm đem đến một môi
trường sống ổn định, lành mạnh hơn
cho người dân. Đặc biệt là thay đổi
phương thức quản lý của các nhà
quản lý đô thị trong giai đoạn mới.
NHỮNG LỢI THẾ VÀ THÁCH THỨC
KHI XÂY DỰNG ĐÔ THỊ THÔNG MINH
TẠI VIỆT NAM
1. Lợi thế
Quản lý đô thị là quản lý động
lực phát triển kinh tế
Hiện nay, Việt Nam có hơn 800 đô
thị, trong đó đô thị có quy mô lớn là

giới là 46,64%. Việt Nam đứng vị trí thứ 16 trong top 20 quốc gia có số lượng
người sử dụng Internet nhiều nhất tại châu Á. Việt Nam có gần 14.000 doanh
nghiệp CNTT với 500.000 lao động và doanh thu lớn. Việt Nam cũng đã đạt
được nhiều thành tựu trong việc ứng dụng CNTT vào hoạt động quản lý nhà
nước và các lĩnh vực đời sống xã hội, rõ nhất là ở các lĩnh vực quản lý ngân sách
và kho bạc, quản lý thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, giáo dục, y tế, quản lý giao
thông, quản lý đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường…
Việt Nam có gần 20 tỉnh, thành phố xây dựng các dự án thí điểm về phát
triển công nghệ thông tin
Hiện nay, ở Việt Nam có gần 20 tỉnh, thành phố đã tổ chức hội thảo và ký
thoả thuận hợp tác (MOU) với các doanh nghiệp viễn thông – công nghệ thông
tin (CNTT) để xây dựng các dự án thí điểm về phát triển đô thị thông minh. Cụ
thể: TP. Hồ Chí Minh là một trong những thành phố lớn nhất cả nước đã có
Quyết định số 4693 ngày 8/9/2016 về thành lập Ban Điều hành thực hiện Đề
án “Xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành đô thị thông minh”. Để xây dựng thành
phố thông minh, UBND TP. Hồ Chí Minh và Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt
Nam (VNPT) đã ký thỏa thuận hợp tác Tư vấn khung về công nghệ thông tin
Số 55.2017

XÂY DỰNG & ĐÔ THỊ

7


DIỄN ĐÀN

XÂY DỰNG VÀ ĐÔ THỊ

và truyền thông (ICT) trong xây dựng và triển khai Đề án
“Xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành thành phố thông

giám sát môi trường. Tại Thanh Hóa, bên cạnh các hoạt
động hội thảo chuyên ngành, ngày 21/9/2016, Dự thảo
Kế hoạch xây dựng mô hình thành phố thông minh
hướng đến xây dựng thành phố Thanh Hóa, thành phố
Sầm Sơn, thị xã Bỉm Sơn và các đô thị động lực trở thành
thành phố thông minh đã được lập và báo cáo UBND
tỉnh, trong đó thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ thông
tin vào công tác quản lý đô thị, từng bước nâng cao chất
lượng sống cho người dân, phát triển các thành phố

thuộc tỉnh Thanh Hóa theo định hướng thành phố thân
thiện với môi trường, thành phố đáng sống, phát triển
bền vững; góp phần làm tăng sức hấp dẫn của tỉnh để thu
hút các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế,
nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ở tầm quốc gia, tháng 12/2016, trên cơ sở xem xét
nội dung kiến nghị của Bộ Thông tin & Truyền thông
tại báo cáo kèm theo văn bản 3963/BTTTT-KHCN ngày
11/11/2016 về xây dựng đô thị thông minh bền vững trên
thế giới và Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ,
ngành, địa phương tăng cường ứng dụng CNTT, xây dựng
Chính phủ điện tử theo Nghị quyết 36a ngày 14/10/2015
của Chính phủ về Chính phủ điện tử và Chương trình
quốc gia về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan
nhà nước giai đoạn 2016 – 2020 đã được ban hành kèm
theo Quyết định 1819 ngày 26/10/2015 của Thủ tướng
Chính phủ. Thủ tướng chỉ đạo Bộ Thông tin và Truyền
thông khẩn trương chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và
các cơ quan liên quan xây dựng, ban hành tiêu chí đánh
giá, công nhận đô thị thông minh và hướng dẫn các địa

các đô thị thông minh chưa đồng bộ, hạ tầng cũng chưa
được phát triển toàn diện. Do vậy, việc áp dụng hệ thống
công nghệ cao trong phát triển đô thị ẩn chứa nhiều
thách thức. Đặc biệt là khi lồng ghép hệ thống công nghệ
cao vào sử dụng sẽ có những khó khăn nhất định.
Vấn đề thứ hai là sự tiếp nhận của người dân, đặc biệt
là người quản lý đô thị. Để sở hữu những căn hộ thông
minh trong khu đô thị thông minh, người dân bắt buộc
phải chi trả một chi phí nhất định trong quá trình sử
dụng, và chắc chắn là không rẻ. Thế nên, điều quan trọng
là cần phải nâng cao nhận thức cho người dân để nhận
thấy sự khác biệt giữa khu đô thị truyền thống và đô thị
thông minh.

Phát triển thành phố thông minh chính là hướng tới sự thay đổi
về chất cho quá trình đô thị hóa

Để giải quyết bài toán thiếu đồng bộ giữa đô thị cũ và
đô thị mới trong tương lai thì việc tạo hành lang pháp lý
phù hợp, những quy chuẩn thích hợp với điều kiện của
Việt Nam cũng như những Nghị định, Thông tư hướng
dẫn chi tiết của các Bộ, Ngành liên quan nhằm tạo điều
kiện để đô thị thông minh được phát triển theo hướng
Thông minh là việc làm cần thiết ngay lúc này. Điều này
cũng giúp cho công tác quản lý đô thị một cách hiệu quả
và đồng bộ hơn. Hiện tại, một số khu chung cư mới đã
được các nhà đầu tư đã áp dụng các quy chuẩn quốc tế
để tạo sự cạnh tranh. Tuy nhiên đây mới chỉ là một giải
pháp trước mắt mà thôi.
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ

cần đặt trên nền tảng hợp tác nhóm, bao gồm việc đào
tạo cán bộ quản lý biết phối hợp thông qua công nghệ
thông minh, bồi dưỡng cư dân biết hợp tác và sử dụng
các ứng dụng thông minh. Việc hợp tác giữa các nhóm
quản lý đô thị theo chuyên đề và nhóm người sử dụng là
hoạt động trung tâm và quan trọng nhất trong việc đem
lại hiệu suất ứng dụng công nghệ cao và hiệu quả. Mục
tiêu lớn nhất mà chúng ta muốn hướng đến khi xây dựng
thành phố thông minh là kinh tế thông minh, giao thông
thông minh, quản lý đô thị thông minh hay cuộc sống
thông minh, con người thông minh… Ở đó, tiện ích đô
thị luôn là mục tiêu cơ bản nhất. Con người là chủ thể
quyết định cho sự thành công khi áp dụng đô thị thông

Khóa đào tạo Nâng cao năng lực quản lý xây dựng và phát triển đô thị
cho Chủ tịch, Phó Chủ tịch các thành phố, thị xã khu vực phía Bắc
Số 55.2017

XÂY DỰNG & ĐÔ THỊ

9


DIỄN ĐÀN

XÂY DỰNG VÀ ĐÔ THỊ

minh và cũng là người thụ hưởng trực tiếp những tiện
ích của đô thị thông minh. Ngoài việc nâng cao tầm nhận
thức của người dân về đô thị, những người làm công tác

trung vào một số lượng chọn lọc nhất định trong các lĩnh
vực như: Chính quyền điện tử, quản lý đô thị, giao thông
vận tải, hạ tầng, môi trường, tiết kiệm năng lượng, y tế và
sức khỏe, an ninh trật tự, giáo dục, viễn thông,… Ở Việt
Nam, tại các đô thị đặc biệt lớn, như Hà Nội và TP. Hồ Chí
Minh, việc ứng dụng giải pháp công nghệ thông minh
có thể đem lại hiệu quả kinh tế cao cho những yêu cầu
bức thiết nhất như quản lý hạ tầng và giao thông, quản
lý ngập lụt và môi trường, quản lý hành chính và chính
quyền điện tử.
Trong quá trình xây dựng thành phố thông minh cần
giải quyết bài toán bắt đầu từ đâu? Bắt đầu như thế nào?
Thay vì câu hỏi bắt đầu từ đâu, chúng ta nên nhìn nhận
dưới góc độ của một cư dân sinh sống tại đô thị thông
minh để trả lời câu hỏi. Quá trình xây dựng cần phải suy

10 HỌC VIỆN CÁN BỘ QUẢN LÝ XÂY DỰNG VÀ ĐÔ THỊ

nghĩ đến quy hoạch tổng thể, bao gồm nguồn lực tài
chính, kế hoạch đầu tư, quản lý các hạng mục trong quá
trình xây dựng, thông tin dịch vụ, phân cấp của cơ quan
quản lý hành chính nhà nước, vai trò của các tổ chức đoàn
thể và huy động nguồn vốn từ bên ngoài. Khi bài toán bắt
đầu từ đâu được giải quyết thì đồng nghĩa với việc bắt
đầu như thế nào đã được trả lời.
Thay đổi tư duy và hệ thống quản lý phù hợp với việc

Công việc cần làm trong thành phố thông minh không chỉ do một
bộ phận chuyên trách hoặc ứng dụng công nghệ mà cần một
hệ thống tổng thể với nguồn thông tin lớn nhằm hướng đến

Hội thảo Thúc đẩy đổi mới đô thị với mô hình Thành phố thông minh
tổ chức tại Học viện Cán bộ quản lý xây dựng và đô thị

bộ làm công tác quy hoạch đô thị phải nghĩ đến hướng
giải quyết các vấn đề của đô thị bằng khoa học kỹ thuật
thông minh. Xuất phát từ nhu cầu thực tế của các đô thị
cùng với nhiệm vụ được Chính phủ và Bộ Xây dựng giao
là đơn vị chủ trì thực hiện Đề án 1961 về “Đào tạo bồi
dưỡng nâng cao năng lực quản lý về xây dựng và phát
triển đô thị đối với công chức và lãnh đạo chuyên môn
đô thị các cấp”, những năm qua, hơn 10.000 lượt cán bộ
quản lý, chuyên môn đô thị đã được đào tạo, bồi dưỡng
nâng cao năng lực quản lý xây dựng và phát triển đô thị.
Hiện nay, Học viện đã và đang tích cực triển khai nhiều
thỏa thuận hợp tác đào tạo và phân phối giải pháp quản
lý quy hoạch và phát triển đô thị trong việc thúc đẩy phát
triển đô thị thông minh, điển hình là việc phối hợp với
Công ty Cp công nghệ và phần mềm TPIZI cùng nghiên
cứu tạo lập, ứng dụng, phân phối phần mềm trong quản
lý đô thị tại Việt Nam.
TPIZI.COM là phần mềm điện toán đám mây phục vụ
công tác số hóa, quản lý thông tin các dự án quy hoạch,
quản lý thông tin các dự án bất động sản, và đã được
đăng ký bản quyền với Cục Bản quyền tác giả. Các tính
năng của phần mềm TPIZI.COM bao gồm:
- Quản lý thông tin các dự án quy hoạch, các công
trình bất động sản (cả nhà phân lô và nhà cao tầng) trên
nền bản đồ trực tuyến phục vụ cho công tác quản lý quy
hoạch và phát triển đô thị.
- Lập, theo dõi, phối hợp triển khai kế hoạch cho cá

triển bền vững, hài hòa, nhằm hướng đến mục tiêu chung vì
chất lượng cuộc sống của con người.
Tài liệu tham khảo
- Quyết định số 1819/QĐ-TTg ngày 26/10/2015 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia
về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà
nước giai đoạn 2016 – 2020
- Nghị quyết 36a ngày 14/10/2015 của Chính phủ về
Chính phủ điện tử và Chương trình quốc gia về ứng dụng
CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước giai đoạn
2016 – 2020
- Công văn 10384/VPCP-KGVX Xây dựng đô thị thông
minh bền vững trên thế giới và Việt Nam
- http://www.vietnamplus.vn/tang-ty-le-nguoi-dunginternet-viet-nam-len-muc-8090-dan-so/432087.vnp
Số 55.2017

XÂY DỰNG & ĐÔ THỊ

11