BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

TRẦN THỊ BÌNH

THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ
VIỆC GIẢNG DẠY TIẾNG ANH Ở CÁC KHOA
KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC
SƯ PHẠM
TP. HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 5.07.03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. BÙI NGỌC OÁNH

TP.HỐ CHÍ MINH – 2002


MỤC LỤC
MỤC LỤC ............................................................................................................ 3
T
0

T
0

CÁC BẢNG SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN ................................................ 7


T
0

3.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: ........................................................................................... 12
T
0

T
0

4.KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:.......................................................... 12
T
0

T
0

4.1. Khách thể nghiên cứu: ............................................................................................. 12
T
0

T
0

4.2. Đối tượng nghiên cứu: ............................................................................................. 12
T
0

T

7.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:................................................................................... 14
T
0

T
0

7.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận: ............................................................................. 14
T
0

T
0

7.2.Phương pháp điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến và xử lý số liệu ........................ 14
T
0

T
0

7.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng ................................... 15
T
0

T
0

7.4.Phương pháp thực nghiệm:....................................................................................... 15
T

T
0

1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .................................................... 20
T
0

T
0


1.2.1. Quá trình dạy học ở đại học: ................................................................................ 20
T
0

T
0

1.2.1.1. Khái niệm chung về quá trình dạy học đại học: ........................................... 20
T
0

T
0

1.2.1.2.Bản chất của quá trình dạy học ở đại học: ..................................................... 22
T
0

T

1.2.2.3.Quản lý hoạt động dạy học: ........................................................................... 29
T
0

T
0

1.2.2.4.Quản lý đội ngũ giáo viên:............................................................................. 32
T
0

T
0

1.2.2.5.Quản lý cơ sở vật chất phục vụ dạy và học: .................................................. 33
T
0

T
0

1.2.3.Một số yếu tố của công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không
T
0

chuyên ngữ tại các trường đại học:................................................................................. 35
T
0

1.2.3.1.Quản lý mục tiêu của môn học (đầu ra):........................................................ 35


T
0

1.2.3.6.Quản lý việc thực hiện các phương pháp dạy học bộ môn: ........................... 41
T
0

T
0

1.2.3.7.Quản lý trình độ của giáo viên:...................................................................... 43
T
0

T
0

1.2.3.8.Quản lý cách kiểm tra, đánh giá kết qua học tập của sinh viên: .................... 43
T
0

T
0

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ....................................................... 46
T
0

T

0


2.1.4.Thực trạng việc quản lý phương tiện, thiết bị phục vụ giảng dạy: ................... 53
T
0

T
0

2.1.5.Thực trạng việc quản lý tổ chức giảng dạy: .......................................................... 56
T
0

T
0

2.1.6.Thực trạng việc quản lý đội ngũ giáo viên: ........................................................... 59
T
0

T
0

2.1.7. Thực trạng quẩn lý việc thực hiện phương pháp giảng dạy: ................................ 60
T
0

T
0

2.2.3.Nguyên nhân từ việc chỉ đạo tổ chức hoạt động học tập:...................................... 74
T
0

T
0

2.3.ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ
T
0

VIỆC GIẢNG DẠY TIẾNG ANH Ở CÁC KHOA KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - TP.HỒ CHÍ MINH. .................................................... 80
T
0

2.3.1.Phân bố bộ môn ngoại ngữ cho phù hợp với đối tượng sinh viên ở các khoa không
T
0

chuyên ngữ: .................................................................................................................... 80
T
0

2.3.2.Cải tiến nội dung, chương trình bộ môn tiếng Anh phù hợp và hiệu quả đối vời
T
0

sinh viên ở các khoa không chuyên ngữ: ....................................................................... 82
T

0

2.3.7.Tăng cường việc cải tiến phương pháp giảng dạy tiếng Anh theo hướng giao tiếp
T
0

tích cực: .......................................................................................................................... 87
T
0

2.4.THỰC NGHIỆM ĐỔI MỚI NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC VÀ ĐỔI
T
0

MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG GIAO TIẾP TÍCH CỰC ................. 88
T
0

2.4.1. Mục đích thực nghiệm: ......................................................................................... 88
T
0

T
0


2.4.2. Cách tiến hành thực nghiệm: ................................................................................ 88
T
0



1.1. Thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên
T
0

ngữ tại Trường Đại học Sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh: ...................................... 108
T
0

1.2. Nguyên nhân của thực trạng trên: ......................................................................... 111
T
0

T
0

1.3. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ỏ
T
0

các khoa không chuyên ngữ tại Trường Đại học Sư phạm - Thành phố Hồ Chí Minh:
...................................................................................................................................... 113
2. Kiến nghị: ...................................................................................................................... 115
T
0

T
0

2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: .......................................................................... 115


T
0

PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN (PL 2) ............................................................................. 127
T
0

T
0

PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN (PL 3) .................................................................................. 131
T
0

T
0

PHỤ LỤC 4 KẾT QUẢ XỬ LÝ SỐ LIỆU ....................................................................... 132
T
0

T
0

T
0


CÁC BẢNG SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

Bảng 22: Nhận xét của sinh viên ở các khoa không chuyên ngữ về phương pháp
dạy học của giáo viên bộ môn tiếng Anh
Bảng 23: Tự nhận xét kết quả học môn tiếng Anh của sinh viên ở các khoa
không chuyên ngữ sau 2 năm học
Bảng 24: Kết quả chi tiết Chi-Square so sánh trong mỗi nhóm - tại hai thời điểm
trước và sau thực nghiệm
Bảng 25: Kết quả chi tiết Chi-Square so sánh nhóm thực nghiệm với nhóm đối
chứng trước thực nghiệm và sau thực nghiệm
Bảng 26: Tổng hợp các kết quả kiểm nghiệm Chi-Square giữa các nhóm: Nhóm
thực nghiệm và nhóm đối chứng -trước TN và sau TN trong từng nhóm


LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin chân thành cám ơn Ban giám hiệu, Phòng KHCN-SĐH Trường
ĐHSP-Tp.HCM đã tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi trong suốt khóa học và trong việc
hoàn thành luận văn này.
Xin chân thành biết ơn các Thầy, Cô giáo đã tận tình giảng dạy, đóng góp nhiều
ý kiến quý báu cho chúng tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS.Bùi Ngọc Oánh, đã
tận tâm hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ chúng tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để
hoàn thành luận văn này.
Xin cảm ơn các anh chị giảng viên Tổ Ngoại ngữ và sinh viên các khoa không
chuyên ngữ - Trường ĐHSP-Tp.Hồ Chí Minh cùng các bạn bè đồng nghiệp đã cung
cấp tư liệu, tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi hoàn thành luận văn này.
Luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong được sự chỉ dẫn của
các Thầy, Cô, các đồng nghiệp và các bạn.


PHẦN MỞ ĐẦU:NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG


cho thế giới hiểu rõ con người và bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Thế nhưng do
công tác quản lý giáo dục đào tạo, việc dạy học ngoại ngữ trong các trường đại học bị
xem nhẹ, sự đầu tư và quản lý việc giảng dạy chưa tốt nên chất lượng dạy và học
ngoại ngữ bị hạn chế, ngoại trừ các trường chuyên ngữ và các trường được Chính phủ
Pháp tài trợ. Qui mô dạy và học ngoại ngữ trong các trường luôn biến động lên xuống
không ngừng. Sự phân bố các thứ tiếng giữa các cấp, bậc học vẫn còn bất cập. Giáo
trình bộ môn ngoại ngữ chưa thống nhất, chưa cập nhật, còn thiếu trang thiết bị hiện
đại phục vụ việc dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt, cơ cấu môn học ngoại ngữ chưa được
qui định cụ thể cho từng khối trường, từng chuyên ngành và chưa liên thông với
chương trình đào tạo ngoại ngữ ở phổ thông. Chất lượng học ngoại ngữ của học sinh,
sinh viên nước ta, trong đó có sinh viên tại các khoa không chuyên ngữ - Trường Đại
học Sư phạm-Thành phố Hồ Chí Minh còn bị hạn chế nhiều. Hậu quả là đại đa số sinh
viên sau khi tốt nghiệp không sử dụng được ngoại ngữ đã học trong trường và ngay cả
trong công tác chuyên môn.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài " Thực trạng và biện pháp nâng cao hiệu
quả công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại
Trường Đại học Sư phạm-Thành phố Hồ Chí Minh " là hết sức cần thiết nhằm góp
phần nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ của
Trường Đại học Sư phạm - Thành phố Hồ Chí Minh giúp cho sinh viên có đủ năng lực
sử dụng ngoại ngữ trong học tập và nghiên cứu, kết hợp với vốn kiến thức chuyên
ngành được đào tạo, tiếp cận với công nghệ tiên tiến, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh
tế xã hội.

2.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
2.1.Nắm rõ thực trạng việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ
tại Trường Đại học Sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh.
2.2.Xác định nguyên nhân của thực trạng trên.
2.3.Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc giảng dạy
tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại Trường Đại học Sư phạm -Thành phố Hồ


5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU:
* Công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại
Trường Đại học Sư phạm-Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện tương đối tốt ở một
số mặt như sau:
- Quản lý mục tiêu đào tạo và giảng dạy bộ môn.
- Quản lý nội dung chương trình bộ môn nhằm rèn luyện các kỹ năng giao tiếp:
nghe-nói-đọc-viết, đặc biệt đã tiến hành thực nghiệm dạy tiếng Anh chuyên ngành cho
một số khoa (Ngữ văn, Vật lý, Sinh vật)
Quản lý đội ngũ giáo viên và phân cấp quản lý phù hợp.
* Tuy nhiên hiệu quả việc giảng dạy chưa cao, do đó cần phải tăng cường quản
lý và cải tiến các mặt sau đây:
- Cải tiến nội dung, chương trình bộ môn nhằm thực hiện giảng dạy có hiệu quả
và phù hợp với đối tượng sinh viên ở các khoa không chuyên ngữ trong toàn trường.
- Nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên.
- Nâng cấp, bổ sung trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học có
hiệu quả.
- Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng giao tiếp tích cực.
- Tổ chức tốt và đổi mới hình thức các buổi sinh hoạt ngoại khóa và cuộc thi
Olympic tiếng Anh hàng năm với tinh thần khuyến khích sinh viên thực sự yêu thích
môn học.
- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá kết quả dạy và học.

6.PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU:
6.1.Phạm vi nghiên cứu:
Công tác giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại Trường Đại học
Sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh.


6.2.Địa bàn nghiên cứu:

Hai bảng trưng cầu ý kiến trên được chia thành từng phần cơ bản như: thực trạng
của công tác quản lý việc giảng dạy tiếng Anh và nguyên nhân của thực trạng đó.
* Quá trình tiến hành:
- Giai đoạn 1. Gặp gỡ các giảng viên bộ môn tiếng Anh thuộc đơn vị Tổ Ngoại
ngữ trong thời gian sinh hoạt đơn vị để thực hiện phiếu trưng cầu ý kiến. Tiến hành
phân loại, xử lý số liệu, thống kê tần số, tính phần trăm (%) và bình luận từng vấn đề.
- Giai đoạn 2. Liên hệ với các giảng viên bộ môn xin gặp sinh viên để thực hiện
phiếu trưng cầu ý kiến. Tiến hành phân loại, xử lý số liệu, thống kê tần số, tính phần
trăm (%) và bình luận từng vấn đề.

7.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng
* Mục đích: Nắm rõ kết quả học tập về bộ môn tiếng Anh của sinh viên tại các
khoa không chuyên ngữ trong toàn trường, từ đó nhận xét chất lượng học tập bộ môn
của sinh viên trong từng khoa, từng năm học (từ năm học 1998 - 1999 đến năm học
2001 - 2002).
* Quá trình tiến hành:
- Tổng kết điểm số đạt được về bộ môn tiếng Anh trong từng năm học của sinh
viên mỗi khoa (phân loại: giỏi, khá, trung bình và yếu). Thống kê tần số, tính tỉ lệ
phần trăm (%) theo phân loại.
-Tổng kết điểm số theo phân loại: giỏi, khá, trung bình, yếu của sinh viên tất cả
các khoa trong từng năm học, thống kê tần số, tính tỉ lệ phần trăm (%) và nhận xét
chất lượng học tập bộ môn tiếng Anh của sinh viên trong từng giai đoạn.

7.4.Phương pháp thực nghiệm:
* Mục đích: Tiến hành thực nghiệm tác động nhằm nâng cao hiệu quả công tác
quản lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại Trường Đại học
Sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh.
* Quá trình tiến hành: Chọn lựa nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm để so
sánh nhằm tìm ra sự khác biệt giữa 2 nhóm, kiểm định hiệu quả của những biện pháp
tác động.



PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Quản lý chất lượng giáo dục đại học nước ta trong thời kỳ chuyển đổi hiện nay là
vấn đề được dư luận rất quan tâm. Đã có nhiều tác giả đề cập đến vấn đề quản lý chất
lượng giáo dục - đào tạo nói chung, vấn đề quản lý việc dạy và học các bộ môn nói
riêng. Đối với bộ môn ngoại ngữ đã có nhiều bài tham luận bàn về vấn đề "Nâng cao
chất lượng đào tạo ngoại ngữ không chính qui đáp ứng nhu cầu hội nhập và phát triển
kinh tế - xã hội" tại Hội thảo quốc gia - Đại học quốc gia Hà Nội - năm 2001.[ 113, 29
]
- Đề tài " Nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ hệ không chính qui của Trường
Đại học Ngoại ngữ - Đại học quốc gia Hà Nội" do Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Hữu
Luyến trình bày tại hội thảo đã nêu rõ đặc điểm, định hướng, thành tích, tồn tại và
nguyên nhân của tình hình đào tạo ngoại ngữ không chính qui của trường, đồng thời
đưa ra những phương hướng và giải pháp nhằm tạo bước phát triển mới về chất lượng
đào tạo, góp phần thiết thực vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Đề tài " Nâng cao chất lượng đào tạo không chính qui nhìn từ góc độ động lực
"do Giảng viên Trần Xuân Điệp - Cán bộ giảng dạy Khoa Anh, Đại học Ngoại ngữ Đại học quốc gia Hà Nội trình bày. Vắn tắt, quan điểm của đề tài này là: Động lực là
yếu tố quyết định chất lượng đào tạo ngoại ngữ không chính qui, chất lượng chưa
được như mong muốn là do vấn đề động lực chưa được giải quyết tới mức cần thiết.
Tác giả của đề tài đã đề cập đến vai trò của yếu tố động lực trong toàn bộ quá trình
đào tạo và đào tạo ngoại ngữ nói chung: trong địa hạt quản lý và trong địa hạt chuyên
môn, từ khâu xác định phương hướng đến phương pháp, từ khâu soạn chương trình
đến giáo trình, từ thủ thuật trên lớp đến hoạt động ngoại khóa, kiểm tra, đánh giá và
việc áp dụng những lý luận đó để soi sáng cho việc đào tạo ngoại ngữ không chính qui
ở nước ta, từ đó chỉ ra những điều chưa làm được và cần phải làm để nâng cao chất
lượng đào tạo ngoại ngữ không chính qui.

- "Tính khoa học của việc dạy tiếng Anh chuyên ngành ở các khoa không chuyên
ngữ" của Thạc sĩ Huỳnh Công Minh Hùng - Giảng viên Tổ Ngoại ngữ, Trường Đại


học Sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh - năm 1999. Trong bài viết của mình, Thạc sĩ
Huỳnh Công Minh Hùng đã nêu rõ tính chất dạy-học ở trường đại học Sư phạm khác
với trường phổ thông và các trường đại học khác, cho nên chương trình bộ môn tiếng
Anh chuyên ngành cũng phải mang đậm dấu ấn tính sư phạm. [112, 10]
- "Tiếng Anh chuyên ngành-một nhu cầu cấp bách" của Thạc sĩ Lê Thúy HằngGiảng viên Tổ Ngoại ngữ, Trường Đại học Sư phạm-Thành phố Hồ Chí Minh -năm
1999. Xuất phát từ mục đích học tiếng Anh của sinh viên tại các khoa không chuyên
ngữ, bài viết đã nêu rõ, việc sử dụng một giáo trình tiếng Anh riêng cho từng chuyên
môn là rất cần thiết. Sự liên quan mật thiết giữa tiếng Anh với chuyên môn đóng một
vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy động cơ và hứng thú học tập của sinh
viên, nhờ đó sinh viên học sẽ có kết quả tốt hơn, hiệu quả hơn. [112, 14]
- "Thực trạng và một số kiến nghị đối với việc dạy và học tiếng Anh tại các khoa
không chuyên ngữ - Trường Đại học sư phạm -Thành phố Hồ Chí Minh"của 02 tác
giả: Hà Thanh Liêm và Hồ Thị Phượng - Cán bộ giảng dạy Tổ Ngoại ngữ, Đại học Sư
phạm -Thành phố Hồ Chí Minh – năm l999. Bài viết đã nêu rõ sự chênh lệch quá
nhiều cấp độ về trình độ tiếng Anh của sinh viên tại các khoa không chuyên ngữ khi
phân bố xếp lớp học bộ môn từ đầu năm học thứ nhất. Hiện tượng này đã gây khó
khăn, hạn chế nhiều đến hiệu quả của việc dạy và học ngoại ngữ của thầy và trò.
Chính vì vậy, họ đã có những kiến nghị cần thiết yêu cầu cho phân loại trình độ tiếng
Anh của sinh viên khi phân bố xếp lớp. [111,7]
Các đề tài trên đã nghiên cứu nhiều vấn đề, nhiều mặt của việc giảng dạy tiếng
Anh, tuy nhiên chưa có một đề tài nào nghiên cứu sâu đến vấn đề tìm hiểu thực trạng
dạy và học tiếng Anh với việc đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản
lý việc giảng dạy tiếng Anh ở các khoa không chuyên ngữ tại các trường đại học chính
qui một cách qui mô và cụ thể.
Vì thế, chúng tôi mong rằng đề tài nghiên cứu này sẽ góp phần thiết thực vào
việc cải tiến nội dung, chương trình giảng dạy và đề xuất việc tăng thời lượng đối với

khoa học kỹ thuật có liên quan đến nghề nghiệp tương lai của họ. Người thầy giáo đại
học phải hoạt động với ba tư cách: nhà sư phạm, nhà khoa học, nhà hoạt động chính
trị xã hội.


Học là một hoạt động của học sinh, là sự tự giác và tích cực huy động mọi chức
năng tâm lý từ cảm giác, tri giác, trí nhớ, tưởng tượng, tư duy, ngôn ngữ đến tình cảm,
ý chí, hành động thực tiễn xã hội và nghiên cứu khoa học. Hoạt động học tập của học
sinh đại học có nhiều nét khác với học sinh phổ thông, đòi hỏi họ phải có trình độ tư
duy lý luận cao, tự giác nắm chân lý cũ và góp phần tìm chân lý mới; kết hợp học tập
với lao động sản xuất theo ngành nghề, với thực nghiệm và nghiên cứu khoa học; có
tính độc lập cao, có bản lĩnh trong việc đề ra và bảo vệ ý kiến của mình v.v ... Học
sinh đại học phải luôn luôn có ý thức mình vừa là người tập dượt nghiên cứu, vừa là
cán bộ khoa học kỹ thuật trong tương lai của một nghề nhất định.
Dạy và học phải thống nhất biện chứng với nhau vì kết quả của hoạt động này
phụ thuộc vào hoạt động kia. Trong quá trình dạy học, người thầy giáo đóng vai trò
chủ thể tác động đến học sinh bằng những biện pháp sư phạm (thông qua nội dung,
phương pháp, phương tiện dạy học) và học sinh là khách thể nhận sự tác động của
thầy. Nhưng học sinh đại học không chỉ đóng vai trò khách thể mà còn đóng vai trò
chủ thể vì họ là những thực thể có ý thức của xã hội, là những con người đã trưởng
thành về mọi mặt. Họ ý thức được yêu cầu và nhiệm vụ học tập, tự giác và tích cực
nhận sự tác động từ phía người thầy. Vai trò chủ thể càng được phát huy, thì tác động
sư phạm càng có hiệu quả.
Trong sự thống nhất biện chứng và trong sự kết hợp giữa hai mặt của quá trình
dạy học, hoạt động dạy bao giờ cũng phải đóng vai trò chủ đạo, hướng dẫn. Chính
người thầy giáo phải chỉ rõ phương hướng, nội dung và phương pháp học tập cho học
sinh, phải tìm ra mọi cách làm cho học sinh tự giác tuân theo sự hướng dẫn của mình.
Cần khẳng định vai trò lãnh đạo của người thầy giáo - nhà khoa học trong quá trình
dạy học ở đại học dù có phương tiện dạy học tối tân bao nhiêu đi nữa, bao giờ người
thầy giáo cũng đóng vai trò chủ đạo. Tuy nhiên, vai trò lãnh đạo của người thầy không

• Những cơ sở xác định các nhiệm vụ dạy học ở đại học:
Để có thể xác định đúng đắn các nhiệm vụ dạy học cơ bản ở đại học cần dựa vào
một số cơ sở chủ yếu sau:
- Căn cứ vào yêu cầu của thời đại đối với nhà trường đại học.
- Căn cứ vào tính chất và mục tiêu của nhà trường đại học.


- Căn cứ vào đặc điểm phát triển của cách mạng Việt Nam, trình độ phát triển
tâm sinh lý của thanh niên và điều kiện cụ thể của từng loại trường, từng hệ đào tạo,
từng khoa, từng loại bộ môn.
• Các nhiệm vụ dạy học cơ bản ở đại học:
-Dạy nghề (dạy chuyên môn):
Trong quá trình dạy học, giáo viên phải giúp sinh viên nắm vững những tri thức
và những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng về một lĩnh vực khoa học kỹ thuật nhất định ở
trình độ hiện đại. Sinh viên phải nắm được đối tượng, phương pháp, các khái niệm,
qui luật, lý thuyết, học thuyết của một khoa học nào đó.
+ Những tri thức đó phải hiện đại nhất vì khoa học kỹ thuật phát triển rất nhanh
theo yêu cầu của thực tiễn. Những tri thức hiện đại sẽ giúp cho vốn hiểu biết của học
sinh luôn được đổi mới và được bổ sung, làm cho thế giới quan của họ được phát
triển, hoạt động của họ được đúng hơn, nhờ đó, họ dễ dàng thích ứng với nhiệm vụ
tương lai.
Những tri thức đó chẳng những phải giúp cho học sinh hình dung được bức tranh
khái quát về ngành chuyên môn của mình trong quá khứ và hiện tại, mà còn dự đoán
được con đường phát triển của nó trong tương lai nữa.
+ Học sinh đại học phải nắm được những tri thức khoa học cơ bản, khoa học cơ
sở của chuyên ngành và chuyên ngành.
Các khoa học cơ bản có tác dụng làm cơ sở lý luận chung cho việc dạy và học
các khoa học cơ sở và chuyên ngành và thay đổi tùy theo diện đào tạo của trường hoặc
khoa, ngành.
Có được những tri thức về các khoa học cơ bản, học sinh chẳng những có thể

kỹ xảo khi họ tự giác, tích cực tự lực giành lấy những hiểu biết đó, biến chúng thành
vốn riêng của mình thông qua việc kết hợp học tập với lao động sản xuất theo ngành
nghề, với thực nghiệm và nghiên cứu khoa học.
-Dạy phương pháp:
Trong quá trình dạy học, người cán bộ giảng dạy phải giúp sinh viên:


+ Phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, đặc biệt tư duy khoa học, tư duy nghề
nghiệp, phương pháp tự học và nghiên cứu khoa học.
Phát triển năng lực trí tuệ là một vấn đề hết sức phức tạp. Năng lực hành động trí
tuệ đảm bảo cho con người hoạt động có hiệu quả và là cơ sở của sự thông minh sáng
tạo. Đặc biệt đối với học sinh đại học, cần bồi dưỡng năng lực tư duy phê phán, tư duy
độc lập, sáng tạo, tư duy lý luận và tư duy nghề nghiệp. Đây cũng là một trong những
nhiệm vụ quan trọng nhất của quá trình dạy học ở đại học.
Trong quá trình dạy học, muốn phát triển năng lực trí tuệ của học sinh, chúng ta
phải chú ý đầy đủ đến cả hai yếu tố cơ bản sau:
- Một là phải lựa chọn được một nội dung dạy học khoa học, hợp lý.
- Hai là phải có phương pháp tốt để giúp học sinh nắm vững nội dung đó.
+ Trong quá trình dạy học đại học, người cán bộ giảng dạy cần giúp sinh viên
rèn luyện được phương pháp tự học tốt để có thể học suốt đời.
Trong quá trình nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và tập dượt nghiên cứu khoa
học, người học sinh đại học phải xây dựng cho mình được phương pháp tự học tốt.
Đây là một yêu cầu khách quan và cấp bách của thời đại. Muốn thế, ngay trong trường
đại học, người học sinh phải tự vũ trang cho mình một phương pháp tự học tốt theo
một sô hướng cơ bản sau:
- Độc lập suy nghĩ nắm tri thức một cách tự giác.
- Vận dụng tri thức một cách thông minh sáng tạo vào bài làm, vào thực tiễn sản
xuất, vào nghiên cứu khoa học.
- Tự đề ra cho mình một kế hoạch học tập khoa học, hợp lý phù hợp với hoàn
cảnh.